Działania niepożądane leku Eprocliv

Lek Eprocliv, zawierający sytagliptynę (50 mg) i metforminę (850 mg lub 1000 mg), jest złożonym preparatem przeciwcukrzycowym. Jak w przypadku każdego leku, jego stosowanie wiąże się z możliwością wystąpienia działań niepożądanych, które mogą mieć różne nasilenie i częstość występowania. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa leku Eprocliv, na podstawie badań klinicznych oraz obserwacji po wprowadzeniu produktu do obrotu.¹

Profil bezpieczeństwa Eprocliv

Choć nie prowadzono oddzielnych badań klinicznych dla skojarzenia sytagliptyny z metforminy chlorowodorkiem w postaci tabletek Eprocliv, wykazano biorównoważność takiego skojarzenia z jednoczesnym podawaniem obu substancji czynnych. W trakcie stosowania leku raportowano wystąpienie ciężkich działań niepożądanych, obejmujących zapalenie trzustki oraz reakcje nadwrażliwości. Szczególną uwagę należy zwrócić na przypadki hipoglikemii, które występowały częściej w leczeniu skojarzonym z pochodnymi sulfonylomocznika (13,8%) oraz insuliną (10,9%).²

Czynniki zwiększonego ryzyka działań niepożądanych

Zaobserwowano, że częstość występowania niektórych działań niepożądanych wzrasta przy stosowaniu Eprocliv w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi, w porównaniu do monoterapii składnikami leku. Dotyczy to m.in.:

• Hipoglikemii – występującej bardzo często podczas terapii łączonej z pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną
• Zaparć – częstych przy stosowaniu z pochodnymi sulfonylomocznika
• Obrzęków obwodowych – częstych przy jednoczesnym stosowaniu pioglitazonu
• Bólu głowy i suchości w ustach – niezbyt często występujących przy terapii skojarzonej z insuliną³

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Działania niepożądane leku Eprocliv można podzielić na te związane z sytagliptyną, metforminą oraz ich skojarzeniem. Poniżej przedstawiono szczegółowy wykaz działań niepożądanych z uwzględnieniem częstości ich występowania.⁴

Działania niepożądane związane z sytagliptyną

W badaniach dotyczących monoterapii sytagliptyną w dawce 100 mg raz na dobę w porównaniu do placebo, odnotowano następujące działania niepożądane: ból głowy, hipoglikemię, zaparcia oraz zawroty głowy. Dodatkowo, z częstością co najmniej 5%, zgłaszano zakażenia górnych dróg oddechowych oraz zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, a niezbyt często (z częstością >0,5% większą niż w grupie kontrolnej) zapalenie kości i stawów oraz ból kończyny. ^{0,5% większą u pacjentów leczonych sytagliptyną niż w grupie kontrolnej).”>5}

Działania niepożądane związane z metforminą

Działania niepożądane ze strony układu pokarmowego zgłaszano bardzo często zarówno w badaniach klinicznych metforminy, jak i po wprowadzeniu jej do obrotu. Do najczęstszych objawów ze strony układu pokarmowego należą: nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha i utrata apetytu, które występują głównie na początku leczenia i w większości przypadków ustępują samoistnie. Inne działania niepożądane związane z metforminą to:

• Metaliczny posmak w ustach (często)
• Kwasica mleczanowa (bardzo rzadko) – poważne powikłanie metaboliczne
• Zaburzenia czynności wątroby (bardzo rzadko)
• Zapalenie wątroby (bardzo rzadko)
• Reakcje skórne takie jak pokrzywka, rumień i świąd (bardzo rzadko)⁶

Dodatkowo, długotrwałe leczenie metforminą wiąże się ze zmniejszeniem wchłaniania witaminy B12, co bardzo rzadko może prowadzić do istotnego klinicznie niedoboru witaminy B12, objawiającego się np. niedokrwistością megaloblastyczną.⁷

Szczególne populacje pacjentów

Dzieci i młodzież: Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży w wieku 10-17 lat z cukrzycą typu 2 leczonych sytagliptyną z metforminą był zasadniczo porównywalny z profilem obserwowanym u dorosłych. Należy jednak zwrócić uwagę, że u dzieci i młodzieży przyjmujących lub nieprzyjmujących insulinę podstawową, stosowanie sytagliptyny wiązało się ze zwiększonym ryzykiem hipoglikemii.⁸

Pacjenci z chorobami sercowo-naczyniowymi: W badaniu TECOS (Trial Evaluating Cardiovascular Outcomes with Sitagliptin), oceniającym wpływ sytagliptyny na układ sercowo-naczyniowy, zaobserwowano, że całkowita częstość występowania ciężkich działań niepożądanych u pacjentów otrzymujących sytagliptynę była podobna do tej obserwowanej u pacjentów otrzymujących placebo. Jednakże, wśród pacjentów stosujących insulinę i/lub sulfonylomocznik, częstość występowania ciężkiej hipoglikemii wynosiła 2,7% w grupie pacjentów leczonych sytagliptyną i 2,5% w grupie placebo.<sup data-drug="Eprocliv" data-section="Działania niepożądane" title="Do badania TECOS (ang. TECOS, Trial Evaluating Cardiovascular Outcomes with Sitagliptin), oceniającego wpływ sytagliptyny na układ sercowo-naczyniowy włączono 7332 pacjentów leczonych sytagliptyną w dawce 100 mg na dobę (lub 50 mg na dobę, jeśli wartość początkowa eGFR wynosiła ≥ 30 i 9

W tym samym badaniu u pacjentów niestosujących insuliny i/lub sulfonylomocznika, częstość występowania ciężkiej hipoglikemii wynosiła 1,0% w grupie leczonej sytagliptyną i 0,7% w grupie placebo. Ponadto, częstość występowania obiektywnie potwierdzonych przypadków zapalenia trzustki wynosiła 0,3% w grupie pacjentów leczonych sytagliptyną i 0,2% w grupie pacjentów otrzymujących placebo.¹⁰

Tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych zgłaszanych w związku ze stosowaniem sytagliptyny i metforminy, sklasyfikowanych według układów i narządów oraz częstości występowania:<sup data-drug="Eprocliv" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane podano poniżej zgodnie z MedDRA, według klasyfikacji układów i narządów oraz całkowitej częstości występowania (Tabela 1). Częstości występowania określono jako występujące: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000); bardzo rzadko (11

Szczególne zagrożenia związane z działalaniami niepożądanymi

Zagrożenia ze strony trzustki

Szczególną uwagę należy zwrócić na działania niepożądane związane z trzustką, gdyż mogą one stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Zgłaszano przypadki ostrego zapalenia trzustki, a także martwiczego i krwotocznego zapalenia trzustki, które mogą prowadzić do zgonu pacjenta. W badaniu TECOS częstość występowania obiektywnie potwierdzonych przypadków zapalenia trzustki wynosiła 0,3% w grupie pacjentów leczonych sytagliptyną i 0,2% w grupie otrzymującej placebo.¹²

Reakcje skórne

Wśród działań niepożądanych o nieznanej częstości występowania znajdują się poważne reakcje skórne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, zapalenie naczyń skóry oraz złuszczające choroby skóry, w tym zespół Stevensa-Johnsona i pemfigoid pęcherzowy. Te reakcje mogą być zagrażające życiu i wymagają natychmiastowego odstawienia leku oraz interwencji medycznej.¹³

Kwasica mleczanowa

Kwasica mleczanowa to rzadkie, ale bardzo poważne powikłanie związane ze stosowaniem metforminy. Jest to stan zagrożenia życia, charakteryzujący się podwyższonym stężeniem kwasu mlekowego we krwi, obniżeniem pH krwi i zaburzeniami elektrolitowymi. Ryzyko kwasicy mleczanowej wzrasta w przypadku niewydolności nerek, wątroby, hipoksji tkanek, odwodnienia i nadmiernego spożycia alkoholu.¹⁴

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁵