kwasica mleczanowa
Kwasica mleczanowa to stan kliniczny charakteryzujący się zwiększonym stężeniem kwasu mlekowego we krwi (powyżej 4 mmol/l) oraz obniżeniem pH krwi poniżej 7,35. Stanowi najczęstszą przyczynę kwasicy metabolicznej w warunkach klinicznych. Wyróżnia się dwa główne typy kwasicy mleczanowej: typ A (związany z hipoksją tkankową) oraz typ B (występujący przy prawidłowym utlenowaniu tkanek).
Przyczyny kwasicy mleczanowej obejmują wstrząs różnego pochodzenia, ciężką niewydolność serca lub płuc, posocznicę, niedokrwistość, zatrucia (np. metanolem, etanolem), nowotwory, choroby wątroby, niektóre leki (zwłaszcza metformina u pacjentów z niewydolnością nerek) oraz wrodzone zaburzenia metabolizmu. Klinicznie objawia się osłabieniem, nudnościami, wymiotami, bólami brzucha, tachykardią, hiperwentylacją oraz zaburzeniami świadomości aż do śpiączki.
Diagnostyka opiera się na badaniach gazometrycznych krwi tętniczej, które wykazują obniżone pH, zmniejszone stężenie wodorowęglanów oraz zwiększoną lukę anionową. Leczenie kwasicy mleczanowej polega przede wszystkim na eliminacji przyczyny, zapewnieniu odpowiedniej perfuzji tkankowej, podaży tlenu oraz wyrównaniu zaburzeń wodno-elektrolitowych. W ciężkich przypadkach może być konieczne zastosowanie technik nerkozastępczych. Śmiertelność w kwasicy mleczanowej jest wysoka i zależy głównie od choroby podstawowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Tertens-AM 1,5 mg + 10 mg
Preparat Tertens-AM, zawierający indapamid (1,5 mg) i amlodypinę (5 mg lub 10 mg), wykazuje liczne interakcje farmakologiczne istotne klinicznie. Indapamid, jako diuretyk tiazydopodobny, może zwiększać stężenie litu w osoczu, co wymaga monitorowania i dostosowania dawki litu. Istotne jest także ryzyko arytmii komorowych, zwłaszcza torsade de pointes, przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwarytmicznych klasy Ia i III oraz niektórych leków przeciwpsychotycznych, szczególnie w obecności hipokaliemii. NLPZ, w tym selektywne inhibitory COX-2 i duże dawki ASA (≥3 g/dobę), mogą osłabiać działanie przeciwnadciśnieniowe indapamidu i zwiększać ryzyko ostrej niewydolności nerek u pacjentów odwodnionych. Inhibitory ACE wymagają ostrożności ze względu na ryzyko nagłego niedociśnienia i niewydolności nerek, zwłaszcza przy niedoborze sodu. Konieczne jest monitorowanie elektrolitów, czynności nerek (stężenie kreatyniny) oraz EKG, zwłaszcza przy stosowaniu leków powodujących hipokaliemię, glikozydów naparstnicy, baklofenu, metforminy (przeciwwskazanej przy kreatyninie >15 mg/l u mężczyzn i >12 mg/l u kobiet) oraz jodowych środków cieniujących.
amfoterycyna B, amlodypina, antagonista wapnia, azole przeciwgrzybicze, dantrolen, diuretyk tiazydopodobny, działanie hipotensyjne, działanie odwadniające, działanie wazodilatacyjne, glikozydy naparstnicy, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperkalcemia, hipertermia złośliwa, hipokaliemia, hipomagnezemia, indapamid, induktory CYP3A4, inhibitory COX-2, inhibitory CYP3A4, inhibitory konwertazy angiotensyny, inhibitory mTOR, kwasica mleczanowa, leki moczopędne oszczędzające potas, leki przeciwarytmiczne klasy Ia, leki przeciwarytmiczne klasy III, leki przeciwpsychotyczne, niedociśnienie ortostatyczne, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność nerek, pochodne fenotiazyny, torsade de pointes, zastoinowa niewydolność serca, zwężenie tętnicy nerkowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sytagliptyna + Metforminy chlorowodorek Reddy 50 mg + 850 mg
Produkt leczniczy Sytagliptyna + Metforminy chlorowodorek Reddy to preparat złożony zawierający sytagliptynę (50 mg) oraz metforminę chlorowodorek (850 mg lub 1000 mg). Preparat wykazuje biorównoważność z jednoczesnym podawaniem obu substancji osobno. W trakcie terapii obserwowano działania niepożądane, w tym poważne, takie jak zapalenie trzustki oraz reakcje nadwrażliwości. Szczególnie istotne jest ryzyko hipoglikemii, które wzrasta podczas stosowania skojarzonego z pochodnymi sulfonylomocznika (13,8%) oraz insuliną (10,9%). Działania niepożądane obejmują m.in. trombocytopenię (rzadko), hipoglikemię i niedobór witaminy B12 (często), nudności, wymioty, biegunkę (często lub niezbyt często), a także reakcje skórne i obrzęk naczynioruchowy o nieznanej częstości. Profil działań niepożądanych różni się w zależności od stosowania monoterapii lub terapii skojarzonej, gdzie obserwuje się zwiększoną częstość hipoglikemii, zaparć, obrzęków obwodowych oraz innych objawów.
badanie TECOS, bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe, ciężka hipoglikemia, ciężkie działanie niepożądane, cukrzyca typu 2, hipoglikemia, kwasica mleczanowa, martwicze zapalenie trzustki, metforminy chlorowodorek, niedobór witaminy B12, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodne sulfonylomocznika, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowa choroba płuc, sytagliptyna, trombocytopenia, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zapalenie naczyń skóry, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ipratropium /Salbutamol Cipla
Podczas terapii produktem Ipratropium/Salbutamol Cipla konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów pod kątem skuteczności leczenia oraz wczesnego wykrywania działań niepożądanych, takich jak paradoksalny skurcz oskrzeli czy reakcje nadwrażliwości (pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów nadużywających krótko działających beta-agonistów, zwłaszcza salbutamolu stosowanego częściej niż 2 razy w tygodniu poza profilaktyką wysiłkową, co może wskazywać na pogorszenie kontroli astmy i wymagać rewizji planu terapeutycznego. Zaleca się stosowanie nebulizacji z ustnikiem, aby uniknąć kontaktu roztworu z oczami, co może prowadzić do poważnych zaburzeń okulistycznych, w tym ostrego napadu jaskry z wąskim kątem przesączania. Pacjenci z ryzykiem jaskry powinni być szczególnie poinformowani o konieczności ochrony oczu i objawach alarmowych, takich jak ból oka, nieostre widzenie czy zaczerwienienie, które wymagają natychmiastowej interwencji okulistycznej.
anafilaksja, astma, beta-agonista, ból oka, choroba niedokrwienna serca, ciężka niewydolność serca, ciśnienie śródgałkowe, cukrzyca, guz chromochłonny nadnerczy, hipokaliemia, jaskra z wąskim kątem przesączania, kortykosteroid, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek rozszerzający oskrzela, mukowiscydoza, nadczynność tarczycy, nebulizacja, niedokrwienie mięśnia sercowego, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, ostra duszność, paradoksalny skurcz oskrzeli, pokrzywka, próchnica, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rozszerzenie źrenic, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Interakcje leku – Klacid 500 mg
Klarytromycyna, jako silny inhibitor izoenzymu CYP3A4 cytochromu P450, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne prowadzące do istotnego zwiększenia stężeń leków metabolizowanych przez ten enzym. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie klarytromycyny z lekami takimi jak astemizol, cyzapryd, domperydon, pimozyd, terfenadyna (ryzyko wydłużenia odstępu QT i torsade de pointes), alkaloidy sporyszu (ergotamina, dihydroergotamina – ryzyko ostrego zatrucia i niedokrwienia), lowastatyna i symwastatyna (ryzyko rabdomiolizy), kolchicyna (nasilenie toksyczności, ryzyko zgonu), midazolam doustny (7-krotne zwiększenie AUC) oraz lomitapid (znaczny wzrost aktywności aminotransferaz). Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu klarytromycyny z lekami wpływającymi na układ sercowo-naczyniowy, doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi (np. warfaryna – zwiększenie INR i ryzyko krwotoku), doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi i insuliną (ryzyko hipoglikemii), a także triazolobenzodiazepinami metabolizowanymi przez CYP3A (np. midazolam dożylny – 2,7-krotne zwiększenie AUC). W przypadku statyn innych niż lowastatyna i symwastatyna zaleca się stosowanie najmniejszej dawki lub wybór statyn niemetabolizowanych przez CYP3A (np. fluwastatyna).
alkaloidy sporyszu, antagoniści wapnia, benzodiazepiny, bradyarytmia, czas protrombinowy, częstoskurcz komorowy, działanie hepatotoksyczne, działanie hipoglikemizujące, hamowanie P-gp, inhibitory fosfodiesterazy, inhibitory reduktazy HMG-CoA, INR, izoenzym CYP3A, kwasica mleczanowa, leki przeciwarytmiczne, leki przeciwgrzybicze, leki przeciwzakrzepowe, migotanie komór, niedokrwienie kończyn, odstęp QT, pochodne sulfonylomocznika, rabdomioliza, skurcz naczyń, statyny, stężenie glukozy, torsade de pointes, triazolobenzodiazepiny, zaburzenia rytmu serca, zatrucie alkaloidami sporyszu - Leksykon leków
Interakcje leku – Lekoklar mite 250 mg
Klarytromycyna, jako silny inhibitor izoenzymu CYP3A, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z lekami metabolizowanymi przez ten enzym. Szczególnie istotne są przeciwwskazane jednoczesne podawania z astemizolem, cyzaprydem, domperydonem, pimozydem, terfenadyną, ergotaminą, lowastatyną, symwastatyną oraz doustnym midazolamem, ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT, zaburzeń rytmu serca, rabdomiolizy oraz 7-krotnego wzrostu AUC midazolamu. Rytonawir znacząco zwiększa stężenia klarytromycyny (Cmax o 31%, Cmin o 182%, AUC o 77%), co wymaga dostosowania dawki u pacjentów z niewydolnością nerek. Induktory CYP3A, takie jak ryfampicyna czy fenytoina, obniżają stężenia klarytromycyny, potencjalnie zmniejszając jej skuteczność. Klarytromycyna zwiększa także stężenia leków takich jak omeprazol (Cmax o 30%, AUC o 89%, t1/2 o 34%), doustnych antykoagulantów bezpośrednich (DOAC), kortykosteroidów, inhibitorów fosfodiesterazy oraz niektórych leków przeciwarytmicznych i przeciwcukrzycowych, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawkowania.
aminotransferaza, antagonista kanału wapniowego, antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk makrolidowy, cytochrom P450, częstoskurcz komorowy, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie niepożądane, działanie ototoksyczne, hepatotoksyczność, hipoglikemia, induktor CYP3A, inhibitor fosfodiesterazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, izoenzym CYP3A, kwasica mleczanowa, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwcukrzycowy, midazolam doustny, migotanie komór, miopatia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie kończyn, ośrodkowy układ nerwowy, rabdomioliza, skurcz naczyń krwionośnych, torsade de pointes, triazolobenzodiazepina, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca, zatrucie sporyszem - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Melkart Duo 50 mg + 1000 mg
Lek Melkart Duo, zawierający wildagliptynę (50 mg) i metforminę chlorowodorku (850 mg lub 1000 mg), wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania w zależności od stanu klinicznego pacjenta oraz dotychczasowego schematu leczenia. Zalecane jest rozpoczynanie terapii od dawki 50 mg wildagliptyny dwa razy na dobę (maksymalna dobowa dawka 100 mg) oraz metforminy w dawce odpowiadającej aktualnemu leczeniu pacjenta. W przypadku niewystarczającej kontroli glikemii podczas monoterapii metforminą lub terapii skojarzonej z sulfonylomocznikiem, dawkę wildagliptyny ustala się na poziomie 100 mg/dobę, a metforminę dostosowuje do dotychczasowej dawki, z możliwością redukcji sulfonylomocznika w celu zmniejszenia ryzyka hipoglikemii. U pacjentów stosujących insulinę i maksymalną tolerowaną dawkę metforminy, dawka wildagliptyny pozostaje na poziomie 100 mg/dobę, a metformina jest podawana w dawce zbliżonej do dotychczasowej. Nie zaleca się stosowania Melkart Duo w trójlekowej terapii doustnej z tiazolidynodionami ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, filtracja kłębuszkowa, hipoglikemia, kwasica mleczanowa, leczenie insuliną, metformina w monoterapii, metformina z sulfonylomocznikiem, sulfonylomocznik, tabletka powlekana, tiazolidynodion, trójlekowa terapia doustna, wildagliptyna i metformina chlorowodorek, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – SmofKabiven Low Osmo Peripheral
SmofKabiven Low Osmo Peripheral to złożony preparat do żywienia pozajelitowego, którego stosowanie wymaga ścisłego monitorowania parametrów metabolicznych i klinicznych pacjenta. Kluczowe jest regularne oznaczanie stężenia triglicerydów w surowicy, które nie powinno przekraczać 4 mmol/l podczas infuzji, aby uniknąć zespołu przedawkowania tłuszczu. Preparat należy stosować ostrożnie u pacjentów z niewydolnością nerek, cukrzycą, zapaleniem trzustki, nieprawidłową czynnością wątroby, niedoczynnością tarczycy oraz sepsą, ze względu na konieczność dostosowania dawkowania i intensywnego monitorowania enzymów, elektrolitów (szczególnie fosforanów i potasu), glukozy, osmolarności surowicy, bilansu płynowego oraz równowagi kwasowo-zasadowej. W trakcie terapii należy również kontrolować enzymatyczne próby wątrobowe, morfologię krwi i parametry krzepnięcia, zwłaszcza przy długotrwałym podawaniu.
bilans płynowy, cukrzyca, elektrolity, eliminacja tłuszczów, enzymatyczne próby wątrobowe, fosfolipidy jaja, hiperfosfatemia, hiperkaliemia, kwasica mleczanowa, morfologia krwi, niedoczynność tarczycy, niedożywienie, nieprawidłowa czynność wątroby, niewydolność nerek, olej rybny, olej sojowy, osmolarność surowicy, parametry krzepnięcia krwi, pompa objętościowa, pseudoaglutynacja, reakcja anafilaktyczna, równowaga kwasowo-zasadowa, sepsa, stężenie glukozy, triglicerydy, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność krążenia, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół przedawkowania tłuszczu, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Ipinzan 50 mg + 850 mg
Produkt leczniczy Ipinzan, zawierający wildagliptynę i metforminę, charakteryzuje się stosunkowo niskim potencjałem interakcji farmakokinetycznych wildagliptyny, która nie jest metabolizowana przez enzymy CYP450 ani ich nie indukuje lub hamuje. Badania kliniczne nie wykazały istotnych interakcji z lekami przeciwcukrzycowymi (pioglitazon, metformina, gliburyd) oraz z digoksyną, warfaryną, amlodypiną, ramiprylem, walsartanem i symwastatyną. Jednakże, u pacjentów stosujących jednocześnie inhibitory ACE i wildagliptynę istnieje zwiększone ryzyko obrzęku naczynioruchowego. Metformina wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza przy spożyciu alkoholu, stosowaniu jodowych środków kontrastowych (przerwać metforminę na co najmniej 48 godzin po badaniu) oraz leków wpływających na czynność nerek (NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II, diuretyki pętlowe). Konieczne jest monitorowanie czynności nerek i glikemii podczas terapii skojarzonej.
agonista receptora beta-2-adrenergicznego, amlodypina, antagonista receptora angiotensyny II, cukrzyca, cymetydyna, cytochrom P450, digoksyna, dolutegrawir, gliburyd, glikokortykosteroid, inhibitor ACE, inhibitor cyklooksygenazy, inhibitor transportera kationów organicznych, jodowy środek kontrastowy, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwcukrzycowy, metformina, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, P-glikoproteina, pioglitazon, ramipryl, ranolazyna, sympatykomimetyk, symwastatyna, tiazyd, transporter nerkowy, walsartan, wandetanib, warfaryna, wildagliptyna - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Agartha DUO 50 mg + 850 mg
AGARTHA DUO to lek złożony zawierający wildagliptynę (50 mg) oraz metforminę chlorowodorek (850 mg lub 1000 mg) w formie tabletek powlekanych, stosowany w terapii cukrzycy typu 2. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane, zwykle podawany dwa razy na dobę (rano i wieczorem), z maksymalną dobowa dawką wildagliptyny wynoszącą 100 mg. U pacjentów z niewystarczającą kontrolą glikemii na maksymalnej tolerowanej dawce metforminy, zaleca się stosowanie wildagliptyny 50 mg dwa razy na dobę wraz z aktualną dawką metforminy. W przypadku terapii skojarzonej z pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną, dawkę wildagliptyny utrzymuje się na poziomie 100 mg/dobę, a dawkę sulfonylomocznika można rozważyć zmniejszyć w celu ograniczenia ryzyka hipoglikemii.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, GFR, górna granica normy, hipoglikemia, kontrola glikemii, kwasica mleczanowa, objawy żołądkowo-jelitowe, pacjent w podeszłym wieku, pochodna sulfonylomocznika, prawidłowa czynność nerek, przesączanie kłębuszkowe, tabletka powlekana, terapia insulinowa, tiazolidynodion, wildagliptyna i metformina, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Etform 500 500 mg
Metformina chlorowodorek zawarty w leku Etform jest stosowany w terapii cukrzycy z dawkowaniem dostosowanym do funkcji nerek mierzonej wskaźnikiem przesączania kłębuszkowego (GFR). U dorosłych z prawidłową czynnością nerek (GFR ≥90 ml/min) dawka początkowa wynosi 500 mg lub 850 mg 2-3 razy na dobę, maksymalnie do 3 g/dobę w dawkach podzielonych. W przypadku obniżonej czynności nerek dawki są odpowiednio redukowane: dla GFR 60-89 ml/min do 3 g/dobę, 45-59 ml/min do 2 g/dobę, 30-44 ml/min do 1 g/dobę, a poniżej 30 ml/min stosowanie metforminy jest przeciwwskazane. Dawkowanie powinno być stopniowo zwiększane, a lek przyjmowany podczas lub bezpośrednio po posiłkach w celu poprawy tolerancji przewodu pokarmowego. U pacjentów w podeszłym wieku oraz z ryzykiem niewydolności nerek konieczne jest częstsze monitorowanie GFR, co 3-6 miesięcy.
czynność nerek, doustny lek przeciwcukrzycowy, działanie niepożądane przewodu pokarmowego, GFR, kontrola glikemii, kwasica mleczanowa, leczenie skojarzone, metformina chlorowodorek, monoterapia, niewydolność nerek, przesączanie kłębuszkowe, stężenie glukozy we krwi, tabletka powlekana, terapia cukrzycy, terapia skojarzona z insuliną, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lonamo Duo
Produkt leczniczy Lonamo Duo, zawierający 50 mg sytagliptyny i 850 mg metforminy chlorowodorku, jest wskazany wyłącznie w leczeniu cukrzycy typu 2 i wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Należy unikać stosowania u pacjentów z cukrzycą typu 1 oraz w leczeniu kwasicy ketonowej. Istotnym zagrożeniem jest ryzyko ostrego zapalenia trzustki, zwłaszcza u pacjentów z historią tego schorzenia; w przypadku podejrzenia zapalenia trzustki konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku. Ponadto, metformina może wywołać rzadką, ale ciężką kwasicę mleczanową, szczególnie przy GFR < 30 mL/min, ostrym pogorszeniu czynności nerek, chorobach układu krążenia, oddechowego, posocznicy, odwodnieniu czy współistniejącym stosowaniu leków nefrotoksycznych. Monitorowanie funkcji nerek (GFR) jest obligatoryjne przed i w trakcie terapii. W przypadku wystąpienia objawów kwasicy mleczanowej (dusznosć, ból brzucha, skurcze mięśni, astenia, hipotermia) należy natychmiast przerwać leczenie i wykonać badania laboratoryjne, w tym pH krwi (<7,35), stężenie mleczanów (>5 mmol/L), lukę anionową oraz stosunek mleczanów do pirogronianów.
anafilaksja, astenia, cukrzyca typu 1, duszność kwasicza, hipotermia, inhibitor DPP-4, ketoza, kwasica ketonowa, kwasica mleczanowa, martwicze zapalenie trzustki, metformina chlorowodorek, nadmierne spożycie alkoholu, nefropatia kontrastowa, neuropatia, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodna sulfonylomocznika, sytagliptyna, witamina B12, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, zespół Stevensa-Johnsona, źle kontrolowana cukrzyca, złuszczająca choroba skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Symformin XR
Symformin XR (metformina chlorowodorek) w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z ostrym pogorszeniem czynności nerek, niewydolnością serca, wątroby, odwodnieniem, czy stosujących leki nefrotoksyczne (np. NLPZ, diuretyki). Kwasica mleczanowa charakteryzuje się obniżeniem pH krwi poniżej 7,35, wzrostem stężenia mleczanów powyżej 5 mmol/l, zwiększoną luką anionową oraz podwyższonym stosunkiem mleczanów do pirogronianów. Wskazane jest regularne monitorowanie GFR, które powinno być oznaczane przed rozpoczęciem terapii i okresowo w trakcie leczenia; metformina jest przeciwwskazana przy GFR <30 ml/min. W przypadku zabiegów chirurgicznych, podania jodowych środków kontrastowych lub stanów nagłego pogorszenia funkcji nerek, lek należy tymczasowo odstawić, a wznowienie terapii możliwe jest po potwierdzeniu stabilnej czynności nerek i powrocie do prawidłowego odżywiania.
astenia, ból brzucha, choroba układu krążenia, choroba układu oddechowego, ciężka biegunka, duszność kwasicza, hipoglikemia, hipotermia, ketoza, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, luka anionowa, meglitynid, metformina, nefropatia kontrastowa, neuropatia, niedobór witaminy B12, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, niewydolność wątroby, ostre pogorszenie czynności nerek, pochodna sulfonylomocznika, posocznica, skurcz mięśni, śpiączka, środek kontrastowy, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, wskaźnik przesączania kłębuszkowego, źle kontrolowana cukrzyca - Leksykon leków
Interakcje leku – Ansifora Duo 50 mg + 1000 mg
Produkt Ansifora Duo, zawierający sytagliptynę 50 mg oraz metforminę 1000 mg podawane dwukrotnie na dobę, wykazuje stabilną farmakokinetykę obu składników przy jednoczesnym stosowaniu. Kluczowe interakcje dotyczą metforminy, zwłaszcza z alkoholem, który zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej poprzez hamowanie glukoneogenezy, upośledzenie eliminacji mleczanów oraz nasilenie metabolizmu metforminy. Przerwanie terapii Ansifora Duo jest konieczne przed badaniami z jodowymi środkami kontrastowymi, ze względu na ryzyko ostrego uszkodzenia nerek i kumulacji metforminy. Leki nefrotoksyczne, takie jak NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki pętlowe, wymagają ścisłego monitorowania czynności nerek i glikemii, aby zapobiec kwasicy mleczanowej. Ponadto inhibitory transporterów OCT2 i MATE (np. ranolazyna, wandetanib) mogą zwiększać ekspozycję na metforminę, co wymaga dostosowania dawki i kontroli glikemii.
agonista receptora beta-2-adrenergicznego, antagonista receptora angiotensyny II, cukrzyca typu 2, cytochrom CYP2C8, cytochrom CYP3A4, digoksyna, diuretyk pętlowy, działanie hiperglikemizujące, działanie hipoglikemizujące, glikokortykosteroid, glikoproteina p, glukoneogeneza wątrobowa, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitory konwertazy angiotensyny, jodowy środek kontrastowy, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, niesteroidowe leki przeciwzapalne, ostre uszkodzenie nerek, schyłkowa niewydolność nerek, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych 2, transporter usuwania wielu leków i toksyn, zaburzenie funkcji wątroby, zatrucie alkoholowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Formetic SR 750 mg
Metformina chlorowodorek, substancja czynna leku Formetic SR (750 mg), wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na jej skuteczność oraz bezpieczeństwo stosowania. Szczególnie istotne są interakcje z jodowymi środkami kontrastowymi, które wymagają przerwania terapii metforminą na co najmniej 48 godzin oraz ponownej oceny czynności nerek przed wznowieniem leczenia. Spożycie alkoholu podczas terapii metforminą znacząco zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z głodzeniem, niedożywieniem lub zaburzeniami czynności wątroby. Ponadto, leki wpływające na czynność nerek, takie jak NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki pętlowe, mogą zmniejszać wydalanie metforminy i podnosić ryzyko kwasicy mleczanowej, co wymaga regularnego monitorowania parametrów nerkowych (kreatynina, eGFR).
absorpcja żołądkowo-jelitowa, aktywność hiperglikemiczna, antagonista receptora angiotensyny II, czynność nerek, diuretyk pętlowy, działanie niepożądane, działanie przeciwcukrzycowe, farmakokinetyka metforminy, filtracja kłębuszkowa, glikokortykosteroid, induktor OCT1, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor OCT1, inhibitor OCT2, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, metformina chlorowodorek, nefropatia wywołana środkami kontrastowymi, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nośnik kationu organicznego, ostra niewydolność nerek, skuteczność terapeutyczna, środek kontrastowy zawierający jod, stężenie glukozy we krwi, stężenie metforminy w osoczu, sympatykomimetyk, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Polsart Plus 80 mg + 25 mg
Produkt leczniczy Polsart Plus, zawierający telmisartan i hydrochlorotiazyd, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zaburzeń elektrolitowych, zwłaszcza hipokaliemii i hiperkaliemii, które mogą być nasilone przez jednoczesne stosowanie diuretyków kaliuretycznych, inhibitorów ACE, diuretyków oszczędzających potas oraz suplementów potasu. Monitorowanie stężenia potasu w surowicy oraz EKG jest wskazane, zwłaszcza u pacjentów przyjmujących leki predysponujące do torsades de pointes, takie jak leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III oraz niektóre leki przeciwpsychotyczne. Ponadto, jednoczesne stosowanie litu jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zwiększenia jego toksyczności, a terapia digoksyną wymaga monitorowania stężenia digoksyny z powodu istotnego wzrostu jej poziomu w osoczu (maksymalnie o 49%).
allopurynol, amantadyna, amfoterycyna, amina presyjna, atropina, beta-adrenolityk, biperyden, cyklofosfamid, cyklosporyna, diazoksyd, digoksyna, diuretyk kaliuretyczny, diuretyk oszczędzający potas, dna moczanowa, działanie hiperglikemizujące, glikozyd naparstnicy, hiperkaliemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hipotonia ortostatyczna, inhibitor ACE, inhibitor COX-2, kolestypol, kolestyramina, kortykosteroid, kwas moczowy w surowicy, kwas salicylowy, kwasica mleczanowa, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwpsychotyczny, metformina, metotreksat, niedepolaryzujący środek zwiotczający, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niesteroidowy lek przeciwzapalny, noradrenalina, ostra niewydolność nerek, probenecyd, równowaga elektrolitowa, sól sodowa heparyny, środek antycholinergiczny, środek cytotoksyczny, stężenie litu w surowicy, sulfinpyrazon, telmisartan i hydrochlorotiazyd, torsades de pointes, układ renina-angiotensyna-aldosteron - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Jamesi 56,688 mg + 850 mg
Lek Jamesi, zawierający 50 mg sytagliptyny w połączeniu z 850 mg lub 1000 mg metforminy chlorowodorku, wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania w zależności od schematu terapeutycznego, skuteczności i tolerancji leczenia. Maksymalna dawka dobowa sytagliptyny nie powinna przekraczać 100 mg. U pacjentów z niedostatecznie wyrównaną glikemią podczas monoterapii metforminą zaleca się dawkę początkową 50 mg sytagliptyny dwa razy na dobę oraz dotychczasową dawkę metforminy. W przypadku leczenia skojarzonego z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną, konieczne może być zmniejszenie dawki tych leków, aby ograniczyć ryzyko hipoglikemii. Dawkowanie metforminy powinno być podzielone na 2-3 dawki na dobę, a lek należy przyjmować podczas posiłków, co zmniejsza działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego.
agonista receptora PPARγ, czynność nerek, działania niepożądane przewodu pokarmowego, hipoglikemia, kwasica mleczanowa, leczenie skojarzone insuliną, metformina chlorowodorek, monoterapia metforminą, pacjent geriatryczny, pochodna sulfonylomocznika, sytagliptyna, współczynnik przesączania kłębuszkowego, wyrównanie glikemii, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Avamina 500 mg
Chlorowodorek metforminy charakteryzuje się umiarkowaną biodostępnością wynoszącą 50-60% po podaniu doustnym dawki 500 mg lub 850 mg, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym po około 2,5 godzinach (tmax). Około 20-30% dawki pozostaje niewchłonięte i jest wydalane z kałem. Farmakokinetyka metforminy wykazuje nieliniowość, co oznacza, że wzrost dawki nie przekłada się proporcjonalnie na wzrost stężenia leku w osoczu. W stanie stacjonarnym, osiąganym w ciągu 24-48 godzin, stężenie metforminy w osoczu utrzymuje się zwykle poniżej 1 µg/ml, a maksymalne stężenie nie przekracza 5 µg/ml nawet przy maksymalnych dawkach. Spożycie posiłku obniża absorpcję leku o około 25-40% i opóźnia czas osiągnięcia Cmax o około 35 minut, choć kliniczne znaczenie tych zmian pozostaje niejasne. Metformina wykazuje bardzo niski stopień wiązania z białkami osocza, szeroką dystrybucję (Vd 63-276 l) oraz przenika do erytrocytów, które stanowią dodatkowy kompartment dystrybucji.
AUC, biodostępność, biodostępność leku, chlorowodorek metforminy, ekspozycja ogólnoustrojowa, erytrocyt, farmakokinetyka, farmakokinetyka metforminy, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, kompartment dystrybucji, kontrola glikemii, krwinka czerwona, kwasica mleczanowa, lek przeciwcukrzycowy, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, przesączanie kłębuszkowe, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Glucophage XR 1000 mg
Metformina, substancja czynna leku Glucophage XR, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na jej skuteczność i bezpieczeństwo stosowania. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego spożywania alkoholu ze względu na wysokie ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z niedożywieniem, głodzeniem lub zaburzeniami czynności wątroby. W przypadku badań obrazowych z użyciem jodowych środków kontrastowych zaleca się przerwanie terapii metforminą na co najmniej 48 godzin oraz ocenę funkcji nerek przed wznowieniem leczenia. Leki wpływające na czynność nerek, takie jak NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki pętlowe, wymagają ścisłego monitorowania parametrów nerkowych (kreatynina, eGFR) i ewentualnej modyfikacji dawki metforminy, aby zapobiec kumulacji leku i ryzyku kwasicy mleczanowej.
aktywność hiperglikemiczna, antagonista receptora angiotensyny II, chlorowodorek metforminy, czynność nerek, diuretyk pętlowy, działanie hiperglikemizujące, estrogen, farmakokinetyka, filtracja kłębuszkowa, glikokortykosteroid, hipoglikemia, hormon tarczycy, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, interakcja lekowa, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwpsychotyczny, lek sympatykomimetyczny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nośnik kationu organicznego, parametr nerkowy, progestagen, środek kontrastowy zawierający jod, transporter kationu organicznego, wydalanie nerkowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Vimetso 50 mg + 850 mg
Produkt leczniczy Vimetso, zawierający wildagliptynę i metforminę, wykazuje niski potencjał interakcji farmakokinetycznych wildagliptyny z innymi lekami, ze względu na brak metabolizmu przez enzymy CYP450. Badania kliniczne nie wykazały istotnych interakcji z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi (pioglitazon, metformina, glibenclamid), digoksyną, warfaryną, amlodypiną, ramiprylem, walsartanem oraz symwastatyną, choć wyniki dotyczące amlodypiny, ramiprylu, walsartanu i symwastatyny pochodzą od zdrowych ochotników i nie zostały potwierdzone u pacjentów z cukrzycą. Należy zwrócić szczególną uwagę na ryzyko obrzęku naczynioruchowego przy jednoczesnym stosowaniu wildagliptyny z inhibitorami ACE. Działanie hipoglikemizujące wildagliptyny może być osłabione przez tiazydy, kortykosteroidy, leki stosowane w chorobach tarczycy oraz sympatykomimetyki, co wymaga częstszego monitorowania glikemii i ewentualnej korekty dawki.
agonista receptora beta-2-adrenergicznego, antagonista receptora angiotensyny II, cytochrom P450, działanie hiperglikemizujące, działanie hipoglikemizujące, glikokortykosteroid, hipoglikemia, inhibitor ACE, inhibitor COX-2, inhibitor MATE, inhibitor OCT2, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja z alkoholem, jodowy środek kontrastowy, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwcukrzycowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, potencjał interakcji, wildagliptyna i metformina - Leksykon leków
Interakcje leku – Vabinxo 160 mg + 1,5 mg
Produkt leczniczy Vabinxo, zawierający walsartan 160 mg oraz indapamid 1,5 mg, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które należy uwzględnić w trakcie terapii. Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) poprzez jednoczesne stosowanie ARB, ACEI lub aliskirenu zwiększa ryzyko niedociśnienia tętniczego, hiperkaliemii oraz zaburzeń czynności nerek, w tym ostrej niewydolności. Walsartan może zwiększać stężenie litu w surowicy, co wymaga monitorowania ze względu na ryzyko toksyczności, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu indapamidu. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), w tym selektywne inhibitory COX-2 i kwas acetylosalicylowy w dawkach >3 g/dobę, mogą osłabiać działanie przeciwnadciśnieniowe oraz zwiększać ryzyko pogorszenia funkcji nerek i hiperkaliemii. Walsartan jest substratem nośników OATP1B1/OATP1B3 i MRP2, co powoduje potencjalne interakcje z inhibitorami tych transporterów (np. ryfampicyna, cyklosporyna, rytonawir), wymagające monitorowania podczas rozpoczynania i zakończenia terapii.
amfoterycyna B, antagonista receptora angiotensyny II, białko transportujące, glikozyd naparstnicy, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipomagnezemia, inhibitor COX-2, inhibitor konwertazy angiotensyny, kortykosteroid, kwas acetylosalicylowy, kwasica mleczanowa, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwpsychotyczny, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra niewydolność nerek, przesączanie kłębuszkowe, środek kontrastujący, toksyczność litu, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon substancji czynnych
Wildagliptyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Wildagliptyna, stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2, nie jest wskazana u pacjentów z cukrzycą typu 1, kwasicą ketonową ani u osób wymagających insulinoterapii, ze względu na mechanizm działania oparty na stymulacji endogennej sekrecji insuliny. U pacjentów z zaawansowaną niewydolnością nerek (ESRD) poddawanych hemodializie doświadczenie kliniczne jest ograniczone, co wymaga ostrożności i dostosowania dawkowania oraz regularnego monitorowania funkcji nerek. Wildagliptyna jest przeciwwskazana u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza gdy aktywność aminotransferaz (AlAT, AspAT) przekracza 3-krotnie górną granicę normy (ULN). Konieczne jest systematyczne monitorowanie prób wątrobowych przed i w trakcie leczenia, a w przypadku utrzymującego się wzrostu enzymów powyżej 3x ULN lub wystąpienia objawów klinicznych (np. żółtaczka) leczenie należy przerwać i nie wznawiać. U pacjentów z niewydolnością serca stopnia IV wg NYHA stosowanie wildagliptyny nie jest zalecane ze względu na brak danych klinicznych.
AlAT, aminotransferazy, AspAT, astenia, brak laktazy, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, duszność kwasicza, hemodializa, hipoglikemia, hipotermia, klasyfikacja NYHA, komórki beta trzustki, kwasica ketonowa, kwasica mleczanowa, luka anionowa, metformina, nefropatia kontrastowa, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, ostre zapalenie trzustki, pochodne sulfonylomocznika, próby czynnościowe wątroby, przesączanie kłębuszkowe, schyłkowa niewydolność nerek, wildagliptyna, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmiany pęcherzowe i złuszczające - Leksykon leków
Przedawkowanie – RANMET XR 500 mg
Przedawkowanie metforminy chlorowodorku, substancji czynnej leku Ranmet XR (dostępnego w dawkach 500 mg, 750 mg i 1000 mg tabletek o przedłużonym uwalnianiu, odpowiadających odpowiednio 390 mg, 585 mg i 780 mg metforminy), stanowi poważne zagrożenie kliniczne, głównie z powodu ryzyka rozwoju kwasicy mleczanowej. Kwasica mleczanowa, obserwowana nawet przy dawkach do 85 g metforminy, charakteryzuje się zwiększonym stężeniem mleczanów we krwi oraz zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej i może prowadzić do objawów takich jak nudności, wymioty, bóle brzucha, tachypnoe, senność, hipotermia, hipotonia oraz zaburzenia świadomości od senności do śpiączki. W przeciwieństwie do kwasicy, hipoglikemia nie była obserwowana przy dawkach do 85 g metforminy chlorowodorku.
ból brzucha, glukoza we krwi, hemodializa, hipoglikemia, hipotermia, hipotonia, kwasica mleczanowa, luka anionowa, metformina chlorowodorek, mleczany we krwi, nudności i wymioty, równowaga kwasowo-zasadowa, śpiączka, stan zagrożenia życia, tachypnoe, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenia świadomości - Leksykon leków
Przedawkowanie – Lorabex 4 mg/ml
Przedawkowanie lorazepamu, szczególnie w połączeniu z alkoholem lub innymi lekami depresyjnymi na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), prowadzi do szerokiego spektrum objawów od łagodnej senności, splątania i letargu, po ciężkie zaburzenia neurologiczne i funkcji życiowych, takie jak dyzartria, ataksja, głęboka depresja OUN, niedociśnienie, depresja oddechowa i sercowo-naczyniowa, a nawet śpiączka i zgon. Istotnym aspektem jest również potencjalna toksyczność glikolu propylenowego, obecnego w preparacie Lorabex w stężeniu 840 mg/ml, która może manifestować się hiperosmolarnością i kwasicą mleczanową przy dawkach przekraczających zalecane. Diagnostyka powinna uwzględniać możliwość współistnienia innych substancji psychoaktywnych, co wymaga szczegółowego wywiadu, przeszukania rzeczy osobistych pacjenta oraz badań toksykologicznych.
antagonista receptorów benzodiazepinowych, ataksja, benzodiazepina, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, depresja sercowo-naczyniowa, dezorientacja, drgawka, dyzartria, flumazenil, glukuronid lorazepamu, hiperosmolarność, hipotonia, kwasica mleczanowa, lek trójpierścieniowy przeciwdepresyjny, letarg, lorazepam, niedociśnienie, reakcja paradoksalna, śpiączka, splątanie, toksyczność glikolu propylenowego - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Glucophage XR 1000 mg
Glucophage XR (metforminy chlorowodorek) w dawce 1000 mg w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu stosuje się raz na dobę podczas wieczornego posiłku, z maksymalną dawką do 2000 mg/dobę. Dawkowanie wymaga indywidualizacji w zależności od wskazania, wieku pacjenta oraz funkcji nerek, ocenianej na podstawie wartości GFR. U pacjentów z GFR 60-89 ml/min dopuszcza się dawkę do 2000 mg, z możliwością redukcji przy pogarszającej się czynności nerek; przy GFR 45-59 ml/min dawka początkowa nie powinna przekraczać połowy dawki maksymalnej, a leczenie wymaga oceny ryzyka kwasicy mleczanowej; przy GFR 30-44 ml/min dawka maksymalna to 1000 mg, natomiast poniżej 30 ml/min metformina jest przeciwwskazana. U pacjentów rozpoczynających terapię zaleca się dawkę początkową 500-750 mg raz dziennie, z możliwością stopniowego zwiększania dawki w celu poprawy tolerancji przewodu pokarmowego. W przypadku niewystarczającej kontroli glikemii przy dawce 2000 mg/dobę można rozważyć przejście na metforminę o natychmiastowym uwalnianiu do 3000 mg/dobę.
cukrzyca typu 2, doustny lek przeciwcukrzycowy, Glucophage XR, kontrola glikemii, kwasica mleczanowa, leczenie podtrzymujące, leczenie skojarzone, leczenie skojarzone z insuliną, metformina o natychmiastowym uwalnianiu, metforminy chlorowodorek, monoterapia, przesączanie kłębuszkowe, stan przedcukrzycowy, stężenie glukozy we krwi, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tolerancja przewodu pokarmowego, upośledzona funkcja nerek, zaburzenie czynności nerek, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zenofor SR
Zenofor SR, zawierający metforminę chlorowodorek w dawce 750 mg w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, wymaga ścisłego monitorowania czynności nerek, ze szczególnym uwzględnieniem wartości wskaźnika filtracji kłębuszkowej (GFR), która powinna być oznaczona przed rozpoczęciem terapii i regularnie kontrolowana. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z GFR <30 ml/min oraz u osób z ostrą i niestabilną niewydolnością serca. Szczególną ostrożność należy zachować w stanach odwodnienia, niewydolności wątroby, niedotlenienia, a także podczas stosowania leków nefrotoksycznych lub u pacjentów poddawanych badaniom z użyciem kontrastów jodowych, gdzie konieczne jest przerwanie terapii na co najmniej 48 godzin i ponowna ocena funkcji nerek przed wznowieniem leczenia. U pacjentów powyżej 75 roku życia nie zaleca się rozpoczynania terapii ze względu na ograniczone dane dotyczące skuteczności.
astenia, ból brzucha, choroby układu krążenia, cukrzyca, cukrzyca typu 2, duszność kwasicza, filtracja kłębuszkowa, głodzenie, hipoglikemia, hipotermia, ketoza, kwasica, kwasica mleczanowa, leki moczopędne, leki przeciwnadciśnieniowe, luka anionowa, metformina, nefropatia kontrastowa, neuropatia, niedokrwistość, niedotlenienie, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, odwodnienie, posocznica, skurcze mięśni, śpiączka, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, witamina B12, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe