żylaki przełyku
Żylaki przełyku to poszerzone, krętobieżne naczynia żylne zlokalizowane w warstwie podśluzówkowej dolnej części przełyku i górnej części żołądka. Stanowią one poważne powikłanie nadciśnienia wrotnego, najczęściej spowodowanego marskością wątroby.
Patogeneza żylaków przełyku wiąże się z utrudnionym przepływem krwi przez wątrobę, co prowadzi do wzrostu ciśnienia w układzie wrotnym i rozwoju krążenia obocznego, w tym poprzez naczynia żylne przełyku. Żylaki przełyku są najpoważniejszym powikłaniem nadciśnienia wrotnego ze względu na ryzyko pęknięcia i krwotoku, który charakteryzuje się wysoką śmiertelnością (15-20% w ciągu 6 tygodni od epizodu).
Diagnostyka żylaków przełyku opiera się głównie na badaniu endoskopowym górnego odcinka przewodu pokarmowego, które pozwala na ocenę ich wielkości, lokalizacji oraz cech świadczących o zwiększonym ryzyku krwawienia. Klasyfikacja endoskopowa (najczęściej w skali od I do IV) określa rozmiar żylaków i ma znaczenie prognostyczne.
Leczenie żylaków przełyku obejmuje profilaktykę pierwotną krwawienia (u pacjentów z dużymi żylakami), leczenie ostrego krwotoku oraz profilaktykę wtórną nawrotu krwawienia. W profilaktyce stosuje się nieselektywne beta-blokery lub zabiegi endoskopowej opaskowania żylaków. W przypadku ostrego krwawienia postępowanie obejmuje resuscytację, farmakoterapię (oktreotyd, terlipresyna), zabiegi endoskopowe (opaskowanie, sklerotyzacja), a w przypadku niepowodzenia – tamponadę balonową lub metody radiologii interwencyjnej (TIPS).
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mielofibroza – Objawy
Mielofibroza (MF) to rzadki nowotwór hematologiczny charakteryzujący się włóknieniem szpiku kostnego, prowadzącym do zaburzeń hematopoezy i objawów takich jak anemia, leukopenia, małopłytkowość oraz splenomegalia, obecna u niemal wszystkich pacjentów w momencie diagnozy. Objawy kliniczne obejmują zmęczenie, duszność, ból brzucha związany z powiększoną śledzioną, nocne poty, utratę masy ciała oraz świąd skóry. Przebieg choroby jest zmienny, z możliwością stabilnego przebiegu lub progresji do ciężkiej anemii, powiększenia narządów, infekcji i transformacji w ostrą białaczkę szpikową (AML) u 10-20% pacjentów w ciągu 10 lat. Średni czas przeżycia wynosi około 6 lat, z podziałem na grupy ryzyka prognostycznego, gdzie niskie ryzyko wiąże się ze średnim przeżyciem około 11 lat, a wysokie ryzyko około 2 lat. Kluczowe czynniki prognostyczne to wiek, obecność objawów ogólnoustrojowych, stopień anemii, liczba blastów, leukocytoza lub leukopenia, małopłytkowość oraz mutacje genetyczne (JAK2, CALR, MPL).
amyloidoza, anemia, autoprzeciwciała, encefalopatia wątrobowa, hematopoeza pozaszpikowa, hepatomegalia, komórki blastyczne, krwioplucie, leukocytoza, leukopenia, małopłytkowość, mielofibroza, mutacje genetyczne, nadciśnienie wrotne, nocne poty, nowotwór krwi, ostra białaczka szpikowa, powiększona śledziona, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, splenomegalia, świąd skóry, szpik kostny, trombocytopenia, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Enoxaparin sodium LEK-AM 2 000 j.m. (20 mg)/0,2 ml
Enoksaparyna sodowa, będąca heparyną drobnocząsteczkową, jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na enoksaparynę, heparynę, jej pochodne lub substancje pomocnicze. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest także immunologiczna małopłytkowość poheparynowa (HIT) w ciągu ostatnich 100 dni oraz obecność przeciwciał przeciwko heparynie, ze względu na ryzyko paradoksalnego zwiększenia zakrzepicy. Ponadto, enoksaparyna nie powinna być stosowana u pacjentów z aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem lub stanami wysokiego ryzyka krwawienia, takimi jak niedawny udar krwotoczny, owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe z ryzykiem krwawienia, niedawne operacje mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, żylaki przełyku, tętniaki naczyniowe oraz poważne nieprawidłowości naczyniowe w obrębie OUN.
aktywność anty-Xa, błona śluzowa jelita, depolimeryzacja zasadowa, enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, krwawienie klinicznie istotne, krwiak okołordzeniowy, leczenie przeciwzakrzepowe, małopłytkowość poheparynowa, małopłytkowość poheparynowa immunologiczna, nieprawidłowość anatomiczna, nowotwór złośliwy, owrzodzenie jelit, owrzodzenie żołądka, powikłanie krwotoczne, przeciwciało krążące, przeciwciało przeciwheparynowe, roztwór do wstrzykiwań, tętniak naczyniowy, udar krwotoczny, wywiad alergologiczny, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Roxan 10 mg
Lek Roxan zawierający 10 mg rywaroksabanu jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym 25 mg laktozy jednowodnej na tabletkę, co jest istotne u osób z nietolerancją laktozy. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest czynne krwawienie o znaczeniu klinicznym oraz stany zwiększające ryzyko krwawień, takie jak aktywne lub niedawno przebyte owrzodzenia przewodu pokarmowego, żylaki przełyku, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawne urazy lub zabiegi neurochirurgiczne, okulistyczne, a także malformacje naczyniowe. Ponadto, jednoczesne stosowanie innych leków przeciwzakrzepowych (heparyny niefrakcjonowanej, drobnocząsteczkowych, doustnych antagonistów witaminy K i innych NOAC) jest przeciwwskazane, z wyjątkiem krótkotrwałej zmiany terapii lub podtrzymania drożności cewników naczyniowych.
choroba wątroby, choroba wrzodowa, czynnik krzepnięcia, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie przeciwzakrzepowe, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia, krwawienie czynne, krwotok wewnątrzczaszkowy, laktoza jednowodna, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwpłytkowy, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja laktozy, nowotwór złośliwy, okres półtrwania leku, owrzodzenie przewodu pokarmowego, powikłanie krwotoczne, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, rywaroksaban, tętniak naczyniowy, wada żylno-tętnicza, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Wymiotowanie krwi – Objawy
Hematemeza, czyli wymiotowanie krwią, jest objawem wskazującym na krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego (przełyk, żołądek, dwunastnica) i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Charakterystyka krwi w wymiocinach (jasnoczerwona – świeża krew, ciemnobrązowa lub czarna – krew częściowo strawiona) dostarcza istotnych informacji diagnostycznych dotyczących aktywności i lokalizacji krwawienia. Towarzyszące objawy, takie jak ból brzucha, bladość, przyspieszone tętno, melena, spadek ciśnienia tętniczego oraz zaburzenia świadomości, mogą wskazywać na nasilenie krwawienia, a w przypadku utraty ponad 20% objętości krwi – rozwój wstrząsu hipowolemicznego, stanowiącego bezpośrednie zagrożenie życia. Wymagana jest szybka ocena hemodynamiczna oraz różnicowanie z innymi źródłami krwawienia (np. hemoptysis, epistaxis).
beta-bloker, dwunastnica, endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego, epistaxis, Helicobacter pylori, hematemeza, hemoptysis, inhibitor pompy protonowej, koagulacja termiczna, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, lek prokinetyczny, melena, nadciśnienie wrotne, niedotlenienie, niewydolność wielonarządowa, opaskowanie żylaków przełyku, przełyk, resuscytacja płynowa, transfuzja krwi, wstrząs hipowolemiczny, żołądek, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rivaxar 20 mg
Rywaroksaban w dawce 20 mg (Rivaxar) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (28,78 mg/tabletkę), oraz u osób z aktywnym krwawieniem o znaczeniu klinicznym. Nie należy go stosować u chorych z patologiami przewodu pokarmowego (czynne lub niedawne owrzodzenia), nowotworami o wysokim ryzyku krwawienia, po urazach i zabiegach neurochirurgicznych, okulistycznych, a także u pacjentów z krwawieniami wewnątrzczaszkowymi, patologiami naczyniowymi (żylaki przełyku, tętniaki) oraz poważnymi nieprawidłowościami naczyń OUN. Przeciwwskazane jest łączenie rywaroksabanu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi (heparyna niefrakcjonowana, drobnocząsteczkowa, warfaryna, dabigatran, apiksaban), z wyjątkiem krótkotrwałej terapii przejściowej lub podtrzymania drożności cewników naczyniowych. U pacjentów z marskością wątroby stopnia B i C (Child-Pugh) oraz koagulopatią rywaroksaban zwiększa ryzyko krwawień i jest przeciwwskazany. Leku nie stosuje się u kobiet w ciąży i karmiących ze względu na przenikanie przez łożysko i do mleka matki.
apiksaban, choroba zakrzepowo-zatorowa, cytochrom P450, czynne krwawienie, czynniki krzepnięcia, dabigatran, doustny lek przeciwzakrzepowy, dziurawiec, enzymy wątrobowe, farmakokinetyka, fenytoina, glikoproteina p, hemostaza, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia, krwawienie wewnątrzgałkowe, krwotok wewnątrzczaszkowy, leczenie przeciwzakrzepowe, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, NLPZ, nowotwór złośliwy, ośrodkowy układ nerwowy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodne heparyny, posakonazol, przewlekła choroba nerek, ryfampicyna, rytonawir, rywaroksaban, tętniak naczyniowy, warfaryna, worykonazol, zabieg neurochirurgiczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Crusia 100 mg/ml (10 000 j.m.)
Enoksaparyna sodowa, będąca heparyną drobnocząsteczkową, jest skutecznym lekiem w profilaktyce i leczeniu chorób zakrzepowo-zatorowych, jednak jej stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na enoksaparynę, heparyny lub substancje pomocnicze preparatu Crusia (dawki: 2000 j.m. do 10 000 j.m.). Przeciwwskazania obejmują także historię immunologicznej małopłytkowości poheparynowej (HIT) w ciągu ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał krążących, aktywne krwawienia oraz stany kliniczne zwiększające ryzyko krwawienia, takie jak niedawny udar krwotoczny, owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawne operacje mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, a także nieprawidłowości naczyniowe i tętniaki. Ponadto, stosowanie enoksaparyny jest przeciwwskazane w przypadku znieczulenia podpajęczynówkowego lub zewnątrzoponowego, jeśli lek był podawany w ciągu ostatnich 24 godzin, ze względu na ryzyko krwiaka okołordzeniowego i poważnych powikłań neurologicznych.
choroba zakrzepowo-zatorowa, działanie niepożądane, enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, krwawienie, krwiak okołordzeniowy, leczenie przeciwzakrzepowe, lek Crusia, małopłytkowość poheparynowa, nadwrażliwość, niewydolność nerek, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, parametry krzepnięcia, przeciwciała krążące, substancja czynna, tętniak naczyniowy, udar krwotoczny, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Bevimlar 20 mg
Rywaroksaban w dawce 20 mg (lek Bevimlar) jest doustnym antykoagulantem o szerokim spektrum przeciwwskazań, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują czynne krwawienia klinicznie istotne, nadwrażliwość na rywaroksaban lub składniki pomocnicze (w tym 57 mg laktozy jednowodnej na tabletkę), a także stany zwiększające ryzyko krwawienia, takie jak aktywne lub niedawno przebyte owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, urazy i zabiegi neurochirurgiczne, patologie naczyniowe (żylaki przełyku, tętniaki, wady naczyniowe) oraz współistniejące leczenie innymi antykoagulantami (heparyny, warfaryna, dabigatran, apiksaban), z wyjątkiem specyficznych schematów przejścia lub podtrzymania drożności cewników. Przeciwwskazaniem jest także choroba wątroby z koagulopatią (klasyfikacja Child-Pugh B i C) oraz ciąża i karmienie piersią ze względu na ryzyko krwawień u płodu i niemowlęcia.
apiksaban, Bevimlar, choroba wątroby, czynne krwawienie, czynnik ryzyka krwawienia, doustny lek przeciwzakrzepowy, eteksylan dabigatranu, fondaparynuks, hemostaza, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia, krwotok wewnątrzczaszkowy, laktoza jednowodna, lek przeciwpłytkowy, marskość wątroby, nadwrażliwość, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodna heparyny, procedura inwazyjna, rywaroksaban, tętniak naczyniowy, układ krzepnięcia, uraz mózgu, warfaryna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Bevimlar 15 mg
Bevimlar, zawierający 15 mg rywaroksabanu w formie czerwonych, okrągłych tabletek powlekanych o średnicy około 6 mm, posiada liczne przeciwwskazania, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na rywaroksaban lub substancje pomocnicze, w tym 43 mg laktozy jednowodnej na tabletkę, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z aktywnym krwawieniem klinicznie istotnym, czynnych owrzodzeniach przewodu pokarmowego, nowotworach złośliwych o wysokim ryzyku krwawienia (np. guzy naczyniowe, owrzodzenia przewodu pokarmowego, guzy OUN), po niedawnym urazie mózgu lub kręgosłupa, po operacjach neurochirurgicznych lub okulistycznych oraz po krwotoku wewnątrzczaszkowym. Dodatkowo przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z żylakami przełyku, wadami naczyniowymi (żylno-tętnicze, tętniaki) oraz poważnymi nieprawidłowościami naczyń wewnątrzrdzeniowych i śródmózgowych ze względu na ryzyko krwawienia.
Rywaroksaban nie powinien być łączony z innymi lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak heparyna niefrakcjonowana, heparyny drobnocząsteczkowe (enoksaparyna, dalteparyna), fondaparynuks czy doustne antykoagulanty (warfaryna, dabigatran, apiksaban), z wyjątkiem okresu przejściowego zmiany terapii lub stosowania heparyny w niskich dawkach do utrzymania drożności cewników. Przeciwwskazaniem jest także choroba wątroby z koagulopatią i ryzykiem krwawienia, szczególnie marskość wątroby stopnia B i C wg Child-Pugh. Bezwzględnie nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na ryzyko dla płodu i noworodka. Kobietom w wieku rozrodczym zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas terapii. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania rywaroksabanu i minimalizacji ryzyka powikłań krwotocznych.
apiksaban, Bevimlar, choroba wątroby, czynne krwawienie, dalteparyna, doustny lek przeciwzakrzepowy, enoksaparyna, eteksylan dabigatranu, fondaparynuks, guz naczyniowy, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia, krwawienie śródczaszkowe, krwotok wewnątrzczaszkowy, laktoza jednowodna, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, nadwrażliwość na substancję czynną, nietolerancja laktozy, nowotwór złośliwy, ośrodkowy układ nerwowy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodna heparyny, rywaroksaban, tętniak naczyniowy, uraz mózgu i kręgosłupa, warfaryna, zaburzenie krzepnięcia, żylaki przełyku, żylno-tętnicza wada rozwojowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Zali 75 mg
Lek Zali (dabigatran eteksylanu) w dawce 75 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (CrCL <30 mL/min u dorosłych, eGFR <50 mL/min/1,73 m² u dzieci i młodzieży), a także u osób z istotnymi zaburzeniami czynności wątroby. Ponadto, stosowanie leku jest przeciwwskazane w przypadku aktywnego, klinicznie istotnego krwawienia oraz u pacjentów z czynnikami ryzyka poważnego krwawienia, takimi jak owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawny uraz lub zabieg neurochirurgiczny, krwotok śródczaszkowy, żylaki przełyku, malformacje tętniczo-żylne, tętniaki naczyniowe oraz istotne nieprawidłowości naczyniowe w obrębie mózgu lub rdzenia kręgowego. Przeciwwskazane jest także jednoczesne stosowanie leku Zali z innymi antykoagulantami (np. heparyną, warfaryną, rywaroksabanem) poza określonymi wyjątkami, oraz z silnymi inhibitorami glikoproteiny P (np. ketokonazol, cyklosporyna, dronedaron), ze względu na ryzyko zwiększenia stężenia dabigatranu i powikłań krwotocznych.
ablacja cewnikowa, biodostępność leku, ciężkie zaburzenia czynności nerek, czynniki ryzyka krwawienia, dabigatran eteksylat, doustny antykoagulant, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor glikoproteiny p, klirens kreatyniny, krwawienie klinicznie istotne, krwotok śródczaszkowy, lek przeciwzakrzepowy, malformacja tętniczo-żylna, migotanie przedsionków, nadwrażliwość na substancję czynną, nieprawidłowość naczyniowa, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, sztuczna zastawka serca, terapia przeciwzakrzepowa, tętniak naczyniowy, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, uraz mózgu, zaburzenia czynności wątroby, zamiana terapii przeciwzakrzepowej, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Aboxoma 2,5 mg
Apiksaban w dawce 2,5 mg (Aboxoma) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na apiksaban lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (45 mg/tabletkę), a także u osób z aktywnym, istotnym klinicznie krwawieniem. Nie należy go stosować u pacjentów z chorobą wątroby przebiegającą z koagulopatią i wysokim ryzykiem krwawienia, a także u osób z czynnikami ryzyka poważnych krwawień, takimi jak owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawne urazy lub zabiegi neurochirurgiczne, operacje okulistyczne, patologie naczyniowe (żylaki przełyku, tętniaki, wady rozwojowe naczyń mózgu i rdzenia). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie innych leków przeciwzakrzepowych, w tym heparyn (UFH, drobnocząsteczkowych), fondaparynuksu oraz doustnych antykoagulantów (warfaryna, rywaroksaban, dabigatran). Wyjątki stanowią okresy przejściowe zmiany terapii, utrzymanie drożności cewników oraz zabiegi ablacji z użyciem UFH.
ablacja cewnikowa, apiksaban, centralny cewnik żylny, cewnik tętniczy, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie przeciwzakrzepowe, epizod krwotoczny, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, koagulopatia wątrobowa, krwawienie klinicznie istotne, krwawienie śródczaszkowe, laktoza, migotanie przedsionków, nadwrażliwość na apiksaban, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodna heparyny, powikłanie krwotoczne, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, tętniak naczyniowy, układ krzepnięcia, uraz mózgu, uraz rdzenia kręgowego, wada układu tętniczo-żylnego, zabieg diagnostyczny, żylaki przełyku - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Alburex 5
Alburex 5 to roztwór do infuzji zawierający 50 g/l albuminy ludzkiej, z co najmniej 96% udziałem albuminy, stosowany zgodnie z wytycznymi klinicznymi w celu minimalizacji ryzyka działań niepożądanych. Produkt wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z niewyrównaną niewydolnością serca, nadciśnieniem tętniczym, żylakami przełyku, obrzękiem płuc, skazą krwotoczną, ciężką niedokrwistością oraz niewydolnością nerek. Alburex 5 zawiera około 3,2 mg sodu na 1 ml (140 mmol/l), co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej. Monitorowanie elektrolitów, parametrów krzepnięcia, hematokrytu oraz uzupełnianie składników krwi jest niezbędne podczas terapii, aby zapobiec hiperwolemii i przeciążeniu układu krążenia, objawiającemu się m.in. bólem głowy, dusznością, przepełnieniem żył szyjnych i obrzękiem płuc.
bezmocz, choroby układu sercowo-naczyniowego, czynniki krzepnięcia, czynniki zakaźne, dieta sodowa, duszność, działanie niepożądane, erytrocyty, hematokryt, hiperwolemia, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk płuc, płytki krwi, podwyższone ciśnienie krwi, preparat albuminy, przeciążenie układu krążenia, przepełnienie żył szyjnych, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, równowaga wodno-elektrolitowa, skaza krwotoczna, układ krzepnięcia krwi, zaburzenia krzepnięcia, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Schistosomatoza (bilharcjoza) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Schistosomoza, wywoływana przez przywry z rodzaju Schistosoma, jest endemiczna w ponad 70 krajach, dotykając około 240 milionów osób, głównie dzieci poniżej 14 roku życia. Choroba może przebiegać ostro (zespół Katayamy) lub przewlekle, z powikłaniami wynikającymi z reakcji immunologicznej na jaja pasożyta w tkankach. Diagnostyka opiera się na wykrywaniu jaj w moczu lub kale, a także na testach serologicznych i antygenowych (np. szybki test CCA w moczu). Leczenie prazykwantelem jest standardem, z dawkami 40 mg/kg/dobę (S. mansoni, S. haematobium, S. intercalatum) lub 60 mg/kg/dobę (S. japonicum, S. mekongi), podawanymi w 1 dniu w 2-3 dawkach podzielonych. Kontrola skuteczności leczenia wymaga badania moczu lub kału 1-2 miesiące po terapii. W przypadkach neurościstosomozy stosuje się prazykwantel wraz z kortykosteroidami i lekami przeciwdrgawkowymi. WHO rekomenduje leczenie także kobiet w ciąży (po I trymestrze) i karmiących piersią oraz dzieci od 2. roku życia, co podkreśla bezpieczeństwo i skuteczność terapii w tych grupach.
biopsja pęcherza moczowego, choroba pasożytnicza, dysfunkcja pęcherza moczowego, kortykosteroidy, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiomocz, lek przeciwdrgawkowy, masowe podawanie leków, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność nerek, niewydolność serca, objawy neurologiczne, odwodnienie, ośrodkowy układ nerwowy, plan opieki pielęgniarskiej, prazykwantel, rak pęcherza moczowego, rak płaskonabłonkowy, reakcja ziarniniakowa, schistosoma, schistosomoza, szybki test diagnostyczny, żylaki przełyku - Leksykon substancji czynnych
Dabigatran eteksylan – Przeciwwskazania stosowania
Dabigatran eteksylan jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (CrCL <30 ml/min u dorosłych, eGFR <50 ml/min/1,73 m² u dzieci i młodzieży), czynnym istotnym klinicznie krwawieniem oraz u osób z wysokim ryzykiem poważnego krwawienia, w tym z owrzodzeniami przewodu pokarmowego, nowotworami złośliwymi o wysokim ryzyku krwawienia, niedawnymi urazami lub zabiegami neurochirurgicznymi. Przeciwwskazane jest także stosowanie dabigatranu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby wpływającymi na przeżycie (np. aktywna choroba wątroby, enzymy wątrobowe >2x ULN, marskość wątroby), po wszczepieniu sztucznej zastawki serca wymagającej antykoagulacji oraz w trakcie jednoczesnego stosowania silnych inhibitorów P-glikoproteiny (ketokonazol, cyklosporyna, itrakonazol, dronedaron, glekaprewir/pibrentaswir). Leczenie skojarzone z innymi antykoagulantami jest przeciwwskazane poza określonymi sytuacjami klinicznymi (np. przejście między lekami, podtrzymanie drożności cewników, ablacja cewnikowa).
Przed rozpoczęciem terapii należy dokładnie ocenić funkcję nerek (oznaczyć CrCL lub eGFR), funkcję wątroby oraz ryzyko krwawienia, a także wykluczyć obecność sztucznej zastawki serca i nadwrażliwość na składniki leku. U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (CrCL 30-50 ml/min) wskazana jest redukcja dawki i ścisłe monitorowanie. Osoby powyżej 75. roku życia wymagają szczególnej ostrożności ze względu na zwiększone ryzyko krwawień, zwłaszcza przy współistniejących czynnikach ryzyka. Stosowanie dabigatranu wbrew przeciwwskazaniom może prowadzić do kumulacji leku, poważnych krwawień zagrażających życiu, interakcji lekowych zwiększających stężenie dabigatranu oraz powikłań zakrzepowo-zatorowych, szczególnie u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca.
ablacja cewnikowa, antagonista witaminy K, antykoagulant doustny, czynne krwawienie, dabigatran eteksylan, dysfagia, filtracja kłębuszkowa, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor P-glikoproteiny, klirens kreatyniny, krwotok śródczaszkowy, malformacja tętniczo-żylna, marskość wątroby, migotanie przedsionków, nadwrażliwość, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, próba wątrobowa, sztuczna zastawka serca, tętniak naczyniowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Clexane 8000 j.m. (80 mg)/0,8 ml
Enoksaparyna sodowa, substancja czynna leku Clexane, jest heparyną drobnocząsteczkową stosowaną w profilaktyce i leczeniu stanów zakrzepowo-zatorowych. Przeciwwskazania do jej stosowania obejmują nadwrażliwość na enoksaparynę, heparynę, pochodne heparyny oraz substancje pomocnicze preparatu, a także immunologiczną małopłytkowość poheparynową (HIT) w ciągu ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał przeciwko kompleksom heparyna-PF4. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz stanami zwiększonego ryzyka krwawienia, takimi jak niedawny udar krwotoczny, owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory z wysokim ryzykiem krwawienia, niedawne operacje mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, żylaki przełyku, tętniaki naczyniowe oraz poważne nieprawidłowości naczyniowe w obrębie ośrodkowego układu nerwowego.
aktywność anty-Xa, depolimeryzacja heparyny, działanie przeciwkrzepliwe, enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, krwawienie klinicznie istotne, krwawienie zewnątrzoponowe, leczenie przeciwzakrzepowe, małopłytkowość poheparynowa, owrzodzenie żołądka, powikłanie zakrzepowe, reakcja anafilaktyczna, stan zakrzepowo-zatorowy, tętniak naczyniowy, udar krwotoczny, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Schistosomatoza (bilharcjoza) – Leczenie
Schistosomiasis jest chorobą pasożytniczą wywoływaną przez przywry z rodzaju Schistosoma, leczoną przede wszystkim praziquantelem, który stanowi złoty standard terapii rekomendowany przez WHO. Dawkowanie praziquantelu zależy od gatunku pasożyta: dla S. haematobium, S. mansoni i S. intercalatum stosuje się jednorazową dawkę 40 mg/kg lub dwie dawki po 20 mg/kg co 4 godziny, natomiast dla S. japonicum i S. mekongi zalecane są dwie dawki po 30 mg/kg lub trzy dawki po 20 mg/kg co 4 godziny. Lek działa poprzez zwiększenie przepuszczalności dla jonów wapnia w pasożycie, co prowadzi do paraliżu i uszkodzenia tegumentu, umożliwiając układowi immunologicznemu eliminację robaków. Skuteczność leczenia jest wysoka, z wskaźnikami wyleczenia od 65% do 90%, a u osób niecałkowicie wyleczonych obserwuje się redukcję wydalania jaj o około 90%. W przypadku neuroschistosomiasis stosuje się terapię skojarzoną praziquantel z glikokortykosteroidami, a w ostrym zespole Katayama zaleca się opóźnienie lub jednoczesne podawanie praziquantelu z kortykosteroidami. Alternatywne leki to oxamniquine (głównie na S. mansoni) oraz pochodne artemisininy, które wykazują synergistyczne działanie z praziquantelem, zwłaszcza przeciwko niedojrzałym formom pasożyta.
artemeter, artezunat, chemioterapia zapobiegawcza, dietylotoluamid, glikokortykosteroid, leczenie farmakologiczne, lek przeciwrobaczy, masowe podawanie leków, metyloprednizolon, miltefozyna, moksydektyna, nadciśnienie wrotne, neuroschistosomiasis, oksamnichina, ośrodkowy układ nerwowy, podwyższone ciśnienie śródczaszkowe, praziquantel, prednizon, przywra Schistosoma, Schistosoma haematobium, Schistosoma intercalatum, Schistosoma japonicum, Schistosoma mansoni, Schistosoma mekongi, schistosomiasis, schistosomiasis układu moczowo-płciowego, zastawka komorowo-otrzewnowa, zespół Katayama, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Daroxomb 150 mg
Dabigatran eteksylan w preparacie Daroxomb jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (CrCL <30 mL/min u dorosłych, eGFR <50 mL/min/1,73 m² u dzieci i młodzieży), a także u osób z aktywnym, istotnym klinicznie krwawieniem lub stanami predysponującymi do poważnych krwawień, takimi jak owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawne urazy lub zabiegi neurochirurgiczne i okulistyczne, a także zmiany naczyniowe (żylaki przełyku, malformacje tętniczo-żylne, tętniaki). Lek zawiera 150 mg dabigatranu eteksylanu w formie mezylanu w każdej kapsułce i jest wydalany głównie przez nerki, co podkreśla konieczność oceny funkcji nerek przed rozpoczęciem terapii.
Stosowanie Daroxombu jest przeciwwskazane w skojarzeniu z innymi antykoagulantami (np. UFH, heparyny drobnocząsteczkowe, doustne antykoagulanty) poza ściśle określonymi sytuacjami klinicznymi, oraz z silnymi inhibitorami P-glikoproteiny, takimi jak ketokonazol, cyklosporyna, itrakonazol, dronedaron i lek złożony glekaprewir/pibrentaswir. Ponadto, dabigatran nie powinien być stosowany u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby wpływającymi na metabolizm leku i hemostazę, a także u osób po wszczepieniu sztucznej zastawki serca, ze względu na zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych i krwotocznych w porównaniu do terapii antagonistami witaminy K.
ablacja cewnikowa, antagonista witaminy K, antykoagulant doustny, dabigatran eteksylat, Daroxomb, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor P-glikoproteiny, klirens kreatyniny, krwawienie, krwawienie klinicznie istotne, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok śródczaszkowy, malformacja tętniczo-żylna, migotanie przedsionków, nadwrażliwość na substancję czynną, owrzodzenie przewodu pokarmowego, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, ryzyko krwawienia, sztuczna zastawka serca, terapia przeciwzakrzepowa, tętniak naczyniowy, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie hemostazy, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Żylaki przełyku – Etiologia i przyczyny
Żylaki przełyku to patologicznie rozszerzone naczynia żylne w podśluzówkowej warstwie przełyku, powstające głównie na skutek nadciśnienia wrotnego, definiowanego jako HVPG ≥10 mmHg, z ryzykiem krwawienia przy HVPG ≥12 mmHg. Najczęstszą przyczyną nadciśnienia wrotnego i rozwoju żylaków jest marskość wątroby, szczególnie w zaawansowanym stadium (klasa Child-Pugh C), gdzie żylaki występują u 85% pacjentów. Patogeneza obejmuje zwiększony opór naczyniowy w wątrobie (mechaniczne zwłóknienie, guzki regeneracyjne, skurcz naczyń) oraz zwiększony przepływ krwi w układzie wrotnym (rozszerzenie tętniczek trzewnych). Inne przyczyny to zakrzepica żyły wrotnej, zespół Budda-Chiariego, schistosomatoza, a także rzadsze schorzenia genetyczne i zapalne. W populacji pediatrycznej dominują zewnątrzwątrobowa niedrożność żyły wrotnej i atrezja dróg żółciowych.
alkoholowa choroba wątroby, atrezja dróg żółciowych, choroba Wilsona, czerwone znamiona, gradient ciśnienia w żyłach wątrobowych, krążenie oboczne, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niedobór alfa-1-antytrypsyny, pierwotna marskość żółciowa, sarkoidoza, schistosomatoza, skurcz naczyniowy, splenomegalia, stłuszczeniowe zapalenie wątroby, tlenek azotu, tromboksan A2, wirusowe zapalenie wątroby, wodobrzusze, zaciskające zapalenie osierdzia, zakrzepica żyły wrotnej, zespół Budda-Chiariego, zespół żyły głównej górnej, żyła nieparzysta, żyła wrotna, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pierwotna dróg żółciowych (dawniej nazywana pierwotną marskością dróg żółciowych) – Zapobieganie i profilaktyka
Choroba pierwotna dróg żółciowych (PBC) to przewlekła, postępująca choroba autoimmunologiczna prowadząca do zapalenia i destrukcji wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych, skutkująca cholestazą, marskością i niewydolnością wątroby. Podstawowym leczeniem jest kwas ursodeoksycholowy (UDCA) w dawce 13-15 mg/kg/dobę, który poprawia transport żółci i spowalnia progresję choroby. W przypadku niewystarczającej odpowiedzi (aktywność ALP > 200 IU/L po 12 miesiącach terapii) stosuje się leki drugiego rzutu, takie jak kwas obetycholowy lub bezafibrat (z wykluczeniem pacjentów ze zdekompensowaną marskością). Po przeszczepie wątroby profilaktyczne podawanie UDCA oraz immunosupresja z cyklosporyną zmniejszają ryzyko nawrotu PBC. Monitorowanie biochemiczne, ocena gęstości kości oraz badania przesiewowe w kierunku powikłań są niezbędne w długoterminowej opiece.
antagonista opioidów, bezafibrat, bisfosfonian, cholestaza, choroba autoimmunologiczna, choroba pierwotna dróg żółciowych, cyklosporyna, infekcja pneumokokowa, kwas obetycholowy, kwas ursodeoksycholowy, marskość wątroby, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność wątroby, osteoporoza, pierwotna marskość dróg żółciowych, przeszczep wątroby, rak wątroby, rifampicyna, stłuszczenie wątroby, świąd, transplantacja wątroby, wewnątrzwątrobowe drogi żółciowe, wirusowe zapalenie wątroby, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, wodobrzusze, zatrzymanie płynów, żylaki przełyku, żywice wiążące kwasy żółciowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Mirexan 75 mg
Dabigatran eteksylat (Mirexan 75 mg) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (CrCL <30 mL/min u dorosłych, eGFR <50 mL/min/1,73 m² u dzieci i młodzieży). Leku nie należy stosować przy aktywnym, istotnym klinicznie krwawieniu oraz u pacjentów z wysokim ryzykiem krwawienia, w tym z owrzodzeniami przewodu pokarmowego, nowotworami złośliwymi, niedawnym urazem mózgu lub rdzenia kręgowego, krwotokiem śródczaszkowym, żylakami przełyku, malformacjami tętniczo-żylnymi, tętniakami naczyniowymi oraz istotnymi nieprawidłowościami naczyniowymi w obrębie OUN. Przeciwwskazane jest także łączenie dabigatranu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi (np. heparyny, warfaryny), z wyjątkiem określonych sytuacji klinicznych, takich jak zamiana terapii czy podtrzymanie drożności cewników centralnych. Ponadto Mirexan nie powinien być stosowany u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby oraz w skojarzeniu z silnymi inhibitorami P-glikoproteiny (ketokonazol, cyklosporyna, itrakonazol, dronedaron, glekaprewir/pibrentaswir). U pacjentów po wszczepieniu sztucznej zastawki serca lek jest niewskazany ze względu na brak skuteczności i bezpieczeństwa w porównaniu z antagonistami witaminy K.
ablacja cewnikowa, antagonista witaminy K, antykoagulant doustny, choroba autoimmunologiczna, dabigatran eteksylat, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor P-glikoproteiny, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, klirens kreatyniny, krwawienie klinicznie istotne, krwotok śródczaszkowy, lek przeciwpłytkowy, malformacja tętniczo-żylna, małopłytkowość, migotanie przedsionków, Mirexan, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, sztuczna zastawka serca, tętniak naczyniowy, układ krzepnięcia, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności wątroby, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pierwotna dróg żółciowych (dawniej nazywana pierwotną marskością dróg żółciowych) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Choroba pierwotna dróg żółciowych (PBC) to przewlekła, autoimmunologiczna choroba wątroby charakteryzująca się destrukcją małych przewodów żółciowych i cholestazą, prowadzącą do włóknienia, marskości i niewydolności wątroby. Dotyka głównie kobiety w wieku 35-60 lat. Leczenie pierwszego rzutu stanowi kwas ursodeoksycholowy (UDCA) w dawce 13-15 mg/kg/dobę, który spowalnia progresję choroby i poprawia rokowanie – 80-90% pacjentów leczonych UDCA przez 10 lat unika przeszczepu wątroby. W przypadku niepełnej odpowiedzi (20-30%) stosuje się leki drugiego rzutu, takie jak kwas obetycholowy (OCA) lub fibraty. Kluczowe jest holistyczne podejście do pacjenta, uwzględniające zarówno parametry biochemiczne, jak i objawy subiektywne, takie jak świąd (40-80% pacjentów) i zmęczenie (do 80%), które znacząco obniżają jakość życia.
bilirubina, biopsja wątroby, bisfosfonian, cholestaza, cholestyramina, choroba autoimmunologiczna wątroby, choroba pierwotna dróg żółciowych, encefalopatia wątrobowa, enzym wątrobowy, fototerapia ultrafioletowa, hepatolog, kwas obetycholowy, kwas ursodeoksycholowy, leczenie immunosupresyjne, lek przeciwhistaminowy, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, naltrekson, niewydolność wątroby, osteoporoza, pierwotna marskość dróg żółciowych, pruritus, rak wątrobowokomórkowy, rifampicyna, wodobrzusze, zespół suchości, żylaki przełyku - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Albunorm 20%
Albunorm 20% to roztwór albuminy ludzkiej o stężeniu 200 g/l, charakteryzujący się silnym działaniem hyperonkotycznym, około czterokrotnie większym niż osocze. Produkt zawiera 331–368 mg sodu na 100 ml, co stanowi do 18,4% dziennego zalecanego spożycia sodu według WHO, co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej. Podawanie albuminy wymaga ścisłego monitorowania stanu nawodnienia, bilansu elektrolitowego oraz parametrów krzepnięcia, zwłaszcza przy dużych objętościach infuzji. Należy unikać rozcieńczania roztworu wodą do wstrzykiwań ze względu na ryzyko hemolizy. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z niewyrównaną niewydolnością serca, nadciśnieniem tętniczym, żylakami przełyku, obrzękiem płuc, skazą krwotoczną, ciężką niedokrwistością oraz bezmoczem, a także u osób z ciężkim pourazowym uszkodzeniem mózgu, gdzie stosowanie albuminy wiązało się z wyższą śmiertelnością.
albumina, bezmocz, ciśnienie wrotne, czynniki krzepnięcia, efekt koloido-osmotyczny, erytrocyt, hematokryt, hemodylucja, hemoliza, hiperwolemia, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność serca, obrzęk płuc, parametry krzepnięcia, płytki krwi, pourazowe uszkodzenie mózgu, przepełnienie żył szyjnych, pula osocza, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, skaza krwotoczna, wstrząs, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Neoparin 60 mg/0,6 ml
Neoparin, zawierający enoksaparynę sodową w dawkach od 2000 j.m./0,2 ml do 10 000 j.m./1 ml, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na enoksaparynę, heparynę lub inne LMWH oraz na substancje pomocnicze. Przeciwwskazania obejmują także historię immunologicznej małopłytkowości poheparynowej (HIT) w ciągu ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał krążących, co wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych. Lek jest również przeciwwskazany u pacjentów z aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz w stanach wysokiego ryzyka krwawienia, takich jak niedawny udar krwotoczny, owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe obarczone ryzykiem krwawienia, niedawne operacje mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, żylaki przełyku, tętniaki naczyniowe oraz nieprawidłowości naczyniowe w obrębie ośrodkowego układu nerwowego.
enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, krwawienie aktywne, krwawienie do kanału kręgowego, leczenie przeciwzakrzepowe, małopłytkowość poheparynowa, Neoparin, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, parametry krzepnięcia, płytki krwi, powikłanie krwotoczne, powikłanie neurologiczne, przeciwciała krążące, przeciwwskazanie medyczne, reakcja immunologiczna, stan zakrzepowy, terapia przeciwzakrzepowa, tętniak naczyniowy, udar krwotoczny, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba castlemana – Objawy
Choroba Castlemana to rzadkie zaburzenie limfoproliferacyjne, które dzieli się na postać jednoogniskową (UCD) i wieloogniskową (MCD). UCD charakteryzuje się powiększeniem węzłów chłonnych w jednym regionie ciała, często bezobjawowym lub z objawami ucisku, takimi jak uczucie pełności, kaszel, anemia czy zmęczenie. W badaniach laboratoryjnych mogą występować niedokrwistość i podwyższony poziom białka C-reaktywnego. MCD obejmuje wiele regionów z powiększonymi węzłami chłonnymi i objawami ogólnoustrojowymi, takimi jak gorączka, nocne poty, utrata masy ciała, obrzęki, hepatosplenomegalia, neuropatia obwodowa oraz liczne nieprawidłowości laboratoryjne (np. podwyższone CRP, OB, hipoalbuminemia, anemia, trombocytopenia lub trombocytoza, hipergammaglobulinemia). Wyróżnia się podtypy MCD, w tym iMCD-TAFRO z ostrym przebiegiem i wysokim ryzykiem zgonu oraz iMCD z limfadenopatią plazmocytową o bardziej przewlekłym charakterze. Rokowanie w UCD jest dobre, a chirurgiczne usunięcie powiększonego węzła często prowadzi do wyleczenia, natomiast w MCD przeżycie pięcioletnie wynosi 65-75%, zależnie od podtypu i nasilenia choroby.
anasarka, anemia hemolityczna, białko C-reaktywne, burza cytokinowa, cholestaza, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, hepatomegalia, hipergammaglobulinemia, hipoalbuminemia, interleukina-6, limfadenopatia, mięsak Kaposiego, mikroangiopatia zakrzepowa, neuropatia obwodowa, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niewydolność wielonarządowa, odczyn Biernackiego, organomegalia, powiększenie węzłów chłonnych, splenomegalia, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpik kostny, trombocytopenia, trombocytoza, wieloogniskowa choroba Castlemana, wodobrzusze, współczynnik filtracji kłębuszkowej, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenie limfoproliferacyjne, zakrzepica żył głębokich, zapalenie płuc, zespół POEMS, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Wzw (wirusowe zapalenie wątroby) – Objawy
Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) to stan zapalny wątroby wywołany infekcją wirusową, który może przebiegać jako zakażenie ostre lub przewlekłe, w zależności od typu wirusa (A, B, C, E) i odpowiedzi immunologicznej pacjenta. Ostre WZW charakteryzuje się fazą prodromalną z objawami grypopodobnymi, następnie fazą żółtaczkową z zażółceniem skóry i białkówek, ciemnym moczem, jasnym stolcem oraz świądem skóry, a kończy się fazą rekonwalescencji. WZW typu A i E zwykle przebiega ostro i samoistnie ustępuje, natomiast typy B i C mogą prowadzić do przewlekłego zakażenia, które zwiększa ryzyko marskości wątroby (15-25% u HBV, 15-30% u HCV) oraz raka wątrobowokomórkowego (1-4% rocznie). Okres inkubacji wynosi od 2 tygodni do 6 miesięcy, a objawy obejmują m.in. zmęczenie, gorączkę, bóle mięśni i stawów, nudności, żółtaczkę, ciemny mocz i jasny stolec.
białkówka oka, bliznowacenie wątroby, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, faza immunoaktywna, faza immunotolerancji, faza prodromalna, faza reaktywacji, faza zdrowienia, faza żółtaczkowa, HBV, HCV, koagulopatia, marskość wątroby, niewydolność wątroby, ostre zakażenie, pajączki naczyniowe, piorunujące zapalenie wątroby, przewlekłe zakażenie, rak wątrobowokomórkowy, wirus zapalenia wątroby, wirusowe zapalenie wątroby, wodobrzusze, WZW typu A, WZW typu B, WZW typu C, zapalenie wątroby, żółtaczka, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wątroby związana z alkoholem – Objawy
Choroba wątroby związana z alkoholem (ARLD) obejmuje spektrum patologii od alkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby, przez alkoholowe zapalenie wątroby, aż do marskości wątroby. Wczesne stadia, takie jak stłuszczenie wątroby, są odwracalne po zaprzestaniu spożywania alkoholu, a stłuszczenie może ustąpić w ciągu około 6 tygodni. Alkoholowe zapalenie wątroby występuje u 10-35% osób nadużywających alkohol i może mieć śmiertelność 30-50% w ciągu 30 dni przy ciężkim przebiegu (Model Discriminant Function > 32). Marskość wątroby rozwija się u 10-20% pacjentów i jest nieodwracalna, choć abstynencja może zatrzymać progresję choroby i poprawić rokowanie. Objawy ARLD są często niespecyficzne we wczesnych stadiach (ból w prawym górnym kwadrancie, zmęczenie, nudności), a w zaawansowanych stadiach pojawiają się żółtaczka, wodobrzusze, encefalopatia wątrobowa, a także powikłania takie jak nadciśnienie wrotne, zespół wątrobowo-nerkowy i rak wątrobowokomórkowy (10-15% przypadków marskości).
alkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, alkoholowe zapalenie wątroby, bilirubinuria, choroba wątroby związana z alkoholem, encefalopatia wątrobowa, ginekomastia, hepatomegalia, hipoksemia, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, palce pałeczkowate, rak wątrobowokomórkowy, rumień dłoniowy, sinica, splenomegalia, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, stłuszczenie wątroby, świąd skóry, włóknienie wątroby, wodobrzusze, zespół wątrobowo-nerkowy, zespół wątrobowo-płucny, żółtaczka, żyła wrotna, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rivaroxaban Bluefish 15 mg
Rywaroksaban, dostępny w postaci tabletek powlekanych Rivaroxaban Bluefish 15 mg, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym u osób z nietolerancją laktozy (jedna tabletka zawiera 16 mg laktozy). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest czynne krwawienie o znaczeniu klinicznym oraz stany zwiększające ryzyko poważnych krwawień, takie jak czynne lub niedawno przebyte owrzodzenia przewodu pokarmowego, obecność żylaków przełyku, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawne urazy lub zabiegi neurologiczne (np. uraz mózgu, kręgosłupa, krwotok wewnątrzczaszkowy), a także poważne nieprawidłowości naczyniowe (tętniaki, wady rozwojowe naczyń). Ponadto, rywaroksaban nie powinien być stosowany jednocześnie z innymi lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak heparyna niefrakcjonowana, heparyny drobnocząsteczkowe, fondaparynuks czy doustne antykoagulanty, z wyjątkiem sytuacji zmiany terapii lub podtrzymania drożności cewników naczyniowych.
apiksaban, choroba wątroby, dabigatran eteksylan, doustny lek przeciwzakrzepowy, fondaparynuks, hematolog, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, kardiolog, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia, krwawienie czynne, krwotok wewnątrzczaszkowy, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, nadwrażliwość na rywaroksaban, nietolerancja laktozy, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodna heparyny, powikłanie krwotoczne, rywaroksaban, tętniak naczyniowy, układ krzepnięcia, uraz mózgu, warfaryna, żylaki przełyku, żylno-tętnicza wada rozwojowa - Leksykon substancji czynnych
Propranolol – Wskazania do stosowania
Propranolol, jako nieselektywny beta-adrenolityk, znajduje szerokie zastosowanie w kardiologii i innych dziedzinach medycyny. W dawkach 10 mg i 40 mg w formie tabletek powlekanych oraz 1 mg/ml w postaci roztworu do wstrzykiwań, lek jest wskazany m.in. w leczeniu dławicy piersiowej, nadciśnienia tętniczego, profilaktyce po zawale mięśnia sercowego, kardiomiopatii przerostowej zawężającej oraz nadkomorowych i komorowych zaburzeń rytmu serca. Propranolol zmniejsza zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen, obniża ciśnienie tętnicze poprzez redukcję pojemności minutowej serca i hamowanie uwalniania reniny, a także spowalnia przewodzenie przez węzeł przedsionkowo-komorowy. W stanach nagłych, takich jak ostre zaburzenia rytmu serca czy przełom tarczycowy, stosuje się formę dożylną (1 mg/ml) pod ścisłym nadzorem lekarskim.
alfa-adrenolityk, arytmia komorowa, beta-adrenolityk, częstoskurcz nadkomorowy, dławica naczynioskurczowa, dławica niestabilna, dławica piersiowa, dławica stabilna, drżenie samoistne, działanie przeciwmigrenowe, guz chromochłonny nadnerczy, kardiomiopatia przerostowa zawężająca, komorowe zaburzenia rytmu serca, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, migotanie przedsionków, migrena, monitorowanie parametrów życiowych, naczynie czaszkowe, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie wrotne, nadczynność tarczycy, nadkomorowe zaburzenia rytmu serca, nagły zgon sercowy, pojemność minutowa serca, prewencja wtórna, przełom tarczycowy, receptor beta-adrenergiczny, renina, tabletka powlekana, tachyarytmia nadkomorowa, trzepotanie przedsionków, tyreotoksykoza, układ sercowo-naczyniowy, układ serotoninergiczny, układ wrotny, węzeł przedsionkowo-komorowy, zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen, zawał serca, żylaki przełyku - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Human Albumin Grifols 20%
Human Albumin Grifols 20% (200 g/l) jest roztworem koloidalnym o około czterokrotnie silniejszym działaniu osmotycznym niż osocze krwi, co wymaga szczególnej ostrożności podczas infuzji, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością serca, nadciśnieniem tętniczym, żylakami przełyku, obrzękiem płuc, skazą krwotoczną, ciężką niedokrwistością oraz bezmoczem. Podawanie preparatu wiąże się z ryzykiem reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaksji, które wymagają natychmiastowego przerwania infuzji i wdrożenia standardowego leczenia wstrząsu. Konieczne jest monitorowanie gospodarki elektrolitowej, gdyż roztwór 20% charakteryzuje się niższą zawartością elektrolitów niż roztwory 4-5%, a także ścisła kontrola objętości płynów, aby zapobiec przeciążeniu układu krążenia i przewodnieniu, objawiającemu się m.in. bólem głowy, dusznością, przepełnieniem żył szyjnych, wzrostem ciśnienia tętniczego i obrzękiem płuc.
albumina ludzka, badanie przesiewowe, bezmocz, czynnik krzepnięcia, dysfagia, erytrocyt, gospodarka elektrolitowa, hematokryt, hemodylucja, hemoliza, hiperwolemia, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność serca, obrzęk płuc, ośrodkowe ciśnienie żylne, płytka krwi, przeciążenie układu krążenia, przepełnienie żył szyjnych, przewodnienie, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skaza krwotoczna, wstrząs anafilaktyczny, żylaki przełyku - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Feroplex 40 mg Fe3+/15 ml
Feroplex to doustny roztwór zawierający 40 mg jonów żelaza (III) w 15 ml preparatu, w formie żelaza proteinianobursztynianu, co zapewnia wysoką biodostępność i dobrą tolerancję. Lek jest wskazany do leczenia niedoboru żelaza oraz niedokrwistości z niedoboru żelaza u dorosłych, kobiet w ciąży i laktacji oraz dzieci powyżej 1 roku życia. Szczególnie zalecany jest w przypadkach przewlekłej utraty krwi, takich jak obfite miesiączki, krwawienia z przewodu pokarmowego, urazy czy operacje. Niedobór żelaza manifestuje się objawami takimi jak zmęczenie, bladość, duszność czy zaburzenia koncentracji, a jego uzupełnienie jest kluczowe dla regeneracji i zapobiegania powikłaniom anemii.
biodostępność, choroba wrzodowa, glikol propylenowy, jon żelaza, krwawienie z przewodu pokarmowego, niedobór żelaza, niedokrwistość z niedoboru żelaza, nietolerancja substancji pomocniczych, nowotwór przewodu pokarmowego, obfite miesiączki, podatność na infekcje, przewlekła utrata krwi, roztwór doustny, sorbitol, suplementacja żelaza, zaburzenie wchłaniania, żelazo proteinianosuksynian, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rombidux 20 mg
Lek Rombidux, zawierający 20 mg rywaroksabanu w formie tabletek powlekanych, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym 107,14 mg laktozy jednowodnej, co jest istotne u osób z nietolerancją laktozy. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest czynne krwawienie o znaczeniu klinicznym oraz stany zwiększające ryzyko krwawień, takie jak czynne lub niedawno przebyte owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawne urazy mózgu lub kręgosłupa, zabiegi chirurgiczne w obrębie OUN i okulistyki, krwotok wewnątrzczaszkowy, żylaki przełyku, wady naczyniowe, tętniaki oraz poważne nieprawidłowości naczyń wewnątrzrdzeniowych lub śródmózgowych. Ponadto, stosowanie rywaroksabanu jest przeciwwskazane w chorobach wątroby z koagulopatią, szczególnie w marskości wątroby stopnia B i C wg Child-Pugh, a także w ciąży i okresie karmienia piersią ze względu na ryzyko dla płodu i noworodka. Rombidux nie powinien być stosowany jednocześnie z innymi antykoagulantami, z wyjątkiem sytuacji zmiany leczenia lub podtrzymania drożności cewników żylnych/tętniczych za pomocą heparyny niefrakcjonowanej w niskich dawkach.
apiksaban, brak laktazy, czynne krwawienie, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie przeciwzakrzepowe, dziedziczna nietolerancja galaktozy, eteksylan dabigatranu, fondaparynuks, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, implantacja stentu, inhibitor CYP3A4, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia wątrobowa, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok wewnątrzczaszkowy, laktoza jednowodna, leczenie przeciwzakrzepowe, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, nadwrażliwość na rywaroksaban, nietolerancja laktozy, nowotwór złośliwy, ośrodkowy układ nerwowy, ostry zespół wieńcowy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodna heparyny, podwójna terapia przeciwpłytkowa, rywaroksaban, tętniak naczyniowy, układ krzepnięcia, uraz mózgu, warfaryna, zaburzenie czynności nerek, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żylaki przełyku, żylno-tętnicza wada rozwojowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rivaroxaban OLIMP 10 mg
Rywaroksaban w dawce 10 mg (Rivaroxaban OLIMP) jest skutecznym lekiem przeciwzakrzepowym, jednak jego stosowanie wymaga szczegółowej oceny przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na rywaroksaban lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (76,20 mg/tabletkę), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z aktywnym krwawieniem klinicznie istotnym oraz u osób z chorobami przewodu pokarmowego (czynne lub niedawne owrzodzenia), nowotworami złośliwymi o wysokim ryzyku krwawienia, niedawnymi urazami lub zabiegami chirurgicznymi wysokiego ryzyka (np. mózgu, kręgosłupa, okulistyki) oraz malformacjami naczyniowymi (żylaki przełyku, tętniaki, wady rozwojowe naczyń). Ponadto, rywaroksaban nie powinien być stosowany u pacjentów z marskością wątroby stopnia B i C wg Child-Pugh ze względu na ryzyko koagulopatii i powikłań krwotocznych.
apiksaban, choroba wątroby, czynnik krzepnięcia, dabigatran, doustny lek przeciwzakrzepowy, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, kaskada krzepnięcia, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia, krwawienie czynne, krwotok wewnątrzczaszkowy, laktoza jednowodna, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, nadwrażliwość, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodna heparyny, rywaroksaban, tętniak naczyniowy, warfaryna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żylaki przełyku - Leksykon substancji czynnych
Kwas ursodeoksycholowy – Działania niepożądane
Kwas ursodeoksycholowy (UDCA) jest szeroko stosowany w leczeniu chorób wątroby i dróg żółciowych, wykazując korzystny profil bezpieczeństwa. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak jasne stolce lub biegunka, występujące z częstością od 1/100 do mniej niż 1/10 pacjentów. Rzadziej, ale klinicznie istotne, są bardzo rzadkie działania niepożądane (<1/10 000), w tym silny ból w prawym górnym kwadrancie brzucha, zwapnienie kamieni żółciowych, dekompensacja marskości wątroby (szczególnie w zaawansowanym stadium pierwotnej marskości żółciowej wątroby – PBC) oraz pokrzywka. Nasilenie objawów marskości wątroby często ustępuje po odstawieniu UDCA, co podkreśla konieczność ścisłego monitorowania funkcji wątroby i objawów klinicznych podczas terapii, zwłaszcza u pacjentów z zaawansowaną chorobą.
biegunka, ból prawego podżebrza, choroba wątroby, dekompensacja marskości wątroby, drogi żółciowe, encefalopatia wątrobowa, funkcja wątroby, jasne stolce, kamienie żółciowe, kwas ursodeoksycholowy, marskość żółciowa wątroby, motoryka jelit, nadwrażliwość, pierwotna marskość żółciowa wątroby, pokrzywka, produkt leczniczy, wodobrzusze, zaburzenia skórne, zaburzenia wątroby, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, żółć, żylaki przełyku - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Crealb 40 g/l
Roztwór albuminy ludzkiej Crealb 40 g/l wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa, w tym dokumentacji nazwy i numeru serii preparatu. W przypadku reakcji alergicznych lub anafilaktycznych infuzję należy natychmiast przerwać, a w razie wstrząsu wdrożyć odpowiednie postępowanie. Albuminę stosuje się ostrożnie u pacjentów z niewyrównaną niewydolnością serca, nadciśnieniem tętniczym, żylakami przełyku, obrzękiem płuc, skazą krwotoczną, ciężką niedokrwistością oraz bezmoczem nerkowym i pozanerkowym ze względu na ryzyko hiperwolemii i hemodylucji. Preparat zawiera 140 mmol/l sodu (3,2 g/l), co stanowi istotne obciążenie sodowe (np. 400 ml fiolki dostarcza 1280 mg sodu, czyli 64% maksymalnej dobowej dawki wg WHO 2 g sodu), co należy uwzględnić w terapii pacjentów z ograniczeniem sodu w diecie.
albumina ludzka, bezmocz nerkowy, ciężka niedokrwistość, czynnik krzepnięcia, czynnik zakaźny, erytrocyt, hematokryt, hemodylucja, hemoliza krwinek, hiperwolemia, nadciśnienie tętnicze, niewyrównana niewydolność serca, obrzęk płuc, płytki krwi, podwyższone ciśnienie żylne, przepełnienie żył szyjnych, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, równowaga elektrolitowa, skaza krwotoczna, układ krzepnięcia, wstrząs, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Losmina 150 mg/ml (15 000 j.m.)
Losmina, zawierająca enoksaparynę sodową w dawkach 12 000 j.m. (120 mg)/0,8 ml oraz 15 000 j.m. (150 mg)/1 ml, jest heparyną drobnocząsteczkową uzyskiwaną z błony śluzowej jelit świń. Lek ten jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na enoksaparynę, heparynę lub ich pochodne, a także u osób z immunologiczną małopłytkowością poheparynową (HIT) w wywiadzie do 100 dni lub obecnością przeciwciał krążących. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest także aktywne, klinicznie istotne krwawienie oraz stany zwiększające ryzyko krwawienia, takie jak niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawne operacje mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, żylaki przełyku, nieprawidłowości naczyniowe oraz znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe w ciągu ostatnich 24 godzin od podania leku.
aktywne krwawienie, ampułko-strzykawka, anafilaksja, błona śluzowa jelit, działanie antykoagulacyjne, enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, klarowny roztwór, krwawienie do kanału kręgowego, małopłytkowość indukowana heparyną, małopłytkowość poheparynowa, nadwrażliwość na enoksaparynę, nowotwór złośliwy, operacja mózgu, owrzodzenie żołądka, powikłanie krwotoczne, powikłanie neurologiczne, procedura inwazyjna, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, roztwór do wstrzykiwań, skłonność do krwawień, stosunek korzyści do ryzyka, tętniak naczyniowy, udar krwotoczny, układ nerwowy centralny, układ wzrokowy, zakrzepica tętnicza i żylna, zasadowa depolimeryzacja, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylaki przełyku - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Crealb 200 g/l
Podawanie albuminy ludzkiej w stężeniu 200 g/l (Crealb 200 g/l) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na jej silne właściwości hiperonkotyczne, które są około czterokrotnie większe niż osocza krwi. Konieczne jest monitorowanie pacjenta pod kątem ryzyka przeciążenia układu krążenia i przewodnienia, zwłaszcza u chorych z niewyrównaną niewydolnością serca, nadciśnieniem tętniczym, żylakami przełyku, obrzękiem płuc, skazą krwotoczną, ciężką niedokrwistością oraz bezmoczem nerkowym i pozanerkowym. Infuzję należy natychmiast przerwać w przypadku objawów reakcji alergicznej lub anafilaktycznej. Preparat zawiera znaczną ilość sodu (100 mmol/l, tj. 2,3 g/l), co stanowi do 12% maksymalnej dobowej dawki sodu wg WHO w zależności od objętości fiolki, co jest istotne u pacjentów z dietą niskosodową. Podczas terapii należy monitorować elektrolity, parametry układu krzepnięcia oraz hematokryt, a także unikać rozcieńczania albuminy wodą do wstrzykiwań ze względu na ryzyko hemolizy.
albumina ludzka, bezmocz, ciśnienie żylne, czynniki krzepnięcia, duszność, erytrocyty, hematokryt, hemodylucja, hemoliza, hemostaza, hemostaza pierwotna, hiperwolemia, homeostaza wodno-elektrolitowa, krążenie wrotne, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność serca, obrzęk płuc, płytki krwi, przepełnienie żył szyjnych, reakcja alergiczna, równowaga elektrolitowa, skaza krwotoczna, układ krzepnięcia, wstrząs anafilaktyczny, żylaki przełyku - Leksykon substancji czynnych
Tioguanina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tioguanina, aktywny składnik produktu Lanvis, jest cytotoksycznym lekiem stosowanym wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w terapii cytostatykami. Ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, w tym toksycznego uszkodzenia wątroby manifestującego się zespołem zamknięcia żył wątrobowych (objawy: hiperbilirubinemia, tkliwa hepatomegalia, wodobrzusze, nadciśnienie wrotne, małopłytkowość, splenomegalia), konieczne jest regularne monitorowanie parametrów morfologii krwi oraz czynności wątroby (cotygodniowo). Tioguaniny nie należy stosować w leczeniu podtrzymującym ani w długotrwałych schematach ze względu na wysokie ryzyko uszkodzenia śródbłonka naczyń wątroby, szczególnie u chłopców. W przypadku wystąpienia objawów toksycznego uszkodzenia wątroby należy natychmiast przerwać terapię, co może prowadzić do odwracalności zmian klinicznych i histopatologicznych.
depresja szpiku kostnego, guzkowy rozrost regeneracyjny wątroby, hepatomegalia, hiperbilirubinemia, immunosupresja, leukocytopenia, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, mesalazyna, mielosupresja, morfologia krwi, mutacja NUDT15, nadciśnienie wrotne, neutropenia, niedokrwistość, olsalazyna, ostra białaczka limfoblastyczna, peliosis hepatis, S-metylotransferaza tiopuryny, splenomegalia, środek cytotoksyczny, stwardnienie wątrobowo-wrotne, sulfasalazyna, tioguanina, toksyczne uszkodzenie wątroby, TPMT, uszkodzenie śródbłonka naczyń, włóknienie okołowrotne wątroby, wodobrzusze, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zespół zamknięcia żył wątrobowych, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Żylaki przełyku – Leczenie
Żylaki przełyku, będące poszerzonymi naczyniami żylnymi w ścianie przełyku, najczęściej wynikają z nadciśnienia wrotnego spowodowanego marskością wątroby lub zakrzepicą żyły wrotnej. Profilaktyka krwawienia opiera się na farmakoterapii nieselektywnymi beta-blokerami (propranolol, nadolol, karwedilol 6,25 mg/dobę), które obniżają ciśnienie wrotne i zmniejszają ryzyko pierwszego krwawienia o około 50%. U pacjentów z przeciwwskazaniami do beta-blokerów stosuje się endoskopowe opaskowanie żylaków (EVL), powtarzane co 2-4 tygodnie do eradykacji. Terapia skojarzona beta-blokerami i EVL wykazuje wyższą skuteczność w zapobieganiu krwawieniu, szczególnie u chorych z niewyrównaną marskością (klasy B i C wg Child-Pugh), redukując częstość pierwszego krwawienia do 11,8% oraz roczną śmiertelność do 6,3%.
beta-bloker, ceftriakson, dysfagia, encefalopatia wątrobowa, endoskopowe opaskowanie żylaków, inhibitor pompy protonowej, karwedilol, lanzoprazol, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, nieselektywny beta-bloker, norfloksacyna, oktreotyd, profilaktyka antybiotykowa, przeszczep wątroby, skleroterapia endoskopowa, somatostatyna, tamponada balonowa, terlipresyna, TIPS, wazopresyna, zakrzepica żyły wrotnej, zespół Budda-Chiariego, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Xerdoxo 15 mg
Lek Xerdoxo zawierający 15 mg rywaroksabanu jest przeciwzakrzepowym preparatem doustnym, którego stosowanie wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko krwawień. Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na rywaroksaban lub substancje pomocnicze, aktywne krwawienia klinicznie istotne oraz stany predysponujące do poważnych krwawień, takie jak czynne owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawne urazy lub zabiegi neurochirurgiczne, niedawne operacje okulistyczne oraz patologie naczyniowe (np. żylaki przełyku, tętniaki). Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z marskością wątroby stopnia B i C wg Child-Pugh, ze względu na koagulopatię i zwiększone ryzyko krwawienia, a także w okresie ciąży i karmienia piersią z powodu przenikania rywaroksabanu przez łożysko i do mleka matki. Jednoczesne stosowanie z innymi lekami przeciwzakrzepowymi (heparyny, warfaryny, dabigatranu, apiksabanu) jest przeciwwskazane, z wyjątkiem okresów przejściowych zmiany terapii lub stosowania heparyny niefrakcjonowanej w celu utrzymania drożności cewników.
doustny lek przeciwzakrzepowy, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, induktor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia wątrobowa, krwawienie kliniczne, krwotok wewnątrzczaszkowy, kumulacja leku, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, nadwrażliwość na rywaroksaban, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodna heparyny, proteza zastawki serca, reakcja anafilaktyczna, rywaroksaban, ryzyko krwawienia, tętniak naczyniowy, wada żylno-tętnicza, zaburzenie czynności nerek, zespół antyfosfolipidowy, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Apixaban Aurovitas 2,5 mg
Apiksaban jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na apiksaban lub substancje pomocnicze, w tym u osób z nietolerancją laktozy (tabletki Apixaban Aurovitas 2,5 mg zawierają 51,64 mg laktozy). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest czynne, istotne klinicznie krwawienie oraz choroba wątroby z koagulopatią i ryzykiem krwawienia. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z wysokim ryzykiem krwawienia, takimi jak osoby z owrzodzeniem przewodu pokarmowego, nowotworami złośliwymi obarczonymi ryzykiem krwawienia, niedawno przebytymi urazami lub zabiegami w obrębie OUN, niedawno przebyte krwawienia śródczaszkowe, zabiegami okulistycznymi, a także u pacjentów z patologiami naczyniowymi (żylaki przełyku, wady tętniczo-żylne, tętniaki, nieprawidłowości naczyń w OUN).
ablacja cewnikowa, apiksaban, dabigatran, dalteparyna, dysfagia, enoksaparyna, fondaparynuks, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor wychwytu serotoniny i noradrenaliny, klopidogrel, koagulopatia, krwawienie klinicznie istotne, krwawienie śródczaszkowe, kwas acetylosalicylowy, laktoza, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, mechaniczna zastawka serca, migotanie przedsionków, nadwrażliwość na substancję czynną, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nowotwór złośliwy, ośrodkowy układ nerwowy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, rdzeń kręgowy, rywaroksaban, selektywny inhibitor wychwytu serotoniny, tętniak naczyniowy, uraz mózgu, wada układu tętniczo-żylnego, warfaryna, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Bigetra 110 mg
Dabigatran eteksylat w dawce 110 mg, zawarty w kapsułkach Bigetra, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (CrCL <30 ml/min u dorosłych, eGFR <50 ml/min/1,73 m² u dzieci), a także u osób z istotnymi zaburzeniami wątroby. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest aktywne, klinicznie istotne krwawienie oraz schorzenia zwiększające ryzyko poważnych krwotoków, takie jak owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawne urazy lub zabiegi neurochirurgiczne, krwotok śródczaszkowy, żylaki przełyku, malformacje tętniczo-żylne oraz tętniaki naczyniowe w obrębie mózgu i rdzenia kręgowego. Ponadto, dabigatran nie powinien być stosowany u pacjentów po wszczepieniu sztucznej zastawki serca ze względu na zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych i krwotocznych.
Stosowanie dabigatranu w skojarzeniu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak niefrakcjonowana heparyna, heparyny drobnocząsteczkowe, doustne antykoagulanty (warfaryna, rywaroksaban, apiksaban) jest przeciwwskazane, z wyjątkiem okresów przejściowych lub specyficznych procedur (np. ablacja cewnikowa). Również kojarzenie z silnymi inhibitorami glikoproteiny P (ketokonazol, cyklosporyna, itrakonazol, dronedaron, glekaprewir/pibrentaswir) jest zabronione ze względu na ryzyko istotnego wzrostu stężenia dabigatranu i powikłań krwotocznych. U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (CrCL 30-50 ml/min), wysokim ryzykiem krwawienia, planowanymi zabiegami inwazyjnymi, stosującymi leki wpływające na hemostazę, o masie ciała <50 kg lub >110 kg oraz u osób powyżej 75. roku życia, konieczna jest szczególna ostrożność i indywidualna ocena korzyści i ryzyka przed rozpoczęciem terapii dabigatranem. Zaleca się konsultację specjalistyczną w przypadku wątpliwości.
ablacja cewnikowa, ciężkie zaburzenia czynności nerek, dabigatran eteksylat, doustny antykoagulant, farmakokinetyka, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor glikoproteiny p, klirens kreatyniny, krwawienie klinicznie istotne, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwotok śródczaszkowy, lek przeciwpłytkowy, malformacja tętniczo-żylna, migotanie przedsionków, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodna heparyny, powikłanie krwotoczne, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, procedura inwazyjna, sztuczna zastawka serca, terapia przeciwzakrzepowa, tętniak naczyniowy, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zabieg chirurgiczny, zaburzenia czynności wątroby, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Crusia 40 mg/0,4 ml (4000 j.m.)
Enoksaparyna sodowa, substancja czynna leku Crusia, jest heparyną drobnocząsteczkową (LMWH) o działaniu przeciwzakrzepowym, której stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na enoksaparynę, heparynę niefrakcjonowaną, inne LMWH lub substancje pomocnicze. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest także immunologiczna małopłytkowość poheparynowa (HIT) w wywiadzie do 100 dni oraz obecność przeciwciał anty-heparynowych, ze względu na ryzyko poważnych powikłań zakrzepowych. Ponadto, enoksaparyna nie powinna być stosowana u pacjentów z aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem lub stanami wysokiego ryzyka krwawienia, takimi jak niedawny udar krwotoczny, aktywne owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawne operacje mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, żylaki przełyku, malformacje naczyniowe oraz tętniaki naczyniowe. W tych przypadkach należy rozważyć alternatywne metody profilaktyki przeciwzakrzepowej.
antykoagulant, choroba wrzodowa, działanie przeciwzakrzepowe, enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, krwawienie klinicznie istotne, krwawienie śródmózgowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiak okołordzeniowy, lek przeciwzakrzepowy, malformacja naczyniowa, malformacja tętniczo-żylna, małopłytkowość poheparynowa, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, płytki krwi, powikłanie zakrzepowe, profilaktyka przeciwzakrzepowa, przeciwciała przeciwko heparynie, reakcja alergiczna, tętniak naczyniowy, udar krwotoczny, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Wymiotowanie krwi – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Hematemeza jest poważnym objawem wskazującym na krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, z wskaźnikiem śmiertelności wynoszącym 5-10%, który nie uległ znaczącej poprawie od 1945 roku. Śmiertelność wzrasta do 35% w przypadku masywnego krwawienia, a u pacjentów hospitalizowanych z innych przyczyn może sięgać nawet 70%. Najgorsze rokowanie obserwuje się przy przetokach aortalno-jelitowych, gdzie śmiertelność zbliża się do 100%. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są: wartość hemoglobiny przy przyjęciu (niższa hemoglobina koreluje z wyższym ryzykiem zgonu), liczba przetoczonych jednostek krwi (większa liczba jednostek wiąże się z gorszym rokowaniem), ciśnienie tętnicze przy przyjęciu (niskie ciśnienie jest niekorzystne), czas od początku krwawienia do rozpoczęcia leczenia (krótszy czas wskazuje na gwałtowny przebieg) oraz liczba współistniejących zagrażających życiu rozpoznań.
choroba nowotworowa, choroba wątroby, ciśnienie tętnicze, czynnik prognostyczny, endoskopia, farmakoterapia, hematemeza, hemoglobina, intensywna terapia, interwencja chirurgiczna, koagulopatia, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, krwotok, lek hamujący wydzielanie kwasu żołądkowego, masywne krwawienie, niewydolność wielonarządowa, rak żołądka, resuscytacja, schorzenia współistniejące, stan ogólny pacjenta, stratyfikacja ryzyka, transfuzja krwi, wskaźnik śmiertelności, wstrząs, wstrząs hipowolemiczny, wymiociny, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rivaroxaban Aurovitas 15 mg
Rywaroksaban, jako doustny bezpośredni inhibitor czynnika Xa, jest przeciwwskazany u pacjentów z aktywnym krwawieniem klinicznie istotnym oraz u osób z chorobami przewodu pokarmowego (czynne lub niedawno przebyte owrzodzenia), nowotworami złośliwymi o wysokim ryzyku krwawienia, niedawnymi urazami lub zabiegami operacyjnymi mózgu, kręgosłupa lub okulistycznymi, a także u pacjentów z krwotokiem wewnątrzczaszkowym, patologiami naczyniowymi (np. żylaki przełyku, tętniaki) i nieprawidłowościami naczyniowymi OUN predysponującymi do krwawień. Przeciwwskazane jest także stosowanie rywaroksabanu u pacjentów z marskością wątroby stopnia B i C wg Child-Pugh, ze względu na koagulopatię i ryzyko krwawienia. Lek zawiera laktozę jednowodną w dawkach 23,25 mg (tabletka 15 mg) oraz 20,75 mg (tabletka 20 mg), co stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z nietolerancją galaktozy lub niedoborem laktazy.
apiksaban, choroba wrzodowa, dabigatran, dalteparyna, enoksaparyna, fondaparynuks, hemostaza, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor czynnika Xa, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klopidogrel, koagulopatia wątrobowa, krwawienie czynne, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiomocz, krwioplucie, krwotok wewnątrzczaszkowy, krzepnięcie krwi, kwas acetylosalicylowy, laktoza jednowodna, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy doustny, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, ośrodkowy układ nerwowy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodna heparyny, rywaroksaban, skaza krwotoczna, SNRI, SSRI, tętniak naczyniowy, trombocytopenia, warfaryna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – RIXACAM 20 mg
Rywaroksaban w dawce 20 mg (RIXACAM) jest lekiem przeciwzakrzepowym o istotnych przeciwwskazaniach, które należy skrupulatnie uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze (m.in. 217 mg laktozy jednowodnej w kapsułce), czynne krwawienia klinicznie istotne, świeży krwotok wewnątrzczaszkowy, a także stany zwiększonego ryzyka krwawień, takie jak czynne lub niedawno zagojone owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, świeże urazy i zabiegi neurochirurgiczne oraz patologie naczyniowe (żylaki przełyku, tętniaki, wady naczyniowe). RIXACAM jest przeciwwskazany u pacjentów z marskością wątroby stopnia B i C wg Child-Pugh ze względu na koagulopatię i ryzyko krwawień oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią z powodu ryzyka dla matki i płodu/noworodka.
apiksaban, choroba wątroby, czynne krwawienie, dabigatran, doustny lek przeciwzakrzepowy, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia, krwawienie śródczaszkowe, krwotok wewnątrzczaszkowy, krzepnięcie krwi, laktoza jednowodna, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, nadwrażliwość, nietolerancja disacharydów, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, patologia przewodu pokarmowego, pochodna heparyny, powikłanie krwotoczne, rywaroksaban, tętniak naczyniowy, uraz ośrodkowego układu nerwowego, wada żylno-tętnicza, warfaryna, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Zarixa 10 mg
Rywaroksaban w dawce 10 mg (Zarixa) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także u osób z aktywnym krwawieniem o znaczeniu klinicznym, ze względu na mechanizm działania jako inhibitor czynnika Xa, który zwiększa ryzyko krwotoków. Przeciwwskazania obejmują także stany predysponujące do poważnych krwawień, takie jak czynne lub niedawno przebyte owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe z wysokim ryzykiem krwawienia, niedawne urazy mózgu lub kręgosłupa, zabiegi neurochirurgiczne, okulistyczne, krwotoki wewnątrzczaszkowe, żylaki przełyku, wady naczyniowe oraz marskość wątroby stopnia B i C wg Child-Pugh. Rywaroksaban nie powinien być stosowany łącznie z innymi antykoagulantami (heparyna niefrakcjonowana, drobnocząsteczkowa, doustne antykoagulanty) poza wyjątkowymi sytuacjami klinicznymi. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na ryzyko krwawienia u płodu i noworodka oraz brak danych bezpieczeństwa.
cytochrom P450, doustny antykoagulant, doustny lek przeciwzakrzepowy, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor czynnika Xa, inhibitor proteazy HIV, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia wątrobowa, krwotok wewnątrzczaszkowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwpłytkowy, marskość wątroby, nadwrażliwość na substancję czynną, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, rywaroksaban, tętniak naczyniowy, trombocytopenia, uraz mózgu, zaburzenie krzepnięcia, zespół antyfosfolipidowy, żylaki przełyku, żylno-tętnicze wady rozwojowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rivaroxaban Bayer 2,5 mg
Rywaroksaban w dawce 2,5 mg (tabletki powlekane Rivaroxaban Bayer) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym 34 mg laktozy jednowodnej na tabletkę, co jest istotne u osób z nietolerancją laktozy. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest czynne krwawienie o znaczeniu klinicznym oraz stany zwiększające ryzyko poważnych krwawień, takie jak czynne lub niedawno przebyte owrzodzenia przewodu pokarmowego, obecność żylaków przełyku, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawne urazy mózgu lub kręgosłupa, zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne, krwotok wewnątrzczaszkowy oraz nieprawidłowości naczyniowe (np. tętniaki, wady rozwojowe naczyń wewnątrzrdzeniowych). Ponadto, rywaroksaban nie powinien być stosowany jednocześnie z innymi lekami przeciwzakrzepowymi (heparyna niefrakcjonowana, heparyny drobnocząsteczkowe, fondaparynuks, doustne antykoagulanty), z wyjątkiem szczególnych przypadków zmiany terapii lub podtrzymania drożności cewników żylnych/tętniczych.
cewnik żyły głównej, choroba tętnic obwodowych, choroba wątroby, choroba wieńcowa, doustny lek przeciwzakrzepowy, enoksaparyna, fondaparynuks, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia, krwawienie czynne, krwotok wewnątrzczaszkowy, kwas acetylosalicylowy, laktoza jednowodna, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, naczynie wewnątrzrdzeniowe, nadwrażliwość na substancję czynną, nietolerancja laktozy, nowotwór złośliwy, ostry zespół wieńcowy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, przemijający napad niedokrwienny, rywaroksaban, tabletka powlekana, terapia przeciwpłytkowa, tętniak naczyniowy, udar krwotoczny, udar mózgu, udar zatokowy, wada żylno-tętnicza, warfaryna, żylaki przełyku