Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Enoksaparyna sodowa (Enoxaparin sodium LEK-AM) jest heparyną drobnocząsteczkową stosowaną w profilaktyce i leczeniu zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Istnieje jednak szereg sytuacji klinicznych, w których stosowanie tego produktu leczniczego jest przeciwwskazane ze względu na potencjalne ryzyko dla pacjenta. Znajomość przeciwwskazań jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii i uniknięcia poważnych działań niepożądanych.^[1]

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na następujące substancje:

• enoksaparyna sodowa – główna substancja czynna produktu
• heparyna lub jej pochodne
• inne heparyny drobnocząsteczkowe (LMWH – Low molecular weight heparins)
• którakolwiek substancja pomocnicza zawarta w produkcie

Reakcje nadwrażliwości mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym reakcji anafilaktycznych zagrażających życiu, dlatego dokładny wywiad alergologiczny stanowi istotny element oceny pacjenta przed wdrożeniem leczenia.^[2]

Małopłytkowość poheparynowa w wywiadzie

Lek jest przeciwwskazany u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (HIT – heparin-induced thrombocytopenia). W szczególności dotyczy to:

• pacjentów z HIT rozpoznaną w ciągu ostatnich 100 dni
• pacjentów z obecnością przeciwciał krążących

Małopłytkowość poheparynowa jest potencjalnie niebezpiecznym powikłaniem stosowania heparyn, w tym również heparyn drobnocząsteczkowych, które może prowadzić do paradoksalnego zwiększenia ryzyka zakrzepowego pomimo zmniejszenia liczby płytek krwi.^[3]

Stany zwiększonego ryzyka krwawienia

Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz w stanach medycznych związanych z wysokim ryzykiem krwawienia, takich jak:^[4]

• Niedawno przebyty udar krwotoczny – ze względu na ryzyko ponownego krwawienia śródczaszkowego
• Owrzodzenie żołądka lub jelit – ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego
• Nowotwory złośliwe obarczone wysokim ryzykiem krwawienia – szczególnie guzy o dużym unaczynieniu lub naciekające naczynia krwionośne
• Niedawno przebyta operacja:
  • mózgu
  • rdzenia kręgowego
  • oka
• Żylaki przełyku – rozpoznane lub podejrzewane, ze względu na wysokie ryzyko krwotocznych powikłań w przypadku pęknięcia
• Nieprawidłowości anatomiczne w układzie naczyniowym:
  • nieprawidłowości w układzie tętniczo-żylnym
  • tętniaki naczyniowe
  • poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego lub mózgu

Przeciwwskazania związane ze znieczuleniem

Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane w połączeniu z procedurami:

• znieczuleniem podpajęczynówkowym
• znieczuleniem zewnątrzoponowym
• znieczuleniem miejscowym

Przeciwwskazanie to dotyczy sytuacji, gdy enoksaparyna sodowa była stosowana w leczeniu w ciągu ostatnich 24 godzin przed planowanym znieczuleniem. Łączenie znieczulenia regionalnego z terapeutycznymi dawkami leków przeciwzakrzepowych niesie ryzyko rozwoju krwiaka okołordzeniowego, który może prowadzić do długotrwałego lub trwałego porażenia.^[5]

Uwagi dotyczące różnych dawek preparatu

Produkt Enoxaparin sodium LEK-AM dostępny jest w różnych dawkach, od 2000 j.m. (20 mg)/0,2 ml do 10 000 j.m. (100 mg)/1 ml, w postaci roztworu do wstrzykiwań w ampułko-strzykawkach. Wszystkie wymienione powyżej przeciwwskazania odnoszą się do wszystkich dostępnych mocy preparatu.^[6]

Należy pamiętać, że enoksaparyna sodowa jest substancją biologiczną otrzymywaną w wyniku zasadowej depolimeryzacji estru benzylowego heparyny pochodzącej z błony śluzowej jelit świń, co ma znaczenie przy ocenie potencjalnych reakcji nadwrażliwości.^[7]