Zespół chorego zatoki
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zespół chorego węzła zatokowego (ZCZ) charakteryzuje się dysfunkcją węzła zatokowo-przedsionkowego, manifestującą się bradykardią, zahamowaniami zatokowymi lub naprzemiennym występowaniem tachykardii i bradykardii. W badaniach prospektywnych u nieleczonych pacjentów około 57% doświadczyło istotnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak omdlenia (23%), jawna niewydolność serca (17%), przewlekłe migotanie przedsionków (11%) oraz źle tolerowane napady tachyarytmii (6%). Rokowanie zależy od wieku, obecności chorób współistniejących, zaawansowania dysfunkcji węzła zatokowego oraz rozwoju migotania przedsionków, które rocznie dotyka około 5% pacjentów. Śmiertelność w ZCZ wynosi około 4% rocznie i jest głównie związana z chorobą strukturalną serca, a nie samą dysfunkcją węzła zatokowego, która ma raczej łagodny przebieg i niskie ryzyko nagłej śmierci sercowej.
Zespół chorego zatoki (Sick sinus syndrome) – Rokowanie
Zespół chorego węzła zatokowego (ZCZ) jest zaburzeniem rytmu serca, które charakteryzuje się dysfunkcją węzła zatokowo-przedsionkowego (SA) i może manifestować się jako bradykardia, zahamowania zatokowe lub naprzemienne występowanie tachykardia/” title=”bradykardia i tachykardia” class=”to-tag” data-termid=”40430″>bradykardii i tachykardii. Rokowanie w tej jednostce chorobowej jest złożone i zależy od wielu czynników, które zostaną omówione poniżej.12
Naturalny przebieg nieleczonego zespołu chorego zatoki
Zespół chorego zatoki ma tendencję do stopniowego pogarszania się w czasie. Badania prospektywne przeprowadzone u nieleczonych pacjentów z ZCZ wykazały, że u większości z nich (około 57%) w trakcie długoterminowej obserwacji występują istotne zdarzenia sercowo-naczyniowe wymagające interwencji.34
Do najczęstszych powikłań klinicznych u nieleczonych pacjentów z ZCZ należą:3
- Omdlenia – występują u około 23% pacjentów
- Jawna niewydolność serca – pojawia się u około 17% chorych
- Przewlekłe migotanie przedsionków – rozwija się u około 11% pacjentów
- Źle tolerowane napady tachyarytmii – obserwowane u około 6% chorych
Warto podkreślić, że mimo powyższych danych, u około 43% nieleczonych pacjentów z ZCZ można spodziewać się względnie korzystnego przebiegu choroby.3 Znaczna część pacjentów z zespołem chorego zatoki nigdy nie rozwinie poważnych problemów zdrowotnych związanych z tym schorzeniem.4
Czynniki prognostyczne
Rokowanie w zespole chorego zatoki można częściowo przewidzieć już podczas wstępnej oceny pacjenta. Badania wskazują, że wynik kliniczny może być prognozowany na podstawie określonych zmiennych, chociaż nie ma jednoznacznych markerów prognostycznych.3
Czynniki wpływające na rokowanie w ZCZ to:21
- Wiek pacjenta – zaawansowany wiek jest zwykle związany z gorszym rokowaniem
- Choroby współistniejące – szczególnie obecność strukturalnej choroby serca
- Rozwój migotania przedsionków – co roku u około 5% pacjentów rozwija się migotanie przedsionków, zwiększając ryzyko niewydolności serca i udaru mózgu
- Zaawansowanie dysfunkcji węzła zatokowego – znaczne zwolnienie rytmu lub częste pauzy mają gorsze rokowanie
Śmiertelność i przeżycie w zespole chorego zatoki
Śmiertelność w zespole chorego zatoki wynosi około 4% rocznie, głównie w wyniku podstawowej strukturalnej choroby serca, a nie samej dysfunkcji węzła zatokowego.1 Warto podkreślić, że sama dysfunkcja węzła zatokowego ma raczej łagodny przebieg, a ryzyko nagłej śmierci sercowej jest niskie.24
Nie wykazano, aby dysfunkcja węzła zatokowego wpływała na przeżycie, niezależnie od tego, czy jest leczona za pomocą rozrusznika serca czy nie. Wszczepienie rozrusznika serca może poprawić objawy i jakość życia, ale niekoniecznie wydłuża przewidywaną długość życia.24
Znaczenie wczesnej diagnostyki i biomarkery
W starzejącym się społeczeństwie zespół chorego zatoki staje się jednym z głównych problemów związanych z zaburzeniami rytmu serca. Wysoki wskaźnik przeżywalności przy odpowiedniej opiece medycznej wskazuje na ogromne znaczenie wczesnej diagnostyki.5
Prowadzone są badania nad innowacyjnymi metodami diagnostycznymi, takimi jak ultra-czułe nano-biosensory, które mogłyby umożliwić nieinwazyjne wykrywanie ZCZ poprzez szybkie badanie krwi w kierunku biomarkerów związanych z tym zespołem. Takie podejście mogłoby potencjalnie poprawić wczesną diagnostykę i zapobiec nagłej śmierci sercowej w przypadkach nieleczonych.5
Prowadzenie pacjenta z zespołem chorego zatoki
Zespół chorego zatoki jest najlepiej zarządzany przez interdyscyplinarny zespół obejmujący kardiologów i pielęgniarki kardiologiczne. Ze względu na zaawansowany wiek pacjentów i współistniejące choroby, rokowanie dla większości pacjentów z ZCZ jest niepewne.2
Po wszczepieniu rozrusznika serca rokowanie znacznie się poprawia. Istnieje jedynie niskie ryzyko nagłej śmierci sercowej związanej z zespołem chorego zatoki u pacjentów z implantowanym rozrusznikiem.4
Długoterminowa prognoza
Zespół chorego zatoki zwykle pogarsza się powoli w ciągu wielu lat. Pomimo tego stopniowego pogarszania się, u znacznej części pacjentów nigdy nie rozwiną się inne problemy zdrowotne związane z ZCZ.4
Warto zauważyć, że choroba przebiega łagodnie, a ryzyko nagłej śmierci sercowej jest niskie. Nie wykazano, aby dysfunkcja węzła zatokowego wpływała na przeżycie, niezależnie od zastosowanego leczenia.2
Podsumowując, chociaż zespół chorego zatoki jest postępującym schorzeniem, jego wpływ na ogólną śmiertelność jest ograniczony, a większość zgonów wynika z podstawowej choroby strukturalnej serca lub innych chorób współistniejących. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie mogą znacząco poprawić jakość życia pacjentów z tym zespołem.124
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Sick Sinus Syndrome – Cardiovascular Disorders – Merck Manual Professional Editionhttps://www.merckmanuals.com/professional/cardiovascular-disorders/specific-cardiac-arrhythmias/sick-sinus-syndrome
Sinus node dysfunction in the sick sinus syndrome tends worsen over time. The prognosis is otherwise mixed; mortality is about 4%/year, primarily resulting from an underlying structural heart disorder. Each year, about 5% of patients develop atrial fibrillation with its risks of heart failure and stroke.
- #2 Sick Sinus Syndrome – StatPearls – NCBI Bookshelfhttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470599/
Sick sinus syndrome is best managed by an interprofessional team that includes cardiology nurses. […] The outcomes for most patients with sick sinus syndrome are guarded because of advanced aged and other comorbidities. […] Sinus node dysfunction follows a benign course and the risk of sudden cardiac death is low, as sinus node dysfunction has not been shown to impact survival whether treated with a pacemaker or not.
- #3 The natural course of untreated sick sinus syndrome and identification of the variables predictive of unfavorable outcome – PubMedhttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9832095/
We performed a prospective study in 35 untreated patients aged or = 45 years, who had a mean sinus rate at rest of or = 50 beats/min and/or intermittent sinoatrial block, and symptoms attributable to sinus node dysfunction. […] During follow-up, 20 patients (57%) had cardiovascular events that required treatment: 8 had syncope (23%); 6 had overt heart failure (17%); 4 patients had chronic atrial fibrillation (11%); and 2 patients had poorly tolerated episodes of paroxysmal tachyarrhythmias (6%). […] Thus, clinical cardiovascular events occur in most untreated sick sinus syndrome patients during long-term follow-up, even though a favorable course can be expected in 43% of patients. The outcome can be partly predicted on initial evaluation.
- #4 Sick Sinus Syndrome: Symptoms, Causes and Treatment.https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21789-sick-sinus-syndrome
Sick sinus syndrome usually keeps getting worse slowly over many years, but some people never end up with other health issues connected to sick sinus syndrome. […] A pacemaker can help your symptoms and give you a better quality of life, but it may not extend your life expectancy. […] Getting a pacemaker gives you a great outlook. There is only a low risk of sudden cardiac death with sick sinus syndrome.
- #5 Biomarkers of sick sinus syndrome – Liang Tanghttps://grantome.com/grant/NIH/SC1-HL115833-03
In the ageing society, sick sinus syndrome (SSS) is rapidly becoming one of the major arrhythmia problems. High survival rate with appropriate medical care indicates the paramount importance of early diagnosis. […] Sick sinus syndrome is becoming a significant healthcare problem in a rapidly ageing society and the dysfunction will lead to sudden cardiac death if unattended. This project will develop an innovative, fully operational, ultra-sensitive nano-biosensor. The proposed device in this translational project will improve non-invasive diagnosis by rapid blood testing of SSS associated biomarkers.