Działania niepożądane
Enoxaparin sodium LEK-AM 10 000 j.m. (100 mg)/ml

Działania niepożądane leku Enoxaparin sodium LEK-AM

Profil bezpieczeństwa enoksaparyny sodowej został oceniony na populacji przekraczającej 15 000 pacjentów uczestniczących w badaniach klinicznych, obejmujących różne wskazania terapeutyczne. W tych badaniach wzięło udział 1776 pacjentów otrzymujących lek w ramach profilaktyki zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych ortopedycznych lub brzusznych, 1169 pacjentów unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń, 559 pacjentów leczonych z powodu zakrzepicy żył głębokich z zatorowością płucną lub bez, 1578 pacjentów z niestabilną dławicą piersiową i zawałem serca bez załamka Q oraz 10 176 pacjentów ze świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.¹

Dawkowanie enoksaparyny sodowej różniło się w zależności od wskazania klinicznego. W profilaktyce zakrzepicy żył głębokich stosowano dawkę 4000 j.m. (40 mg) podskórnie raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich pacjenci otrzymywali 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin lub 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę. W leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez załamka Q podawano 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin, natomiast w leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST stosowano 3000 j.m. (30 mg) w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.²

Najczęściej występujące działania niepożądane

Podczas badań klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki, małopłytkowość i trombocytoza. Powikłania krwotoczne uznawano za poważne u pacjentów chirurgicznych, jeśli krwotok spowodował istotne zdarzenie kliniczne, towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl lub konieczne było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe zawsze klasyfikowano jako poważne.³

Duże krwotoki obserwowano u nie więcej niż 4,2% pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym, przy czym niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem.⁴

Ryzyko krwawienia wzrasta w obecności następujących czynników: zmiany organiczne predysponujące do krwawień, procedury inwazyjne lub jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę.⁵

Klasyfikacja częstości działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych zdefiniowano następująco:⁶

• bardzo często (≥1/10)
• często (≥1/100 do <1/10)
• niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
• bardzo rzadko (<1/10 000)
• częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego zawierającego enoksaparynę sodową do obrotu. W zestawieniu tabelarycznym przedstawiono systematyczny podział według układów narządowych oraz częstości występowania.⁷

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Krwotoki

Krwotoki stanowią jedno z najpoważniejszych działań niepożądanych enoksaparyny sodowej. Mogą wystąpić w różnych lokalizacjach, a ich konsekwencje kliniczne zależą od miejsca, nasilenia oraz towarzyszących czynników ryzyka. Szczególnie niebezpieczne są krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe, które zawsze klasyfikowane są jako poważne powikłania.⁸

Ryzyko krwawienia jest podwyższone w przypadku:⁹

• obecności zmian organicznych predysponujących do krwawień
• wykonywania procedur inwazyjnych
• jednoczesnego stosowania produktów leczniczych wpływających na hemostazę

Zaburzenia krwi

Poza krwotokami, które są głównym ryzykiem związanym ze stosowaniem enoksaparyny, częstymi działaniami niepożądanymi dotyczącymi układu krwiotwórczego są:¹⁰

• niedokrwistość związana z krwawieniem – wtórna do utraty krwi podczas krwawień
• małopłytkowość – obniżenie liczby płytek krwi poniżej normy
• trombocytoza – zwiększenie liczby płytek krwi powyżej normy

Szczególnie istotnym z klinicznego punktu widzenia działaniem niepożądanym jest małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą, która występuje rzadko, ale może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak zawał narządu lub niedokrwienie kończyny.¹¹

Zaburzenia wątroby

Jednym z najczęstszych działań niepożądanych enoksaparyny jest zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, które obserwuje się bardzo często (głównie aminotransferaz >3 razy powyżej górnej granicy normy). Uszkodzenie komórek wątroby występuje niezbyt często, natomiast cholestatyczne uszkodzenie wątroby raportowane jest rzadko.^{3 razy powyżej górnej granicy normy). Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*. Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*”>12}

Zaburzenia skóry

Wśród dermatologicznych działań niepożądanych często obserwuje się pokrzywkę, świąd i rumień. Niezbyt często występuje pęcherzowe zapalenie skóry.¹³

Do rzadkich, ale poważnych działań niepożądanych należą:¹⁴

• łysienie
• zapalenie naczyń skóry
• martwica skóry – zwykle występująca w miejscu wstrzyknięcia, poprzedzona wystąpieniem plamicy lub plam rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością

Z częstością nieznaną raportowano przypadki ostrej uogólnionej osutki krostkowej (AGEP) – poważnej reakcji skórnej charakteryzującej się szybkim występowaniem rozsianych zmian krostkowych na podłożu rumieniowym.¹⁵

Reakcje w miejscu podania

Często obserwuje się miejscowe reakcje związane z podaniem enoksaparyny takie jak:¹⁶

• krwiak w miejscu wstrzyknięcia
• ból w miejscu wstrzyknięcia
• inne reakcje jak obrzęk, krwotok, nadwrażliwość, stan zapalny, guzek

Mogą także wystąpić guzki w miejscu wstrzyknięcia – zmiany zapalne, które nie są otorbionymi zbiornikami enoksaparyny. Mają one charakter przejściowy i ustępują samoistnie po kilku dniach bez konieczności odstawienia leku.¹⁷

Inne istotne działania niepożądane

Do rzadkich, ale potencjalnie bardzo poważnych działań niepożądanych należy krwiak okołordzeniowy (lub krwiak w kanale kręgowym), który może skutkować różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem.¹⁸

Przy długotrwałym stosowaniu enoksaparyny (powyżej 3 miesięcy) może wystąpić osteoporoza – zmniejszenie gęstości mineralnej kości, co zwiększa ryzyko złamań.¹⁹

Rzadkim zaburzeniem biochemicznym jest hiperkaliemia – zwiększenie stężenia potasu w surowicy krwi, który może prowadzić do zaburzeń rytmu serca.²⁰

Informacja o bezpieczeństwie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność enoksaparyny sodowej nie zostały określone u dzieci i młodzieży, dlatego nie ma ustalonego schematu dawkowania dla tej grupy wiekowej.²¹

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Działania niepożądane należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub do podmiotu odpowiedzialnego.²²