małopłytkowość wywołana heparyną
Małopłytkowość wywołana heparyną (HIT – Heparin-Induced Thrombocytopenia) to poważne, immunologiczne powikłanie leczenia heparyną, które paradoksalnie prowadzi do zwiększonego ryzyka zakrzepicy mimo obniżenia liczby płytek krwi. Wyróżnia się dwa typy HIT: typ I (nieimmunologiczny) występujący wcześnie w trakcie terapii oraz typ II (immunologiczny) pojawiający się zazwyczaj 5-10 dni po rozpoczęciu leczenia heparyną.
W patofizjologii HIT typu II kluczową rolę odgrywa tworzenie przeciwciał (głównie klasy IgG) przeciwko kompleksowi heparyna-czynnik płytkowy 4 (PF4). Powstałe kompleksy immunologiczne aktywują płytki krwi poprzez receptor FcγIIa, co prowadzi do ich agregacji, uwolnienia mikroczastek prokoagulacyjnych oraz aktywacji kaskady krzepnięcia z następczym rozwojem zakrzepicy.
Diagnostyka HIT opiera się na ocenie klinicznej (skala 4T lub HEP), badaniach laboratoryjnych wykrywających przeciwciała przeciwko kompleksowi heparyna-PF4 (testy immunoenzymatyczne ELISA) oraz funkcjonalnych testach aktywacji płytek. Leczenie wymaga natychmiastowego odstawienia wszystkich form heparyny i wdrożenia alternatywnej antykoagulacji (bezpośrednie inhibitory trombiny, inhibitory czynnika Xa).
Śmiertelność w HIT typu II sięga 20-30%, głównie z powodu powikłań zakrzepowo-zatorowych. Szczególnie niebezpieczne są zakrzepice żylne (DVT, zatorowość płucna) oraz tętnicze (zawał mięśnia sercowego, udar niedokrwienny mózgu). U około 5-10% pacjentów z HIT rozwija się zespół białej zakrzepicy (white clot syndrome) z zakrzepicą tętniczą i martwicą tkanek.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Nadroparyna – Działania niepożądane
Nadroparyna wapniowa, jako heparyna drobnocząsteczkowa, najczęściej wywołuje krwawienia o różnej lokalizacji, występujące bardzo często (≥1/10), w tym szczególnie niebezpieczne krwiaki rdzeniowe, które mogą prowadzić do trwałych deficytów neurologicznych. Ryzyko krwawień wzrasta u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak niewydolność nerek, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, choroby wrzodowe przewodu pokarmowego czy stosowanie leków wpływających na hemostazę. Małopłytkowość, w tym HIT (rzadko, ≥1/10,000 do <1/1000), stanowi poważne powikłanie wymagające natychmiastowego odstawienia leku i wdrożenia alternatywnej terapii przeciwzakrzepowej. Inne rzadkie działania niepożądane to eozynofilia, trombocytoza, reakcje nadwrażliwości (w tym obrzęk naczynioruchowy i reakcje rzekomo-anafilaktyczne), przemijająca hiperkaliemia (związana z hamowaniem wydzielania aldosteronu), a także reakcje skórne, w tym bardzo rzadka martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia.
aminotransferazy, ból głowy, cukrzyca, czynnik płytkowy 4, eozynofilia, gospodarka wapniowo-fosforanowa, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, krwawienie, krwiak rdzeniowy, małopłytkowość, małopłytkowość wywołana heparyną, martwica skóry, migrena, nadroparyna wapniowa, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, priapizm, reakcja rzekomo-anafilaktyczna, rumień, świąd, trombocytoza, udar krwotoczny, wysypka, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, znieczulenie zewnątrzoponowe, zwapnienie - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Octaplex 500 j.m.
Octaplex, zawierający kompleks protrombiny ludzkiej (czynniki krzepnięcia II, VII, IX, X oraz białka C i S), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancje czynne lub pomocnicze preparatu, w tym na heparynę, której zawartość wynosi 100–250 j.m. w fiolce 500 j.m. oraz 200–500 j.m. w fiolce 1000 j.m. (0,2–0,5 j.m./j.m. czynnika IX). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest również obecność małopłytkowości wywołanej heparyną (HIT) oraz niedobór immunoglobuliny A (IgA) z obecnością przeciwciał anty-IgA, ze względu na ryzyko ciężkich reakcji alergicznych, w tym anafilaksji. Lek zawiera także sód w ilości 75–125 mg (fiolka 500 j.m.) lub 150–250 mg (fiolka 1000 j.m.), co należy uwzględnić w ocenie stanu pacjenta.
białko C i S, białko osocza ludzkiego, czynnik ryzyka, czynniki krzepnięcia, infuzja, kompleks protrombiny ludzkiej, małopłytkowość poheparynowa, małopłytkowość wywołana heparyną, nadwrażliwość na substancje czynne, niedobór immunoglobuliny A, powikłanie zakrzepowe, preparat krwiopochodny, proszek i rozpuszczalnik, przeciwciała przeciwko IgA, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna