Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Właściwa ocena przeciwwskazań do stosowania klarytromycyny stanowi kluczowy element bezpiecznej farmakoterapii. Lek Lekoklar mite (250 mg) oraz Lekoklar forte (500 mg) w postaci tabletek powlekanych zawiera jako substancję czynną klarytromycynę, antybiotyk z grupy makrolidów, którego stosowanie w określonych sytuacjach klinicznych może wiązać się z istotnym ryzykiem dla zdrowia pacjenta.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie klarytromycyny jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z rozpoznaną nadwrażliwością na:

• samą klarytromycynę jako substancję czynną
• inne antybiotyki z grupy makrolidów
• jakiekolwiek substancje pomocnicze zawarte w preparacie

Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się różnorodnymi objawami klinicznymi, od łagodnych reakcji skórnych po ciężkie, zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne.²

Jednoczesne stosowanie z innymi lekami

Ze względu na ryzyko poważnych zaburzeń rytmu serca, klarytromycyna nie może być stosowana jednocześnie z następującymi lekami:³

• Astemizol – lek przeciwhistaminowy
• Cyzapryd – prokinetyk przewodu pokarmowego
• Domperydon – lek przeciwwymiotny i prokinetyczny
• Pimozyd – lek przeciwpsychotyczny
• Terfenadyna – lek przeciwhistaminowy

Jednoczesne stosowanie wymienionych leków z klarytromycyną może prowadzić do wydłużenia odstępu QT w zapisie EKG oraz wywoływać groźne zaburzenia rytmu serca, takie jak częstoskurcz komorowy, migotanie komór czy torsade de pointes.⁴

Klarytromycyna nie może być również stosowana jednocześnie z:⁵

• Tikagrelorem – lek przeciwpłytkowy
• Iwabradyną – lek stosowany w leczeniu stabilnej dławicy piersiowej
• Ranolazyną – lek stosowany w leczeniu dławicy piersiowej
• Alkaloidami sporyszu (np. ergotaminą, dihydroergotaminą) – ze względu na ryzyko zatrucia sporyszem i poważnych działań niepożądanych, w tym niedokrwienia obwodowego

Zaburzenia rytmu serca i wydłużenie odstępu QT

Klarytromycyny nie należy stosować u następujących grup pacjentów:⁶

• Pacjenci z wrodzonym wydłużeniem odstępu QT
• Pacjenci z udokumentowanym nabytym wydłużeniem odstępu QT
• Osoby z komorowymi zaburzeniami rytmu serca w wywiadzie (w tym torsade de pointes)

Dodatkowym przeciwwskazaniem są zaburzenia elektrolitowe, w szczególności:⁷

• Hipokaliemia (obniżone stężenie potasu we krwi)
• Hipomagnezemia (obniżone stężenie magnezu we krwi)

Zaburzenia te zwiększają ryzyko wydłużenia odstępu QT i wystąpienia groźnych arytmii podczas terapii klarytromycyną.

Interakcje ze statynami

Klarytromycyna jest silnym inhibitorem izoenzymu CYP3A4 cytochromu P450, dlatego jest przeciwwskazana u pacjentów przyjmujących statyny, które podlegają znacznemu metabolizmowi z udziałem tego izoenzymu, tj.:⁸

• Lowastatyna
• Symwastatyna

Jednoczesne stosowanie klarytromycyny z tymi statynami znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia miopatii, w tym rabdomiolizy – poważnego powikłania charakteryzującego się rozpadem mięśni poprzecznie prążkowanych, mogącego prowadzić do ostrej niewydolności nerek.

Inne istotne przeciwwskazania

Klarytromycyna jest przeciwwskazana również w następujących sytuacjach klinicznych:⁹

• Jednoczesne stosowanie z lomitapidem (lek stosowany w leczeniu homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej)
• Ciężka niewydolność wątroby współistniejąca z zaburzeniami czynności nerek

Ze względu na hamujący wpływ klarytromycyny na aktywność CYP3A4, przeciwwskazane jest jej stosowanie u pacjentów przyjmujących:¹⁰

• Kolchicynę – lek stosowany głównie w leczeniu dny moczanowej
• Doustny midazolam – lek z grupy benzodiazepin o działaniu przeciwlękowym i nasennym

Bezpieczeństwo stosowania a skład produktu

Należy zwrócić uwagę, że produkt Lekoklar zawiera sód: tabletki 250 mg (Lekoklar mite) zawierają 0,13 mmol (3,06 mg) sodu, natomiast tabletki 500 mg (Lekoklar forte) zawierają 0,27 mmol (6,12 mg) sodu.¹¹ Choć zawartość sodu jest stosunkowo niewielka, może mieć znaczenie u pacjentów ze ścisłymi ograniczeniami dotyczącymi spożycia sodu.