Wymiotowanie krwi
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Hematemeza jest poważnym objawem wskazującym na krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, z wskaźnikiem śmiertelności wynoszącym 5-10%, który nie uległ znaczącej poprawie od 1945 roku. Śmiertelność wzrasta do 35% w przypadku masywnego krwawienia, a u pacjentów hospitalizowanych z innych przyczyn może sięgać nawet 70%. Najgorsze rokowanie obserwuje się przy przetokach aortalno-jelitowych, gdzie śmiertelność zbliża się do 100%. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są: wartość hemoglobiny przy przyjęciu (niższa hemoglobina koreluje z wyższym ryzykiem zgonu), liczba przetoczonych jednostek krwi (większa liczba jednostek wiąże się z gorszym rokowaniem), ciśnienie tętnicze przy przyjęciu (niskie ciśnienie jest niekorzystne), czas od początku krwawienia do rozpoczęcia leczenia (krótszy czas wskazuje na gwałtowny przebieg) oraz liczba współistniejących zagrażających życiu rozpoznań.
Wymiotowanie krwi – Rokowanie (przewidywanie wyniku leczenia)
Wymiotowanie krwi (hematemeza) stanowi poważny objaw kliniczny wskazujący na krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Rokowanie w przypadkach hematezy jest zróżnicowane i zależy od wielu czynników, w tym przyczyny krwawienia, nasilenia krwotoku, czasu od wystąpienia objawów do wdrożenia leczenia oraz stanu ogólnego pacjenta. 12
Wskaźniki śmiertelności
Wskaźnik śmiertelności u pacjentów z ostrym krwawieniem z górnego odcinka przewodu pokarmowego wynosi 5-10% i niestety nie uległ istotnej zmianie od 1945 roku, pomimo rozwoju metod farmakoterapii, endoskopii, intensywnej terapii oraz technik chirurgicznych. W niektórych badaniach obserwowano śmiertelność na poziomie 9,40%, z nieznacznie wyższą częstością zgonów wśród mężczyzn (10,22%) niż kobiet (8,25%). 1
W przypadku masywnego krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego śmiertelność może być znacznie wyższa, sięgając nawet 35%. Szczególnie niekorzystne rokowanie dotyczy pacjentów, u których krwawienie wystąpiło podczas hospitalizacji z innych przyczyn – śmiertelność w tej grupie może wynosić nawet 70%, w porównaniu do 22% u pacjentów ambulatoryjnych. 1
Najpoważniejsze rokowanie występuje w przypadku przetok aortalno-jelitowych objawiających się krwawieniem z górnego odcinka przewodu pokarmowego – nieleczona patologia wiąże się ze śmiertelnością bliską 100%. 1
Czynniki prognostyczne wpływające na rokowanie
Identyfikacja czynników prognostycznych ma kluczowe znaczenie dla przewidywania wyniku leczenia pacjentów z hematezą. Do najważniejszych czynników należą:
- Wartość hemoglobiny przy przyjęciu – istnieje umiarkowana odwrotna zależność między wartością hemoglobiny przy przyjęciu a ryzykiem zgonu; im niższa wartość hemoglobiny, tym wyższe prawdopodobieństwo śmierci pacjenta 12
- Liczba przetoczonych jednostek krwi – obserwuje się bardzo istotną dodatnią korelację między liczbą przetoczonych jednostek krwi a częstością zgonów; pacjenci wymagający transfuzji mają gorsze rokowanie 12
- Wartość ciśnienia tętniczego przy przyjęciu – stwierdzono umiarkowaną odwrotną zależność między wartością ciśnienia tętniczego przy przyjęciu a częstością zgonów; niskie ciśnienie tętnicze jest złym czynnikiem prognostycznym 12
- Czas od początku krwawienia do rozpoczęcia diagnostyki i leczenia – najważniejszym predyktorem niekorzystnego rokowania jest krótki odstęp między początkiem krwawienia a rozpoczęciem diagnostyki medycznej, co sugeruje gwałtowny przebieg krwawienia 1
- Liczba współistniejących zagrażających życiu rozpoznań – stanowi główny predyktor niekorzystnego rokowania w całościowej ocenie hospitalizacji 1
Rokowanie w szczególnych populacjach pacjentów
Pacjenci onkologiczni
U pacjentów z chorobą nowotworową wymiotowanie krwi wiąże się z wyjątkowo niekorzystnym rokowaniem. Hematemeza często wskazuje na zaawansowane stadium choroby nowotworowej i znaczny ciężar guza. Według dużego retrospektywnego badania kohortowego, mediana całkowitego przeżycia u pacjentów z rakiem żołądka była znacząco krótsza u osób, u których wystąpiło krwawienie z przewodu pokarmowego (7 miesięcy), w porównaniu do pacjentów bez krwawienia (10 miesięcy). 1
Występowanie hematezy u pacjentów onkologicznych często jest wynikiem erozji guza, powikłań związanych z leczeniem przeciwnowotworowym lub koagulopatii. Hematemeza w tej grupie pacjentów często sygnalizuje przejście do bardziej krytycznej fazy choroby nowotworowej. 1
Pacjenci z chorobami wątroby
Szczególnie niekorzystne rokowanie dotyczy pacjentów z zaawansowaną chorobą wątroby, zwłaszcza na tle alkoholowym, u których występuje krwawienie z żylaków przełyku. Objawy takie jak krew w wymiocinach zwykle nie pojawiają się, dopóki wątroba nie zostanie poważnie uszkodzona, co już samo w sobie stanowi czynnik złego rokowania. 1
Powikłania wpływające na rokowanie
Najpoważniejszym powikłaniem hematezy, które bezpośrednio wpływa na rokowanie, jest wstrząs hipowolemiczny spowodowany masywnym krwawieniem z przewodu pokarmowego. Nieleczony wstrząs może prowadzić do nieodwracalnej dysfunkcji narządów, niewydolności wielonarządowej i śmierci. 12
Chociaż samo wymiotowanie rzadko prowadzi do zgonu, znaczna utrata krwi może być śmiertelna. Pacjenci z masywnym krwawieniem są narażeni na ryzyko wstrząsu hipowolemicznego, który może prowadzić do niewydolności narządów i śmierci, jeśli nie zostanie odpowiednio szybko leczony. 1
Wpływ szybkiej interwencji na rokowanie
Wymiotowanie krwi zawsze powinno być traktowane jako stan nagły, wymagający natychmiastowej oceny medycznej. Szybka interwencja medyczna ma kluczowe znaczenie dla poprawy rokowania. 12
Początkowe leczenie może wymagać założenia wkłucia dożylnego w celu podania płynów lub nawet transfuzji krwi, jeśli utracono dużą ilość krwi. W przypadku niewielkiego krwawienia, które ustąpiło samoistnie, takie działania mogą nie być konieczne. Jednak w przypadku ciężkiego krwawienia może być wymagana pełna resuscytacja i pilne uzupełnienie płynów/krwi. 12
W zależności od ilości utraconej krwi, pacjent może wymagać transfuzji, która zastępuje utraconą krew krwią dawcy. Lekarz może również przepisać leki w celu zatrzymania wymiotów lub zmniejszenia wydzielania kwasu żołądkowego. W przypadku wrzodu lekarz przepisze odpowiednie leki do jego leczenia. 1
Rokowanie długoterminowe
Długoterminowe rokowanie po epizodzie wymiotowania krwią zależy głównie od skuteczności leczenia choroby podstawowej. Personel medyczny może zatrzymać aktywne krwawienie wewnętrzne na kilka sposobów, co będzie ich pierwszą troską, gdy pacjent wymiotuje krwią. Jednak jeśli krwawienie jest spowodowane schorzeniem przewlekłym, jego wyleczenie może być trudniejsze. 1
Istnieje możliwość nawracającej hematezy, jeśli schorzenie podstawowe nie zostanie odpowiednio leczone. W niektórych przypadkach konieczna może być pilna interwencja chirurgiczna w celu opanowania ciężkiego, trwającego krwawienia, co wiąże się z dodatkowymi czynnikami ryzyka wpływającymi na rokowanie. 12
Znaczenie stratyfikacji ryzyka w przewidywaniu rokowania
Dane wskazują, że stratyfikacja pacjentów pod względem statusu szpitalnego (pacjent hospitalizowany czy ambulatoryjny w momencie wystąpienia krwawienia) oraz innych potencjalnie predykcyjnych czynników ryzyka powinna zostać włączona do przyszłych badań nad terapią krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Takie podejście może pomóc w lepszej ocenie rokowania i optymalizacji leczenia dla poszczególnych grup pacjentów. 1
Wymiotowanie krwią często, choć nie zawsze, ustaje dość szybko, jednak w niektórych przypadkach może stać się ciężkie i zagrażające życiu. Z tego powodu zawsze należy szybko szukać pomocy medycznej, a personel medyczny traktuje wszystkie przypadki hematezy jako stany nagłe, dopóki nie poznana zostanie dokładna przyczyna i nie zostanie określone ryzyko. 12
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Hematemesis (Vomiting Blood): Causes, What it Is & Treatmenthttps://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17708-vomiting-blood
Hematemesis means vomiting blood. Its a very serious symptom. It usually means you have bleeding in your upper GI tract. Internal bleeding can be an emergency. […] If you’re vomiting blood, you should seek medical attention right away. […] For this reason, healthcare providers treat all cases of hematemesis as emergencies until they know better, and you should too. […] Vomiting itself is unlikely to cause death, but severe blood loss can. If youre bleeding a lot, youre at risk of going into hypovolemic shock, which can cause organ failure and death. […] Healthcare providers can stop active internal bleeding in several ways. This will be their first concern when you are vomiting blood. However, if your bleeding is caused by a chronic condition, that might be harder to cure. Its possible to have recurring hematemesis if the underlying condition isnt fixed.
- #1https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8551413/
The mortality rate for patients with acute upper gastrointestinal (GI) bleeding is 510%, and it has not changed much since 1945, despite the development in medicines, endoscopy, intensive care units (ICU), and surgical management. […] The number of deaths reached 22, at a rate of 9.40%, 14 male deaths (10.22%), 8 female deaths (8.25%). […] In this study we found a moderate inverse relationship between the hemoglobin value at admission and the incidence of death; the lower the hemoglobin value at admission, the higher the probability of patient’s death. […] Also, there is a very significant direct relationship between the number of blood units transfused and the incidence of death, noting that all patients who died had received blood transfusions. […] Finally, we found a moderate inverse relationship between the arterial blood pressure value at admission and the incidence of death.
- #1 Predictors of outcome in massive upper gastrointestinal hemorrhage – PubMedhttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3486206/
We reviewed 100 consecutive cases of massive upper gastrointestinal hemorrhage (UGIH). […] The overall mortality was 35%. […] Hospital status (whether the patient was an inpatient or outpatient when the UGIH began) showed a striking association with mortality (70% for inpatients vs. 22% for outpatients, p less than 0.001). […] At presentation, the most reliable predictor of a fatal outcome was the brevity of the interval between the onset of bleeding and the initiation of a medical work-up. […] The primary predictor when considering the entire hospitalization was the number of life-threatening diagnoses. […] Our data indicate that stratification for hospital status and for other potentially predictive risk factors should be incorporated in future trials of therapy for UGIH.
- #1https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8551413/
The mortality rate in untreated aortic intestinal fistulas presenting with upper gastrointestinal bleeding is close to 100%. […] We found an inverse association of average severity between the hemoglobin value at admission and the incidence of death, meaning that the lower the hemoglobin value was at admission, the higher the probability of patient’s death was in patients; also there is a very significant positive correlation between the number of blood units transfused and the incidence of death, noting that all deaths were transfused with blood before death, and finally we found a moderate inverse relationship between the arterial blood pressure value at admission and the incidence of death.
- #1 Hematemesis in Patients With Cancer – Diagnosis & Disease Informationhttps://www.cancertherapyadvisor.com/ddi/hematemesis-in-patients-with-cancer/
Hematemesis (vomiting blood) is a serious symptom that indicates upper gastrointestinal (GI) bleeding. In patients with cancer, it often stems from tumor erosion, treatment-related complications, or coagulopathies. […] The prognosis for patients with cancer who experience hematemesis generally is poor, which is a reflection of the advanced disease state and substantial tumor burden often associated with this condition. Hematemesis frequently is an indicator of severe complications and can signal a transition to a more critical phase of the cancer. […] According to a large retrospective cohort trial, among patients with gastric cancer, the median overall survival was significantly shorter for those who developed GI bleeding (7 months) compared to those who did not experience GI bleeding (10 months).
- #1 Vomiting Blood (Hematemesis): Causes, Symptoms & Treatmenthttps://www.healthline.com/health/vomiting-blood
Throwing up blood (hematemesis) can look like bright red blood, streaks of blood mixed with food, or dark brownish blood that looks like coffee grounds. Several conditions can cause you to vomit blood; some can be serious and even life threatening. […] Vomiting blood is considered a medical emergency. You should always contact a medical professional if you notice blood in your vomit. It can be hard to determine the cause and severity of bleeding without a medical opinion. […] Vomiting blood caused by excessive bleeding can cause shock due to internal GI bleeding. If not treated immediately, shock can lead to irreversible organ dysfunction, multi-organ failure, and death. […] Alcohol use disorder can also lead to more serious chronic conditions that cause vomiting blood, such as alcohol-related liver disease and esophageal varices. Symptoms such as blood in vomit usually do not appear until the liver has been severely damaged.
- #1 Hematemesis (Vomiting Blood): Causes, What it Is & Treatmenthttps://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17708-vomiting-blood
Hematemesis is always treated as an emergency. […] Your healthcare team will treat it as an emergency until they know more about the cause. Theyll work to control the bleeding and stabilize your condition before addressing the underlying cause. Not all causes are emergencies, but many are serious and may require further treatment.
- #1 Vomiting Blood (Haematemesis): Causes and Symptomshttps://patient.info/digestive-health/vomiting-blood-haematemesis
You should call an ambulance or go directly to the nearest emergency department if you are vomiting blood. Often the bleeding will stop quite quickly but in some cases it can become severe and life-threatening. So always seek medical help quickly. […] Vomiting blood needs emergency medical assessment in hospital. […] The initial treatment may require a drip into a vein to give fluid, or even a blood transfusion if a lot of blood has been lost. This may not be necessary if the bleeding has been minor and has stopped. However, if the bleeding is severe, full resuscitation and emergency fluid/blood replacement may be required. […] Sometimes, emergency surgery may be needed to control severe ongoing bleeding.
- #1 Vomiting Blood (Hematemesis): Causes, Symptoms & Treatmenthttps://www.healthline.com/health/vomiting-blood
Depending on the amount of blood lost, you may need a blood transfusion. A blood transfusion replaces your lost blood with donor blood. […] Depending on the cause, your doctor may prescribe medication to stop the vomiting or to decrease stomach acid. If you have an ulcer, your doctor will prescribe medications to treat it. […] Vomiting blood can also lead to shock, which can be fatal and requires immediate medical attention.
- #2https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8551413/
The mortality rate for patients with acute upper gastrointestinal (GI) bleeding is 510%, and it has not changed much since 1945, despite the development in medicines, endoscopy, intensive care units (ICU), and surgical management. […] The number of deaths reached 22, at a rate of 9.40%, 14 male deaths (10.22%), 8 female deaths (8.25%). […] In this study we found a moderate inverse relationship between the hemoglobin value at admission and the incidence of death; the lower the hemoglobin value at admission, the higher the probability of patient’s death. […] Also, there is a very significant direct relationship between the number of blood units transfused and the incidence of death, noting that all patients who died had received blood transfusions. […] Finally, we found a moderate inverse relationship between the arterial blood pressure value at admission and the incidence of death.
- #2https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8551413/
The mortality rate in untreated aortic intestinal fistulas presenting with upper gastrointestinal bleeding is close to 100%. […] We found an inverse association of average severity between the hemoglobin value at admission and the incidence of death, meaning that the lower the hemoglobin value was at admission, the higher the probability of patient’s death was in patients; also there is a very significant positive correlation between the number of blood units transfused and the incidence of death, noting that all deaths were transfused with blood before death, and finally we found a moderate inverse relationship between the arterial blood pressure value at admission and the incidence of death.
- #2 Vomiting Blood (Hematemesis): Causes, Symptoms & Treatmenthttps://www.healthline.com/health/vomiting-blood
Depending on the amount of blood lost, you may need a blood transfusion. A blood transfusion replaces your lost blood with donor blood. […] Depending on the cause, your doctor may prescribe medication to stop the vomiting or to decrease stomach acid. If you have an ulcer, your doctor will prescribe medications to treat it. […] Vomiting blood can also lead to shock, which can be fatal and requires immediate medical attention.
- #2 Vomiting Blood (Haematemesis): Causes and Symptomshttps://patient.info/digestive-health/vomiting-blood-haematemesis
You should call an ambulance or go directly to the nearest emergency department if you are vomiting blood. Often the bleeding will stop quite quickly but in some cases it can become severe and life-threatening. So always seek medical help quickly. […] Vomiting blood needs emergency medical assessment in hospital. […] The initial treatment may require a drip into a vein to give fluid, or even a blood transfusion if a lot of blood has been lost. This may not be necessary if the bleeding has been minor and has stopped. However, if the bleeding is severe, full resuscitation and emergency fluid/blood replacement may be required. […] Sometimes, emergency surgery may be needed to control severe ongoing bleeding.
- #2 Hematemesis (Vomiting Blood): Causes, What it Is & Treatmenthttps://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17708-vomiting-blood
Hematemesis means vomiting blood. Its a very serious symptom. It usually means you have bleeding in your upper GI tract. Internal bleeding can be an emergency. […] If you’re vomiting blood, you should seek medical attention right away. […] For this reason, healthcare providers treat all cases of hematemesis as emergencies until they know better, and you should too. […] Vomiting itself is unlikely to cause death, but severe blood loss can. If youre bleeding a lot, youre at risk of going into hypovolemic shock, which can cause organ failure and death. […] Healthcare providers can stop active internal bleeding in several ways. This will be their first concern when you are vomiting blood. However, if your bleeding is caused by a chronic condition, that might be harder to cure. Its possible to have recurring hematemesis if the underlying condition isnt fixed.