kwasica mleczanowa
Kwasica mleczanowa to stan kliniczny charakteryzujący się zwiększonym stężeniem kwasu mlekowego we krwi (powyżej 4 mmol/l) oraz obniżeniem pH krwi poniżej 7,35. Stanowi najczęstszą przyczynę kwasicy metabolicznej w warunkach klinicznych. Wyróżnia się dwa główne typy kwasicy mleczanowej: typ A (związany z hipoksją tkankową) oraz typ B (występujący przy prawidłowym utlenowaniu tkanek).
Przyczyny kwasicy mleczanowej obejmują wstrząs różnego pochodzenia, ciężką niewydolność serca lub płuc, posocznicę, niedokrwistość, zatrucia (np. metanolem, etanolem), nowotwory, choroby wątroby, niektóre leki (zwłaszcza metformina u pacjentów z niewydolnością nerek) oraz wrodzone zaburzenia metabolizmu. Klinicznie objawia się osłabieniem, nudnościami, wymiotami, bólami brzucha, tachykardią, hiperwentylacją oraz zaburzeniami świadomości aż do śpiączki.
Diagnostyka opiera się na badaniach gazometrycznych krwi tętniczej, które wykazują obniżone pH, zmniejszone stężenie wodorowęglanów oraz zwiększoną lukę anionową. Leczenie kwasicy mleczanowej polega przede wszystkim na eliminacji przyczyny, zapewnieniu odpowiedniej perfuzji tkankowej, podaży tlenu oraz wyrównaniu zaburzeń wodno-elektrolitowych. W ciężkich przypadkach może być konieczne zastosowanie technik nerkozastępczych. Śmiertelność w kwasicy mleczanowej jest wysoka i zależy głównie od choroby podstawowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Metformin hydrochloride Teva 500 mg
Chlorowodorek metforminy, stosowany w dawce 500 mg, jest lekiem pierwszego wyboru w terapii cukrzycy typu 2, jednak jego stosowanie wiąże się z występowaniem działań niepożądanych, które należy monitorować. Najczęściej obserwowane są zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha oraz utrata apetytu, występujące bardzo często (>1/10) i zwykle ustępujące samoistnie po kontynuacji leczenia. W zakresie zaburzeń metabolicznych często (>1/100, <1/10) występuje niedobór witaminy B12, co wymaga okresowej kontroli jej poziomu, zwłaszcza u pacjentów z anemią lub neuropatią obwodową. Bardzo rzadko (<1/10 000) może dojść do kwasicy mleczanowej, poważnego powikłania metabolicznego wymagającego natychmiastowej hospitalizacji. Zaburzenia smaku, głównie metaliczny lub gorzki posmak, występują często (>1/100, <1/10).
anemia megaloblastyczna, biegunka, ból brzucha, chlorowodorek metforminy, cukrzyca typu 2, duszność, dysfagia, hipotermia, kwasica mleczanowa, neuropatia obwodowa, niedobór witaminy B12, nieprawidłowe wyniki wątrobowe, nudności, podwyższone enzymy wątrobowe, podwyższony poziom mleczanów, pokrzywka, rumień, śpiączka, świąd skóry, utrata apetytu, wymioty, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenia smaku, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Candesartan cilexetil + Amlodipine + HCT Sandoz 16 mg + 10 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Candesartan cilexetil + Amlodipine + HCT Sandoz wykazuje potencjalne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne wynikające z właściwości poszczególnych składników. Może nasilać działanie hipotensyjne innych leków obniżających ciśnienie tętnicze, zwłaszcza w połączeniu z baklofenem, amifostyną, neuroleptykami i lekami przeciwdepresyjnymi. Kandesartan nie wykazuje istotnych klinicznie interakcji z hydrochlorotiazydem, warfaryną, digoksyną czy enalaprylem, jednak jednoczesne stosowanie leków moczopędnych oszczędzających potas, suplementów potasu lub zamienników soli potasowej zwiększa ryzyko hiperkaliemii, co wymaga monitorowania stężenia potasu. Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) z inhibitorami ACE, antagonistami receptora angiotensyny II lub aliskirenu jest przeciwwskazana ze względu na ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii i pogorszenia czynności nerek. Ponadto, stosowanie kandesartanu z litem wymaga ścisłego monitorowania stężenia litu z uwagi na ryzyko jego toksyczności, a NLPZ mogą osłabiać efekt przeciwnadciśnieniowy i zwiększać ryzyko nefrotoksyczności oraz hiperkaliemii.
antagonista receptora angiotensyny II, azol przeciwgrzybiczny, dna moczanowa, działanie hipotensyjne, glikozyd naparstnicy, hiperkaliemia, hipertermia złośliwa, hiperurykemia, hipokaliemia, hydrochlorotiazyd, induktor CYP3A4, inhibitor ACE, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy mTOR, inhibitor proteazy, kandesartan cyleksetylu, kwasica mleczanowa, lek cytotoksyczny, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwpsychotyczny, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, podwójna blokada układu RAA, torsades de pointes, układ renina-angiotensyna-aldosteron - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Glucophage 1000 mg 1000 mg
Glucophage 1000 mg (metformina chlorowodorek) jest stosowany u dorosłych z prawidłową czynnością nerek (GFR ≥ 90 ml/min) w dawce początkowej 500 mg lub 850 mg, podawanej 2-3 razy na dobę podczas lub po posiłku. Dawkę należy stopniowo zwiększać co 10-15 dni na podstawie pomiarów glikemii, maksymalnie do 3 g na dobę w 3 dawkach podzielonych. U pacjentów z obniżoną filtracją kłębuszkową (GFR 60-89 ml/min) można stosować dawkę do 3000 mg, natomiast przy GFR 45-59 ml/min dawka maksymalna wynosi 2000 mg, a przy GFR 30-44 ml/min – 1000 mg. Metformina jest przeciwwskazana przy GFR < 30 ml/min. W terapii skojarzonej z insuliną dawkę insuliny dostosowuje się indywidualnie, a metformina podaje się według powyższych zasad. Szczególną ostrożność należy zachować u osób w podeszłym wieku, monitorując funkcję nerek co 3-6 miesięcy.
dawka maksymalna, doustny lek przeciwcukrzycowy, działanie niepożądane, funkcja nerek, Glucophage, kwasica mleczanowa, metformina chlorowodorek, monoterapia, przewód pokarmowy, stężenie glukozy we krwi, terapia skojarzona, terapia skojarzona z insuliną, tolerancja leku, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metformin Bluefish
Metformin Bluefish zawierający chlorowodorek metforminy w dawce 500 mg wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko rozwoju kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z ostrym pogorszeniem czynności nerek, chorobami układu krążenia, oddechowego lub posocznicą. Kwasica mleczanowa charakteryzuje się obniżeniem pH krwi poniżej 7,35, podwyższeniem stężenia mleczanów w osoczu powyżej 5 mmol/l oraz zwiększeniem luki anionowej i stosunku mleczanów do pirogronianów. Przed rozpoczęciem terapii i w trakcie leczenia należy monitorować współczynnik filtracji kłębuszkowej (GFR), przy czym metformina jest przeciwwskazana przy GFR <30 ml/min. Wskazane jest także czasowe przerwanie leczenia w stanach odwodnienia, przed i po badaniach z kontrastem jodowym oraz przed zabiegami chirurgicznymi, aż do potwierdzenia stabilnej funkcji nerek.
chlorowodorek metforminy, choroby układu krążenia, choroby układu oddechowego, cukrzyca typu 2, duszność kwasicza, hipoglikemia, insulina, ketoza, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, meglitynid, metformina, nadużywanie alkoholu, nefropatia kontrastowa, neuropatia, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, niewydolność wątroby, ostra niewydolność nerek, pochodna sulfonylomocznika, posocznica, środek kontrastowy jodowy, witamina B12, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zabieg chirurgiczny, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon substancji czynnych
Hemina – Przedawkowanie
Przedawkowanie heminy zawartej w produkcie Human Hemin Orphan Europe wiąże się z istotnym ryzykiem klinicznym, zwłaszcza uszkodzenia funkcji wątroby, co potwierdzają przypadki niewydolności wątroby po podaniu 1000–2500 mg heminy (4–10 ampułek). Dodatkowo obserwuje się zaburzenia hemostazy, prowadzące do uogólnionej skazy krwotocznej, oraz objawy takie jak hiperbilirubinemia i niedokrwistość po dawkach rzędu 3000 mg (12 ampułek) w ciągu 2 dni. Wysokie dawki preparatu mogą także powodować hipotensję (dawka 10-krotnie przewyższająca dawkę terapeutyczną, dane zwierzęce), a toksyczność glikolu propylenowego (4000 mg/10 ml ampułka) i etanolu (1 g/10 ml) może prowadzić do kwasicy mleczanowej, uszkodzenia nerek i OUN oraz reakcji hemolitycznych. Przypadki kliniczne wskazują na konieczność ścisłego monitorowania parametrów wątrobowych, nerkowych, krzepnięcia, układu sercowo-naczyniowego i trzustki.
glikol propylenowy, hemina, hemodializa, hiperbilirubinemia, hipotensja, infuzja albuminy, kwasica mleczanowa, monitorowanie EKG, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obniżenie ciśnienia tętniczego, parametry krzepnięcia krwi, reakcja hemolityczna, recyrkulacja hemu, rozpad erytrocytów, toksyczne uszkodzenie nerek, uogólniona skaza krwotoczna, upośledzenie czynności wątroby, uszkodzenie hepatocytów, węgiel leczniczy, zaburzenia hemostazy, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenia perfuzji narządów, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Interakcje leku – Klarmin 500 mg
Klarytromycyna, składnik preparatu Klarmin 500 mg, jest silnym inhibitorem izoenzymu CYP3A cytochromu P450, co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych z lekami metabolizowanymi przez ten enzym. Bezwzględnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie klarytromycyny z cyzaprydem, pimozydem, astemizolem, terfenadyną, alkaloidami sporyszu, lowastatyną, symwastatyną oraz lomitapidem ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, takich jak wydłużenie odstępu QT, torsade de pointes, miopatia, rabdomioliza czy ostre zatrucie. Inhibitory proteazy HIV (np. rytonawir) znacząco zwiększają stężenia klarytromycyny (Cmax o 31%, Cmin o 182%, AUC o 77%) i hamują powstawanie aktywnego metabolitu 14-OH-klarytromycyny, co wymaga modyfikacji dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 30-60 ml/min: zmniejszenie dawki o 50%, <30 ml/min: o 75%). Induktory CYP3A (ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina, fenobarbital, dziurawiec) przyspieszają metabolizm klarytromycyny, obniżając jej skuteczność terapeutyczną.
alkaloidy sporyszu, aminoglikozydy, aminotransferazy, antagoniści wapnia, antybiotyk makrolidowy, benzodiazepiny, bradyarytmia, chinidyna, częstoskurcz komorowy, doustne leki przeciwzakrzepowe, dyzopiramid, hipoglikemia, hydroksychlorochina, induktory CYP3A, inhibitory fosfodiesterazy, izoenzym CYP3A cytochromu P450, klirens kreatyniny, kompleks Mycobacterium avium, kwasica mleczanowa, leki ototoksyczne, migotanie komór, niedociśnienie, niewydolność nerek, rabdomioliza, ryfabutyna, sakwinawir, statyny, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, zatrucie alkaloidami sporyszu, zatrucie digoksyną - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Valimar 500 mg
Valimar (metforminy chlorowodorek) w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu 500 mg stosuje się u dorosłych pacjentów z prawidłową czynnością nerek (GFR ≥90 ml/min) początkowo w dawce 500 mg raz na dobę podczas wieczornego posiłku. Dawkę można stopniowo zwiększać co 10-15 dni o 500 mg, aż do maksymalnej dawki 2000 mg/dobę, przy czym dawkę należy dostosować na podstawie pomiarów glikemii. U pacjentów z obniżoną czynnością nerek dawkę modyfikuje się zgodnie z wartością GFR: dla GFR 60-89 ml/min maksymalna dawka to 2000 mg, dla 45-59 ml/min dawka początkowa nie powinna przekraczać połowy dawki maksymalnej, dla 30-44 ml/min dawka maksymalna wynosi 1000 mg, a poniżej 30 ml/min metformina jest przeciwwskazana. U pacjentów uprzednio leczonych metforminą dawka Valimar powinna odpowiadać dotychczasowej dobowej dawce metforminy o natychmiastowym uwalnianiu, z wyłączeniem dawek powyżej 2000 mg/dobę, gdzie nie zaleca się zamiany na Valimar. W terapii skojarzonej z insuliną dawka metforminy wynosi zwykle 500 mg raz na dobę, a dawkę insuliny dostosowuje się indywidualnie.
Podczas terapii Valimarem konieczna jest regularna kontrola stężenia glukozy, czynności nerek (GFR co najmniej raz w roku, a u pacjentów z grup ryzyka co 3-6 miesięcy) oraz parametrów biochemicznych, w tym poziomu witaminy B12, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu. Lek należy przyjmować podczas wieczornego posiłku, połykać w całości, aby zapewnić prawidłowe przedłużone uwalnianie substancji czynnej i zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego. Produkt nie jest zalecany u dzieci i młodzieży ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. W przypadku stanu przedcukrzycowego stosuje się dawki od 1000 do 1500 mg raz na dobę, a decyzję o kontynuacji terapii podejmuje się na podstawie regularnych badań glikemii i oceny czynników ryzyka.
czynniki ryzyka, dawka początkowa, działanie niepożądane, GFR, kontrola glikemii, kwasica mleczanowa, lek przeciwcukrzycowy, maksymalna dawka dobowa, metformina chlorowodorek, metformina o natychmiastowym uwalnianiu, parametry biochemiczne, prawidłowa czynność nerek, stan przedcukrzycowy, stężenie glukozy we krwi, stężenie witaminy B12, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, terapia skojarzona, tolerancja leku, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metformax SR Combi
Metformax SR Combi, zawierający sytagliptynę i metforminę chlorowodorek w formie tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu, jest przeciwwskazany u pacjentów z cukrzycą typu 1 oraz w leczeniu kwasicy ketonowej. Stosowanie sytagliptyny wiąże się z ryzykiem ostrego zapalenia trzustki, które wymaga natychmiastowego odstawienia leku i diagnostyki. Metformina niesie ryzyko kwasicy mleczanowej, szczególnie przy GFR < 30 ml/min, ostrym pogorszeniu czynności nerek, chorobach układu krążenia i oddechowego, odwodnieniu, nadmiernym spożyciu alkoholu czy niewydolności wątroby. Objawy kwasicy mleczanowej obejmują duszność, ból brzucha, skurcze mięśni, astenia, hipotermię i śpiączkę; w badaniach laboratoryjnych obserwuje się pH krwi < 7,35 oraz stężenie mleczanów > 5 mmol/l. Regularne monitorowanie GFR jest kluczowe, a lek należy odstawić w stanach pogarszających czynność nerek.
anafilaksja, astenia, cukrzyca typu 1, duszność kwasicza, GFR, hipoglikemia, inhibitor DPP-4, kwasica ketonowa, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, martwicze zapalenie trzustki, Metformax SR Combi, metformina, nefropatia kontrastowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodna sulfonylomocznika, reakcja nadwrażliwości, sytagliptyna, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Metformin hydrochloride Teva 500 mg
Przedkliniczne badania chlorowodorku metforminy obejmowały szeroki zakres testów farmakologicznych, toksykologicznych, genotoksyczności, karcynogenności oraz wpływu na rozród, które potwierdziły jej korzystny profil bezpieczeństwa. Mechanizm działania metforminy opiera się na zwiększeniu wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę oraz hamowaniu wątrobowej produkcji glukozy, co skutkuje efektywną kontrolą glikemii bez istotnych działań niepożądanych w dawkach terapeutycznych. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym na różnych gatunkach zwierząt nie wykazały istotnych efektów toksycznych przy dawkach odpowiadających dawkom stosowanym u ludzi, natomiast dawki znacznie przekraczające terapeutyczne wiązały się głównie z mechanizmem działania leku. Testy genotoksyczności, w tym test Amesa, test aberracji chromosomowych oraz test mikrojądrowy, dały wyniki negatywne, co wyklucza potencjał mutagenny metforminy.
aberracja chromosomowa, badanie karcynogenności, chlorowodorek metforminy, kontrola glikemii, kwasica mleczanowa, lek przeciwcukrzycowy, mutacja genowa, potencjał genotoksyczny, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodkowo-płodowy, test Amesa, test mikrojądrowy, uszkodzenie DNA, wpływ teratogenny, wrażliwość tkanek na insulinę, wskaźnik biochemiczny, zaburzenie czynności nerek, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Interakcje leku – Telmisartan/Hydrochlorothiazide Krka 80 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Telmisartan/Hydrochlorothiazide Krka (80 mg + 12,5 mg) wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zaburzeń elektrolitowych: jednoczesne stosowanie z litem może prowadzić do zwiększenia stężenia litu w surowicy i jego toksyczności, co wymaga ścisłego monitorowania. Hydrochlorotiazyd nasila hipokaliemię przy stosowaniu z diuretykami kaliuretycznymi, kortykosteroidami czy środkami przeczyszczającymi, natomiast inhibitory ACE, diuretyki oszczędzające potas i suplementy potasu mogą powodować hiperkaliemię. W przypadku leków wrażliwych na zmiany stężenia potasu, takich jak glikozydy naparstnicy (np. digoksyna, której stężenie może wzrosnąć o 49% maksymalnie) oraz leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III, konieczne jest monitorowanie elektrolitów i EKG ze względu na ryzyko arytmii i torsades de pointes. Ponadto, podwójna blokada układu RAA (inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II, aliskiren) zwiększa ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii i zaburzeń czynności nerek.
ACTH, allopurynol, amantadyna, amfoterycyna, amina presyjna, antagonista receptora angiotensyny II, atropina, beta-adrenolityk, biperyden, cyklofosfamid, cyklosporyna, diazoksyd, digoksyna, diuretyk kaliuretyczny, diuretyk oszczędzający potas, dna moczanowa, działanie hiperglikemizujące, glikozyd naparstnicy, heparyna, hiperkaliemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitor ACE, inhibitor COX-2, inhibitor konwertazy angiotensyny, karbenoksolon, kolestypol, kolestyramina, kortykosteroid, kwas salicylowy, kwasica mleczanowa, lek cytotoksyczny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwcukrzycowy, metformina, metotreksat, niedociśnienie ortostatyczne, niesteroidowy lek przeciwzapalny, noradrenalina, probenecyd, ramipryl, środek antycholinergiczny, środek zwiotczający mięśnie szkieletowe, sulfinpyrazon, torsades de pointes, tubokuraryna, układ renina-angiotensyna-aldosteron, żywica jonowymienna - Leksykon substancji czynnych
Metformina – Działania niepożądane
Metformina, lek pierwszego wyboru w terapii cukrzycy typu 2, charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa, jednak jej stosowanie wiąże się z występowaniem działań niepożądanych, głównie ze strony przewodu pokarmowego, takich jak nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha i utrata apetytu, które występują bardzo często (≥1/10 pacjentów) i zwykle ustępują samoistnie. Zaleca się przyjmowanie metforminy w 2-3 dawkach podzielonych podczas lub bezpośrednio po posiłku oraz stopniowe zwiększanie dawki, co poprawia tolerancję. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do niedoboru witaminy B12 (często, ≥1/100 do <1/10 pacjentów), co wymaga monitorowania i ewentualnej suplementacji, zwłaszcza u pacjentów z objawami niedokrwistości megaloblastycznej lub neuropatii obwodowej. Rzadkie, ale poważne powikłanie stanowi kwasica mleczanowa (<1/10 000 pacjentów), szczególnie u osób z niewydolnością nerek, wątroby, stanami hipoksji, odwodnieniem czy po zastosowaniu jodowych środków kontrastowych, wymagająca natychmiastowej interwencji medycznej.
cukrzyca typu 2, hipoksja tkankowa, hipoperfuzja narządów, kwasica mleczanowa, lek przeciwcukrzycowy, metformina, neuropatia obwodowa, niedobór witaminy B12, niedokrwistość megaloblastyczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, preparat o przedłużonym uwalnianiu, przewlekła choroba nerek, przewód pokarmowy, radiologiczny środek kontrastowy, reakcja anafilaktyczna, rumień, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia smaku, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Zenofor SR 500 mg
Metformina, substancja czynna Zenofor SR (tabletki o przedłużonym uwalnianiu 500 mg), wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na jej skuteczność i bezpieczeństwo stosowania. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego spożywania alkoholu ze względu na wysokie ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z głodzeniem, niedożywieniem lub zaburzeniami czynności wątroby. Przed badaniami obrazowymi z użyciem jodowych środków kontrastowych metformina powinna być przerwana na co najmniej 48 godzin, a wznowienie terapii możliwe jest po potwierdzeniu stabilnej czynności nerek. Leki takie jak NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki mogą pogarszać funkcję nerek, zwiększając ryzyko kwasicy mleczanowej, co wymaga monitorowania czynności nerek i ewentualnej modyfikacji dawkowania metforminy.
aktywność hiperglikemiczna, antagonista receptora angiotensyny, farmakokinetyka, filtracja kłębuszkowa, glikemia, glikokortykosteroid, hemodynamika nerkowa, hipoglikemia, induktor OCT1, inhibitor cyklooksygenazy, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor OCT1, inhibitor OCT2, insulinooporność, jodowy środek kontrastowy, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, metformina, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nośnik kationu organicznego, ostre uszkodzenie nerek, stężenie glukozy we krwi, sympatykomimetyk, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Interakcje leku – Formetic 1000 mg
Metformina, substancja czynna leku Formetic, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą typu 2. Najważniejszą interakcją jest konieczność przerwania terapii metforminą na co najmniej 48 godzin przed i po badaniu z użyciem jodowych środków kontrastowych, ze względu na ryzyko ostrej niewydolności nerek i kwasicy mleczanowej. Ponowne włączenie metforminy wymaga potwierdzenia stabilnej funkcji nerek. Leki takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), inhibitory COX-2, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki pętlowe mogą upośledzać czynność nerek i zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów nerkowych i ewentualnej modyfikacji dawkowania metforminy. Dodatkowo, glikokortykosteroidy i leki sympatykomimetyczne wykazują działanie hiperglikemizujące, co może osłabiać efekt terapeutyczny metforminy i wymaga częstszej kontroli glikemii oraz dostosowania dawki.
antagoniści receptora angiotensyny, cukrzyca typu 2, działanie hiperglikemizujące, Formetic, funkcja nerek, glikokortykosteroid, glukoneogeneza, hipoglikemia, inhibitory cyklooksygenazy, inhibitory konwertazy angiotensyny, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek pętlowy, lek sympatykomimetyczny, metformina, niedożywienie, niesteroidowe leki przeciwzapalne, ostra niewydolność nerek, środek kontrastowy jodowy, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie świadomości, zatrucie alkoholowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Ipres long 1,5 1,5 mg
Indapamid, składnik preparatu Ipres long 1,5, wykazuje liczne interakcje lekowe o istotnym znaczeniu klinicznym, które wymagają ścisłego monitorowania i dostosowania terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hipokaliemii, nasilanej przez leki takie jak amfoterycyna B, gliko- i mineralokortykosteroidy, tetrakozaktyd oraz drażniące leki przeczyszczające, co może zwiększać toksyczność glikozydów naparstnicy i ryzyko arytmii typu torsade de pointes. Współistniejące stosowanie indapamidu z litem wymaga kontroli stężenia litu w surowicy ze względu na ryzyko jego toksyczności. Ponadto, NLPZ, inhibitory COX-2 oraz duże dawki kwasu acetylosalicylowego (≥ 3 g/dobę) mogą obniżać skuteczność przeciwnadciśnieniową indapamidu i zwiększać ryzyko ostrej niewydolności nerek, zwłaszcza u pacjentów odwodnionych. Zalecane jest monitorowanie elektrolitów, funkcji nerek oraz EKG podczas terapii skojarzonej.
allopurynol, amfoterycyna B, arytmia komorowa, cyklosporyna, działanie hipotensyjne, glikozyd nasercowy, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, indapamid, inhibitor ACE, inhibitor COX-2, interakcja lekowa, jodowy środek kontrastujący, kortykosteroid, kwasica mleczanowa, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeczyszczający, metformina, neuroleptyk, niedociśnienie ortostatyczne, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra niewydolność nerek, przedawkowanie leku, przesączanie kłębuszkowe, takrolimus, tetrakozaktyd, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenie elektrolitowe, zastoinowa niewydolność serca, zwężenie tętnicy nerkowej - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Sitagliptin + Metformin hydrochloride TZF 50 mg + 1000 mg
Lek Sitagliptin + Metformin hydrochloride TZF dostępny jest w tabletkach powlekanych zawierających 50 mg sytagliptyny oraz 850 mg lub 1000 mg metforminy chlorowodorku. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do stanu klinicznego pacjenta, wcześniejszego leczenia oraz tolerancji, z maksymalną dawką sytagliptyny wynoszącą 100 mg na dobę. W przypadku niedostatecznie wyrównanej glikemii, dawka początkowa to 50 mg sytagliptyny dwa razy na dobę wraz z dotychczasową dawką metforminy. U pacjentów stosujących terapię skojarzoną z pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną, konieczne może być zmniejszenie ich dawek w celu ograniczenia ryzyka hipoglikemii. Zaleca się podawanie leku dwa razy dziennie podczas posiłków, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego.
agonista receptora PPARγ, działanie niepożądane przewodu pokarmowego, GFR, hipoglikemia, insulinoterapia, kwasica mleczanowa, łagodne zaburzenie czynności nerek, metformina chlorowodorek, monoterapia metforminą, niewyrównana glikemia, pochodna sulfonylomocznika, sytagliptyna, współczynnik przesączania kłębuszkowego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Formetic
Produkt Formetic zawierający metforminę w dawkach 500 mg lub 1000 mg wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek, ze szczególnym uwzględnieniem współczynnika filtracji kłębuszkowej (GFR). Metformina jest przeciwwskazana u pacjentów z GFR <30 ml/min, a w przypadku pogorszenia czynności nerek lek należy tymczasowo odstawić. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w podeszłym wieku oraz podczas stosowania leków mogących zaburzać funkcję nerek, takich jak leki przeciwnadciśnieniowe, moczopędne i NLPZ. Przed i po badaniach z użyciem jodowych środków kontrastowych konieczne jest przerwanie terapii metforminą na co najmniej 48 godzin oraz ocena stabilności czynności nerek. Podobne zasady obowiązują w okresie okołooperacyjnym, gdzie metformina powinna być odstawiona bezpośrednio przed zabiegiem i wznowiona dopiero po 48 godzinach, po potwierdzeniu stabilnej funkcji nerek i rozpoczęciu odżywiania doustnego.
acidemia, astenia, ból brzucha, choroby układu krążenia, choroby układu oddechowego, cukrzyca typu 2, dieta cukrzycowa, duszność kwasicza, hiperglikemia, hipoglikemia, hipotermia, insulina, jodowy środek kontrastowy, ketoza, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, luka anionowa, meglitynid, metformina, nefropatia kontrastowa, niedotlenienie tkanek, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pacjent w podeszłym wieku, perfuzja nerkowa, posocznica, równowaga kwasowo-zasadowa, skurcz mięśni, spożycie alkoholu, sulfonylomocznik, współczynnik filtracji kłębuszkowej, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Siofor 1000
Stosowanie chlorowodorku metforminy w dawce 1000 mg wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko rozwoju kwasicy mleczanowej, powikłania metabolicznego o potencjalnie zagrażającym życiu przebiegu. Kwasica ta najczęściej występuje przy ostrym pogorszeniu czynności nerek, chorobach układu krążenia, oddechowego lub posocznicy, co prowadzi do kumulacji metforminy. Kluczowe jest monitorowanie funkcji nerek, zwłaszcza wartości GFR, które powinno być wykonywane co najmniej raz w roku u pacjentów z prawidłową czynnością nerek, a częściej (2-4 razy w roku) u osób z GFR na dolnej granicy normy lub w podeszłym wieku. Metformina jest przeciwwskazana przy GFR < 30 ml/min. Należy również zwrócić uwagę na interakcje z lekami nefrotoksycznymi (NLPZ, leki moczopędne, przeciwnadciśnieniowe) oraz na konieczność przerwania terapii przed badaniami z użyciem jodowych środków kontrastowych i zabiegami chirurgicznymi, z wznowieniem leczenia po co najmniej 48 godzinach i potwierdzeniu stabilnej funkcji nerek.
astenia, choroby układu krążenia, choroby układu oddechowego, cykl Krebsa, duszność kwasicza, hipoglikemia, hipotermia, ketoza, kwasica mleczanowa, luka anionowa, meglitynidy, metformina, nefropatia kontrastowa, neuropatia, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, NLPZ, pH krwi, pochodne sulfonylomocznika, posocznica, przewlekła niewydolność serca, skurcze mięśni, śpiączka, środki kontrastowe jodowe, stężenie mleczanów, witamina B12, wskaźnik przesączania kłębuszkowego, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Metformax SR Combi 50 mg + 1000 mg
Przedawkowanie preparatu Metformax SR Combi, zawierającego sytagliptynę i metforminę chlorowodorek, wymaga szczególnej uwagi ze względu na różne profile toksyczności obu substancji. Sytagliptyna wykazuje dobrą tolerancję nawet przy dawkach do 800 mg, znacznie przekraczających standardowe 50-100 mg, z minimalnym, klinicznie nieistotnym wydłużeniem odstępu QTc, co jest istotne u pacjentów z zaburzeniami przewodnictwa sercowego. W badaniach fazy I nie zaobserwowano działań niepożądanych przy dawkach do 600 mg/dobę przez 10 dni oraz 400 mg/dobę przez 28 dni. Natomiast metformina stanowi większe ryzyko, zwłaszcza w kontekście kwasicy mleczanowej – poważnego powikłania zagrażającego życiu, które może wystąpić zarówno przy przedawkowaniu, jak i w obecności czynników ryzyka takich jak niewydolność nerek czy odwodnienie.
dializa otrzewnowa, hemodializa, hipoglikemia, hipotensja, hipotermia, kwas mlekowy, kwasica mleczanowa, luka anionowa, Metformax SR Combi, metformina chlorowodorek, niewydolność nerek, niewydolność wielonarządowa, niskie pH, oddech Kussmaula, odstęp QTc, przedawkowanie sytagliptyny, splątanie, tachykardia, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie przewodnictwa sercowego, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Mifomet 50 mg + 850 mg
Produkt leczniczy Mifomet, zawierający sytagliptynę i metforminę, wymaga indywidualnego dostosowania dawki w zależności od wcześniejszego leczenia, skuteczności terapii oraz tolerancji leku. Maksymalna dobowa dawka sytagliptyny wynosi 100 mg, podawana zwykle jako 50 mg dwa razy na dobę, natomiast dawka metforminy jest dostosowywana do stanu klinicznego pacjenta i funkcji nerek. U pacjentów z GFR ≥ 60 mL/min nie jest konieczna modyfikacja dawki metforminy, natomiast przy GFR 45-59 mL/min maksymalna dawka metforminy wynosi 2000 mg, a przy GFR 30-44 mL/min – 1000 mg, z dawką początkową nieprzekraczającą połowy dawki maksymalnej. Metformina jest przeciwwskazana przy GFR < 30 mL/min. Wskazane jest także monitorowanie czynności nerek co najmniej raz w roku, a u osób starszych lub z ryzykiem pogorszenia funkcji nerek co 3-6 miesięcy. Produkt Mifomet dostępny jest w dwóch wariantach: 50 mg sytagliptyny + 850 mg metforminy oraz 50 mg sytagliptyny + 1000 mg metforminy, podawany dwa razy dziennie podczas posiłków w celu ograniczenia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego.
agonista receptora PPARγ, chlorowodorek metforminy, dawkowanie sytagliptyny, działania niepożądane przewodu pokarmowego, GFR, hipoglikemia, kontrola glikemii, kwasica mleczanowa, monoterapia metforminą, pochodna sulfonylomocznika, spożycie węglowodanów, sytagliptyna, terapia skojarzona z insuliną, współczynnik przesączania kłębuszkowego, wyrównanie glikemii, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gliptivil Combo
Gliptivil Combo, zawierający wildagliptynę i metforminę, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z ryzykiem kwasicy mleczanowej, która może wystąpić przy stężeniu mleczanów w osoczu powyżej 5 mmol/L i pH krwi poniżej 7,35. Monitorowanie czynności nerek jest kluczowe, z uwzględnieniem współczynnika przesączania kłębuszkowego (GFR), który nie powinien być niższy niż 30 mL/min. Metformina powinna być odstawiona w przypadku ostrych zaburzeń czynności nerek, odwodnienia, stosowania leków nefrotoksycznych (np. NLPZ, leków moczopędnych, przeciwnadciśnieniowych) oraz przed i po badaniach z użyciem środków kontrastowych jodowych (przerwa co najmniej 48 godzin). Ponadto, Gliptivil Combo jest przeciwwskazany u pacjentów z cukrzycą typu 1 oraz u osób z aktywnością aminotransferaz (AlAT, AspAT) przekraczającą 3-krotnie górną granicę normy (ULN). W trakcie terapii należy regularnie kontrolować funkcję wątroby co 3 miesiące w pierwszym roku leczenia, a następnie okresowo.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, astenia, choroba układu krążenia, cukrzyca typu 1, czynność nerek, duszność kwasicza, hipoglikemia, hipotermia, ketoza, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, luka anionowa, metformina, mleczan w osoczu, nadmierne spożycie alkoholu, nefropatia kontrastowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność wątroby, ostre zapalenie trzustki, pH krwi, pochodna sulfonylomocznika, skurcz mięśni, śpiączka, stosunek mleczanów do pirogronianów, wildagliptyna, współczynnik przesączania kłębuszkowego, zapalenie wątroby, źle kontrolowana cukrzyca, żółtaczka - Leksykon leków
Przedawkowanie – Sademlip 50 mg + 1000 mg
Przedawkowanie leku Sademlip, zawierającego sytagliptynę (50 mg) i metforminę (850 mg lub 1000 mg), wiąże się z różnymi powikłaniami klinicznymi. Sytagliptyna w dawkach do 800 mg jednorazowo wykazuje minimalne, nieistotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc, a w badaniach fazy I stosowanie dawek do 600 mg/dobę przez 10 dni lub 400 mg/dobę przez 28 dni nie powodowało działań niepożądanych zależnych od dawki. Natomiast przedawkowanie metforminy stanowi poważne zagrożenie życia z ryzykiem rozwoju kwasicy mleczanowej, wymagającej natychmiastowej hospitalizacji i intensywnego leczenia. Zaburzenia czynności nerek mogą nasilać toksyczność metforminy i zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej, co podkreśla konieczność monitorowania funkcji nerek u pacjentów z podejrzeniem przedawkowania.
dializa otrzewnowa, hemodializa, intensywne leczenie, kwasica mleczanowa, leczenie objawowe, monitorowanie EKG, obserwacja kliniczna pacjenta, przedłużona hemodializa, stan zagrożenia życia, sytagliptyna i metformina, usunięcie niewchłoniętego leku, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenia układu sercowo-naczyniowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fordiab
Produkt leczniczy Fordiab, zawierający sytagliptynę (inhibitor DPP-4) oraz metforminę chlorowodorek, jest wskazany wyłącznie w leczeniu cukrzycy typu 2 i przeciwwskazany u pacjentów z cukrzycą typu 1 oraz w kwasicy ketonowej. Stosowanie sytagliptyny wiąże się z ryzykiem ostrego zapalenia trzustki, które objawia się uporczywym, silnym bólem brzucha; w przypadku podejrzenia zapalenia trzustki należy natychmiast odstawić Fordiab i inne potencjalnie podejrzane leki. Metformina niesie ryzyko kwasicy mleczanowej, szczególnie przy GFR < 30 ml/min, ostrym pogorszeniu czynności nerek, chorobach układu krążenia, oddechowego, posocznicy, odwodnieniu czy stosowaniu leków nefrotoksycznych (NLPZ, leki moczopędne, przeciwnadciśnieniowe). Objawy kwasicy mleczanowej obejmują duszność, ból brzucha, skurcze mięśni, a w badaniach laboratoryjnych obserwuje się pH < 7,35 i stężenie mleczanów > 5 mmol/l. Fordiab należy przerwać przed zabiegami chirurgicznymi i badaniami z użyciem jodowych środków kontrastowych, a leczenie można wznowić po 48 godzinach i potwierdzeniu stabilnej czynności nerek.
anafilaksja, astenia, cukrzyca typu 2, duszność kwasicza, dysfagia, hipoglikemia, hipotermia, inhibitor DPP-4, ketoza, kwasica ketonowa, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, martwicze zapalenie trzustki, metformina, nefropatia kontrastowa, neuropatia, niedobór witaminy B12, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodna sulfonylomocznika, przesączanie kłębuszkowe, reakcja nadwrażliwości, sytagliptyna, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczająca choroba skóry - Leksykon leków
Interakcje leku – Visipaque 550 mg/ml (270 mg jodu/ml)
Visipaque (jodiksanol), jako niejonowy, dimeryczny środek kontrastowy o osmolalności 290 mOsm/kg H2O (37°C) i lepkości 11,3 mPa·s (20°C), wykazuje liczne interakcje farmakologiczne istotne klinicznie. Jodiksanol może zaburzać testy czynnościowe tarczycy przez dostarczanie jodu, co wpływa na zdolność wiązania jodu przez tarczycę nawet przez kilka tygodni po ekspozycji. Wysokie stężenia środka w surowicy i moczu interferują z oznaczeniami bilirubiny, białek oraz jonów takich jak żelazo, miedź, wapń i fosforany, dlatego zaleca się unikanie tych badań w dniu podania kontrastu. U pacjentów leczonych metforminą istnieje wysokie ryzyko kwasicy mleczanowej z powodu przejściowego uszkodzenia nerek, co wymaga czasowego odstawienia metforminy i kontroli funkcji nerek. Ponadto, stosowanie interleukiny-2 w ciągu 2 tygodni przed badaniem zwiększa ryzyko reakcji opóźnionych (skórnych i grypopodobnych), a beta-blokery podnoszą ryzyko reakcji anafilaktoidalnych i nadciśnienia tętniczego, utrudniając leczenie ewentualnych reakcji alergicznych.
aminoglikozyd, beta-adrenolityk, dysfunkcja nerek, działanie sedatywne, izotoniczność, jodiksanol, jodowy środek kontrastowy, kwasica mleczanowa, lek nefrotoksyczny, nefrotoksyczność, niejonowy środek kontrastowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostre nadciśnienie tętnicze, ostre uszkodzenie nerek, oznaczenie laboratoryjne, parametr hemodynamiczny, reakcja anafilaktoidalna, reakcja opóźniona, receptor β-adrenergiczny, środek kontrastowy, test czynnościowy tarczycy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – SmofKabiven Peripheral
SmofKabiven Peripheral to trójkomorowa emulsja do żywienia pozajelitowego, zawierająca roztwór glukozy, aminokwasów z elektrolitami oraz emulsję tłuszczową (olej sojowy, rybny i fosfolipidy z jaja kurzego). Ze względu na ryzyko reakcji alergicznych, zwłaszcza u pacjentów z alergią na soję lub orzeszki ziemne, oraz indywidualną zdolność eliminacji tłuszczów, konieczne jest monitorowanie stężenia triglicerydów w surowicy, które nie powinno przekraczać 4 mmol/l, aby uniknąć zespołu przedawkowania tłuszczu. Produkt wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z niewydolnością nerek, cukrzycą, zapaleniem trzustki, zaburzeniami czynności wątroby, niedoczynnością tarczycy, posocznicą, kwasicą mleczanową, niedotlenieniem komórkowym oraz zwiększoną osmolarnością surowicy. Infuzję należy prowadzić ciągłym, kontrolowanym tempem, najlepiej za pomocą pompy objętościowej, po wyrównaniu zaburzeń elektrolitowych i bilansu płynów.
aseptyka, bilans płynów, fosfolipidy, hiperfosfatemia, hiperkaliemia, hiperosmolarność, hipoksja, kwasica mleczanowa, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, osmolarność, parametry krzepnięcia, pierwiastki śladowe, pompa objętościowa, posocznica, próby wątrobowe, pseudoaglutynacja, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, równowaga kwasowo-zasadowa, triglicerydy, zaburzenia elektrolitowe, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność krążenia, zespół ponownego odżywiania, zespół przedawkowania tłuszczu, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Entecavir Fomed 0,5 mg
Entekawir, stosowany w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych na 1720 pacjentach, z dawkami 0,5 mg/dobę u wcześniej nieleczonych (mediana leczenia 53 tygodnie) oraz 1 mg/dobę u pacjentów opornych na lamiwudynę (mediana 69 tygodni). Najczęstsze działania niepożądane to bóle głowy (9%), zmęczenie (6%), zawroty głowy (4%) i nudności (3%). Zaobserwowano również rzadkie reakcje anafilaktoidalne, bezsenność, wymioty, biegunkę, dyspepsję, podwyższenie aminotransferaz (AlAT, AspAT), wysypkę, łysienie oraz zmniejszenie liczby płytek krwi (<1%). W trakcie terapii monitorowano nieprawidłowości laboratoryjne, takie jak podwyższenie aktywności AlAT ponad 3-krotnie u 4-5% pacjentów, lipazy ponad 3-krotnie u 11-18%, oraz spadek albumin poniżej 2,5 g/dl u <1%. Zaostrzenia zapalenia wątroby (AlAT >10-krotne GGN) występowały u 2% pacjentów leczonych entekawirem, z medianą czasu do wzrostu AlAT 4-5 tygodni, często ustępując podczas kontynuacji terapii.
adefowir, AlAT, albumina, aminotransferazy, amylaza, antygen HBe, bilirubina całkowita, ból głowy, dekompensacja wątroby, dyspepsja, entekawir, kwasica mleczanowa, lamiwudyna, lipaza, niewyrównana czynność wątroby, nudności, płytki krwi, rak wątrobowokomórkowy, reakcja anafilaktoidalna, skala Child-Turcotte-Pugh, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodorowęglany, wyrównana czynność wątroby, zaostrzenie zapalenia wątroby, zawroty głowy