zespół chorego węzła zatokowego
Zespół chorego węzła zatokowego (sick sinus syndrome, SSS) to zaburzenie czynności węzła zatokowo-przedsionkowego, który pełni funkcję naturalnego rozrusznika serca. Stan ten charakteryzuje się nieprawidłowym wytwarzaniem impulsów elektrycznych, co prowadzi do zaburzeń rytmu serca.
Klinicznie zespół chorego węzła zatokowego może objawiać się bradykardią zatokową, zahamowaniami zatokowym, blokiem zatokowo-przedsionkowym, a także naprzemiennymi epizodami bradykardii i tachyarytmii (zespół tachy-brady). Pacjenci mogą doświadczać zawrotów głowy, omdleń, kołatania serca, duszności oraz zmniejszonej tolerancji wysiłku.
Diagnostyka SSS opiera się głównie na badaniu EKG, monitorowaniu holterowskim oraz testach wysiłkowych. W przypadku objawowej bradykardii leczeniem z wyboru jest implantacja stymulatora serca. U pacjentów z towarzyszącymi tachyarytmiami stosuje się również leczenie farmakologiczne. Chorzy z SSS są narażeni na zwiększone ryzyko zatorowości, szczególnie przy współistniejącym migotaniu przedsionków.
Zespół chorego węzła zatokowego najczęściej występuje u osób starszych i jest związany z procesem włóknienia i degeneracji tkanki węzła zatokowego. Inne przyczyny obejmują chorobę niedokrwienną serca, kardiomiopatie, choroby naciekowe, zaburzenia elektrolitowe, działania niepożądane leków (β-blokery, antagoniści wapnia, digoksyna) oraz uszkodzenia jatrogenne podczas zabiegów kardiochirurgicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fingolimod Aurovitas 0,5 mg
Fingolimod Aurovitas 0,5 mg, zawierający fingolimod w postaci chlorowodorku, jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami układu immunologicznego, w tym z zespołem niedoboru odporności, ciężkimi aktywnymi lub przewlekłymi zakażeniami (np. zapalenie wątroby, gruźlica) oraz u osób z aktywnymi nowotworami złośliwymi. Nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (stopień C wg Child-Pugh) ze względu na ryzyko nasilenia niewydolności wątroby i nieprzewidywalny metabolizm leku. W zakresie układu sercowo-naczyniowego przeciwwskazania obejmują m.in. zawał mięśnia sercowego, niestabilną dusznicę bolesną, udar mózgu, TIA, zaostrzenie niewydolności serca wymagające hospitalizacji w ciągu ostatnich 6 miesięcy, niewydolność serca klasy III/IV wg NYHA, ciężkie zaburzenia rytmu serca wymagające leczenia antyarytmikami klasy Ia lub III, bloki przedsionkowo-komorowe II stopnia typu Mobitz II i III stopnia oraz zespół chorego węzła zatokowego bez rozrusznika serca. Dodatkowo, wyjściowy odstęp QTc ≥ 500 ms w EKG stanowi przeciwwskazanie ze względu na ryzyko groźnych arytmii.
Ze względu na potencjalne działanie teratogenne, fingolimod jest przeciwwskazany w ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej antykoncepcji; zaleca się stosowanie antykoncepcji podczas terapii oraz przez 2 miesiące po jej zakończeniu. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu, badania EKG oraz oceny funkcji wątroby i układu immunologicznego, a także testu ciążowego u kobiet w wieku rozrodczym. W przypadku wątpliwości dotyczących stanu kardiologicznego wskazana jest konsultacja kardiologiczna. U pacjentów z zaburzeniami rytmu serca nieujętymi w przeciwwskazaniach, ale potencjalnie zwiększającymi ryzyko działań niepożądanych, należy rozważyć korzyści i ryzyko terapii oraz zapewnić ścisłe monitorowanie. W przypadku stwierdzenia przeciwwskazań lekarz powinien rozważyć alternatywne metody leczenia stwardnienia rozsianego.
badanie elektrokardiograficzne, blok przedsionkowo-komorowy, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciężkie zakażenie, działanie teratogenne, fingolimod, klasyfikacja Child-Pugh, klasyfikacja NYHA, leczenie immunosupresyjne, lek antyarytmiczny, lek immunosupresyjny, niestabilna dusznica bolesna, odstęp QTc, przejściowy atak niedokrwienny, przewlekła niewydolność serca, przewlekłe zakażenie, stwardnienie rozsiane, substancja czynna, udar mózgu, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zakażenie oportunistyczne, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, zespół niedoboru odporności, złośliwa choroba nowotworowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Primacor
Lek Primacor zawierający lerkanidypinę wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego, zwłaszcza bez stymulatora serca, oraz u osób z zaburzeniami czynności lewej komory serca i chorobą niedokrwienną serca. Pomimo braku jednoznacznych dowodów na negatywny wpływ na funkcję serca, zaleca się monitorowanie parametrów hemodynamicznych i EKG. U pacjentów z dławicą piersiową mogą wystąpić rzadkie incydenty nasilonego bólu przedsercowego lub zawału mięśnia sercowego. W przypadku zaburzeń czynności nerek (GFR > 30 ml/min) standardowa dawka 10 mg jest zwykle dobrze tolerowana, jednak dawkę 20 mg należy stosować ostrożnie, monitorując funkcję nerek i ciśnienie tętnicze. U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami wątroby wskazane jest indywidualne dostosowanie dawki ze względu na możliwe nasilone działanie przeciwnadciśnieniowe. Lek jest przeciwwskazany u chorych z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, nerek (GFR < 30 ml/min) oraz poddawanych hemodializie.
antybiotykoterapia empiryczna, ból przedsercowy, choroba niedokrwienna serca, ciśnienie tętnicze, dializa otrzewnowa, dieta niskosodowa, dławica piersiowa, działanie przeciwnadciśnieniowe, hemodializoterapia, induktor izoenzymu CYP3A4, lerkanidypina, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, parametry hemodynamiczne, pochodna dihydropirydyny, rowek dzielący, stymulator serca, zaburzenie czynności lewej komory serca, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakaźne zapalenie otrzewnej, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmętnienie płynu dializacyjnego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rivastigmin NeuroPharma
Podczas terapii rywastygminą (wodorowinian rywastygminy) zawartą w produkcie Rivastigmin NeuroPharma, kluczowe jest ścisłe przestrzeganie zaleceń dawkowania oraz monitorowanie pacjenta, zwłaszcza po przerwach w leczeniu dłuższych niż 3 dni, kiedy to terapia powinna być wznowiona od dawki 1,5 mg dwa razy na dobę. Należy zwracać uwagę na reakcje skórne po zastosowaniu plastrów transdermalnych, w tym alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, które wymaga przerwania leczenia i ewentualnej zmiany na formę doustną po negatywnym teście alergicznym. Działania niepożądane związane z dawką obejmują nadciśnienie tętnicze i omamy u pacjentów z chorobą Alzheimera oraz nasilenie objawów pozapiramidowych u chorych z otępieniem w przebiegu choroby Parkinsona. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty i biegunka, są częste, szczególnie na początku terapii lub przy zwiększaniu dawki, a ich nasilenie może prowadzić do odwodnienia wymagającego interwencji medycznej.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, alergiczne zapalenie skóry, astma oskrzelowa, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, dyskineza, inhibitor cholinoesterazy, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedrożność dróg moczowych, nudności, objawy pozapiramidowe, obturacyjna choroba płuc, otępienie w chorobie Alzheimera, otępienie w chorobie Parkinsona, pęknięcie przełyku, rumień, spowolnienie ruchowe, wodorowinian rywastygminy, zaburzenia przewodzenia, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie chodu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Isoptin SR 120 mg
Lek Isoptin SR zawierający 120 mg werapamilu chlorowodorku w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu posiada liczne przeciwwskazania, które należy starannie uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na werapamil lub substancje pomocnicze, wstrząs kardiogenny, blok przedsionkowo-komorowy II° lub III° bez stymulatora serca, zespół chorego węzła zatokowego bez stymulatora, niewydolność serca z frakcją wyrzutową <35% i/lub ciśnieniem zaklinowania w tętnicy płucnej >20 mmHg (z wyjątkiem niewydolności wtórnej do częstoskurczu nadkomorowego), a także migotanie lub trzepotanie przedsionków z obecnością dodatkowej drogi przewodzenia (np. WPW, LGL). Werapamil, jako bloker kanału wapniowego, może nasilać zaburzenia przewodzenia i prowadzić do groźnych arytmii, w tym całkowitego bloku AV czy tachyarytmii komorowych zagrażających życiu.
Istotne jest również przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania werapamilu z iwabradyną ze względu na ryzyko nadmiernego zwolnienia akcji serca. Przed wdrożeniem terapii konieczna jest dokładna ocena kardiologiczna pacjenta, w tym EKG w celu wykluczenia zaburzeń przewodzenia i arytmii. Warto zwrócić uwagę, że jedna tabletka Isoptin SR zawiera 18,6 mg sodu, co może mieć znaczenie u pacjentów z restrykcją sodową, choć nie stanowi formalnego przeciwwskazania. Prawidłowa identyfikacja przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpieczeństwa i skuteczności leczenia werapamilem.
arytmia, badanie elektrokardiograficzne, blok przedsionkowo-komorowy, bloker kanału wapniowego, bradykardia, ciśnienie zaklinowania w tętnicy płucnej, częstoskurcz nadkomorowy, działanie inotropowe ujemne, efekt chronotropowy ujemny, frakcja wyrzutowa, iwabradyna, migotanie komór, migotanie przedsionków, nadwrażliwość na werapamil, niewydolność serca, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tachyarytmia komorowa, werapamil, wstrząs kardiogenny, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zatrzymanie akcji serca, zespół chorego węzła zatokowego, zespół Lowna-Ganonga-Levine’a, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Bixebra 5 mg
Iwabradyna (Bixebra) jest przeciwwskazana u pacjentów z bradykardią (HR <70/min), wstrząsem kardiogennym, świeżym zawale mięśnia sercowego, zespołem chorego węzła zatokowego, blokiem zatokowo-przedsionkowym, blokiem przedsionkowo-komorowym III stopnia, niestabilną lub ostrą niewydolnością serca oraz niestabilną dławicą piersiową. Nie należy jej stosować u osób z ciężkim niedociśnieniem tętniczym (ciśnienie <90/50 mm Hg), ciężką niewydolnością wątroby oraz u pacjentów zależnych od stymulatora serca, gdzie częstość akcji serca jest narzucona przez urządzenie. Ponadto, preparat zawiera laktozę (45,36 mg w tabletce 5 mg i 68,04 mg w tabletce 7,5 mg), co stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z nietolerancją laktozy. Monitorowanie częstości pracy serca jest kluczowe, zwłaszcza u osób starszych i z zaburzeniami przewodzenia, aby uniknąć nadmiernej bradykardii i powikłań kardiologicznych.
antagonista wapnia, antybiotyki makrolidowe, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, bradykardia zatokowa, cytochrom P450, diltiazem, dławica piersiowa, inhibitory enzymatyczne, inhibitory proteazy, iwabradyna, leki przeciwgrzybicze, nadwrażliwość na lek, niedociśnienie, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, niewydolność wątroby, ostry zespół wieńcowy, perfuzja tkankowa, stymulator serca, werapamil, wstrząs kardiogenny, zaburzenia przewodzenia, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Iwabradyna Synthon 5 mg
Iwabradyna Synthon (chlorowodorek iwabradyny) w dawce 5 mg wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych ściśle powiązany z mechanizmem blokowania kanałów f węzła zatokowego. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zaburzenia widzenia (14,5%) manifestujące się jako przemijające fosfeny, wrażenie silnego światła, aureole, efekt stroboskopowy lub kalejdoskopowy oraz zwielokrotnione obrazy, które zwykle pojawiają się w ciągu pierwszych dwóch miesięcy terapii i ustępują w trakcie leczenia u 77,5% pacjentów. Bradykardia występuje u 3,3% pacjentów, z ciężką bradykardią (≤40 uderzeń/min) u 0,5%, szczególnie w pierwszych 2-3 miesiącach terapii, co wymaga monitorowania, zwłaszcza u osób z chorobami układu sercowo-naczyniowego i stosujących inne leki zwalniające rytm serca. Ponadto, iwabradyna zwiększa ryzyko migotania przedsionków (4,86% vs. 4,08% w grupie kontrolnej; HR 1,26, 95% CI [1,15-1,39]) oraz epizodów przemijającego nadciśnienia tętniczego (7,1% vs. 6,1% placebo), które nie wpływają na skuteczność leczenia.
blok przedsionkowo-komorowy, blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia, bradykardia, ciężka bradykardia, diplopia, duszność, ekstrasystolia komorowa, ekstrasystolia nadkomorowa, eozynofilia, farmakoterapia, fosfeny, hiperkreatynemia, hiperurykemia, hipotensja, kurcze mięśniowe, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie widzenia, zawroty błędnikowe, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metoclopramide hameln
Stosowanie metoklopramidu (Metoclopramide hameln 5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) wiąże się z ryzykiem wystąpienia objawów pozapiramidowych, szczególnie u dzieci, młodzieży oraz przy wysokich dawkach. Objawy te mogą pojawić się już po jednokrotnym podaniu i wymagają natychmiastowego odstawienia leku oraz ewentualnego leczenia objawowego (benzodiazepiny u dzieci, leki przeciwcholinergiczne u dorosłych). Należy zachować co najmniej 6-godzinny odstęp między dawkami, aby uniknąć przedawkowania. Długotrwała terapia powyżej 3 miesięcy zwiększa ryzyko rozwoju dyskinezy późnej, zwłaszcza u osób starszych, co wymaga monitorowania i natychmiastowego zaprzestania leczenia w przypadku jej wystąpienia. Opisano również przypadki złośliwego zespołu neuroleptycznego, co wymaga przerwania terapii i wdrożenia odpowiedniego leczenia. Metoklopramid może nasilać objawy choroby Parkinsona i wymaga ostrożności u pacjentów z zaburzeniami neurologicznymi oraz stosujących inne leki działające na OUN.
błękit metylenowy, choroba Parkinsona, dyskineza późna, działanie niepożądane układu krążenia, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, methemoglobinemia, niedobór reduktazy NADH cytochromu b5, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objaw pozapiramidowy, odstęp sześciogodzinny, powolny bolus, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie przewodzenia w sercu, zespół chorego węzła zatokowego, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rytmonorm 300 300 mg
Propafenon (Rytmonorm 300) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki preparatu, zespołem Brugadów, istotnymi strukturalnymi chorobami serca (w tym zawałem mięśnia sercowego w ciągu ostatnich 3 miesięcy, niewyrównaną zastoinową niewydolnością serca z frakcją wyrzutową lewej komory <35% oraz wstrząsem kardiogennym, z wyjątkiem wywołanego niemiarowością). Ze względu na działanie zwalniające przewodzenie, lek jest przeciwwskazany przy objawowej ciężkiej bradykardii, zaburzeniach czynności węzła zatokowego, bloku przedsionkowo-komorowym II° lub wyższym oraz bloku odnóg pęczka Hisa u pacjentów bez stymulatora serca. Ponadto, propafenon nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężkim niedociśnieniem tętniczym oraz zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej, zwłaszcza hipokaliemią i hiperkaliemią, ze względu na ryzyko proarytmii.
arytmia komorowa, astma oskrzelowa, blok dystalny, blok odnóg pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, działanie inotropowo ujemne, działanie proarytmiczne, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperkaliemia, hipokaliemia, inhibitor enzymów cytochromu P450, miastenia, nadwrażliwość na substancję czynną, niedociśnienie tętnicze, nieprawidłowy zapis EKG, obrzęk naczynioruchowy, obturacyjna choroba płuc, POChP, propafenonu chlorowodorek, przeciwwskazanie, przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe, przełom miasteniczny, reakcja anafilaktyczna, rytonawir, rzut serca, skurcz oskrzeli, strukturalna choroba serca, terapia przeciwarytmiczna, układ bodźcoprzewodzący serca, wstrząs kardiogenny, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Brugadów, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon substancji czynnych
Werapamil – Przeciwwskazania stosowania
Werapamil, antagonista kanałów wapniowych, jest szeroko stosowany w kardiologii, dostępny w preparatach takich jak Isoptin (40 mg, 80 mg, 120 mg SR, 240 mg SR-E) oraz Staveran (40 mg, 80 mg, 120 mg). Bezwzględne przeciwwskazania do jego stosowania obejmują nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze (np. laktozę jednowodną, barwniki E110 i żółcień chinolinową), blok przedsionkowo-komorowy II° lub III° (z wyjątkiem pacjentów ze stymulatorem serca), zespół chorego węzła zatokowego (również z wyjątkiem stymulatora), wstrząs kardiogenny oraz migotanie lub trzepotanie przedsionków z obecnością dodatkowej drogi przewodzenia (zespoły WPW, LGL). Werapamil wykazuje działanie inotropowe i dromotropowe ujemne, co w wymienionych stanach może prowadzić do groźnych dla życia zaburzeń rytmu, bradykardii, zatrzymania krążenia lub pogorszenia niewydolności serca.
antagonista wapnia, asystolia, blok przedsionkowo-komorowy, chlorowodorek werapamilu, choroba niedokrwienna serca, ciśnienie zaklinowania, częstoskurcz nadkomorowy, działanie chronotropowe, działanie inotropowe, echokardiografia, efekt dromotropowy, frakcja wyrzutowa, iwabradyna, migotanie komór, receptory beta-adrenergiczne, tachyarytmia komorowa, trzepotanie przedsionków, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs kardiogenny, zatrzymanie zatokowe, zespół chorego węzła zatokowego, zespół WPW - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ticagrelor Aristo
Tikagrelor, jako lek przeciwpłytkowy, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwawień, w tym u osób z niedawnymi urazami, zabiegami chirurgicznymi, zaburzeniami krzepnięcia czy aktywnymi krwawieniami z przewodu pokarmowego. Przeciwwskazany jest u pacjentów z czynnym krwawieniem, krwotokiem śródczaszkowym w wywiadzie oraz ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. W przypadku planowanych zabiegów chirurgicznych tikagrelor należy odstawić na 5 dni przed operacją, a w ostrym zespole wieńcowym po przebytym niedokrwiennym udarze mózgu leczenie nie powinno przekraczać 12 miesięcy. Monitorowanie czynności nerek jest zalecane, zwłaszcza u pacjentów ≥75 lat, z umiarkowaną do ciężkiej niewydolnością nerek oraz stosujących ARB, ze względu na możliwy wzrost stężenia kreatyniny. Tikagrelor może powodować duszność, zwykle łagodną do umiarkowanej, oraz rzadko zakrzepową plamicę małopłytkową (TTP), wymagającą szybkiej interwencji.
antagonista receptora angiotensyny, antagonista wapnia, astma, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, czynnik płytkowy 4, desmopresyna, digoksyna, diltiazem, dnawe zapalenie stawów, doustny lek przeciwzakrzepowy, duszność, hiperurykemia, krwotok śródczaszkowy, kwas acetylosalicylowy, kwas aminokapronowy, kwas traneksamowy, lek fibrynolityczny, lek przeciwpłytkowy, małopłytkowość, małopłytkowość zależna od heparyny, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nefropatia moczanowa, niedokrwienny udar mózgu, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oddech Cheyne’a-Stokesa, ośrodkowy bezdech senny, ostry zespół wieńcowy, pauza komorowa, plazmafereza, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przewlekła niewydolność serca, przewlekła obturacyjna choroba płuc, receptor P2Y12, rekombinowany czynnik VIIa, skłonność do krwawień, stężenie kreatyniny, tikagrelor, transfuzja płytek, umiarkowana niewydolność wątroby, werapamil, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kapizen
Lerkanidypina wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego, zwłaszcza bez wszczepionego stymulatora serca, ze względu na wpływ na automatyzm węzła zatokowego. Pomimo braku negatywnego wpływu na funkcję lewej komory w badaniach hemodynamicznych, zaleca się monitorowanie parametrów u pacjentów z zaburzeniami czynności lewej komory oraz chorobą niedokrwienną serca, ze względu na ryzyko nasilenia objawów dławicy piersiowej i potencjalne incydenty sercowo-naczyniowe, w tym pojedyncze przypadki zawału mięśnia sercowego. W terapii należy zwracać uwagę na możliwe nasilenie bólu przedsercowego i napadów dławicy, szczególnie na początku leczenia.
U pacjentów z lekkimi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek lub wątroby standardowa dawka początkowa 10 mg/dobę jest zwykle dobrze tolerowana, jednak zwiększanie dawki do 20 mg wymaga ostrożności i indywidualnego dostosowania. Lek jest przeciwwskazany u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz nerek (GFR < 30 ml/min) i u pacjentów poddawanych hemodializie. U pacjentów dializowanych otrzewnowo może wystąpić zmętnienie płynu otrzewnowego związane ze wzrostem stężenia triglicerydów, co może być mylnie interpretowane jako zapalenie otrzewnej. Induktory CYP3A4 (np. fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna) obniżają stężenie lerkanidypiny, co wymaga monitorowania skuteczności terapii i ewentualnej korekty dawki. Zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia ze względu na ryzyko nadmiernego spadku ciśnienia tętniczego. Lek nie jest zalecany u dzieci i młodzieży z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Preparat zawiera laktozę jednowodną (30–60 mg na tabletkę) i jest wolny od sodu (< 23 mg/tabletkę), co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją laktozy lub na diecie niskosodowej.
antybiotykoterapia, automatyzm węzła zatokowego, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, dializa otrzewnowa, dihydropirydyna, dławica piersiowa, farmakokinetyka, fenytoina, hemodializa, induktor CYP3A4, infekcyjne zapalenie otrzewnej, karbamazepina, laktoza jednowodna, lek przeciwpadaczkowy, lerkanidypina, nietolerancja galaktozy, preparat przeciwnadciśnieniowy, ryfampicyna, stymulator serca, zaburzenie czynności lewej komory, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmętnienie płynu otrzewnowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ivabradine Genoptim 5 mg
Lek Ivabradine Genoptim jest przeciwwskazany u pacjentów z bradykardią (HR <70/min), wstrząsem kardiogennym, świeżym zawałem mięśnia sercowego, ciężkim niedociśnieniem (<90/50 mm Hg), zaburzeniami przewodzenia (zespół chorego węzła zatokowego, blok zatokowo-przedsionkowy, blok przedsionkowo-komorowy III stopnia), niestabilną lub ostrą niewydolnością serca, niestabilną dławicą piersiową oraz u osób ze stymulatorem serca. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby ze względu na metabolizm wątrobowy iwabradyny oraz u kobiet w ciąży, karmiących piersią i u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji. Tabletki zawierają laktozę (62 mg w dawce 5 mg i 93 mg w dawce 7,5 mg), co wyklucza ich stosowanie u osób z nietolerancją laktozy.
antybiotyki makrolidowe, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, diltiazem, działanie teratogenne, flukonazol, fotopsja, inhibitor cytochromu P450, inhibitor proteazy HIV, lek anestetyczny, lek antyarytmiczny, lek hipotensyjny, nadwrażliwość na iwabradynę, niedociśnienie, niestabilna dławica piersiowa, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, niewydolność wątroby, odstęp QT, pochodne azolowe, rozrusznik serca, stężenie leku w osoczu, werapamil, wstrząs kardiogenny, zaburzenia przewodzenia, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Iwabradyna Synthon 7,5 mg
Iwabradyna Synthon w dawce 7,5 mg jest przeciwwskazana u pacjentów z bradykardią (HR <70/min), wstrząsem kardiogennym, świeżym zawałem mięśnia sercowego, ciężkim niedociśnieniem tętniczym (<90/50 mm Hg), zespołem chorego węzła zatokowego, blokiem zatokowo-przedsionkowym, niestabilną lub ostrą niewydolnością serca, niestabilną dławicą piersiową oraz blokiem przedsionkowo-komorowym III stopnia. Nie zaleca się jej stosowania u pacjentów wymagających stałej stymulacji serca oraz u osób z ciężką niewydolnością wątroby ze względu na ryzyko kumulacji leku. Preparat zawiera laktozę jednowodną (2,016 mg/tabletkę), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją tego cukru. Przed terapią konieczna jest ocena częstości pracy serca, ciśnienia tętniczego, funkcji wątroby, rytmu serca oraz wykluczenie ciąży u kobiet w wieku rozrodczym.
antybiotyki makrolidowe, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, choroba wieńcowa, diltiazem, dysfagia, erytromycyna, inhibitory CYP3A4, inhibitory cytochromu P450, inhibitory proteazy HIV, itrakonazol, iwabradyna, ketokonazol, klarytromycyna, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na substancję czynną, nefazodon, niedociśnienie, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność serca, niewydolność wątroby, ostra niewydolność serca, pochodne azolowe, rytm serca, stymulator serca, werapamil, wstrząs kardiogenny, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Staveran 120 120 mg
Staveran 120, zawierający 120 mg werapamilu chlorowodorku w formie tabletek powlekanych, jest antagonistą wapnia o licznych przeciwwskazaniach kardiologicznych. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z wstrząsem kardiogennym, blokiem przedsionkowo-komorowym II° lub III° (z wyjątkiem pacjentów ze stymulatorem serca), zespołem chorego węzła zatokowego (również z wyjątkiem stymulatora), niewydolnością serca z frakcją wyrzutową <35% i/lub ciśnieniem zaklinowania w tętnicy płucnej >20 mmHg, a także u chorych z migotaniem lub trzepotaniem przedsionków z obecnością dodatkowej drogi przewodzenia (np. WPW, LGL). Ponadto, lek zawiera 19,99 mg laktozy jednowodnej na tabletkę, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy. Werapamil wykazuje działanie inotropowe ujemne i może nasilać bradykardię oraz zaburzenia przewodzenia, co wymaga szczególnej ostrożności w określonych stanach klinicznych.
amiodaron, antagonista wapnia, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia zatokowa, ciśnienie zaklinowania w tętnicy płucnej, częstoskurcz nadkomorowy, dysfagia, flekainid, frakcja wyrzutowa, iwabradyna, laktoza jednowodna, lek antyarytmiczny, lek beta-adrenolityczny, migotanie komór, migotanie przedsionków, miopatia, nadwrażliwość na werapamil, napadowe migotanie przedsionków, nietolerancja laktozy, niewydolność wątroby, rabdomioliza, statyna, tachyarytmia komorowa, werapamil, wstrząs kardiogenny, zespół chorego węzła zatokowego, zespół Lowna-Ganonga-Levine’a, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a - Leksykon chorób i schorzeń
Bradykardia – Patofizjologia i mechanizm
Bradykardia definiowana jest jako częstość akcji serca poniżej 60 uderzeń na minutę (bpm), choć praktyczniejszą granicą jest 50 bpm, gdyż większość pacjentów z HR 50-60 bpm pozostaje bezobjawowa. Etiologia bradykardii obejmuje dysfunkcję węzła zatokowo-przedsionkowego (SA), zaburzenia przewodzenia węzła przedsionkowo-komorowego (AV) oraz bloki w układzie Hisa-Purkinjego. Dysfunkcja węzła SA (zespół chorego węzła zatokowego) wiąże się z włóknieniem, amyloidozą, hipoplazją i może manifestować się zarówno bradykardią, jak i tachykardią. Bloki SA i AV klasyfikowane są według stopnia zaawansowania, od opóźnień przewodzenia do całkowitego braku przewodzenia impulsów. Bradykardia może mieć podłoże genetyczne (mutacje w genach HCN4, kanałach Ca2+), metaboliczne (hiperkaliemia, hiponatremia), neurologiczne (wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego, uraz rdzenia szyjnego) oraz być efektem działania leków (beta-blokery, digoksyna, blokery kanału wapniowego). Względna bradykardia obserwowana jest w wielu chorobach zakaźnych i stanach zapalnych, gdzie cytokiny wpływają na funkcję węzła zatokowego i autonomiczny układ nerwowy.
amyloidoza, blok AV pierwszego stopnia, blok AV trzeciego stopnia, blok dwupęczkowy, blok odnogi pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, blok trójpęczkowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, bradykardia odruchowa, dysautonomia, dysfunkcja węzła zatokowego, dysrefleksja autonomiczna, gen HCN4, hiperkaliemia, hiponatremia, kanały sodowe, migotanie przedsionków, nerw błędny, niedoczynność tarczycy, odruch Cushinga, torsade de pointes, układ Hisa-Purkinjego, węzeł przedsionkowo-komorowy, węzeł zatokowo-przedsionkowy, względna bradykardia, zatrzymanie zatokowe, zespół chorego węzła zatokowego, zespół długiego QT - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ticagrelor MSN
Tikagrelor, stosowany jako lek przeciwpłytkowy, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem powikłań krwotocznych, co wymaga starannej oceny korzyści i ryzyka u pacjentów, zwłaszcza tych z niedawnymi urazami, zabiegami chirurgicznymi, zaburzeniami krzepnięcia, aktywnymi krwawieniami z przewodu pokarmowego oraz stosujących jednocześnie NLPZ, doustne leki przeciwzakrzepowe lub leki fibrynolityczne. Przeciwwskazania obejmują czynne krwawienia, krwotok śródczaszkowy w wywiadzie oraz ciężkie zaburzenia czynności wątroby. Badania kliniczne TICO i TWILIGHT wykazały, że po 3 miesiącach dwulekowej terapii tikagrelorem i ASA u pacjentów po PCI z OZW, odstawienie ASA i kontynuacja monoterapii tikagrelorem przez 9-12 miesięcy zmniejsza ryzyko krwawień bez zwiększenia MACE. W przypadku planowanych zabiegów chirurgicznych tikagrelor należy odstawić na 5 dni przed operacją, a u pacjentów po CABG odstawienie na ≥ 2 dni zmniejsza ryzyko ciężkich krwawień.
astma, blok przedsionkowo-komorowy, bradyarytmia, dnawe zapalenie stawów, doustny lek przeciwzakrzepowy, dwulekowa terapia przeciwpłytkowa, hiperurykemia, krwotok śródczaszkowy, lek fibrynolityczny, lek przeciwfibrynolityczny, lek przeciwpłytkowy, MACE, małopłytkowość, małopłytkowość zależna od heparyny, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nefropatia moczanowa, niedokrwienny udar mózgu, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oddychanie Cheyne’a-Stokesa, ośrodkowy bezdech senny, ostry zespół wieńcowy, plazmafereza, POChP, pomostowanie aortalno-wieńcowe, powikłanie krwotoczne, transfuzja płytek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie sercowo-naczyniowe, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Nivalin
Galantamina, zawarta w produkcie leczniczym Nivalin (stężenia 2,5 mg/ml lub 5 mg/ml), wykazuje parasympatykomimetyczne działanie, które może prowadzić do bradykardii oraz bloków przedsionkowo-komorowych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego, nadkomorowymi zaburzeniami przewodnictwa, niewyrównanymi zaburzeniami elektrolitowymi (hiperkaliemia, hipokaliemia) oraz u osób przyjmujących leki zwalniające rytm serca, takie jak digoksyna czy β-blokery. U pacjentów z zastoinową niewydolnością serca konieczne jest monitorowanie funkcji sercowo-naczyniowych ze względu na ryzyko zaburzeń rytmu i pogorszenia niewydolności. Istnieje także ryzyko wydłużenia odstępu QTc i torsade de pointes, zwłaszcza przy przedawkowaniu, co wymaga ostrożności u pacjentów z wydłużonym QTc, chorobami serca oraz zaburzeniami elektrolitowymi.
blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, bromowodorek galantaminy, choroba Parkinsona, digoksyna, drgawki uogólnione, działanie parasympatykomimetyczne, hiperkaliemia, hipokaliemia, inhibitor esterazy cholinowej, klirens kreatyniny, łagodna niewydolność nerek, lek blokujący receptor beta-adrenergiczny, nadkomorowe zaburzenia przewodnictwa, niedrożność dróg moczowych, retencja moczu, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia elektrolitowe, zastoinowa niewydolność serca, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół chorego zatoki – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zespół chorego węzła zatokowego (ZCZ) charakteryzuje się dysfunkcją węzła zatokowo-przedsionkowego, manifestującą się bradykardią, zahamowaniami zatokowymi lub naprzemiennym występowaniem tachykardii i bradykardii. W badaniach prospektywnych u nieleczonych pacjentów około 57% doświadczyło istotnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak omdlenia (23%), jawna niewydolność serca (17%), przewlekłe migotanie przedsionków (11%) oraz źle tolerowane napady tachyarytmii (6%). Rokowanie zależy od wieku, obecności chorób współistniejących, zaawansowania dysfunkcji węzła zatokowego oraz rozwoju migotania przedsionków, które rocznie dotyka około 5% pacjentów. Śmiertelność w ZCZ wynosi około 4% rocznie i jest głównie związana z chorobą strukturalną serca, a nie samą dysfunkcją węzła zatokowego, która ma raczej łagodny przebieg i niskie ryzyko nagłej śmierci sercowej.
biomarker, bradykardia, choroba współistniejąca, dysfagia, dysfunkcja węzła zatokowego, implantacja rozrusznika, kardiolog, migotanie przedsionków, nagła śmierć sercowa, niewydolność serca, omdlenie, pielęgniarka kardiologiczna, rozrusznik serca, strukturalna choroba serca, tachyarytmia, tachykardia, udar mózgu, węzeł zatokowo-przedsionkowy, wskaźnik przeżywalności, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie zatokowe, zdarzenie sercowo-naczyniowe, zespół chorego węzła zatokowego, zespół chorego zatoki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ivabradine Genoptim 7,5 mg
Iwabradyna, badana klinicznie na niemal 45 000 pacjentów, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, z dominującymi zaburzeniami widzenia (14,5% pacjentów) oraz bradykardią (3,3%). Zaburzenia widzenia obejmują przemijające fotopsje, takie jak wrażenie silnego światła, aureole, efekt stroboskopowy, czy zwielokrotnione obrazy, które pojawiają się głównie w pierwszych dwóch miesiącach terapii i ustępują u 77,5% pacjentów podczas leczenia lub po jego zakończeniu. Bradykardia, szczególnie w pierwszych 2-3 miesiącach, może być ciężka u 0,5% pacjentów (HR ≤40/min). Migotanie przedsionków występuje częściej u leczonych iwabradyną (4,86%) niż w grupie kontrolnej (4,08%), z HR 1,26 (95% CI 1,15-1,39). Inne działania niepożądane obejmują blok przedsionkowo-komorowy (w tym II i III stopnia), zespół chorego węzła zatokowego, zaburzenia ciśnienia tętniczego (niekontrolowane nadciśnienie i niedociśnienie), omdlenia oraz objawy ze strony układu nerwowego, pokarmowego i mięśniowo-szkieletowego.
astenia, aureola wzrokowa, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, ból brzucha, ból głowy, bradykardia, dekompozycja obrazu, duszność, eozynofilia, fotopsja, iwabradyna, kołatanie serca, kreatynina, kurcze mięśni, kwas moczowy, migotanie przedsionków, niedociśnienie, niestabilne ciśnienie tętnicze, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, palinopsja, podwójne widzenie, pokrzywka, rumień, skurcze komorowe, skurcze nadkomorowe, świąd, wydłużenie odstępu QT, wysypka, zaburzenia widzenia, zaparcia, zawroty błędnikowe, zawroty głowy, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Bloxazoc 47,5 mg
Lek Bloxazoc, zawierający metoprololu bursztynian w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, jest przeciwwskazany u pacjentów z niestabilną, niewyrównaną niewydolnością serca, objawową bradykardią, blokiem przedsionkowo-komorowym II i III stopnia oraz zespołem chorego węzła zatokowego bez rozrusznika serca. Przeciwwskazania obejmują także niedociśnienie tętnicze, wstrząs kardiogenny, oraz stany połączone z ryzykiem niedokrwienia obwodowego i zgorzeli. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z ciśnieniem skurczowym poniżej 100 mmHg, akcją serca <45/min oraz odstępem PQ >0,24 s, zwłaszcza w kontekście podejrzenia ostrego zawału mięśnia sercowego. Metoprolol jest również przeciwwskazany u osób otrzymujących inotropowo dodatnie leki beta-agonistyczne oraz u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu.
beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia objawowa, choroba tętnic obwodowych, działanie inotropowo ujemne, hipoperfuzja, leczenie inotropowo dodatnie, metoprololu bursztynian, nadwrażliwość na metoprolol, niedociśnienie, niedokrwienie obwodowe, niewyrównana niewydolność serca, obrzęk płuc, odstęp PQ, rozrusznik serca, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, wstrząs kardiogenny, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, zgorzel - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rywastygmina Aurovitas
System transdermalny rywastygminy (Rywastygmina Aurovitas, plaster) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na zależność częstości i nasilenia działań niepożądanych od dawki. W przypadku przerwania terapii na ponad 3 dni, wznowienie leczenia powinno odbywać się od dawki początkowej 4,6 mg/24 h. Niewłaściwe stosowanie, takie jak nakładanie nowego plastra bez usunięcia poprzedniego lub jednoczesne stosowanie wielu plastrów, może prowadzić do poważnych powikłań, włącznie z hospitalizacją i zgonem. Najczęstsze działania niepożądane to zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), szczególnie u kobiet i pacjentów z odwodnieniem, które mogą wymagać dożylnego nawodnienia lub modyfikacji dawki. Zaleca się regularne monitorowanie masy ciała, ze względu na ryzyko jej zmniejszenia u chorych na chorobę Alzheimera. Bradykardia wywołana rywastygminą zwiększa ryzyko torsade de pointes, zwłaszcza u pacjentów z niewyrównaną niewydolnością serca, niedawnym zawałem, bradyarytmiami, zaburzeniami elektrolitowymi lub stosujących leki wydłużające QT.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, astma, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradyarytmia, bradykardia, choroba Alzheimera, choroba wrzodowa, grudka, inhibitor cholinesterazy, lek cholinomimetyczny, napad drgawkowy, niedrożność dróg moczowych, niewydolność serca, objawy pozapiramidowe, obrzęk, obturacyjna choroba płuc, odwodnienie, pęcherz, przedłużenie odstępu QT, rumień, substancja cholinergiczna, system transdermalny rywastygminy, torsade de pointes, wydzielanie soku żołądkowego, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon chorób i schorzeń
Bradykardia – Etiologia i przyczyny
Bradykardia definiowana jest jako spoczynkowa częstość rytmu serca poniżej 60 uderzeń na minutę, choć klinicznie istotna bradykardia może być rozpatrywana przy wartościach 50 lub nawet 40 uderzeń/min. Etiologia bradykardii jest zróżnicowana i obejmuje przyczyny fizjologiczne (np. adaptacja u sportowców, sen, starszy wiek) oraz patologiczne, które można podzielić na wewnątrzpochodne (np. choroba niedokrwienna serca, zespół chorego węzła zatokowego, blok przedsionkowo-komorowy) i zewnątrzpochodne (np. stymulacja wagalna, zaburzenia metaboliczne, niedoczynność tarczycy, leki takie jak beta-adrenolityki czy glikozydy nasercowe). Mechanizmy patofizjologiczne obejmują dysfunkcję węzła zatokowego, blok przedsionkowo-komorowy oraz zaburzenia przewodzenia impulsów elektrycznych w sercu, często związane z degeneracyjnym zwłóknieniem tkanki przewodzącej lub uszkodzeniem serca w przebiegu chorób podstawowych.
amyloidoza, arytmia płodowa, beta-adrenolityk, bezdech senny, blok przedsionkowo-komorowy, bloker kanału wapniowego, błonica, borelioza, bradykardia, bradykardia odruchowa, bradykardia zatokowa, całkowity blok serca, centralny bezdech, choroba Chagasa, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, dur brzuszny, dysfunkcja węzła zatokowego, dystrofia mięśniowa, glikozyd nasercowy, gorączka reumatyczna, hemochromatoza, hiperkaliemia, hipoglikemia, hipoksja, jadłowstręt psychiczny, kardiomiopatia, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość zatoki szyjnej, niedoczynność tarczycy, odruch Cushinga, odruch nurkowy, odruch oczno-sercowy, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina, węzeł zatokowo-przedsionkowy, węzeł zatokowy, wrodzona wada serca, względna bradykardia, zaburzenie autonomiczne, zaburzenie rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Raenom 7,5 mg
Lek Raenom zawierający iwabradynę (bromowodorek) w dawkach 5 mg i 7,5 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z bradykardią (częstość pracy serca <70/min), zespołem chorego węzła zatokowego, blokami przedsionkowo-komorowymi i zatokowo-przedsionkowymi, wstrząsem kardiogennym, ostrym zawałem mięśnia sercowego, ciężkim niedociśnieniem (<90/50 mmHg), niestabilną lub ostrą niewydolnością serca oraz niestabilną dławicą piersiową. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na iwabradynę lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (44,607 mg w tabletce 5 mg i 41,675 mg w tabletce 7,5 mg), co jest istotne u osób z nietolerancją tego cukru. Iwabradyna jest metabolizowana przez CYP3A4, dlatego jednoczesne stosowanie z silnymi inhibitorami tego enzymu (np. ketokonazol, klarytromycyna, rytonawir) jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko bradykardii i powikłań. Umiarkowane inhibitory CYP3A4, takie jak werapamil i diltiazem, mogą nasilać efekt bradykardyzujący i również stanowią przeciwwskazanie do terapii.
antybiotyki makrolidowe, azolowe pochodne przeciwgrzybicze, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, ciężka niewydolność wątroby, ciężkie niedociśnienie, cytochrom P450 3A4, częstość akcji serca, diltiazem, dysfagia, erytromycyna, inhibitory proteazy HIV, itrakonazol, iwabradyna, ketokonazol, klarytromycyna, laktoza, nadwrażliwość, nadwrażliwość na substancję czynną, niestabilna dławica piersiowa, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, ostry zawał mięśnia sercowego, stymulator serca, układ krążenia, werapamil, wstrząs kardiogenny, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Taptiqom (15 mcg + 5 mg)/ml
Produkt leczniczy Taptiqom, zawierający tafluprost 15 µg/ml oraz tymolol 5 mg/ml w postaci kropli do oczu, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki aktywne lub substancje pomocnicze, w tym fosforany (1,3 mg/ml). Ze względu na obecność tymololu, beta-adrenolityku, lek nie powinien być stosowany u chorych z aktywną astmą oskrzelową, astmą w wywiadzie, ciężką postacią POChP, bradykardią (<60 uderzeń/min), zespołem chorego węzła zatokowego, blokiem przedsionkowo-komorowym II/III stopnia bez rozrusznika, objawową niewydolnością serca oraz wstrząsem kardiogennym, ze względu na ryzyko zaostrzenia chorób układu oddechowego i krążenia oraz poważnych zaburzeń rytmu serca.
analog prostaglandyny F2α, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia zatokowa, choroba Raynauda, cukrzyca, dławica piersiowa, niewydolność serca, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, skurcz oskrzeli, tafluprost, tymolol, tyreotoksykoza, wstrząs kardiogenny, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Physiotens 0,2 0,2 mg
Moksonidyna, substancja czynna leku Physiotens 0,2 mg, jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu. Ze względu na jej wpływ na układ sercowo-naczyniowy, nie należy stosować jej u chorych z zespołem chorego węzła zatokowego, bradykardią z tętnem spoczynkowym poniżej 50 uderzeń/min, a także przy blokach przedsionkowo-komorowych II° i III°. Ponadto, niewydolność serca stanowi bezwzględne przeciwwskazanie, gdyż moksonidyna może obniżać kurczliwość mięśnia sercowego i pojemność minutową, co może pogorszyć stan kliniczny pacjenta.
Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest dokładna ocena kliniczna, w tym szczegółowy wywiad alergologiczny, EKG spoczynkowe z oceną rytmu i przewodzenia oraz wykluczenie niewydolności serca za pomocą badania klinicznego, echokardiografii i oznaczenia NT-proBNP. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z łagodnymi zaburzeniami przewodzenia (blok I°), bradykardią graniczną (50-55 uderzeń/min) oraz upośledzoną funkcją nerek, ze względu na eliminację leku przez nerki. W przypadku stwierdzenia przeciwwskazań, zaleca się rezygnację z moksonidyny i zastosowanie alternatywnych metod leczenia nadciśnienia tętniczego.
badanie obrazowe, blok przedsionkowo-komorowy, blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia, bradykardia, dysfunkcja węzła zatokowego, echokardiografia, EKG spoczynkowe, kurczliwość mięśnia sercowego, moksonidyna, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, NT-proBNP, pauza zatokowa, pojemność minutowa serca, reakcja anafilaktyczna, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Adenocor 3 mg/ml
Adenocor (adenozyna) w stężeniu 3 mg/ml, stosowany do wstrzykiwań, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które muszą być ściśle przestrzegane w praktyce klinicznej. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na adenozynę lub substancje pomocnicze, w tym chlorek sodu (9 mg/ml, co odpowiada 3,54 mg sodu/ml). Nie należy go stosować u chorych z blokiem przedsionkowo-komorowym II lub III stopnia (z wyjątkiem pacjentów z wszczepionym, sprawnie działającym stymulatorem serca), zespołem chorego węzła zatokowego (również z wyjątkiem pacjentów ze stymulatorem), zespołem długiego QT, ciężkim niedociśnieniem tętniczym oraz niewyrównaną niewydolnością serca. Adenozyna może nasilać zaburzenia rytmu i pogarszać hemodynamikę, dlatego jej podanie wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania stanu pacjenta.
Adenocor, adenozyna, astma oskrzelowa, blok przedsionkowo-komorowy, chlorek sodu, nadwrażliwość na adenozynę, niedociśnienie tętnicze, powikłania oddechowe, przewlekła obturacyjna choroba płuc, roztwór do wstrzykiwań, skurcz oskrzeli, stymulator serca, zaburzenia rytmu serca, zespół chorego węzła zatokowego, zespół długiego QT - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Isoptin 80 80 mg
Werapamil chlorowodorek (Isoptin) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także u osób z wstrząsem kardiogennym ze względu na ryzyko pogłębienia niewydolności hemodynamicznej. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują blok przedsionkowo-komorowy II° i III° (z wyjątkiem pacjentów ze sprawnym stymulatorem serca), zespół chorego węzła zatokowego (SSS) bez stymulatora, oraz niewydolność serca z frakcją wyrzutową <35% i ciśnieniem zaklinowania w tętnicy płucnej >20 mmHg. Werapamil jest również przeciwwskazany w migotaniu lub trzepotaniu przedsionków przy współistniejącej dodatkowej drodze przewodzenia, np. w zespole Wolffa-Parkinsona-White’a (WPW) i Lowna-Ganonga-Levine’a (LGL), ze względu na ryzyko przyspieszenia rytmu komór i tachyarytmii zagrażających życiu.
blok przedsionkowo-komorowy II stopnia, blok przedsionkowo-komorowy III stopnia, bradykardia, ciśnienie zaklinowania w tętnicy płucnej, działanie inotropowe ujemne, frakcja wyrzutowa, iwabradyna, migotanie komór, migotanie przedsionków, nadwrażliwość na lek, niewydolność serca, rzut serca, stymulator serca, tachyarytmia komorowa, werapamilu chlorowodorek, wstrząs kardiogenny, zatrzymanie krążenia, zespół chorego węzła zatokowego, zespół Lowna-Ganonga-Levine’a, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bixebra 7,5 mg
Iwabradyna, substancja czynna leku Bixebra, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych ściśle powiązanych z jej mechanizmem farmakologicznym. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia widzenia (fotyzm) występujące u 14,5% pacjentów oraz bradykardia u 3,3%, z ciężką bradykardią (HR ≤ 40/min) u 0,5%. Zaburzenia widzenia manifestują się jako przemijające wrażenia świetlne, takie jak aureole, efekt stroboskopowy czy zwielokrotnione obrazy, najczęściej w pierwszych dwóch miesiącach terapii, z ustępowaniem u 77,5% pacjentów bez konieczności przerwania leczenia. Bradykardia pojawia się głównie w ciągu pierwszych 2-3 miesięcy terapii. Istotne jest także zwiększone ryzyko migotania przedsionków (AF), które w badaniu SIGNIFY występowało u 5,3% pacjentów na iwabradynie vs 3,8% w grupie placebo, z HR 1,26 (95% CI 1,15-1,39). Ponadto, w badaniu SHIFT odnotowano przemijające epizody niekontrolowanego ciśnienia tętniczego u 7,1% pacjentów leczonych iwabradyną w porównaniu do 6,1% w grupie placebo.
astenia, aureola, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, ból brzucha, ból głowy, bradykardia, dekompozycja obrazu, diplopia, duszność, efekt stroboskopowy, ekstrasystolia komorowa, ekstrasystolia nadkomorowa, eozynofilia, fotyzm, hiperkreatynemia, hiperurykemia, hipotensja, iwabradyna, kołatanie serca, kurcz mięśni, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, pokrzywka, przetrwałe wrażenie wzrokowe, rumień, świąd, wydłużenie odstępu QT, wysypka, zaburzenie widzenia, zaparcie, zawroty błędnikowe, zawroty głowy, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Evertas 4,6 mg/24 h
Rywastygmina w postaci systemu transdermalnego (plastrów) Evertas stosowana u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego wiąże się z szeregiem działań niepożądanych, które należy uważnie monitorować. Najczęściej obserwowane są reakcje skórne w miejscu aplikacji plastra, głównie łagodne do umiarkowanych zaczerwienienia, z częstością przerwania leczenia do 2,3%, a u pacjentów rasy żółtej nawet do 8,4%. Inne często występujące działania to zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka), zakażenia układu moczowego, zaburzenia psychiczne (lęk, depresja, majaczenie), oraz objawy neurologiczne (ból głowy, zawroty głowy). Rzadziej występują bradykardia, nadciśnienie tętnicze, czy reakcje alergiczne skóry. W badaniach klinicznych z udziałem 1670 pacjentów stosowano dawki do 13,3 mg/24 h przez 24-48 tygodni, przy czym działania niepożądane takie jak bezsenność i niewydolność serca były częstsze przy dawkach powyżej 13,3 mg/24 h.
agresja, alergiczne zapalenie skóry, badanie z podwójnie ślepą próbą, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba Parkinsona, dławica piersiowa, infekcja dróg moczowych, jadłowstręt, krwotok żołądkowo-jelitowy, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, nietrzymanie moczu, niewydolność serca, nudności i wymioty, objawy pozapiramidowe, otępienie, otępienie typu alzheimerowskiego, pęknięcie przełyku, podrażnienie skóry, rumień skóry, system transdermalny, system transdermalny rywastygminy, tachykardia, wrzód dwunastnicy, wrzód żołądka, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenie elektrolitowe, zakażenie układu moczowego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół chorego węzła zatokowego, złamanie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Isoptin 40
Werapamil chlorowodorek (Isoptin) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego, zwłaszcza przy współistnieniu bradykardii, istotnego niedociśnienia tętniczego oraz zaburzeń czynności lewej komory. Lek wydłuża czas przewodzenia przedsionkowo-komorowego, co może prowadzić do bloków przedsionkowo-komorowych II° lub III° (przeciwwskazanie), bloków pęczka Hisa oraz rzadkoskurczu, a w skrajnych przypadkach do asystolii. Szczególnie narażeni są pacjenci z zespołem chorego węzła zatokowego, zwłaszcza osoby w podeszłym wieku. W przypadku wystąpienia poważnych zaburzeń przewodzenia lub asystolii konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Werapamil może nasilać działanie β-adrenolityków i leków przeciwarytmicznych, co manifestuje się blokiem przedsionkowo-komorowym wyższego stopnia, znacznym bradykardią, niewydolnością serca oraz nasileniem niedociśnienia tętniczego. Przykładowo, opisano bezobjawowy rzadkoskurcz 36 uderzeń/min u pacjenta stosującego jednocześnie werapamil i tymolol.
asystolia, beta-adrenolityk, blok pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, digoksyna, dystrofia mięśniowa Duchenne’a, frakcja wyrzutowa, hemodializa, lek przeciwarytmiczny, miastenia, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, schyłkowa niewydolność nerek, werapamil, węzeł przedsionkowo-komorowy, węzeł zatokowo-przedsionkowy, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie przewodzenia nerwowo-mięśniowego, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, zespół Lamberta-Eatona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atmina 9,5 mg/24 h
Rywastygmina w postaci systemu transdermalnego Atmina, stosowana u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, które należy uważnie monitorować. Najczęściej obserwowane są reakcje skórne w miejscu aplikacji plastra, głównie łagodne do umiarkowanego zaczerwienienia, oraz zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności i wymioty, występujące z częstością ≥1/100 do <1/10 przypadków. Inne działania niepożądane o częstości ≥1/100 do <1/10 obejmują zakażenia układu moczowego, jadłowstręt, zmniejszony apetyt, lęk, depresję, majaczenie, pobudzenie, ból głowy, omdlenia, zawroty głowy, nudności, wymioty, biegunkę, niestrawność, ból brzucha, wysypkę, nietrzymanie moczu, reakcje w miejscu aplikacji plastra, stany osłabienia, gorączkę oraz zmniejszenie masy ciała. Rzadziej występują upadki (≥1/10 000 do <1/1 000). Działania niepożądane takie jak bezsenność i niewydolność serca pojawiają się częściej przy dawkach >13,3 mg/24 h, natomiast dawka 13,3 mg/24 h nie różni się istotnie od placebo pod względem częstości tych zdarzeń.
alergiczne zapalenie skóry, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba Parkinsona, dławica piersiowa, jadłowstręt, konwencja MedDRA, krwotok żołądkowo-jelitowy, majaczenie, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niestrawność, nietrzymanie moczu, niewydolność serca, nudności i wymioty, objawy pozapiramidowe, odwodnienie, omamy, otępienie typu alzheimerowskiego, pęknięcie przełyku, reakcja skórna w miejscu aplikacji, system transdermalny rywastygminy, wrzód żołądka, zaburzenia przewodu pokarmowego, zakażenie układu moczowego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – INZOLFI 0,25 mg
Lek INZOLFI (fingolimod) w dawce 0,25 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z zespołem niedoboru odporności, w tym u osób przyjmujących leki immunosupresyjne lub z upośledzoną odpornością po wcześniejszym leczeniu. Nie należy go stosować w przypadku ciężkich aktywnych zakażeń, przewlekłych infekcji takich jak zapalenie wątroby czy gruźlica, a także u pacjentów z aktywnymi złośliwymi nowotworami. Przeciwwskazaniem są również ciężkie zaburzenia czynności wątroby klasy C według skali Child-Pugha oraz stany kardiologiczne występujące w ciągu ostatnich 6 miesięcy, takie jak zawał mięśnia sercowego, niestabilna dławica piersiowa, udar mózgu, niewyrównana niewydolność serca (klasy III/IV wg NYHA), a także zaburzenia rytmu serca wymagające leczenia lekami przeciwarytmicznymi klasy Ia lub III, blok przedsionkowo-komorowy II stopnia typu Mobitz II i III stopnia, zespół chorego węzła zatokowego bez rozrusznika oraz wyjściowy odstęp QTc ≥ 500 ms.
blok przedsionkowo-komorowy, ciężkie zakażenie, fingolimod, gruźlica, infekcja wirusowa, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność serca, niewyrównana niewydolność serca, odstęp QTc, przejściowy atak niedokrwienny, przewlekłe zakażenie, skala Child-Pugha, substancja czynna, substancja pomocnicza, udar mózgu, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia rytmu serca, zakażenia oportunistyczne, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, zespół niedoboru odporności, złośliwa choroba nowotworowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ivabradine Aurovitas 5 mg
Iwabradyna, stosowana w terapii kardiologicznej, wykazuje dobrze poznany profil działań niepożądanych na podstawie badań klinicznych obejmujących około 45 000 pacjentów. Najczęściej obserwowanymi działaniami są zaburzenia widzenia, występujące u 14,5% leczonych, manifestujące się jako przemijające wrażenia silnego światła, aureole, efekt stroboskopowy lub kalejdoskopowy, a także zwielokrotnione obrazy. Objawy te pojawiają się głównie w pierwszych dwóch miesiącach terapii i mają zazwyczaj łagodny do umiarkowanego charakter, ustępując u 77,5% pacjentów podczas kontynuacji leczenia. Bradykardia występuje u 3,3% pacjentów, z ciężką postacią (HR ≤40/min) u 0,5%, szczególnie w początkowym okresie terapii. Ponadto iwabradyna zwiększa ryzyko migotania przedsionków (4,86% vs. 4,08% w grupie kontrolnej; HR 1,26, 95% CI: 1,15-1,39). Inne działania niepożądane obejmują bóle głowy, zawroty głowy, bloki przedsionkowo-komorowe, a także zaburzenia żołądkowo-jelitowe i skórne, z częstością od niezbyt często do rzadko.
astenia, badanie EKG, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, ból brzucha, ból głowy, bradykardia, dodatkowy skurcz komorowy, duszność, efekt stroboskopowy, eozynofilia, hiperkreatynemia, kołatanie serca, kurcz mięśni, migotanie przedsionków, monitoring elektrokardiograficzny, niedociśnienie, niekontrolowane ciśnienie tętnicze, niewyraźne widzenie, nudność, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, podwójne widzenie, pokrzywka, przetrwałe wrażenie wzrokowe, rumień, skurcz nadkomorowy, świąd, wrażenie widzenia silnego światła, wydłużenie odstępu QT, wysypka, zaburzenie przewodnictwa serca, zaburzenie widzenia, zaparcie, zawroty błędnikowe, zawroty głowy, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kogavant
Tikagrelor, stosowany w terapii przeciwpłytkowej, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko krwawień, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami do krwawień, przyjmujących jednocześnie leki zwiększające to ryzyko (np. NLPZ, doustne antykoagulanty) oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. Przeciwwskazania obejmują aktywne krwawienia, krwotok śródczaszkowy w wywiadzie oraz ciężką niewydolność wątroby. W przypadku planowanych zabiegów chirurgicznych tikagrelor należy odstawić na 5 dni przed interwencją, a w przypadku CABG co najmniej 2 dni wcześniej, aby zminimalizować ryzyko ciężkich krwawień. Transfuzja płytek i desmopresyna nie odwracają działania tikagreloru, dlatego w przypadku krwawień rekomenduje się stosowanie leków przeciwfibrynolitycznych (kwas aminokapronowy, kwas traneksamowy) lub rekombinowanego czynnika VIIa. Maksymalny czas leczenia tikagrelorem u pacjentów po OZW z niedokrwiennym udarem mózgu wynosi 12 miesięcy, ze względu na brak danych dotyczących dłuższej terapii.
antagonista receptora angiotensyny, blok przedsionkowo-komorowy, bradyarytmia, dna moczanowa, hiperurykemia, krwotok śródczaszkowy, kwas aminokapronowy, kwas traneksamowy, lek przeciwfibrynolityczny, małopłytkowość zależna od heparyny, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nefropatia moczanowa, niedokrwienny udar mózgu, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oddychanie Cheyne’a-Stokesa, ośrodkowy bezdech senny, ostry zespół wieńcowy, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przewlekła niewydolność serca, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rekombinowany czynnik VIIa, skłonność do krwawień, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lercanidipine Medreg
Lerkanidypina wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego bez stymulatora serca, ze względu na ryzyko zaburzeń przewodnictwa przedsionkowo-komorowego, co wymaga monitorowania układu bodźcoprzewodzącego. Pomimo braku negatywnego wpływu na funkcję lewej komory w badaniach hemodynamicznych, zaleca się ostrożność i ścisły monitoring u pacjentów z dysfunkcją lewej komory. U chorych z chorobą niedokrwienną serca lerkanidypina, mimo dłuższego czasu działania w porównaniu do innych dihydropirydyn, może w rzadkich przypadkach nasilać objawy dławicy piersiowej, powodować ból przedsercowy, a nawet zwiększać częstość i czas trwania napadów dławicowych, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej. Dawkowanie standardowe wynosi 10 mg/dobę, jednak u pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek lub wątroby dawkę do 20 mg należy stosować ostrożnie, a lek jest przeciwwskazany przy GFR < 30 ml/min oraz ciężkich zaburzeniach czynności wątroby i nerek, w tym u pacjentów dializowanych.
antybiotykoterapia, choroba niedokrwienna serca, cytochrom P450 CYP3A4, dializa otrzewnowa, dihydropirydyna, dławica piersiowa, fenytoina, hemodializa, infekcyjne zapalenie otrzewnej, karbamazepina, lek przeciwdrgawkowy, lerkanidypina, mętny płyn otrzewnowy, parametr hemodynamiczny, przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, ryfampicyna, ryzyko sercowo-naczyniowe, układ bodźcoprzewodzący serca, zaburzenie czynności lewej komory, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego