Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Klarytromycyna, jako antybiotyk makrolidowy, wykazuje liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi, głównie poprzez mechanizm hamowania cytochromu P450, w szczególności izoenzymu CYP3A. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji klarytromycyny z różnymi grupami leków oraz innymi substancjami.¹

Produkty lecznicze, których stosowanie z klarytromycyną jest przeciwwskazane

Ze względu na ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, w tym zaburzeń rytmu serca, stosowanie klarytromycyny jest przeciwwskazane z następującymi lekami:²

• Astemizol, cyzapryd, domperydon, pimozyd i terfenadyna – jednoczesne stosowanie może prowadzić do wydłużenia odstępu QT i zaburzeń rytmu serca, włącznie z częstoskurczem komorowym, migotaniem komór i zaburzeniami rytmu typu torsade de pointes³
• Ergotamina/dihydroergotamina – może spowodować ostre zatrucie sporyszem, które charakteryzuje się skurczem naczyń krwionośnych i niedokrwieniem kończyn oraz innych tkanek, w tym ośrodkowego układu nerwowego⁴
• Doustnie podawany midazolam – podczas jednoczesnego stosowania AUC midazolamu po doustnym podaniu zwiększyło się 7-krotnie⁵
• Inhibitory reduktazy HMG-CoA (statyny) – szczególnie lowastatyna i symwastatyna, których metabolizm jest zależny od CYP3A4, co zwiększa ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy⁶
• Lomitapid – ze względu na ryzyko znacznego zwiększenia aktywności aminotransferaz⁷

Wpływ innych produktów leczniczych na klarytromycynę

Leki indukujące enzym CYP3A mogą zmieniać metabolizm klarytromycyny, prowadząc do zmniejszenia jej stężenia w osoczu i potencjalnie zmniejszonej skuteczności:⁸

• Induktory CYP3A: ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina, fenobarbital, ziele dziurawca
• Efawirenz, newirapina, ryfabutyna, ryfapentyna – mogą przyspieszać metabolizm klarytromycyny i zmniejszyć jej stężenie w osoczu, jednocześnie zwiększając stężenie jej aktywnego metabolitu 14-OH-klarytromycyny⁹
• Etawiryna – zmniejsza działanie klarytromycyny, ale zwiększa stężenie 14-hydroksyklarytromycyny¹⁰
• Flukonazol – może zwiększać stężenie klarytromycyny (Cmin o 33% i AUC o 18%)¹¹
• Rytonawir – znacząco hamuje metabolizm klarytromycyny, prowadząc do zwiększenia wartości Cmax, Cmin i AUC klarytromycyny i niemal całkowitego zahamowania wytwarzania 14-OH-klarytromycyny¹²

Wpływ klarytromycyny na inne produkty lecznicze

Klarytromycyna, jako inhibitor CYP3A, może zwiększać stężenie leków metabolizowanych przez ten enzym, potencjalnie nasilając ich działanie terapeutyczne i działania niepożądane:¹³

• Kortykosteroidy – może zwiększyć ogólnoustrojowe narażenie na kortykosteroidy metabolizowane przez CYP3A¹⁴
• Doustne leki przeciwzakrzepowe o działaniu bezpośrednim (DOAC) – dabigatran, edoksaban, rywaroksaban i apiksaban wymagają szczególnej ostrożności z uwagi na zwiększone ryzyko krwawienia¹⁵
• Leki przeciwarytmiczne – chinidyna i dyzopiramid mogą powodować zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes¹⁶
• Leki przeciwcukrzycowe – klarytromycyna może powodować hipoglikemię w skojarzeniu z niektórymi lekami hipoglikemizującymi, takimi jak nateglinid i repaglinid¹⁷
• Omeprazol – klarytromycyna zwiększa stężenie omeprazolu w osoczu (Cmax o 30%, AUC o 89%, t1/2 o 34%)¹⁸
• Inhibitory fosfodiesterazy – syldenafil, tadalafil i wardenafil mogą wykazywać zwiększoną ekspozycję¹⁹
• Teofilina, karbamazepina – obserwowano niewielkie, ale istotne statystycznie zwiększenie ich stężenia w krążeniu²⁰
• Tolterodyna – u osób słabo metabolizujących z udziałem CYP2D6 może wymagać zmniejszenia dawki²¹
• Triazolobenzodiazepiny – alprazolam, midazolam, triazolam mogą wykazywać nasilone działanie na ośrodkowy układ nerwowy²²

Inne istotne interakcje

• Antybiotyki aminoglikozydowe – zaleca się ostrożność ze względu na możliwe działanie ototoksyczne²³
• Kolchicyna – może dojść do zwiększenia ekspozycji na kolchicynę²⁴
• Digoksyna – możliwe zwiększenie stężenia digoksyny w surowicy z objawami toksyczności²⁵
• Zydowudyna – może dojść do zmniejszenia stężenia zydowudyny w stanie stacjonarnym²⁶
• Fenytoina i walproinian – zaleca się oznaczenie stężenia tych leków w surowicy podczas jednoczesnego stosowania z klarytromycyną²⁷

Dwukierunkowe interakcje lekowe

W przypadku niektórych leków obserwuje się dwukierunkowe interakcje z klarytromycyną, gdzie zarówno klarytromycyna wpływa na metabolizm danego leku, jak i lek wpływa na metabolizm klarytromycyny:²⁸

• Atazanawir – jednoczesne podawanie powoduje dwukrotne zwiększenie ekspozycji na klarytromycynę i zmniejszenie o 70% ekspozycji na 14-OH-klarytromycynę oraz zwiększenie o 28% wartości AUC atazanawiru²⁹
• Antagoniści kanału wapniowego – werapamil, amlodypina, diltiazem – zwiększone ryzyko niedociśnienia tętniczego³⁰
• Itrakonazol – wzajemne zwiększanie stężenia w osoczu³¹
• Sakwinawir – wartości AUC i Cmax sakwinawiru mogą być o 177% i 187% większe³²
• Hydroksychlorochina i chlorochina – zwiększone ryzyko zaburzeń rytmu serca i zdarzeń sercowo-naczyniowych³³

Interakcje klarytromycyny z alkoholem

Chociaż nie istnieją bezpośrednie dowody na istotne klinicznie interakcje między klarytromycyną a alkoholem, należy zachować ostrożność ze względu na potencjalne zagrożenia:³⁴

• Alkohol może nasilać działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego występujące podczas stosowania klarytromycyny, takie jak nudności, wymioty czy bóle brzucha
• Spożywanie alkoholu może zmniejszać skuteczność leczenia antybiotykiem poprzez potencjalne osłabienie odpowiedzi immunologicznej organizmu
• U osób przyjmujących klarytromycynę równocześnie z innymi lekami metabolizowanymi przez CYP3A (np. niektóre statyny), alkohol może dodatkowo obciążać wątrobę i zwiększać ryzyko hepatotoksyczności
• W przypadku jednoczesnego stosowania klarytromycyny z lekami, które mogą wydłużać odstęp QT, alkohol może potencjalnie zwiększać to ryzyko

Zalecane jest powstrzymanie się od spożywania alkoholu podczas leczenia klarytromycyną, szczególnie w przypadku pacjentów przyjmujących jednocześnie inne leki, z którymi klarytromycyna wchodzi w interakcje.

Tabela interakcji klarytromycyny z innymi produktami leczniczymi

Powyższa tabela przedstawia najważniejsze interakcje klarytromycyny z innymi lekami. Poziom istotności określono na podstawie nasilenia potencjalnych działań niepożądanych i klinicznych konsekwencji danej interakcji. Interakcje o bardzo wysokim poziomie istotności są przeciwwskazane, a te o wysokim poziomie wymagają szczególnej ostrożności i monitorowania pacjenta.³⁵