Działania niepożądane
Clexane 10 000 j.m. (100 mg)/ml (30 000 j.m. (300 mg)/3 ml)

Działania niepożądane leku Clexane 10 000 j.m. (100 mg)/ml (30 000 j.m. (300 mg)/3 ml)

Profil bezpieczeństwa enoksaparyny sodowej został szczegółowo zbadany w szerokich badaniach klinicznych obejmujących ponad 15 000 pacjentów. Należy podkreślić, że lek ten był oceniany w różnych kontekstach klinicznych, włączając profilaktykę zakrzepicy żył głębokich, leczenie zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej zatorowością płucną, leczenie niestabilnej dławicy piersiowej oraz różnych postaci zawału mięśnia sercowego.¹

Na podstawie zgromadzonych danych klinicznych oraz doświadczeń po wprowadzeniu produktu do obrotu, najczęściej obserwowane działania niepożądane związane z zastosowaniem enoksaparyny sodowej to krwotoki, małopłytkowość oraz trombocytoza. Profil bezpieczeństwa leku w przedłużonym leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową jest zbliżony do profilu obserwowanego w standardowym leczeniu tych schorzeń.²

Podsumowanie profilu bezpieczeństwa

Schemat dawkowania enoksaparyny sodowej w badaniach klinicznych różnił się w zależności od wskazania klinicznego. W profilaktyce zakrzepicy żył głębokich po operacjach chirurgicznych lub u unieruchomionych pacjentów stosowano 4000 j.m. (40 mg) podskórnie raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich z zatorowością płucną lub bez zatorowości pacjenci otrzymywali lek w dawce 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin lub 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę. Natomiast w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej i zawału serca bez załamka Q stosowano 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin, a w leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST schemat obejmował 3000 j.m. (30 mg) w szybkim wstrzyknięciu dożylnym, a następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.³

Krwotoki jako istotne działanie niepożądane

Wśród powikłań krwotocznych obserwowano duże krwotoki u nie więcej niż 4,2% pacjentów chirurgicznych. Niektóre z tych przypadków skutkowały zgonem. U pacjentów poddanych zabiegom chirurgicznym powikłania krwotoczne uznawano za poważne, jeśli powodowały istotne zdarzenie kliniczne lub prowadziły do spadku poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl, lub gdy konieczne było przetoczenie co najmniej 2 jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe zawsze klasyfikowano jako poważne.⁴

Ryzyko krwotoku wzrasta w obecności określonych czynników ryzyka, takich jak zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę.⁵

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych enoksaparyny sodowej

Poniżej przedstawiono działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz zgłoszone po wprowadzeniu leku do obrotu. Działania niepożądane oznaczone symbolem (*) odnoszą się do zgłoszeń z okresu po rejestracji produktu leczniczego.⁶

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Ryzyko powikłań krwotocznych

Powikłania krwotoczne stanowią najistotniejsze zagrożenie związane ze stosowaniem enoksaparyny sodowej. Duże krwawienia mogą wystąpić u nie więcej niż 4,2% pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym, a niektóre z tych przypadków mogą zakończyć się zgonem. Szczególnie istotne jest rozpoznanie ciężkich krwawień, które definiuje się jako zdarzenia powodujące znaczące konsekwencje kliniczne lub prowadzące do spadku poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl, lub wymagające przetoczenia co najmniej 2 jednostek krwi.⁷

Należy zwrócić szczególną uwagę na to, że krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe są zawsze klasyfikowane jako poważne, niezależnie od ich nasilenia klinicznego. Ryzyko powikłań krwotocznych wzrasta, gdy u pacjenta występują określone czynniki predysponujące, takie jak:⁸

• Zmiany organiczne powodujące krwawienie – włączając w to owrzodzenia przewodu pokarmowego, guzy nowotworowe z tendencją do krwawień, przebyte operacje lub urazy
• Procedury inwazyjne – w tym zabiegi diagnostyczne i terapeutyczne wykonywane w okresie stosowania leku
• Jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę – takich jak inne antykoagulanty, leki przeciwpłytkowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne

Małopłytkowość i jej powikłania

Małopłytkowość jest częstym działaniem niepożądanym enoksaparyny sodowej, jednak szczególną uwagę należy zwrócić na przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą, które występują rzadko. W tych przypadkach może dojść do zakrzepicy, która może być powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny. Jest to poważne powikłanie wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.⁹

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Stosowanie enoksaparyny sodowej bardzo często (≥1/10) wiąże się ze zwiększeniem aktywności enzymów wątrobowych, głównie aminotransferaz, do wartości przekraczających trzykrotnie górną granicę normy. Niezbyt często może dochodzić do uszkodzenia komórek wątroby, a rzadko może wystąpić cholestatyczne uszkodzenie wątroby. Zaburzenia te zazwyczaj są przemijające i ustępują po zakończeniu leczenia.^{3 razy powyżej górnej granicy normy). Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*. Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*”>10}

Reakcje skórne

Enoksaparyna może powodować szereg reakcji skórnych o różnym nasileniu. Często występują: pokrzywka, świąd i rumień. Niezbyt często może rozwinąć się pęcherzowe zapalenie skóry. Do rzadkich, ale poważnych powikłań skórnych należą: łysienie, zapalenie naczyń skóry oraz martwica skóry, która zazwyczaj występuje w miejscu wstrzyknięcia. Martwica skóry jest zwykle poprzedzona wystąpieniem plamicy lub plam rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością.¹¹

Niektórzy pacjenci mogą również doświadczać powstawania guzków w miejscu wstrzyknięcia, które mają charakter zapalny i nie są otorbionymi zbiornikami enoksaparyny. Takie objawy zwykle przemijają po kilku dniach i nie wymagają odstawienia leku. W okresie po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki ostrej uogólnionej osutki krostkowej (AGRP), której częstość występowania nie może być określona na podstawie dostępnych danych.¹²

Podrażnienia i reakcje w miejscu podania

Często obserwuje się następujące reakcje w miejscu podania enoksaparyny: krwiak, ból, obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, guzek, ból lub odczyn. Niezbyt często mogą wystąpić poważniejsze reakcje miejscowe, takie jak miejscowe podrażnienie lub martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia.¹³

Inne istotne powikłania

Do rzadkich, ale niezwykle poważnych powikłań stosowania enoksaparyny należy krwiak okołordzeniowy (lub krwiak w kanale kręgowym), który może prowadzić do różnego stopnia deficytów neurologicznych, włącznie z długotrwałym lub trwałym porażeniem. Ryzyko to wzrasta szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu cewników zewnątrzoponowych lub leków wpływających na hemostazę.¹⁴

Przy długotrwałym stosowaniu enoksaparyny (powyżej 3 miesięcy) rzadko może wystąpić osteoporoza. Rzadko może również dojść do hiperkaliemii, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub przyjmujących leki mogące zwiększać stężenie potasu w surowicy.¹⁵