martwica skóry

Martwica skóry (nekroza) to patologiczny proces, w którym dochodzi do śmierci komórek i tkanek skórnych w wyniku nieodwracalnego uszkodzenia. Jest to stan wymagający pilnej interwencji medycznej, gdyż nieleczona martwica może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zakażeń ogólnoustrojowych.

Do najczęstszych przyczyn martwicy skóry należą: niedokrwienie (spowodowane np. miażdżycą, zakrzepicą, zatorami), urazy (mechaniczne, termiczne, chemiczne), infekcje (bakteryjne, wirusowe, grzybicze), zaburzenia metaboliczne, reakcje na leki oraz choroby autoimmunologiczne. Szczególnie narażeni są pacjenci z cukrzycą, zaburzeniami krzepnięcia oraz osoby starsze.

Diagnostyka martwicy obejmuje badanie kliniczne, badania obrazowe (USG dopplerowskie, angiografia), badania laboratoryjne oraz biopsję skóry. Klinicznie martwica objawia się zmianą koloru skóry (na czarny, brązowy lub fioletowy), utratą czucia w obrębie zmiany, charakterystycznym zapachem oraz obecnością tkanek nekrotycznych.

Leczenie martwicy skóry zależy od jej przyczyny, rozległości i lokalizacji. Obejmuje ono usunięcie martwych tkanek (chirurgiczne opracowanie rany, debridement enzymatyczny), antybiotykoterapię w przypadku infekcji, leczenie choroby podstawowej oraz w zaawansowanych przypadkach przeszczepy skóry. Ważnym elementem terapii jest także właściwe odżywianie, kontrola glikemii u diabetyków oraz odpowiednia pielęgnacja rany.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Pyoderma gangrenosum – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Pyoderma gangrenosum to rzadka, nieinfekcyjna dermatoza neutrofilowa charakteryzująca się postępującą martwicą skóry i bolesnymi owrzodzeniami z fioletowymi lub szaro-niebieskimi brzegami, najczęściej lokalizującymi się na kończynach dolnych. Choroba cechuje się przewlekłym przebiegiem, opornością na leczenie oraz zjawiskiem patergii, które utrudnia pielęgnację ran. Kluczowe w terapii jest wielokierunkowe podejście obejmujące farmakoterapię (kortykosteroidy doustne w dawce 0,5-1 mg/kg/dobę, cyklosporyna, inhibitory TNF-alfa) oraz specjalistyczną opiekę nad raną, w tym delikatne oczyszczanie, stosowanie nieprzylegających opatrunków (np. hydrokoloidowych) i terapię uciskową na kończynach dolnych. Regularna ocena rany, monitorowanie wysięku, bólu oraz oznak infekcji są niezbędne dla optymalizacji leczenia i zapobiegania powikłaniom.
cyklosporyna, dermatoza neutrofilowa, farmakoterapia, infekcja rany, inhibitor kalcyneuryny, inhibitor TNF-alfa, iniekcja doogniskowa, kortykosteroid doustny, martwica skóry, martwica tkanek, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność tętnicza, opatrunek hydrokoloidowy, owrzodzenie, patergia, przebarwienie skóry, pyoderma gangrenosum, reakcja skórna, roztwór antyseptyczny, takrolimus, terapia podciśnieniowa, terapia uciskowa, tlenoterapia hiperbaryczna, triamcynolon, wysięk ropny, wysięk z rany
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Terlipressin acetate Altan

Terlipresyna octan (0,12 mg/ml) jest lekiem o wazoaktywnym działaniu, stosowanym wyłącznie dożylnie, co jest kluczowe dla uniknięcia miejscowej martwicy. Wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami rytmu serca, chorobami naczyń (mózgowych, wieńcowych, obwodowych), niewydolnością serca, przewlekłą niewydolnością nerek, astmą oraz u osób powyżej 70. roku życia. Terapia powinna odbywać się pod ścisłym nadzorem specjalistycznym z monitorowaniem ciśnienia tętniczego, czynności serca, saturacji, elektrolitów (szczególnie sodu i potasu) oraz bilansu płynów. U pacjentów z zespołem wątrobowo-nerkowym (HRS) istnieje podwyższone ryzyko działań niepożądanych sercowo-naczyniowych, takich jak niedokrwienie mięśnia sercowego, arytmie, niedokrwienie jelit i przeciążenie układu krążenia, co wymaga intensywnej obserwacji i monitorowania wczesnych objawów tych powikłań.
albumina, arytmia, astma, choroba naczyniowa, chorobliwa otyłość, elektrolity, erytromycyna, hipokaliemia, hipomagnezemia, kreatynina, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwhistaminowy, martwica miejscowa, martwica skóry, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie żylne, niedokrwienie jelit, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, niski rzut serca, posocznica, przeciążenie objętościowe, przewlekła niewydolność nerek, przewlekła niewydolność wątroby, roztwór do wstrzykiwań, terlipresyną octan, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wstrząs septyczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, zespół wątrobowo-nerkowy, zespół wątrobowo-nerkowy typu 1
Leksykon substancji czynnych
Etopozyd – Działania niepożądane

Etopozyd, stosowany w leczeniu różnych nowotworów, charakteryzuje się istotnym profilem toksyczności, z mielosupresją jako głównym ograniczeniem dawki. W monoterapii przy dawkach ≥450 mg/m² pc. najczęściej obserwowano leukopenię (91%), neutropenię (88%), anemię (72%), trombocytopenię (23%), astenie (39%), nudności/wymioty (37%) oraz wypadanie włosów (33-66%). Mielosupresja osiąga nadir zwykle po 10-14 dniach, z ryzykiem ciężkich infekcji i krwawień, a także zgonów. Reakcje anafilaktyczne (3% pacjentów) i skurcz oskrzeli mogą stanowić zagrożenie życia. Inne poważne działania to zespół rozpadu guza, ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna martwica naskórka) oraz potencjalna trwała niepłodność u obu płci. Profil bezpieczeństwa wymaga ścisłego monitorowania hematologicznego, funkcji wątroby i nerek oraz kontroli ciśnienia tętniczego podczas infuzji.
anemia, arytmia, cytostatyk, gorączka neutropeniczna, hepatotoksyczność, lek przeciwnowotworowy, leki przeciwwymiotne, leukopenia, łysienie, martwica skóry, mielosupresja, nadciśnienie, nadir, napad padaczkowy, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, nowotwór wtórny, obrzęk naczynioruchowy, ostra białaczka, ostra niewydolność nerek, profil bezpieczeństwa leku, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, ślepota korowa, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpik kostny, toksyczna martwica naskórka, toksyczność cytostatyków, toksyczność żołądkowo-jelitowa, trombocytopenia, wynaczynienie, zapalenie błon śluzowych, zapalenie jamy ustnej, zapalenie płuc Pneumocystis, zapalenie żyły, zawał mięśnia sercowego, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Działania niepożądane – Clexane 6000 j.m. (60 mg)/0,6 ml

Enoksaparyna sodowa, substancja czynna leku Clexane, została oceniona w badaniach klinicznych obejmujących ponad 15 000 pacjentów stosowanych w profilaktyce i leczeniu stanów zakrzepowo-zatorowych, w tym zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP), także u chorych z aktywną chorobą nowotworową. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki, małopłytkowość oraz trombocytoza. Krwotoki, w tym duże krwawienia u 4,2% pacjentów po zabiegach chirurgicznych, stanowią najpoważniejsze powikłanie, szczególnie gdy towarzyszy im spadek hemoglobiny ≥2 g/dl lub konieczność transfuzji ≥2 jednostek krwi. Rzadkie, ale istotne powikłania obejmują małopłytkowość immunoalergiczną z zakrzepicą, krwiaki okołordzeniowe prowadzące do deficytów neurologicznych oraz reakcje anafilaktyczne. W trakcie terapii obserwowano także częste podwyższenie aktywności aminotransferaz (>3x ULN), a rzadziej uszkodzenia wątroby o charakterze hepatocytarnym lub cholestatycznym.
AGEP, aminotransferaza, ból głowy, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba nowotworowa, deficyt neurologiczny, duży krwotok, enoksaparyna sodowa, eozynofilia, guzek zapalny, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, krwiak w kanale kręgowym, krwiak w miejscu wstrzyknięcia, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, lek przeciwzakrzepowy, łysienie, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna, martwica skóry, niedokrwienie kończyny, niedokrwistość pokrwotoczna, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, pokrzywka, powikłanie krwotoczne, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rumień, spadek hemoglobiny, stan zakrzepowo-zatorowy, świąd, trombocytoza, uszkodzenie komórek wątroby, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie hemostazy, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skóry, zatorowość płucna, zawał narządu, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
Leksykon leków
Działania niepożądane – Fragmin 18 000 j.m. a.Xa/0,72 ml

Podczas stosowania dalteparyny sodowej (Fragmin) działania niepożądane występują u około 3% pacjentów leczonych profilaktycznie. Najpoważniejszymi powikłaniami są krwawienia o różnym nasileniu, w tym krwawienia wewnątrzczaszkowe i do przestrzeni zaotrzewnowej, które mogą prowadzić do zgonu. Ryzyko krwawień jest zależne od dawki leku. Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II) stanowi rzadkie, ale groźne powikłanie, często wymagające natychmiastowego odstawienia leku. Reakcje anafilaktyczne, choć rzadkie, są stanem nagłego zagrożenia życia. Często obserwuje się łagodną trombocytopenię (typu I), przejściowe zwiększenie aktywności transaminaz oraz miejscowe reakcje w miejscu podania, takie jak podskórny krwiak i ból. Dodatkowo, dalteparyna może indukować hipoaldosteronizm z hiperkaliemią, szczególnie u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą. Długotrwałe stosowanie heparyn wiąże się z ryzykiem osteoporozy, choć nie zaobserwowano tego efektu przy dalteparynie.
cukrzyca, dalteparyna sodowa, funkcja wątroby, heparyna, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie zaotrzewnowe, krwiak nadoponowy, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak podskórny, łysienie polekowe, małopłytkowość immunologiczna, małopłytkowość indukowana heparyną, martwica skóry, morfologia krwi, nadwrażliwość, osteoporoza, płytki krwi, przewlekła niewydolność nerek, reakcja anafilaktyczna, transaminazy, trombocytopenia
Leksykon substancji czynnych
Noradrenalina – Przedawkowanie

Przedawkowanie noradrenaliny, silnego agonisty receptorów alfa- i beta-adrenergicznych, prowadzi do poważnych zaburzeń hemodynamicznych, takich jak ciężkie nadciśnienie tętnicze, odruchowa bradykardia, znaczny wzrost oporu naczyniowego obwodowego oraz zmniejszenie pojemności minutowej serca. Objawy neurologiczne obejmują silny ból głowy, światłowstręt oraz ryzyko krwotoku mózgowego. Dodatkowo mogą wystąpić objawy ze strony układu oddechowego (obrzęk płuc, duszność, bezdech), sercowo-naczyniowego (zaburzenia rytmu, ból zamostkowy, bladość powłok, potliwość) oraz miejscowe skutki wazokonstrykcji, takie jak białe przebarwienia skóry i martwica tkanek wokół miejsca wlewu. W preparacie Noradrenaline hameln opisano także objawy centralizacji krążenia, zawroty głowy, omdlenia i bezdech. W przypadku preparatu złożonego zawierającego lidokainę 2% i noradrenalinę 0,00125% WZF, przedawkowanie może manifestować się dwufazowymi objawami ze strony OUN: fazą pobudzenia (zaburzenia czucia, metaliczny smak, drgawki) oraz fazą depresji (śpiączka, depresja oddechowa i krążeniowa), a także objawami sercowo-naczyniowymi (tachykardia, wzrost ciśnienia, bradykardia, asystolia). Warto podkreślić, że dawki przekraczające dopuszczalne wartości lub podanie do naczyń krwionośnych może prowadzić do ciężkich powikłań, w tym migotania komór i martwicy mięśnia sercowego.
asystolia, automatyzm serca, bezdech, bladość powłok, ból głowy, ból zamostkowy, bradykardia odruchowa, centralizacja krążenia, depresja oddychania, diazepam, drgawka, drgawki kloniczno-toniczne, drżenie mięśni, duszność, działanie inotropowe dodatnie, działanie wazokonstrykcyjne, intubacja tchawicy, krwotok mózgowy, kwasica, leczenie objawowe, lek przeciwdrgawkowy, lidokaina, martwica mięśnia sercowego, martwica skóry, midazolam, migotanie komór, nadciśnienie tętnicze, nadmierna potliwość, niespójność mowy, niewydolność serca, noradrenalina, objaw neurologiczny, objaw żołądkowo-jelitowy, obrzęk płuc, odleżyna, omdlenie, opór naczyniowy, opór naczyniowy obwodowy, ośrodkowy układ nerwowy, pobudzenie ruchowe, pojemność minutowa serca, rozszerzenie oskrzeli, skurcz naczyń skórnych, śpiączka, stan wstrząsowy, światłowstręt, szum uszny, tachykardia, tiopental, wentylacja zastępcza płuc, zaburzenie czucia, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie widzenia, zapalenie tętnic, zapaść krążeniowa, zawrót głowy
Leksykon chorób i schorzeń
Rak prącia – Objawy

Rak prącia, najczęściej będący rakiem płaskonabłonkowym, manifestuje się początkowo zmianami skórnymi na żołędzi (48%), napletku (21%) lub trzonie prącia. Wczesne objawy obejmują zgrubienia, zmiany koloru skóry, guzki, owrzodzenia niegojące się powyżej 4 tygodni, czerwone wysypki, pokryte strupkami guzki oraz nieprzyjemnie pachnącą wydzielinę lub krwawienie spod napletka. Zmiany te są zwykle bezbolesne, co często opóźnia diagnozę nawet o ponad rok u 15-50% pacjentów. W miarę progresji pojawiają się obrzęk żołędzi, stulejka, nasilone owrzodzenia, ból prącia, dysuria oraz powiększenie węzłów chłonnych pachwinowych, co wskazuje na przerzuty. Rak prącia szerzy się najpierw do regionalnych węzłów chłonnych pachwinowych, a następnie do miednicy i odległych narządów, co wiąże się z powikłaniami takimi jak martwica skóry i infekcje. Klasyfikacja TNM obejmuje stadia od 0 (carcinoma in situ) do IV, z różnym stopniem naciekania tkanek i zajęcia węzłów chłonnych.
carcinoma in situ, cewka moczowa, choroba Bowena, czerniak, dysuria, erytroplazja Queyrata, leukoplakia, martwica skóry, mięsak, naczynie krwionośne, naczynie limfatyczne, napletek, nowotwór złośliwy, owrzodzenie, przerzut, rak płaskonabłonkowy, rak podstawnokomórkowy, rak prącia, stan przedrakowy, stulejka, węzły chłonne miednicy, węzły chłonne pachwinowe, żołądź prącia
Leksykon leków
Działania niepożądane – Clexane 4000 j.m. (40 mg)/0,4 ml

Enoksaparyna sodowa (Clexane) była szeroko badana klinicznie u ponad 15 000 pacjentów, wykazując profil bezpieczeństwa obejmujący głównie powikłania krwotoczne, małopłytkowość oraz trombocytozę. Poważne krwotoki występowały u maksymalnie 4,2% pacjentów pooperacyjnych, a ryzyko ich wystąpienia wzrastało w obecności czynników takich jak zmiany organiczne predysponujące do krwawień, procedury inwazyjne oraz jednoczesne stosowanie leków zaburzających hemostazę. Szczególną uwagę należy zwrócić na immunoalergiczną małopłytkowość z zakrzepicą, która może prowadzić do zawału narządu lub niedokrwienia kończyny i wymaga natychmiastowego rozpoznania i leczenia. W trakcie leczenia obserwowano także często przejściowe, bezobjawowe podwyższenie aminotransferaz powyżej 3-krotnej górnej granicy normy oraz rzadziej poważniejsze uszkodzenia wątroby, w tym cholestatyczne.
cholestatyczne uszkodzenie wątroby, cukrzyca, deficyt neurologiczny, enoksaparyna sodowa, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, krwiak w kanale kręgowym, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, lek przeciwzakrzepowy, łysienie, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna, małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą, martwica skóry, niedokrwistość, niewydolność nerek, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, porażenie, powikłanie krwotoczne, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, rumień, świąd, trombocytoza, uszkodzenie wątroby, zaburzenie hemostazy, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skóry, zatorowość płucna, zawał narządu
Leksykon leków
Działania niepożądane – Etopozyd Accord 20 mg/ml

Etopozyd Accord (20 mg/ml) jest lekiem przeciwnowotworowym o istotnym ryzyku mielosupresji, która stanowi główne ograniczenie dawkowania. W monoterapii przy dawkach ≥450 mg/m² obserwowano leukopenię u 91% pacjentów (ciężką u 17%), neutropenię u 88%, niedokrwistość u 72% oraz małopłytkowość u 23% (ciężką u 9%). Nadir granulocytów i płytek występuje zwykle po 10-14 dniach, szybciej po podaniu dożylnym. Reakcje anafilaktyczne, występujące u około 3% pacjentów, mogą mieć przebieg zagrażający życiu, manifestując się m.in. skurczem oskrzeli i tachykardią. Do innych często obserwowanych działań należą nudności i wymioty (37%), łysienie (66%), zaburzenia czynności wątroby (wzrost ALT, AST, fosfatazy alkalicznej, bilirubiny) oraz zaburzenia neurologiczne, takie jak zawroty głowy i neuropatia obwodowa. W miejscu podania możliwe jest wynaczynienie z miejscową toksycznością i martwicą tkanek miękkich.
arytmia, dysfagia, hepatotoksyczność, kwasica metaboliczna, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, małopłytkowość, martwica skóry, mielosupresja, nadciśnienie tętnicze, nadir granulocytów, napad padaczkowy, nefrotoksyczność, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, ostra białaczka, ostra niewydolność nerek, popromienne zapalenie skóry, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, ślepota korowa, śródmiąższowe zapalenie płuc, toksyczna martwica naskórka, wynaczynienie, zaburzenie czynności wątroby, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błon śluzowych, zapalenie jamy ustnej, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie żyły, zawał mięśnia sercowego, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Neoparin Forte

Enoksaparyna sodowa (Neoparin Forte) wymaga ścisłego przestrzegania specyficznych zaleceń dotyczących dawkowania i monitorowania, ze względu na różnice farmakokinetyczne i biologiczne w porównaniu z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi. Przeciwwskazaniem do stosowania są immunologiczna małopłytkowość poheparynowa w ciągu ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał krążących. Zaleca się regularne monitorowanie liczby płytek krwi, szczególnie u pacjentów po operacjach kardiochirurgicznych i z chorobami nowotworowymi, gdyż małopłytkowość zwykle pojawia się między 5. a 21. dniem terapii. W przypadku spadku liczby płytek o 30-50% lub wystąpienia objawów klinicznych sugerujących małopłytkowość, leczenie należy natychmiast przerwać i zastosować alternatywne metody przeciwzakrzepowe. Enoksaparyna może wydłużać aPTT i ACT przy wyższych dawkach, jednak te parametry nie są wiarygodne do monitorowania aktywności leku. Stosowanie leku jest przeciwwskazane w okresie 24 godzin przed i po znieczuleniu podpajęczynówkowym, zewnątrzoponowym lub nakłuciu lędźwiowym ze względu na ryzyko krwiaków okołordzeniowych i poważnych powikłań neurologicznych.
choroba nowotworowa, choroba wrzodowa żołądka, choroba zakrzepowo-zatorowa, czas częściowej tromboplastyny, dławica piersiowa, enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, klirens kreatyniny, krwiak okołordzeniowy, krwotok mózgowy, kwasica metaboliczna, lepirudyna, liczba płytek krwi, małopłytkowość poheparynowa, marskość wątroby, martwica skóry, nadciśnienie tętnicze, nakłucie lędźwiowe, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostre zakaźne zapalenie wsierdzia, osutka krostkowa, przezskórna interwencja wieńcowa, reakcja alergiczna, retinopatia cukrzycowa, schyłkowa choroba nerek, sól sodowa danaparoidu, sztuczna zastawka serca, udar niedokrwienny, wskaźnik masy ciała, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie hemostazy, zakrzepica zastawki, zapalenie naczyń krwionośnych, zawał mięśnia sercowego, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Terlipressin acetate Altan 0,12 mg/ml

Terlipresyna, analog wazopresyny o silnym działaniu naczynioskurczowym, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które są bezpośrednio związane z jej farmakodynamicznym profilem. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (1-10%) to bladość, nadciśnienie tętnicze, ból brzucha, nudności, biegunka oraz ból głowy. Działanie antydiuretyczne leku może prowadzić do hiponatremii, zwłaszcza przy niewłaściwej kontroli bilansu płynów. Szczególnie istotne są powikłania sercowo-naczyniowe, takie jak bradykardia, arytmie (migotanie przedsionków, skurcze dodatkowe komorowe), tachykardia, zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca oraz torsade de pointes, które występują z różną częstością, często nieznaną. U pacjentów z zespołem wątrobowo-nerkowym (HRS) ryzyko tych powikłań jest zwiększone. Działania naczynioskurczowe mogą również powodować niedokrwienie obwodowe, niedokrwienie jelit, sinicę obwodową oraz martwicę skóry, niezwiązaną z miejscem wstrzyknięcia.
analog wazopresyny, arytmia, biegunka, bradykardia, duszność, działanie naczynioskurczowe, hiponatremia, infuzja dożylna, komorowe zaburzenia rytmu serca, krwotok z przewodu pokarmowego, martwica, martwica skóry, migotanie przedsionków, nadciśnienie, niedokrwienie jelit, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwienie obwodowe, niedokrwienie skóry, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, nudności, obrzęk płuc, posocznica, sinica obwodowa, skurcz brzuszny, skurcz dodatkowy komorowy, skurcz macicy, skurcz naczyń obwodowych, tachykardia, torsade de pointes, wstrząs septyczny, wstrzyknięcie dożylne, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zawał mięśnia sercowego, zespół ostrego wyczerpania oddechowego, zespół wątrobowo-nerkowy, zespół wątrobowo-nerkowy typu 1
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clexane

Enoksaparyna sodowa w dawce 10 000 j.m. (100 mg)/ml (30 000 j.m. (300 mg)/3 ml) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na różnice farmakokinetyczne i biologiczne w porównaniu z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi, co uniemożliwia ich zamienne stosowanie. Przeciwwskazaniem jest immunologiczna małopłytkowość poheparynowa (HIT) w ciągu ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał krążących. U pacjentów z HIT w wywiadzie powyżej 100 dni bez przeciwciał stosowanie enoksaparyny wymaga ostrożnej oceny korzyści i ryzyka oraz rozważenia alternatyw, takich jak danaparoid lub lepirudyna. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobą nowotworową i trombocytopenią poniżej 80 g/l, a także na ryzyko krwawień, które może wystąpić w dowolnej lokalizacji podczas terapii. W profilaktycznych dawkach enoksaparyna nie wpływa istotnie na czas krwawienia ani parametry krzepnięcia, jednak znieczulenia podpajęczynówkowe i nakłucia lędźwiowe są przeciwwskazane w ciągu 24 godzin po podaniu leku w dawkach terapeutycznych ze względu na ryzyko krwotocznych powikłań.
agregacja płytek krwi, aldosteron, alkohol benzylowy, choroba zakrzepowo-zatorowa, dławica piersiowa, enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, krwotok mózgowy, kwasica metaboliczna, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość poheparynowa, martwica skóry, nakłucie lędźwiowe, ostra uogólniona osutka krostkowa, płytki krwi, przewlekła niewydolność nerek, rewaskularyzacja wieńcowa, stężenie potasu, sztuczna zastawka serca, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakaźne zapalenie wsierdzia, zakrzepica zastawki, zapalenie naczyń krwionośnych skóry, zawał mięśnia sercowego, zespół zaburzeń oddychania, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Fraxiparine 3800 j.m. a.Xa/0,4 ml

Fraxiparine (nadroparyna wapniowa), jako heparyna drobnocząsteczkowa, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Najczęstszym powikłaniem są krwawienia o częstości ≥1/10, w tym groźne krwiaki rdzeniowe, szczególnie u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka. Rzadko występuje małopłytkowość indukowana heparyną (częstość ≥1/10 000 do <1/1000), która paradoksalnie zwiększa ryzyko zakrzepów i wymaga natychmiastowego odstawienia leku. Inne rzadkie działania to trombocytoza, eozynofilia (<1/10 000), reakcje nadwrażliwości (obrzęk naczynioruchowy, reakcje rzekomo-anafilaktyczne), przemijająca hiperkaliemia (<1/10 000) związana z hamowaniem wydzielania aldosteronu oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz (≥1/100 do <1/10), które zwykle ustępuje bez konieczności przerwania leczenia. Bardzo rzadko obserwuje się priapizm, martwicę skóry w miejscu wstrzyknięcia oraz zwapnienia w miejscu podania, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej.
czynnik płytkowy 4, eozynofilia, hamowanie aktywności czynnika Xa, hamowanie wydzielania aldosteronu, heparyna drobnocząsteczkowa, inhibitor ACE, krwiak rdzeniowy, lek moczopędny oszczędzający potas, małopłytkowość, małopłytkowość indukowana heparyną, martwica skóry, nadroparyna wapniowa, nakłucie lędźwiowe, obrzęk naczynioruchowy, podwyższenie aktywności aminotransferaz, pokrzywka, powikłanie krwotoczne, priapizm, przewlekła niewydolność nerek, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomo-anafilaktyczna, rumień, trombocytoza, zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, znieczulenie zewnątrzoponowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Copaxone 20 mg/ml

Octan glatirameru, substancja czynna leku Copaxone (20 mg/ml), stosowana w terapii stwardnienia rozsianego, wiąże się z wysoką częstością działań niepożądanych, zwłaszcza reakcji w miejscu wstrzyknięcia, które występują u około 70% pacjentów (w porównaniu do 37% w grupie placebo). Najczęstsze objawy to rumień, ból, stwardnienie tkanek, świąd, obrzęk oraz zapalenie, z rzadszymi, ale poważniejszymi powikłaniami jak lipoatrofia i martwica skóry. Ponadto, u 31% pacjentów obserwuje się reakcje ogólnoustrojowe bezpośrednio po iniekcji, takie jak rozszerzenie naczyń (uderzenia gorąca), ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca i częstoskurcz, które mogą imitować poważne stany kardiologiczne i wymagać monitorowania, zwłaszcza w początkowym okresie terapii. Dane pochodzą z czterech badań klinicznych obejmujących łącznie 512 pacjentów leczonych Copaxone i 509 pacjentów placebo, obserwowanych do 36 miesięcy.
ból w klatce piersiowej, choroba neurologiczna, Copaxone, częstoskurcz, duszność, działanie niepożądane, farmakoterapia, infekcja wtórna, kołatanie serca, lipoatrofia, martwica skóry, nadwrażliwość, nawracające stwardnienie rozsiane, octan glatirameru, reakcja alergiczna, reakcja systemowa, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, reakcja wazowagalna, reakcja zapalna, rozszerzenie naczyń, rumień, stwardnienie rozsiane, stwardnienie tkanki, zaburzenie układu immunologicznego, zanik tkanki tłuszczowej
Leksykon leków
Działania niepożądane – Tuberculin PPD RT23 AJV 2 T.U./dawkę 0,1 ml

Tuberkulina PPD RT23 AJV jest stosowana w diagnostyce zakażeń prątkiem gruźlicy, a jej profil bezpieczeństwa jest dobrze poznany dzięki szerokiemu doświadczeniu klinicznemu. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to reakcje miejscowe w miejscu wstrzyknięcia, takie jak ból, swędzenie, podrażnienie, pęcherze oraz owrzodzenia. Częstość tych reakcji wynosi od ≥ 1/100 do < 1/10. Rzadziej (≥ 1/10 000 do < 1/1000) mogą wystąpić martwica skóry oraz uogólniona pokrzywka. Niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100) obserwuje się powiększenie regionalnych węzłów chłonnych, które jest zazwyczaj przejściowe. Gorączka o niewielkim nasileniu oraz ból głowy jako reakcje ogólnoustrojowe występują z częstością nieznaną lub rzadką. Bardzo rzadko (< 1/10 000) mogą pojawić się reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.
anafilaksja, ból głowy, dysfagia, działanie niepożądane, gorączka, martwica skóry, monitorowanie bezpieczeństwa leku, owrzodzenie skóry, pęcherz skórny, pokrzywka, powiększenie węzłów chłonnych, prątek gruźlicy, próba tuberkulinowa, reakcja alergiczna skórna, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, reakcja nadwrażliwości, reakcja ogólnoustrojowa, stosunek korzyści do ryzyka, tuberkulina PPD, węzły chłonne regionalne
Leksykon substancji czynnych
Sód tetradecylu siarczan – Działania niepożądane

Siarczan tetradecylu sodu (STS), stosowany w stężeniach 0,2%, 0,5%, 1% i 3% w terapii skleroterapeutycznej (np. preparat Fibrovein), wykazuje skuteczność w leczeniu różnych typów naczyń żylnych. Najczęstsze działania niepożądane obejmują ból w miejscu wkłucia, pokrzywkę, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych (częstość 1/100 do <1/10 dla formy płynnej, ≥1/10 dla pianki) oraz tymczasową pigmentację skóry (częstość niezbyt często 1/1000 do <1/100 dla formy płynnej, często 1/100 do <1/10 dla pianki). Wynaczynienie preparatu może prowadzić do owrzodzeń i martwicy tkanek, dlatego kluczowa jest precyzja iniekcji i stosowanie najniższego skutecznego stężenia. Układowe reakcje alergiczne, takie jak wstrząs anafilaktyczny (<1/10 000), napady astmy czy pokrzywka uogólniona, choć rzadkie, wymagają natychmiastowej interwencji.
duszność, Fibrovein, forma płynna leku, hiperpigmentacja, martwica skóry, martwica tkanek, mroczki migocące, napad astmy, niedowład połowiczy, nudności, owrzodzenie, parestezja, pianka sklerotyzująca, pigmentacja skóry, pokrzywka, pokrzywka uogólniona, porażenie połowicze, przemijający atak niedokrwienny, reakcja alergiczna, reakcja wazowagalna, rozszerzenie naczyń włosowatych, rumień, siarczan tetradecylu sodu, skleroterapia, tętnica piszczelowa tylna, udar mózgu, wstrząs anafilaktyczny, wstrzyknięcie dotętnicze, wybroczyna, wynaczynienie, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zapalenie naczyń, zapalenie skóry, zapalenie żył, zapaść krążeniowa, zatorowość płucna, zgorzel
Leksykon chorób i schorzeń
Ukąszenie przez pająka – Zapobieganie i profilaktyka

Ukąszenia pająków, choć rzadko stanowią poważne zagrożenie, wymagają odpowiedniej profilaktyki, zwłaszcza w obszarach występowania gatunków jadowitych, takich jak czarna wdowa i pustelnik brunatny. Profilaktyka obejmuje stosowanie odzieży ochronnej (koszule z długimi rękawami, długie spodnie, rękawice, nakrycia głowy, wysokie buty), używanie repelentów zawierających DEET w stężeniu 20-50%, pikarydynę lub olejek eukaliptusowy oraz impregnowanej permetryną odzieży (4%). Kluczowe jest także przestrzeganie zasad bezpiecznego postępowania, takich jak dokładne wytrzepywanie ubrań i obuwia, unikanie gwałtownych ruchów przy kontakcie z pająkami oraz modyfikacje środowiskowe, w tym uszczelnianie budynków i usuwanie potencjalnych kryjówek pająków.
czarna wdowa, DEET, immunoglobulina przeciwtężcowa, insektycyd, jad pająka, lek przeciwbólowy, lek przeciwhistaminowy, martwica skóry, maść antybiotykowa, objawy ogólnoustrojowe, obrzęk, odzież ochronna, olejek eteryczny, olejek eukaliptusowy, permetryna, pikarydyna, profilaktyka tężca, pustelnik brunatny, remisja, repelent, ukąszenie pająka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Empesin 40 IU/2 ml

Empesin (40 IU/2 ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) zawierający 40 j.m. argipresyny (133 µg) stosowany u pacjentów z niedociśnieniem po wstrząsie septycznym wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym arytmii zagrażającej życiu, niedokrwienia krezki jelita, niedokrwienia palców oraz ostrego niedokrwienia mięśnia sercowego. Często obserwowane są zaburzenia sercowo-naczyniowe, takie jak arytmia, dławica piersiowa, niedokrwienie mięśnia sercowego oraz zwężenie naczyń obwodowych i martwica tkanek. W obrębie metabolizmu mogą wystąpić hiponatremia (≥1/1 000 do <1/100), zatrucie wodne oraz moczówka prosta po odstawieniu (częstość nieznana). Działania niepożądane dotyczą także układu nerwowego (drżenie, zawroty głowy, ból głowy), układu oddechowego (skurcz oskrzeli) oraz przewodu pokarmowego (skurcze brzucha, nudności, wymioty, wzdęcia, martwica jelit).
anafilaksja, argipresyna, arytmia, arytmia zagrażająca życiu, bladość okołoustna, dławica piersiowa, drżenie, hiperbilirubinemia, hiponatremia, martwica, martwica jelit, martwica skóry, moczówka prosta, niedokrwienie jelit, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwienie palców, octan argipresyny, ostre niedokrwienie mięśnia sercowego, podwyższony poziom transaminaz, pokrzywka, produkt leczniczy, skurcz oskrzeli, trombocytopenia, wazokonstrykcja, wstrząs, wstrząs wazodylatacyjny, zatrucie wodne, zatrzymanie krążenia, zmniejszony rzut serca, zwężenie naczyń obwodowych
Leksykon leków
Działania niepożądane – Phenylephrine Unimedic 10 mg/ml

Phenylephrine Unimedic w stężeniu 10 mg/ml, stosowana do wstrzykiwań i infuzji, jest lekiem alfa-1-agonistycznym wykorzystywanym głównie w terapii intensywnej u pacjentów z niedociśnieniem i wstrząsem. Podawanie fenylefryny wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, które wykazują zależność od dawki. Do najczęstszych należą bradykardia, epizody nadciśnienia tętniczego, nudności i wymioty. Szczególną ostrożność należy zachować u osób w podeszłym wieku, u których ryzyko toksyczności jest zwiększone. Fenylefryna może wywoływać również reakcje nadwrażliwości, zaburzenia psychiczne (lęk, drażliwość, stany psychotyczne), neurologiczne (ból głowy, parestezje, drżenia), okulistyczne (rozszerzenie źrenic, zaostrzenie jaskry kąta zamkniętego) oraz kardiologiczne (tachykardia, zaburzenia rytmu, dławica piersiowa, niedokrwienie mięśnia sercowego). Występują także poważne powikłania naczyniowe, takie jak krwotok mózgowy i przełom nadciśnieniowy, które wymagają natychmiastowej interwencji.
bezsenność, bladość skóry, ból głowy, bradykardia, dezorientacja, dławica piersiowa, drżenie, duszność, dysuria, fenylefryna, jaskra kąta zamkniętego, kołatanie serca, krwotok mózgowy, lęk, martwica skóry, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niedokrwienie mięśnia sercowego, nudności, obrzęk płuc, odruchowa bradykardia, osłabienie mięśni, parestezje, podeszły wiek, przełom nadciśnieniowy, rozszerzenie źrenic, stan psychotyczny, tachykardia, wstrząs hipotoniczny, wymioty, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie moczu
Leksykon substancji czynnych
Terlipresyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Terlipresyna, stosowana w leczeniu krwawień z żylaków przełyku oraz zespołu wątrobowo-nerkowego (HRS), wymaga podawania wyłącznie dożylnego pod ścisłym nadzorem specjalistycznym z monitorowaniem parametrów sercowo-naczyniowych, hematologicznych oraz elektrolitów (szczególnie sodu i potasu). Należy regularnie kontrolować ciśnienie tętnicze, tętno, saturację, równowagę płynów oraz stężenia elektrolitów w surowicy. Terlipresyna jest przeciwwskazana u pacjentów we wstrząsie septycznym z niskim rzutem serca oraz wymaga ostrożności u osób z nadciśnieniem, zaburzeniami rytmu serca, chorobami naczyń, niewydolnością serca i nerek, astmą, drgawkami w wywiadzie oraz u pacjentów z wydłużonym odstępem QT lub stosujących leki wydłużające QT. W trakcie terapii zgłaszano ryzyko wydłużenia odstępu QT, torsade de pointes oraz niedokrwienia i martwicy skóry niezwiązanej z miejscem podania, zwłaszcza u pacjentów z obwodowym nadciśnieniem żylnym lub otyłością.
astma oskrzelowa, chorobliwa otyłość, choroby naczyń mózgowych, ciśnienie tętnicze, czynnościowa niewydolność nerek, działanie antydiuretyczne, elektrolity, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, komorowe zaburzenia rytmu, martwica miejscowa, martwica skóry, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie jelit, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, ostry zespół wieńcowy, parametry hematologiczne, posocznica, przeciążenie układu krążenia, przewlekła niewydolność nerek, skala MELD, torsade de pointes, wstrząs septyczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, zawał mięśnia sercowego, zespół wątrobowo-nerkowy, żylaki przełyku
Leksykon substancji czynnych
Dalteparyna sodowa – Działania niepożądane

Dalteparyna sodowa, substancja czynna preparatu Fragmin, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla heparyn drobnocząsteczkowych, z częstością występowania działań niepożądanych około 3% w badaniach klinicznych. Najczęstsze powikłania obejmują łagodną trombocytopenię (typ I), która jest zwykle odwracalna, oraz krwawienia, których ryzyko jest zależne od dawki i może prowadzić do ciężkich incydentów, w tym zgonów. Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typ II) występuje z nieznaną częstością i może wiązać się z powikłaniami zakrzepowymi. Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaktyczne, występują niezbyt często lub z nieznaną częstością i wymagają natychmiastowej interwencji. Powikłania neurologiczne, takie jak krwawienia wewnątrzczaszkowe oraz krwiaki podpajęczynówkowe lub nadoponowe, są rzadkie, ale potencjalnie śmiertelne, szczególnie u pacjentów poddawanych inwazyjnym procedurom w obrębie rdzenia kręgowego.
dalteparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie zaotrzewnowe, krwiak nadoponowy, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak podskórny, łysienie polekowe, małopłytkowość immunologiczna, martwica skóry, osteoporoza, podwyższone transaminazy, powikłanie krwotoczne, powikłanie zakrzepowe, preparat Fragmin, przewlekła niewydolność nerek, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, trombocytopenia
Leksykon leków
Działania niepożądane – Crusia 60 mg/0,6 ml (6000 j.m.)

Enoksaparyna sodowa, substancja czynna leku Crusia, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań klinicznych obejmujących ponad 15 000 pacjentów. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są krwotoki, małopłytkowość oraz trombocytoza. Szczególnie istotne są powikłania krwotoczne, które u pacjentów po zabiegach chirurgicznych występowały u maksymalnie 4,2% chorych, z możliwością zgonu w niektórych przypadkach. Poważne krwotoki definiuje się jako te powodujące istotne zdarzenia kliniczne, spadek hemoglobiny o ≥ 2 g/dl lub wymagające przetoczenia ≥ 2 jednostek krwi. Ryzyko krwawienia wzrasta przy obecności zmian organicznych, procedurach inwazyjnych oraz jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na hemostazę. Ponadto, rzadkim, ale poważnym powikłaniem jest małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą, która może prowadzić do zawału narządu lub niedokrwienia kończyny.
enoksaparyna sodowa, eozynofilia, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, krwiak w miejscu wstrzyknięcia, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna, martwica skóry, niedokrwistość pokrwotoczna, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, podwyższone enzymy wątrobowe, powikłanie krwotoczne, reakcja anafilaktyczna, trombocytoza, uszkodzenie cholestatyczne wątroby, uszkodzenie wątroby, zaburzenie hemostazy, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skórnych, zatorowość płucna
Leksykon leków
Działania niepożądane – Biorphen 0,1 mg/ml

Fenylefryna zawarta w preparacie Biorphen (0,1 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań/infuzji) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które są w dużej mierze zależne od dawki i wynikają z jej farmakodynamicznego profilu. Do najczęstszych objawów należą bradykardia, epizody nadciśnienia tętniczego oraz nudności i wymioty. Szczególnie istotne jest ryzyko nadciśnienia tętniczego, które nasila się przy stosowaniu wyższych dawek leku. Działania niepożądane obejmują różne układy i narządy, w tym układ sercowo-naczyniowy (odruchowa bradykardia, zaburzenia rytmu, tachykardia, ból dławicowy, niedokrwienie mięśnia sercowego, a nawet zatrzymanie akcji serca), układ nerwowy (ból głowy, parestezje, drżenie), układ psychiczny (euforia, stany psychotyczne, niepokój), a także reakcje nadwrażliwości, zaburzenia metabolizmu glukozy, rozszerzenie źrenic i nasilenie jaskry zamkniętego kąta, duszność, obrzęk płuc, zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz miejscowe reakcje takie jak martwica skóry w miejscu podania.
bezsenność, bladość skóry, ból dławicowy, ból głowy, bradykardia, drżenie, duszność, euforia, fenylefryny chlorowodorek, gęsia skórka, jaskra zamkniętego kąta, kołatanie serca, krwotok mózgowy, martwica skóry, mrowienie, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie się, nadmierne wydzielanie śliny, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, nieprawidłowy metabolizm glukozy, nudności, obrzęk płuc, odruchowa bradykardia, omdlenie, parestezje, reakcja nadwrażliwości, rozszerzenie źrenic, stan psychotyczny, stan splątania, tachykardia, trudności w oddawaniu moczu, uderzenia gorąca, wymioty, wynaczynienie, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie akcji serca, zatrzymanie moczu
Leksykon leków
Działania niepożądane – Remurel 20 mg/ml

Lek Remurel zawierający glatirameru octan w stężeniu 20 mg/ml, stosowany w terapii stwardnienia rozsianego, wiąże się z wysokim odsetkiem działań niepożądanych, głównie lokalnych reakcji w miejscu wstrzyknięcia, które wystąpiły u 70% pacjentów w badaniach klinicznych (w porównaniu do 37% w grupie placebo). Najczęstsze objawy to rumień, ból, stwardnienie tkanki podskórnej, świąd, obrzęk, zapalenie oraz nadwrażliwość. Rzadziej obserwowano poważniejsze powikłania, takie jak zanik tkanki tłuszczowej (lipoatrofia) i martwica skóry. Ponadto, u 31% pacjentów występował charakterystyczny zespół objawów bezpośrednio po wstrzyknięciu, obejmujący rozszerzenie naczyń krwionośnych, ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca oraz tachykardię, które miały zazwyczaj charakter przemijający.
ból w klatce piersiowej, CDMS, duszność, działanie niepożądane, kołatanie serca, lipoatrofia, martwica skóry, nadwrażliwość, obrzęk, octan glatirameru, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, rotacja miejsc iniekcji, rozszerzenie naczyń krwionośnych, RRMS, rumień, rzutowo-remisyjna postać stwardnienia rozsianego, stwardnienie rozsiane, stwardnienie tkanki podskórnej, tachykardia, zanik tkanki tłuszczowej, zapalenie
Leksykon substancji czynnych
Tauryna – Działania niepożądane

Tauryna, aminokwas siarkowy obecny w organizmie, pełni kluczowe funkcje biologiczne, takie jak osmoregulacja, modulacja jonów wapnia, ochrona antyoksydacyjna oraz stabilizacja błon komórkowych. W żywieniu pozajelitowym jest składnikiem preparatów aminokwasowych (np. Aminomix 1 Novum, Aminoplasmal Paed 10%, Aminoven Infant 10%, Numeta G13%E Preterm, SmofKabiven). Profil bezpieczeństwa tauryny jest ściśle związany z kontekstem terapeutycznym i prawidłowym stosowaniem preparatów. Działania niepożądane bezpośrednio związane z tauryną są rzadkie, a większość zgłaszanych objawów wynika z ogólnego procesu żywienia pozajelitowego lub nieprawidłowej infuzji (np. zbyt szybka infuzja). Reakcje nadwrażliwości mogą obejmować wysypkę, pokrzywkę, uderzenia gorąca, ból głowy oraz cięższe objawy układu krążenia i oddechowego, wymagające natychmiastowego przerwania infuzji. Szybkość podawania powinna być dostosowana do pacjenta, aby uniknąć dreszczy, nudności, wymiotów, nadmiernej potliwości i podwyższonej temperatury ciała.
aminokwas siarkowy, anemia, cholestaza, duszność, hiperazotemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperlipidemia, hiperwolemia, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, martwica skóry, naciekanie tłuszczu, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność oddechowa, ochrona antyoksydacyjna, osmoregulacja, pokrzywka, powiększenie śledziony, powiększenie wątroby, preparat aminokwasowy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja martwicza, reakcja nadwrażliwości, śpiączka, stabilizacja błon komórkowych, stan zapalny miejscowy, tachykardia, uderzenie gorąca, układ krążenia i oddechowy, uszkodzenie tkanek miękkich, wysypka skórna, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie metabolizmu, zaburzenie naczyniowe, zaburzenie wątroby, zakrzepowe zapalenie żyły, zator naczyń płucnych, zespół przedawkowania tłuszczu, żółtaczka, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Fragmin 2500 j.m. a.Xa/0,2 ml

Dalteparyna sodowa (Fragmin) jest heparyną drobnocząsteczkową, której aktywność wyrażana jest w międzynarodowych jednostkach anty-Xa. Profil bezpieczeństwa leku wskazuje, że około 3% pacjentów stosujących dalteparynę profilaktycznie doświadcza działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/100 do <1/10) to łagodna, odwracalna trombocytopenia typu I, krwotoki o łagodnym przebiegu zależne od dawki, podskórne krwiaki i ból w miejscu podania oraz przejściowe podwyższenie aktywności transaminaz. Rzadziej występują reakcje nadwrażliwości, martwica skóry, przemijające łysienie oraz poważne powikłania immunologiczne, takie jak immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II), która wymaga natychmiastowego odstawienia leku. Ryzyko ciężkich krwawień, w tym krwawień wewnątrzczaszkowych i do przestrzeni zaotrzewnowej, jest istotne i koreluje z dawką leku, co może prowadzić do zgonu.
ciężkie krwawienie, dalteparyna, Fragmin, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, jednostka anty-Xa, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie zaotrzewnowe, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak podskórny, krwotok, łysienie, małopłytkowość indukowana heparyną, martwica skóry, nadwrażliwość, osteoporoza, powikłanie zakrzepowe, przewlekła niewydolność nerek, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, transaminazy, trombocytopenia
Leksykon chorób i schorzeń
Poparzenia kwasowe i chemiczne – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Oparzenia chemiczne, stanowiące 2,4-5% wszystkich urazów oparzeniowych, charakteryzują się specyficznym mechanizmem uszkodzenia tkanek zależnym od pH substancji (kwasy o pH <7 powodują martwicę koagulacyjną, zasady o pH >7 – martwicę rozpływną). Ciężkość oparzenia zależy od pH, stężenia, czasu kontaktu, objętości, formy fizycznej oraz miejsca ekspozycji. Szczególną uwagę wymaga oparzenie kwasem fluorowodorowym (HF), które oprócz działania żrącego jonów H+ wywołuje toksyczność systemową jonów fluorkowych, prowadzącą do zaburzeń elektrolitowych, arytmii i potencjalnie śmierci. Pierwsza pomoc polega na natychmiastowym usunięciu źródła ekspozycji, usunięciu zanieczyszczonej odzieży i obfitym płukaniu wodą przez minimum 20-30 minut, z zastosowaniem specjalistycznych środków (np. glukonian wapnia w oparzeniach HF). Oparzenia oczu wymagają natychmiastowego i długotrwałego płukania roztworem soli fizjologicznej lub wodą, z kontrolą pH i oceną okulistyczną.
debridement, denaturacja białek, edukacja pacjenta, fizjoterapia, glukonian wapnia, kwas fluorowodorowy, kwas siarkowy, kwas solny, leczenie przeciwbólowe, martwica koagulacyjna, martwica rozpływna, martwica skóry, oparzenie chemiczne oka, oparzenie kwasowe, oparzenie zasadowe, pęcherze skórne, profilaktyka przeciwtężcowa, przeszczep skóry, rehabilitacja, resuscytacja płynowa, substancja żrąca, terapia zajęciowa, toksyczność ogólnoustrojowa, uraz inhalacyjny, wodorotlenek sodu, zaburzenia rytmu serca, zakażenie, zmydlanie tłuszczów
Leksykon leków
Działania niepożądane – Neoparin 100 mg/ml

Enoksaparyna sodowa (Neoparin) jest heparyną drobnocząsteczkową stosowaną w profilaktyce i leczeniu stanów zakrzepowo-zatorowych, z przebadaną skutecznością i bezpieczeństwem u ponad 15 000 pacjentów w różnych wskazaniach, w tym po zabiegach ortopedycznych, chirurgicznych, u pacjentów z zakrzepicą żył głębokich, niestabilną dławicą piersiową oraz świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi są krwotoki (w tym duże krwotoki u do 4,2% pacjentów pooperacyjnych), małopłytkowość, trombocytoza oraz reakcje alergiczne, w tym rzadkie, ale poważne krwiaki okołordzeniowe mogące prowadzić do deficytów neurologicznych. Ryzyko krwawień wzrasta przy obecności czynników ryzyka takich jak zmiany organiczne (np. wrzody żołądka, guzy unaczynione), procedury inwazyjne oraz jednoczesne stosowanie leków zaburzających hemostazę (antykoagulanty, leki przeciwpłytkowe). W trakcie terapii obserwuje się także częste podwyższenie aktywności aminotransferaz (>3x ULN), a przy długotrwałym stosowaniu (>3 miesiące) możliwa jest osteoporoza oraz rzadko hiperkaliemia.
cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba nowotworowa, choroba wrzodowa żołądka, dysfagia, enoksaparyna sodowa, enzymy wątrobowe, eozynofilia, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna, martwica skóry, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niestabilna dławica piersiowa, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, reakcja anafilaktyczna, retinopatia naczyniowa, stan zakrzepowo-zatorowy, trombocytoza, uszkodzenie wątroby, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skóry, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego
Leksykon substancji czynnych
Kwas asparaginowy – Działania niepożądane

Kwas asparaginowy, jako składnik mieszanin aminokwasowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, odgrywa kluczową rolę w syntezie białek i metabolizmie, jednak jego podawanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych. Najpoważniejsze z nich to reakcje nadwrażliwości o nieznanej częstości, obejmujące anafilaksję, wysypki, obrzęk krtani i duszność, które wymagają natychmiastowego przerwania infuzji. Zaburzenia metaboliczne, takie jak kwasica metaboliczna (zwłaszcza przy niewydolności nerek lub układu oddechowego), hiperazotemia, hiperglikemia oraz częsta hipertriglicerydemia, mogą pojawić się przy nieprawidłowym dawkowaniu lub współistniejących chorobach. Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności (≥1/1 000 do <1/100), wymioty (≥1/1 000 do <1/100), ból brzucha i biegunka (często), a także rzadkie utraty apetytu (≥1/10 000 do <1/1 000), mogą być zarówno objawami choroby podstawowej, jak i skutkiem terapii. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do cholestazy, hepatomegalii i przemijających zaburzeń czynności wątroby, a także rzadkich przypadków choroby wątroby związanej z żywieniem pozajelitowym.
anemia, cholestaza, emulsja tłuszczowa, hemoliza, hepatomegalia, hiperazotemia, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, kwas asparaginowy, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, martwica skóry, naciek tłuszczowy, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, obrzęk krtani, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retikulocytoza, roztwór aminokwasowy, rumień, splenomegalia, synteza białek, uderzenie gorąca, układ oddechowy, wynaczynienie, wysypka skórna, zaburzenie krzepliwości krwi, zakrzepowe zapalenie żył, zator płucny, zespół przeciążenia tłuszczami, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Crusia

Enoksaparyna sodowa (Crusia) wymaga ścisłego przestrzegania specyficznych zaleceń dotyczących dawkowania i monitorowania ze względu na różnice farmakokinetyczne i biologiczne w porównaniu z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi. Przeciwwskazaniem do stosowania jest immunologiczna małopłytkowość poheparynowa (HIT) w ciągu ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał krążących. Zaleca się regularne monitorowanie liczby płytek krwi, szczególnie u pacjentów onkologicznych z liczbą płytek poniżej 80 G/l, oraz natychmiastowe przerwanie terapii w przypadku spadku liczby płytek o 30-50%. Enoksaparyna może powodować krwawienia, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami hemostazy, chorobą wrzodową, niedawno przebytym udarem, ciężkim nadciśnieniem, retinopatią cukrzycową, po zabiegach neurochirurgicznych lub okulistycznych oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na hemostazę. W profilaktycznych dawkach nie wpływa istotnie na czas krwawienia ani parametry krzepnięcia, jednak przy wyższych dawkach może wydłużać aPTT i ACT, które nie są jednak wiarygodnym wskaźnikiem aktywności leku.
aktywność anty-Xa, aldosteron, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas krzepnięcia po aktywacji, enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, krwotok mózgowy, kwasica metaboliczna, leczenie przeciwzakrzepowe, małopłytkowość poheparynowa, marskość wątroby, martwica skóry, nakłucie lędźwiowe, niestabilna dławica piersiowa, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre zakaźne zapalenie wsierdzia, profilaktyka przeciwzakrzepowa, przeciwciało krążące, przezskórna interwencja wieńcowa, schyłkowa choroba nerek, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica zastawki, zapalenie naczyń krwionośnych skóry, zawał mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST, zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Ukąszenie przez pająka – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Ukąszenia pająków w większości przypadków powodują jedynie łagodne objawy miejscowe, takie jak zaczerwienienie, ból, obrzęk i świąd, które zwykle ustępują samoistnie w ciągu około tygodnia. Jednak ukąszenia dwóch medycznie istotnych gatunków w USA — pająka pustelnika brązowego (Loxosceles) oraz czarnej wdowy (Latrodectus) — mogą prowadzić do poważnych powikłań wymagających natychmiastowej interwencji. Ukąszenie pustelnika charakteryzuje się początkowo bezbolesnym miejscem ukąszenia, które w ciągu 24-48 godzin rozwija się w ból, obrzęk i charakterystyczną zmianę skórną z niebieską lub fioletową plamą otoczoną białym i czerwonym pierścieniem, a w ciężkich przypadkach może dojść do martwicy skóry i powstania otwartej rany. Ukąszenie czarnej wdowy wywołuje silny ból, skurcze mięśni, osłabienie, drżenia, a także objawy ogólnoustrojowe, takie jak trudności w oddychaniu, nudności i wymioty. W leczeniu stosuje się m.in. antytoksynę (antyveninę), leki rozluźniające mięśnie, przeciwbólowe oraz profilaktykę przeciwtężcową. W przypadku ran po ukąszeniach kluczowa jest kontrola wilgotności, odpowiednia higiena, stosowanie antybiotyków w razie infekcji oraz nowoczesne opatrunki piankowe z działaniem przeciwbakteryjnym, które przyspieszają gojenie i zmniejszają ból podczas zmiany opatrunku.
antytoksyna, benzodiazepiny, ból skurczowy, cetyryzyna, czarna wdowa, difenhydramina, dysfagia, hemoliza, jodopowidyna, krem steroidowy, lek przeciwhistaminowy, martwica skóry, maść antybiotykowa, miorelaksanty, morfina, objawy ogólnoustrojowe, obrzęk, opatrunek piankowy, opioidy, profilaktyka przeciwtężcowa, przeszczep skóry, reakcja alergiczna, sinica, skurcz mięśni, sól fizjologiczna, świąd, terapia tlenem hiperbarycznym, tężec, tkanka martwicza, ukąszenie pająka, uszkodzenie tkanek, uszkodzenie układu nerwowego, wysypka
Leksykon substancji czynnych
Esmolol – Działania niepożądane

Esmolol (Esmocard Lyo) jest beta-adrenolitykiem o krótkim czasie działania, stosowanym głównie w stanach wymagających szybkiej kontroli częstości rytmu serca. Najpoważniejszym działaniem niepożądanym jest niedociśnienie tętnicze, występujące bardzo często (≥1/10), które może prowadzić do zaburzeń perfuzji narządowej, zawrotów głowy, omdleń, a w skrajnych przypadkach do wstrząsu kardiogennego wymagającego natychmiastowej interwencji. Bradykardia występuje często (≥1/100 do <1/10) i może skutkować blokiem przedsionkowo-komorowym, rytmem węzłowym, asystolią oraz innymi groźnymi powikłaniami kardiologicznymi, takimi jak skurcz tętnicy wieńcowej, dusznica bolesna, niewydolność serca czy zatrzymanie akcji serca. Ponadto esmolol może wywoływać skurcz oskrzeli, obrzęk płuc oraz poważne reakcje miejscowe, w tym martwicę skóry w wyniku wynaczynienia. Występują także działania niepożądane ze strony układu nerwowego (drgawki, omdlenia, zaburzenia świadomości), metaboliczne (hiperkaliemia, kwasica metaboliczna) oraz inne objawy, które wymagają monitorowania i odpowiedniego postępowania.
Pacjenci szczególnie narażeni na ciężkie działania niepożądane to osoby z istniejącą chorobą serca (niewydolność, choroba wieńcowa, zaburzenia przewodzenia), astmą oskrzelową, POChP, niewydolnością nerek lub wątroby, zaburzeniami elektrolitowymi oraz cukrzycą (ze względu na maskowanie objawów hipoglikemii). W przypadku wystąpienia działań niepożądanych zaleca się zmniejszenie dawki lub odstawienie leku, a także leczenie objawowe (np. płyny, wazopresory) i ścisły monitoring parametrów życiowych (EKG, ciśnienie tętnicze, saturacja) oraz laboratoryjnych (elektrolity, gazometria, funkcje nerek i wątroby). Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych jest kluczowe dla monitorowania bezpieczeństwa stosowania esmololu i powinno być realizowane przez personel medyczny do odpowiednich instytucji nadzorujących.
astma oskrzelowa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, dusznica bolesna, esmolol, gazometria, hiperkaliemia, hipoglikemia, jadłowstręt, kwasica metaboliczna, martwica skóry, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, POChP, pokrzywka, rytm węzłowy, skurcz oskrzeli, skurcz tętnicy wieńcowej, wstrząs kardiogenny, wybroczyna, zaburzenia elektrolitowe, zakrzepowe zapalenie żył, zatrzymanie akcji serca
Leksykon substancji czynnych
Bemiparyna sodowa – Działania niepożądane

Bemiparyna sodowa, zawarta w preparacie Zibor, wykazuje profil bezpieczeństwa zbliżony do innych heparyn drobnocząsteczkowych. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są wybroczyny i krwiaki w miejscu wstrzyknięcia, występujące u około 15% pacjentów. Istotnym ryzykiem są powikłania krwotoczne, które mogą dotyczyć skóry, błon śluzowych, przewodu pokarmowego oraz dróg moczowych, a w ciężkich przypadkach prowadzić do niedokrwistości krwotocznej. Trombocytopenia indukowana heparyną (HIT), zwłaszcza typ II, stanowi poważne powikłanie wymagające natychmiastowej interwencji. Ponadto, podczas długotrwałej terapii może wystąpić osteoporoza, a także hiperkaliemia o nieznanej częstości. Często obserwuje się łagodne, przemijające podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT, GGTP).
aminotransferaza, bemiparyna sodowa, dysfunkcja wątroby, enzym wątrobowy, gamma-glutamylotranspeptydaza, gospodarka elektrolitowa, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, hiperkaliemia, krwawienie wewnętrzne, krwiak, krwiak nadtwardówkowy, krwiak śródrdzeniowy, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, martwica skóry, morfologia krwi, nakłucie lędźwiowe, niedokrwistość krwotoczna, obrzęk głośni, odczyn alergiczny skórny, osteoporoza, pokrzywka, porażenie, potas we krwi, powikłanie krwotoczne, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, siarczan protaminy, skurcz oskrzeli, świąd, terapia przeciwzakrzepowa, trombocytopenia, trombocytopenia indukowana heparyną, trombocytopenia typu I, trombocytopenia typu II, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie neurologiczne, znieczulenie zewnątrzoponowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Fibrovein 0,5% (5 mg/ml)

Fibrovein, stosowany w skleroterapii żył, może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości, zależnie od formy podania (płyn lub pianka). Najczęstsze objawy to ból w miejscu wkłucia, pokrzywka, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych (często ≥1/100 do <1/10 dla płynu, bardzo często ≥1/10 dla pianki) oraz tymczasowa pigmentacja skóry (niezbyt często ≥1/1000 do <1/100 dla płynu, często ≥1/100 do <1/10 dla pianki). Bardzo rzadkie, ale poważne powikłania obejmują wstrząs anafilaktyczny, zatorowość płucną i zgon (<1/10 000). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko przypadkowego wstrzyknięcia do tętnicy, które może prowadzić do martwicy tkanek i amputacji kończyny. Zaleca się stosowanie najniższego skutecznego stężenia leku, aby minimalizować ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza tych związanych z wynaczynieniem i wysokim stężeniem preparatu.
biegunka, ból głowy, duszność, Fibrovein, hiperpigmentacja, krwiak, łuszczenie skóry, martwica skóry, martwica tkanek, migrena, mroczki migocące, niedowład połowiczy, nudności, obrzęk, parestezja, pigmentacja skóry, pokrzywka, porażenie połowicze, przemijający atak niedokrwienny, reakcja alergiczna układowa, reakcja wazowagalna, rozszerzenie naczyń włosowatych, rumień, skleroterapia żył, skurcz tętnicy, sodu tetradecylu siarczan, ucisk w klatce piersiowej, udar, uszkodzenie nerwu, wstrząs anafilaktyczny, wstrzyknięcie do tętnicy, wybroczyna, wymioty, wynaczynienie leku, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie skóry, zapalenie żył, zapaść krążeniowa, zatorowość płucna, zgorzel
Leksykon leków
Działania niepożądane – Enoxaparin sodium LEK-AM 10 000 j.m. (100 mg)/ml

Profil bezpieczeństwa enoksaparyny sodowej oceniono na ponad 15 000 pacjentach w różnych wskazaniach klinicznych, w tym profilaktyce zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych (dawka 4000 j.m./40 mg s.c. raz dziennie), leczeniu zakrzepicy żył głębokich (100 j.m./kg mc. co 12 h lub 150 j.m./kg mc. raz dziennie), niestabilnej dławicy piersiowej i zawale mięśnia sercowego bez załamka Q (100 j.m./kg mc. co 12 h) oraz świeżym zawale mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (30 mg bolus i 100 j.m./kg mc. co 12 h). Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki, małopłytkowość i trombocytoza. Krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe klasyfikowano jako poważne, a ryzyko krwawienia wzrastało przy obecności zmian organicznych predysponujących do krwawień, procedurach inwazyjnych oraz jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na hemostazę. Duże krwotoki występowały u maksymalnie 4,2% pacjentów po zabiegach chirurgicznych, z możliwymi zgonami.
aminotransferaza, deficyt neurologiczny, duży krwotok, dysfagia, enoksaparyna sodowa, enzymy wątrobowe, eozynofilia, hiperkaliemia, krwiak, krwiak okołordzeniowy, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna, martwica skóry, niedokrwistość, niestabilna dławica piersiowa, osteoporoza, osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, porażenie, powikłanie krwotoczne, poziom hemoglobiny, produkt krwiopochodny, reakcja anafilaktyczna, trombocytoza, uszkodzenie cholestatyczne wątroby, uszkodzenie wątroby, zakrzepica żylna, zapalenie naczyń skóry, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Przedawkowanie – Noradrenaline hameln 0,2 mg/ml

Przedawkowanie noradrenaliny prowadzi do istotnych zaburzeń hemodynamicznych, przede wszystkim znacznego wzrostu ciśnienia tętniczego, co może skutkować poważnymi powikłaniami sercowo-naczyniowymi, w tym odruchową bradykardią, różnorodnymi arytmiami, a nawet migotaniem komór. Dodatkowo, może dojść do martwicy mięśnia sercowego z objawami niewydolności serca. W układzie oddechowym obserwuje się duszność, bezdech oraz obrzęk płuc, natomiast w układzie nerwowym pojawiają się zawroty głowy i omdlenia. Skóra pacjenta jest blada, zimna i słabo ukrwiona z powodu centralizacji krążenia, a miejscowo wokół miejsca infuzji mogą wystąpić białe przebarwienia prowadzące do martwicy tkanek podskórnych. W przypadku zapalenia tętnic w obrębie przewodu pokarmowego mogą pojawić się objawy żołądkowo-jelitowe.
bezdech, bladość skóry, bradykardia odruchowa, centralizacja krążenia, duszność, dyspnea, działanie wazokonstrykcyjne, martwica mięśnia sercowego, martwica skóry, migotanie komór, niedokrwienie tkanek, niewydolność mięśnia sercowego, objaw żołądkowo-jelitowy, obrzęk płuc, omdlenie, powikłanie sercowo-naczyniowe, przedawkowanie noradrenaliny, skurcz naczyń obwodowych, utrata przytomności, wymiana gazowa, wynaczynienie, wzrost ciśnienia tętniczego, zaburzenie rytmu serca, zapalenie tętnic, zawrót głowy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Neoparin 80 mg/0,8 ml

Enoksaparyna sodowa, substancja czynna Neoparinu, została oceniona w badaniach klinicznych na ponad 15 000 pacjentów w różnych wskazaniach, takich jak profilaktyka i leczenie zakrzepicy żył głębokich, niestabilna dławica piersiowa oraz zawał mięśnia sercowego (STEMI i NSTEMI). Standardowe dawki profilaktyczne wynosiły 4000 j.m. (40 mg) podskórnie raz na dobę, natomiast w leczeniu stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) co 12 godzin lub 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) raz na dobę. W STEMI podawano 3000 j.m. (30 mg) dożylnie w bolusie, a następnie 100 j.m./kg mc. co 12 godzin. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki (w tym poważne, np. zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe), małopłytkowość oraz trombocytoza. Profil bezpieczeństwa w przedłużonym leczeniu pacjentów onkologicznych był zbliżony do standardowego leczenia zakrzepicy i zatorowości płucnej.
aminotransferazy, antykoagulant, cholestaza, choroba nowotworowa, enoksaparyna sodowa, enzymy wątrobowe, eozynofilia, hemoglobina, hepatotoksyczność, hiperkaliemia, kanał kręgowy, krwiak okołordzeniowy, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, leki przeciwpłytkowe, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna, martwica skóry, niestabilna dławica piersiowa, niesteroidowe leki przeciwzapalne, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, pokrzywka, profilaktyka zakrzepicy żył głębokich, reakcja anafilaktyczna, rumień, trombocytoza, uniesienie odcinka ST, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skóry, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego bez załamka Q
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Empesin 40 IU/2 ml

Empesin, zawierający 40 j.m. (133 µg) octanu argipresyny w 2 ml koncentratu (20 j.m./ml, 66,5 µg/ml), jest stosowany jako ciągła infuzja dożylna w leczeniu niedociśnienia opornego na katecholaminy, szczególnie we wczesnym okresie wstrząsu septycznego (do 6 godzin) lub u pacjentów na wysokich dawkach katecholamin (do 3 godzin). Dawkowanie rozpoczyna się od 0,01 j.m./min (0,6 j.m./godz., 0,75 ml/godz.), z możliwością zwiększenia co 15-20 minut do maksymalnie 0,03 j.m./min (1,8 j.m./godz., 2,25 ml/godz.), przy docelowym ciśnieniu tętniczym 65-75 mmHg. Podawanie leku wymaga precyzyjnej pompy infuzyjnej, a dawki powyżej 0,03 j.m./min są zarezerwowane wyłącznie dla sytuacji ratunkowych ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak martwica jelit i skóry oraz zatrzymanie krążenia.
argipresyna, dawkowanie leku, infuzja dożylna, koncentrat do sporządzania roztworu, leczenie ratunkowe, martwica jelit, martwica skóry, niedociśnienie oporne na katecholaminę, pompa perfuzyjna, wstrząs septyczny, wstrząs wazodylatacyjny, wywiad medyczny, zatrzymanie krążenia
Leksykon leków
Działania niepożądane – Clexane 10 000 j.m. (100 mg)/ml (30 000 j.m. (300 mg)/3 ml)

Enoksaparyna sodowa, oceniana w badaniach klinicznych na ponad 15 000 pacjentów, wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla leków przeciwzakrzepowych, z najczęstszymi działaniami niepożądanymi takimi jak krwotoki, małopłytkowość oraz trombocytoza. Dawkowanie różni się w zależności od wskazań: profilaktyka ZŻG po operacjach lub u unieruchomionych pacjentów to 4000 j.m. (40 mg) s.c. raz na dobę; leczenie ZŻG i ZP to 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) s.c. co 12 godzin lub 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) s.c. raz na dobę; niestabilna dławica piersiowa i zawał serca bez załamka Q – 100 j.m./kg mc. co 12 godzin; świeży zawał mięśnia sercowego z uniesieniem ST – 3000 j.m. (30 mg) i.v. w bolusie, następnie 100 j.m./kg mc. co 12 godzin. Krwotoki dużego stopnia występują u ≤4,2% pacjentów chirurgicznych, z ryzykiem wzrostu przy czynnikach predysponujących, takich jak zmiany organiczne, procedury inwazyjne czy jednoczesne stosowanie leków wpływających na hemostazę. Krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe zawsze klasyfikowane są jako poważne.
aminotransferaza, enoksaparyna sodowa, enzymy wątrobowe, eozynofilia, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, łysienie, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna, martwica skóry, niedokrwistość pokrwotoczna, niestabilna dławica piersiowa, osteoporoza, osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, pokrzywka, procedura inwazyjna, reakcja anafilaktyczna, trombocytoza, uszkodzenie cholestatyczne wątroby, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skóry, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Neoparin 60 mg/0,6 ml

Enoksaparyna sodowa (Neoparin) była oceniana u ponad 15 000 pacjentów w różnych wskazaniach klinicznych, w dawkach od 2000 j.m./0,2 ml do 10 000 j.m./1 ml. Dawkowanie dostosowano do wskazań: profilaktyka zakrzepicy żył głębokich po zabiegach lub u unieruchomionych pacjentów (4000 j.m. podskórnie raz dziennie), leczenie zakrzepicy żył głębokich (100 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 150 j.m./kg mc. raz na dobę), niestabilnej dławicy piersiowej i zawału bez załamka Q (100 j.m./kg mc. co 12 godzin) oraz ostrego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem ST (3000 j.m. bolus dożylny, następnie 100 j.m./kg mc. co 12 godzin). Najczęstsze działania niepożądane to krwotoki, małopłytkowość i trombocytoza, z profilem bezpieczeństwa podobnym u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową. Zgłaszano także rzadkie przypadki ostrej uogólnionej osutki krostkowej.
cholestatyczne uszkodzenie wątroby, enoksaparyna sodowa, enzymy wątrobowe, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, krwiak w miejscu wstrzyknięcia, krwotok wewnątrzczaszkowy, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna, martwica skóry, niedokrwistość, niestabilna dławica piersiowa, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostry zawał mięśnia sercowego, pęcherzowe zapalenie skóry, powikłanie krwotoczne, profilaktyka zakrzepicy żył głębokich, reakcja anafilaktyczna, uniesienie odcinka ST, zapalenie naczyń skóry, zawał bez załamka Q
Leksykon chorób i schorzeń
Kalcifilaksja – Etiologia i przyczyny

Kalcifilaksja, zwana również wapniejącą arteriolopatią mocznicową, to rzadka, ale ciężka choroba charakteryzująca się zwapnieniem małych naczyń krwionośnych skóry i tkanki tłuszczowej, prowadzącym do zakrzepów, niedokrwienia i martwicy tkanek. Najczęściej dotyka pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek (ESRD), zwłaszcza dializowanych, z częstością około 1% rocznie (1 na 600 pacjentów dializowanych). Kluczowym czynnikiem patogenetycznym jest podwyższony iloczyn wapniowo-fosforanowy, często przekraczający 60-70 mg²/dL², choć kalcifilaksja może wystąpić także przy prawidłowych poziomach tych jonów. Zaburzenia gospodarki mineralnej, nadczynność przytarczyc, niedobór witaminy D, stosowanie antagonistów witaminy K (np. warfaryny) oraz stany nadkrzepliwości (np. niedobór białka C i S) odgrywają istotną rolę w rozwoju choroby. Patomechanizm obejmuje zwapnienie błony środkowej tętniczek, proliferację śródbłonka, włóknienie i zakrzepy, co prowadzi do niedokrwienia i martwicy skóry. Śmiertelność w ciągu roku od rozpoznania sięga 45-80%, głównie z powodu zakażeń ran i posocznicy.
antagoniści witaminy K, arteriolopatia mocznicowa, białko C, białko macierzy Gla, fetuina-A, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hipoalbuminemia, iloczyn wapniowo-fosforanowy, kalcifilaksja, małe naczynia krwionośne, martwica skóry, metabolizm wapnia, metabolizm wapniowo-fosforanowy, metaloproteinazy macierzy, morfologia krwi, nadczynność przytarczyc, niedobór białka C, niedokrwienie tkanek, osteoprotegeryna, parathormon, pirofosforan nieorganiczny, posocznica, proliferacja komórek śródbłonka, reaktywne formy tlenu, reumatoidalne zapalenie stawów, schyłkowa niewydolność nerek, stres oksydacyjny, stwardnienie rozsiane, tiosiarczan sodu, toczeń rumieniowaty, trombofilia, warfaryna, witamina K, zakrzep krwi
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dobutamin Sandoz 250 mg

Dobutamina chlorowodorek, substancja czynna leku Dobutamin Sandoz 250 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, głównie związanych z jego wpływem na receptory adrenergiczne i dawką podawaną pacjentowi. Najczęściej obserwowane są zaburzenia układu sercowo-naczyniowego, takie jak tachykardia (przyspieszenie czynności serca o ≥30 uderzeń/min), nadciśnienie tętnicze (wzrost ciśnienia o ≥50 mm Hg), hipotensja, komorowe zaburzenia rytmu serca, tachyarytmie oraz wazokonstrykcja. Rzadziej występują poważne arytmie, w tym częstoskurcz i migotanie komór, a bardzo rzadko zagrażające życiu powikłania, takie jak bradykardia, niedokrwienie mięśnia sercowego, zawał czy zatrzymanie akcji serca. Ponadto, mogą pojawić się zmiany hematologiczne (eozynofilia, zahamowanie agregacji płytek), hipokaliemia, objawy neurologiczne (ból głowy), oddechowe (skurcz oskrzeli, duszność), a także reakcje skórne i miejscowe powikłania po podaniu leku.
beta-adrenolityk, ból głowy, ból w klatce piersiowej, bradykardia, ciśnienie zaklinowania tętnicy płucnej, częstoskurcz komorowy, dławica piersiowa, dobutamina, duszność, eozynofilia, glikozyd naparstnicy, hipokaliemia, hipotensja, kardiomiopatia stresowa, kołatanie serca, krwawienie punkcikowate, martwica skóry, migotanie komór, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niepokój ruchowy, nudności, obrzęk płuc, przekrwienie płuc, receptor adrenergiczny, skurcz oskrzeli, tachyarytmia, tachykardia, wazokonstrykcja, wybroczyna, wysypka, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie agregacji płytek, zapalenie żyły, zatrzymanie akcji serca, zawał mięśnia sercowego, zespół takotsubo
Leksykon substancji czynnych
Glatiramer – Działania niepożądane

Octan glatirameru, stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego (SR), dostępny w stężeniu 20 mg/ml (np. Glatiramer acetate Teva, Remurel), wykazuje dobrze udokumentowany profil działań niepożądanych. Najczęstsze reakcje to miejscowe objawy w miejscu wstrzyknięcia, takie jak rumień, ból, stwardnienie tkanek, świąd i obrzęk, występujące u ≥10% pacjentów (bardzo często). Rzadziej obserwuje się poważniejsze powikłania, jak lipoatrofia i martwica skóry, które mogą prowadzić do trwałych zmian estetycznych i utrudnień w dalszym podawaniu leku. Reakcje bezpośrednio po iniekcji, obejmujące rozszerzenie naczyń (uderzenia gorąca), ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca i tachykardię, występują u około 31% leczonych, są przejściowe, ale mogą imitować objawy kardiologiczne lub anafilaktyczne, co wymaga odpowiedniej edukacji pacjenta i personelu medycznego.
ból w klatce piersiowej, częstość występowania działań niepożądanych, duszność, edukacja pacjenta, glatiramer, infekcja wtórna, kołatanie serca, lipoatrofia, martwica skóry, octan glatirameru, ostry zespół wieńcowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja ogólnoustrojowa, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, rotacja miejsc wstrzyknięć, rozszerzenie naczyń, rumień, stwardnienie rozsiane, stwardnienie rozsiane rzutowo-remisyjne, stwardnienie tkanek, tachykardia, technika wstrzykiwania, wizyta kontrolna
Leksykon leków
Działania niepożądane – HEVASCOL 480 mg I/ml

Preparat HEVASCOL (480 mg jodu/ml, etiodowany olej) wykazuje działania niepożądane zależne od dawki, związane głównie z reakcją immunologiczną na obce ciało, prowadzącą do wysięku w zatokach przynosowych, plazmocytozy oraz zmian w tkance łącznej węzłów chłonnych. U pacjentów z uszkodzonymi lub hipoplastycznymi węzłami chłonnymi może dojść do zaostrzenia zastoju chłonki. Reakcje nadwrażliwości obejmują objawy skórne, oddechowe i krążeniowe, które mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego, a w skrajnych przypadkach do zgonu. Podczas limfografii obserwuje się gorączkę do 38-39°C oraz ryzyko mikrozatorów tłuszczowych, szczególnie przy przedawkowaniu lub zbyt szybkim podaniu, co może skutkować zatorowością płucną lub mózgową, zwłaszcza u pacjentów z przeciekiem prawo-lewym serca lub masywną zatorowością płucną.
biloma, chemoembolizacja przeztętnicza, encefalopatia wątrobowa, etiodowany olej, histerosalpingografia, limfografia, martwica skóry, mikrozator tłuszczowy, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, niezakaźne zapalenie płuc, obrzęk limfatyczny, obrzęk płuc, perforacja, przeciek prawo-lewy, przetoka chłonno-żylna, reakcja anafilaktyczna, reakcja na ciało obce, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, ropień wątroby, test czynności wątroby, węzeł chłonny, wodobrzusze, wstrząs anafilaktyczny, wysięk opłucnowy, zapalenie jajowodów, zapalenie otrzewnej miednicy, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zator tłuszczowy, zatorowość mózgu, zatorowość płucna, zawał wątroby, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół poembolizacyjny, ziarniniak
Leksykon leków
Działania niepożądane – Mannitol 20% Fresenius 200 mg/ml

Mannitol 20% Fresenius (200 mg/ml) jest roztworem do infuzji o silnym działaniu osmotycznym i diuretycznym, który może wywoływać liczne działania niepożądane obejmujące układ krążenia, nerwowy, przewód pokarmowy, gospodarkę wodno-elektrolitową oraz reakcje miejscowe. Do najpoważniejszych powikłań należą zaburzenia hemodynamiczne, takie jak zastój w krążeniu płucnym, obniżenie ciśnienia tętniczego, częstoskurcz, bóle dławicowe oraz zastoinowa niewydolność krążenia. Neurologiczne działania niepożądane obejmują bóle głowy, zawroty, niewyraźne widzenie i drgawki, które mogą być związane z gwałtownymi zmianami osmolarności osocza. Mannitol może również powodować zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej, w tym kwasicę, odwodnienie, nadmierną diurezę, zatrzymanie moczu oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty i biegunka. Reakcje miejscowe obejmują martwicę skóry, zakrzepowe zapalenie żyły oraz podrażnienie w miejscu infuzji, a także uogólnione pokrzywki.
biegunka, bilans płynów, ból głowy, ciśnienie tętnicze, częstoskurcz, dreszcze, drgawki, gorączka, kwasica, mannitol, martwica skóry, monitorowanie pacjenta, nadmierna diureza, niewyraźne widzenie, nieżyt nosa, nudności, obniżenie ciśnienia tętniczego, obrzęk, obrzęk płuc, odwodnienie, osmolarność osocza, ośrodkowe ciśnienie żylne, podrażnienie żyły, pokrzywka, roztwór do infuzji, suchość jamy ustnej, wymioty, wzmożone pragnienie, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia układu krążenia, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zakrzepowe zapalenie żył, zastoinowa niewydolność krążenia, zastój w krążeniu płucnym, zatrzymanie moczu, zawroty głowy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Numeta G13%E Preterm –

NUMETA G13%E Preterm to trójkomorowy produkt do żywienia pozajelitowego wcześniaków, zawierający roztwór glukozy, pediatryczny roztwór aminokwasów z elektrolitami oraz emulsję tłuszczową. W badaniu klinicznym III fazy obejmującym 159 pacjentów pediatrycznych zidentyfikowano działania niepożądane o nieznanej częstości, takie jak hipofosfatemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hipertriglicerydemia, hiperlipidemia, hiponatremia oraz cholestaza. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zespołu przeciążenia tłuszczami, objawiającego się hiperlipidemią, gorączką, stłuszczeniem i pogorszeniem funkcji wątroby, niedokrwistością, leukopenią, małopłytkowością, zaburzeniami krzepliwości oraz objawami neurologicznymi, który może wystąpić zarówno przy nieprawidłowym, jak i prawidłowym stosowaniu produktu, zwłaszcza u pacjentów z ograniczoną zdolnością metabolizowania lipidów.
cholestaza, emulsja tłuszczowa, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipofosfatemia, hiponatremia, leukopenia, małopłytkowość, martwica skóry, niedokrwistość, niewydolność oddechowa, osady w naczyniach płucnych, parametry biochemiczne krwi, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, śpiączka, stłuszczenie wątroby, trójkomorowy worek, uszkodzenie tkanek miękkich, wynaczynienie, zaburzenia krzepliwości krwi, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zator naczyń płucnych, zespół przeciążenia tłuszczami, żywienie pozajelitowe wcześniaków
Leksykon leków
Działania niepożądane – Neoparin 20 mg/0,2 ml

Enoksaparyna sodowa, substancja czynna preparatu Neoparin, została przebadana klinicznie na ponad 15 000 pacjentach, potwierdzając jej profil bezpieczeństwa w profilaktyce i leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej oraz ostrych zespołów wieńcowych. Dawkowanie różni się w zależności od wskazania: profilaktyka – 4000 j.m. (40 mg) s.c. raz/dobę; leczenie zakrzepicy – 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) co 12 h lub 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) raz/dobę; niestabilna dławica piersiowa – 100 j.m./kg mc. co 12 h; świeży zawał mięśnia sercowego z uniesieniem ST – bolus 3000 j.m. (30 mg) i następnie 100 j.m./kg mc. co 12 h. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi są krwotoki (do 4,2% u pacjentów chirurgicznych), małopłytkowość, trombocytoza oraz reakcje alergiczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na rzadkie, ale poważne powikłania, takie jak małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą, krwiak okołordzeniowy oraz ostra uogólniona osutka krostkowa (AGRP).
aminotransferaza, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, deficyt neurologiczny, enoksaparyna sodowa, eozynofilia, guzki w miejscu wstrzyknięcia, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, krwiak w kanale kręgowym, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, łysienie, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna, martwica skóry, niedokrwistość pokrwotoczna, niestabilna dławica piersiowa, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, profil bezpieczeństwa leku, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, trombocytoza, uszkodzenie komórek wątroby, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skóry, zatorowość płucna, zawał bez załamka Q, zawał mięśnia sercowego, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Warfin 5 mg

Warfaryna sodowa, stosowana jako lek przeciwzakrzepowy, wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, z których najczęstsze to krwawienia o rocznym wskaźniku około 8%, w tym 6% mniej ciężkich, 1% ciężkich oraz 0,25% śmiertelnych. Ryzyko krwawień wzrasta przy niekontrolowanym nadciśnieniu tętniczym oraz podwyższonym INR powyżej zakresu terapeutycznego. Rzadkie powikłania obejmują martwicę kumarynową (<0,1%), charakteryzującą się ciemniejącymi zmianami skórnymi i obrzękiem, głównie u kobiet, oraz zespół purpurowego palucha (<0,01%), występujący u mężczyzn z miażdżycą. Inne działania niepożądane to przemijające łysienie, wysypka, kalcyfilaksja, a także zaburzenia ze strony układu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka) i wątroby (przemijające podwyższenie enzymów wątrobowych, cholestatyczne zapalenie wątroby).
białko C i S, biegunka, bilirubina, cholestatyczne zapalenie wątroby, enzym wątrobowy, enzymy wątrobowe, kalcyfilaksja, krwawienie, krwawienie wewnątrzczaszkowe, lek przeciwzakrzepowy, łysienie przemijające, martwica kumarynowa, martwica skóry, miażdżyca, mikrozatorowość, nadciśnienie tętnicze, nefropatia przeciwzakrzepowa, nudności, podwyższona bilirubina, powikłanie krwotoczne, priapizm, warfaryna sodowa, wskaźnik INR, wymioty, zapalenie naczyń, zastój żółci, zatorowość cholesterolowa, zespół purpurowego palucha, żółtaczka, zwapnienie tchawiczne
Leksykon leków
Działania niepożądane – Olimel Peri N4E

OLIMEL PERI N4E to trójkomorowy worek do żywienia pozajelitowego zawierający emulsję tłuszczową, roztwór aminokwasów z elektrolitami oraz roztwór glukozy z wapniem. Stosowanie preparatu wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, które mogą wynikać zarówno ze składu, jak i nieprawidłowego podawania (np. przedawkowanie, zbyt szybka infuzja). Wczesne objawy niepożądane, takie jak nadmierne pocenie się, gorączka, dreszcze, ból głowy, wysypka skórna i duszności, wymagają natychmiastowego przerwania infuzji. W badaniu klinicznym z udziałem 28 pacjentów podawano dawkę do 40 ml/kg/dobę przez 5 dni, a najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były tachykardia, zmniejszone łaknienie, hipertriglicerydemia, bóle brzucha, biegunka, nudności oraz nadciśnienie tętnicze. Wynaczynienie w miejscu infuzji może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak ból, obrzęk, martwica skóry czy zapalenie tkanek.
azotemia, cholestaza, choroba wątroby związana z żywieniem pozajelitowym, ciężkie niedożywienie, duszność, emulsja tłuszczowa, fosfataza alkaliczna, głodówka pooperacyjna, hepatomegalia, hipertriglicerydemia, małopłytkowość, martwica skóry, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie się, niewydolność oddechowa, reakcja nadwrażliwości, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, stężenie bilirubiny, tachykardia, transaminaza, wynaczynienie, wysypka skórna, zator naczyń płucnych, żółtaczka, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Nadroparyna wapniowa – Działania niepożądane

Nadroparyna wapniowa, jako LMWH, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, z których najczęstsze i najistotniejsze klinicznie to powikłania krwotoczne występujące bardzo często (≥1/10), w tym groźne krwiaki rdzeniowe. Małopłytkowość indukowana heparyną (HIT) oraz trombocytoza występują rzadko (≥1/10,000 do <1/1000) i wymagają natychmiastowego odstawienia leku oraz zmiany terapii. Często obserwuje się przemijające zwiększenie aktywności aminotransferaz (≥1/100 do <1/10). Bardzo rzadkie (≪1/10,000) są reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy i reakcje rzekomo-anafilaktyczne, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia, przemijająca hiperkaliemia oraz priapizm, które mogą stanowić zagrożenie życia i wymagają pilnej interwencji medycznej.
ból głowy, eozynofilia, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, inhibitor czynnika Xa, inhibitor trombiny, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwawienie zaotrzewnowe, krwiak, krwiak rdzeniowy, małopłytkowość, małopłytkowość indukowana heparyną, martwica skóry, migrena, nadroparyna wapniowa, obrzęk naczynioruchowy, podwyższone aminotransferazy, pokrzywka, powikłanie krwotoczne, priapizm, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomo-anafilaktyczna, rumień, siarczan protaminy, świąd, trombocytoza, wysypka, zwapnienie skóry