martwica skóry
Martwica skóry (nekroza) to patologiczny proces, w którym dochodzi do śmierci komórek i tkanek skórnych w wyniku nieodwracalnego uszkodzenia. Jest to stan wymagający pilnej interwencji medycznej, gdyż nieleczona martwica może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zakażeń ogólnoustrojowych.
Do najczęstszych przyczyn martwicy skóry należą: niedokrwienie (spowodowane np. miażdżycą, zakrzepicą, zatorami), urazy (mechaniczne, termiczne, chemiczne), infekcje (bakteryjne, wirusowe, grzybicze), zaburzenia metaboliczne, reakcje na leki oraz choroby autoimmunologiczne. Szczególnie narażeni są pacjenci z cukrzycą, zaburzeniami krzepnięcia oraz osoby starsze.
Diagnostyka martwicy obejmuje badanie kliniczne, badania obrazowe (USG dopplerowskie, angiografia), badania laboratoryjne oraz biopsję skóry. Klinicznie martwica objawia się zmianą koloru skóry (na czarny, brązowy lub fioletowy), utratą czucia w obrębie zmiany, charakterystycznym zapachem oraz obecnością tkanek nekrotycznych.
Leczenie martwicy skóry zależy od jej przyczyny, rozległości i lokalizacji. Obejmuje ono usunięcie martwych tkanek (chirurgiczne opracowanie rany, debridement enzymatyczny), antybiotykoterapię w przypadku infekcji, leczenie choroby podstawowej oraz w zaawansowanych przypadkach przeszczepy skóry. Ważnym elementem terapii jest także właściwe odżywianie, kontrola glikemii u diabetyków oraz odpowiednia pielęgnacja rany.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Fraxodi 15 200 j.m. AXa/0,8 ml
Fraxodi, zawierający nadroparynę wapniową w dawce 15 200 j.m. AXa/0,8 ml, może powodować liczne działania niepożądane, z których najczęstsze są krwawienia o różnej lokalizacji, występujące u ≥10% pacjentów, w tym groźne krwiaki rdzeniowe, szczególnie u osób z dodatkowymi czynnikami ryzyka. Rzadziej obserwuje się małopłytkowość, w tym immunologiczną wywołaną heparyną, trombocytozę, a bardzo rzadko eozynofilię, reakcje nadwrażliwości (obrzęk naczynioruchowy, reakcje skórne, reakcje rzekomo-anafilaktyczne), przemijającą hiperkaliemię związaną z hamowaniem wydzielania aldosteronu, a także priapizm wymagający pilnej interwencji. Często występuje przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz, co wymaga monitorowania funkcji wątroby. W miejscu wstrzyknięcia bardzo często pojawiają się małe krwiaki i twarde grudki, a rzadziej zwapnienia, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej.
aldosteron, aminotransferazy, ból głowy, eozynofilia, hiperkaliemia, krwawienie, krwiak, krwiak rdzeniowy, małopłytkowość, małopłytkowość poheparynowa, martwica skóry, migrena, nadroparyna wapniowa, obrzęk naczynioruchowy, priapizm, przewlekła niewydolność nerek, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomo-anafilaktyczna, trombocytoza, układ krzepnięcia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie gospodarki wapniowo-fosforanowej, zwapnienie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fragmin 7 500 j.m. a.Xa/0,3 ml
Fragmin (dalteparyna sodowa), heparyna drobnocząsteczkowa, wykazuje działanie anty-Xa, a działania niepożądane obserwuje się u około 3% pacjentów stosujących lek profilaktycznie. Najistotniejsze powikłania hematologiczne to trombocytopenia typu I (często ≥1/100 do <1/10, zwykle łagodna i odwracalna) oraz immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną typu II (częstość nieznana), która może przebiegać z powikłaniami zakrzepowymi. Krwotoki, występujące często (≥1/100 do <1/10), są najpoważniejszym ryzykiem, w tym krwawienia wewnątrzczaszkowe i do przestrzeni zaotrzewnowej, które mogą prowadzić do zgonu. Dodatkowo, rzadko obserwuje się hiperkaliemię wtórną do hipoaldosteronizmu, szczególnie u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą, oraz potencjalne reakcje anafilaktyczne o nieznanej częstości, które mogą zagrażać życiu.
dalteparyna sodowa, Fragmin, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, jednostka anty-Xa, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie zaotrzewnowe, krwiak nadoponowy, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak podskórny, krwotok, łysienie przemijające, małopłytkowość, małopłytkowość indukowana heparyną, martwica skóry, osteoporoza, podwyższone transaminazy, powikłanie zakrzepowe, przewlekła niewydolność nerek, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, trombocytopenia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fibrovein 1% (10 mg/ml)
Fibrovein (sodu tetradecylu siarczan) stosowany w skleroterapii żylaków wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania. Najczęstsze to ból w miejscu wkłucia, pokrzywka, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych oraz tymczasowa pigmentacja skóry. Częstość powikłań różni się w zależności od formy leku: zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych występuje często przy płynie (≥1/100 do <1/10) i bardzo często przy piance (≥1/10), natomiast ból lub pieczenie w miejscu wstrzyknięcia jest częsty przy płynie (≥1/100 do <1/10) i niezbyt częsty przy piance (≥1/1 000 do <1/100). Bardzo rzadkie (<1/10 000) ale poważne powikłania obejmują wstrząs anafilaktyczny, zatorowość płucną, przypadkowe wstrzyknięcie do tętnicy prowadzące do martwicy tkanek i amputacji, a także poważne zaburzenia neurologiczne (niedowład połowiczy, TIA, udar). Zaleca się stosowanie najniższego skutecznego stężenia leku oraz dokładną kontrolę techniki podania, aby minimalizować ryzyko powikłań.
duszność, Fibrovein, hiperpigmentacja skóry, martwica skóry, martwica tkanek, niedowład połowiczy, parestezja, pigmentacja skóry, pokrzywka, pokrzywka uogólniona, porażenie połowicze, przemijający atak niedokrwienny, reakcja alergiczna układowa, reakcja wazowagalna, rumień, skleroterapia żylaków, sodu tetradecylu siarczan, tętnica piszczelowa tylna, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie skóry, zapaść krążeniowa, zatorowość płucna - Leksykon chorób i schorzeń
Złamanie kostki – Epidemiologia
Złamania kostki stanowią około 9-10% wszystkich złamań, z roczną częstością występowania od 71 do 187 przypadków na 100 000 osób, przy wyraźnym dwumodalnym rozkładzie wiekowym: młodzi mężczyźni (15-24 lata) ulegający urazom sportowym i starsze kobiety (50-84 lata) z upadków i osteoporozą. Kobiety stanowią 56-61% przypadków, a mężczyźni 39-44%, z wyższą częstością u mężczyzn w wieku 10-19 lat. Dominującym mechanizmem urazu są upadki (54,83%), następnie urazy sportowe (20,76%) i ćwiczenia fizyczne (16,84%). Złamania jednokotkowe (60-70%) dotyczą głównie kostki bocznej, dwukotkowe stanowią 15-25%, a trójkotkowe 5-12%. Złamania otwarte to około 2% przypadków. Współistniejące obrażenia, takie jak zwichnięcie stawu skokowego (41,1%) i uszkodzenie więzozrostu (10%), są częste, a złożoność urazu rośnie z wiekiem pacjenta. Diagnostyka opiera się na badaniu radiologicznym, a większość pacjentów (81,84%) jest leczona ambulatoryjnie.
choroba tętnic obwodowych, cukrzyca, demencja, dwumodalny rozkład wiekowy, gęstość kości, martwica skóry, morfologia krwi, nieprawidłowy zrost kości, ORIF, osteoporoza, palenie tytoniu, upadek, uraz kończyny dolnej, uraz sportowy, uszkodzenie więzozrostu, zakażenie rany, złamanie biodra, złamanie kości strzałkowej, złamanie kostki, złamanie otwarte, złamanie szyjki kości udowej, zwichnięcie stawu skokowego