Rak prącia
Objawy
Rak prącia, najczęściej będący rakiem płaskonabłonkowym, manifestuje się początkowo zmianami skórnymi na żołędzi (48%), napletku (21%) lub trzonie prącia. Wczesne objawy obejmują zgrubienia, zmiany koloru skóry, guzki, owrzodzenia niegojące się powyżej 4 tygodni, czerwone wysypki, pokryte strupkami guzki oraz nieprzyjemnie pachnącą wydzielinę lub krwawienie spod napletka. Zmiany te są zwykle bezbolesne, co często opóźnia diagnozę nawet o ponad rok u 15-50% pacjentów. W miarę progresji pojawiają się obrzęk żołędzi, stulejka, nasilone owrzodzenia, ból prącia, dysuria oraz powiększenie węzłów chłonnych pachwinowych, co wskazuje na przerzuty. Rak prącia szerzy się najpierw do regionalnych węzłów chłonnych pachwinowych, a następnie do miednicy i odległych narządów, co wiąże się z powikłaniami takimi jak martwica skóry i infekcje. Klasyfikacja TNM obejmuje stadia od 0 (carcinoma in situ) do IV, z różnym stopniem naciekania tkanek i zajęcia węzłów chłonnych.
Rak prącia – objawy
Rak prącia jest rzadkim nowotworem złośliwym, rozwijającym się najczęściej z komórek skóry pokrywającej prącie. Nowotwór ten w większości przypadków manifestuje się widocznymi zmianami na skórze prącia, co umożliwia wczesne rozpoznanie schorzenia. Najczęstszym typem histologicznym jest rak płaskonabłonkowy (squamous cell carcinoma), choć występują również inne rodzaje, w tym czerniak, mięsaki czy rak podstawnokomórkowy12.
Pierwsze objawy raka prącia
Najczęstszym wczesnym objawem raka prącia są zmiany skórne. Mogą one wystąpić na żołędzi prącia (48% przypadków), napletku (21% przypadków) lub trzonie prącia34. Do najczęstszych wczesnych zmian należą:
- Zgrubienie lub zmiana koloru skóry – obszar skórny staje się grubszy, zmienia barwę56
- Guzek lub grudka – najczęściej niebolesny78
- Owrzodzenie lub rana – która może krwawić i nie goi się w ciągu 4 tygodni910
- Czerwonawa, aksamitna wysypka – zwłaszcza pod napletkiem1112
- Małe, pokryte strupkami guzki1314
- Płaskie, niebieskawo-brązowe narosty1516
- Nieprzyjemnie pachnąca wydzielina lub krwawienie pod napletkiem1718
Zmiany te początkowo są zazwyczaj bezbolesne, co niestety może przyczyniać się do opóźnienia w postawieniu diagnozy1920. Pacjenci często zwlekają z konsultacją lekarską od 15% do 50% przypadków opóźnia szukanie pomocy medycznej o ponad rok od pojawienia się pierwszych objawów21.
Objawy w miarę rozwoju choroby
W miarę postępu choroby wcześniejsze objawy mogą się nasilać, a dodatkowo mogą pojawić się następujące symptomy:
- Obrzęk końca prącia (żołędzi) – zwłaszcza gdy napletek jest zwężony2223
- Trudności z odprowadzeniem napletka (stulejka) – z powodu zgrubienia skóry2425
- Nasilenie się owrzodzenia i krwawienia2627
- Ból prącia – zwłaszcza podczas oddawania moczu2829
- Nieprzyjemny zapach – nasilający się wraz z rozwojem choroby30
W bardziej zaawansowanych stadiach guz może rozrastać się bocznie, pokrywając duże części żołędzi, napletka lub trzonu prącia. Krwawienie i wyciek cuchnącej wydzieliny są wówczas powszechne31. U niektórych pacjentów może pojawić się dysuria (ból lub pieczenie podczas oddawania moczu) oraz mogą występować trudności z oddawaniem moczu3233.
Objawy zaawansowanej choroby
Gdy choroba jest zaawansowana, mogą pojawić się następujące objawy:
- Powiększenie węzłów chłonnych w pachwinie – wskazujące na przerzuty, może być bolesne3435
- Utrata wagi3637
- Zmęczenie38
- Ból brzucha39
- Ból kości – w przypadku przerzutów odległych40
Rak prącia szerzy się w sposób przewidywalny. Przerzuty najczęściej występują do węzłów chłonnych, szczególnie tych w wewnętrznej części uda (węzły chłonne pachwinowe). Następnie choroba postępuje do węzłów chłonnych miednicy i dalej. Przerzuty w regionalnych węzłach chłonnych, jeśli nie są leczone, powiększają się, co może prowadzić do martwicy skóry, infekcji i erozji naczyń krwionośnych41.
Stadia raka prącia
Raka prącia klasyfikuje się według stadiów zaawansowania, co jest istotne dla określenia rokowania i planu leczenia42. Wyróżnia się następujące stadia:
- Stadium 0 (carcinoma in situ) – nieprawidłowe komórki, które wyglądają jak brodawki, znajdują się na powierzchni skóry prącia. Jest to stan przedrakowy4344
- Stadium I – rak przeniknął do tkanki łącznej tuż pod skórą prącia. Nie rozprzestrzenił się do naczyń limfatycznych ani krwionośnych4546
- Stadium II – rak rozprzestrzenił się do tkanki łącznej pod skórą prącia, przez tkankę łączną do tkanki erekcyjnej lub poza tkankę erekcyjną do cewki moczowej4748
- Stadium IIIA – rak rozprzestrzenił się do jednego lub dwóch węzłów chłonnych w pachwinie4950
- Stadium IIIB – rak rozprzestrzenił się do wielu węzłów chłonnych w pachwinie5152
- Stadium IV – rak rozprzestrzenił się do okolicznych tkanek, takich jak prostata, moszna i kość łonowa lub do odległych narządów5354
Nietypowe prezentacje raka prącia
Rak prącia może czasami prezentować się w nietypowy sposób, co może prowadzić do błędnej diagnozy wstępnej55. Do rzadszych prezentacji klinicznych należą:
Zmiany przedrakowe
W stadium przedrakowym (carcinoma in situ) rak prącia może prezentować się na jeden z trzech sposobów56:
- Choroba Bowena – charakteryzująca się białymi, łuszczącymi się plamami na skórze, które nie ścierają się (leukoplakia), typowo na trzonie prącia57
- Erytroplazja Queyrata – trwałe zaczerwienienie, podrażnienie, strupki lub łuszczenie się skóry, najczęściej na żołędzi prącia lub napletku (najczęstsza manifestacja raka in situ prącia)58
- Bowenoidalna papuloza – podobna do choroby Bowena, ale z czerwonymi, podobnymi do pęcherzy guzkami (papulami)59
Utrudnione oddawanie moczu
Choć nie jest to częste, rak prącia może utrudniać oddawanie moczu. Może to wymagać od pacjentów dłuższego czasu na oddanie moczu, a czasami mogą oni wyjść z toalety bez oddania moczu. W niektórych przypadkach wysypka, brodawka lub guz mogą rozrosnąć się nad ujściem cewki moczowej, uniemożliwiając odpływ moczu i powodując ból lub rozpraszanie strumienia60.
Niektórzy pacjenci, jak Frank, opisywali, że ich pierwszym objawem były trudności z oddawaniem moczu, które pogarszały się i stawały się bolesne w miarę jak guz pokrywał ujście cewki moczowej61. Inny pacjent, Mark, opisywał nasilające się objawy bólu, półtrwałej erekcji, białej wydzieliny i krwi w moczu aż do momentu, gdy nie mógł oddać moczu, co było dla niego ekstremalnie przerażające62.
Półtrwała erekcja
Niektórzy pacjenci zgłaszają uczucie półtrwałej erekcji jako jeden z objawów raka prącia63. Ten objaw jest stosunkowo rzadki, ale może być wskazówką diagnostyczną w niektórych przypadkach.
Progresja raka prącia
Rak prącia zwykle zaczyna się jako mała zmiana i stopniowo powiększa się, aby objąć cały narząd. Może być płaski i powodować powstanie owrzodzenia, alternatywnie może rozrastać się na zewnątrz prącia, przyjmując wygląd kalafiora lub brokuła64.
Choroba nieleczona postępuje nieubłaganie i większość nieleczonych pacjentów umiera w ciągu 2 lat6566. Tempo wzrostu zmian brodawkowatych i owrzodzeniowych jest podobne, ale płaskie zmiany owrzodzeniowe mają tendencję do wcześniejszego przerzutowania do węzłów chłonnych i dlatego są związane z niższym 5-letnim wskaźnikiem przeżycia67.
Typowy rak płaskonabłonkowy ma wskaźnik nawrotów wynoszący 28%, a przerzuty do węzłów chłonnych stwierdza się w 28-39% przypadków, w zależności od zasięgu i stopnia zaawansowania guza. Wskaźnik śmiertelności wynosi 20-38%, z 10-letnim wskaźnikiem przeżycia na poziomie 78%68.
Znaczenie wczesnego wykrycia
Wczesne wykrycie raka prącia ma kluczowe znaczenie dla powodzenia leczenia i rokowania69. Rak prącia wykryty i leczony we wczesnym stadium może być całkowicie wyleczalny7071.
Wykrycie raka we wczesnym stadium oznacza, że jest on łatwiejszy do leczenia i wyleczenia. Późne wykrycie oznacza większą szansę na rozprzestrzenienie się nowotworu poza prącie, co znacznie utrudnia leczenie72.
Według danych wskaźnik 5-letniego przeżycia dla osób z guzami ograniczonymi do prącia wynosi około 85%. Po rozprzestrzenieniu się raka do okolicznych węzłów chłonnych i tkanek, 5-letni wskaźnik przeżycia spada do około 59%73.
Opóźnienie w poszukiwaniu pomocy medycznej jest bardzo powszechne i może prowadzić do progresji do zaawansowanej choroby74. Im dłuższe opóźnienie, tym większy guz i mniejsze prawdopodobieństwo zachowania części prącia oraz normalnych funkcji oddawania moczu i funkcji seksualnych75.
Objawy, na które należy zwrócić uwagę
Podsumowując, należy zwrócić uwagę na następujące objawy, które mogą wskazywać na raka prącia:
- Guz, rana lub zmiana na prąciu, która nie goi się w ciągu 4 tygodni7677
- Krwawienie z prącia lub spod napletka7879
- Nieprzyjemnie pachnąca wydzielina8081
- Zgrubienie skóry prącia lub napletka, które utrudnia odprowadzenie napletka8283
- Zmiana koloru skóry prącia lub napletka8485
- Wysypka na prąciu8687
- Obrzęk na końcu prącia88
- Guzek w pachwinie89
Wszystkie te objawy mogą być również spowodowane innymi schorzeniami, ale ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem w przypadku ich wystąpienia. Im wcześniej rak prącia zostanie zdiagnozowany, tym większa szansa na skuteczne leczenie9091.
Należy podkreślić, że wielu mężczyzn nie chce rozmawiać o tych objawach z lekarzami z powodu wstydu czy zażenowania. Może to opóźnić poszukiwanie leczenia do momentu, gdy rak prącia jest zaawansowany i trudniejszy do leczenia92. Dlatego tak ważne jest przełamanie bariery wstydu i szukanie pomocy medycznej niezwłocznie po zauważeniu niepokojących objawów.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.