Interakcje
Metoprolol

Metabolizm metoprololu

Metoprolol jest metabolizowany głównie z udziałem izoenzymu CYP2D6 cytochromu P450. Stężenie metoprololu w osoczu może ulegać znaczącym zmianom w zależności od jednocześnie stosowanych substancji. Inhibitory izoenzymu CYP2D6 mogą zwiększać stężenie metoprololu w osoczu, natomiast induktory enzymu mogą je zmniejszać. W przypadku rozpoczęcia leczenia lekami wpływającymi na aktywność izoenzymu CYP2D6, u pacjentów leczonych metoprololem może być konieczna modyfikacja dawki metoprololu.¹

Do substancji hamujących aktywność CYP2D6, zwiększających stężenie metoprololu w osoczu, należą: leki przeciwarytmiczne, leki przeciwhistaminowe, antagoniści receptorów histaminowych typu 2, leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpsychotyczne, inhibitory COX-2, leki przeciwretrowirusowe (np. rytonawir), leki przeciwmalaryczne (np. hydroksychlorochina, chinidyna) oraz leki przeciwgrzybicze (np. terbinafina).²³

Z kolei ryfampicyna, jako induktor enzymatyczny, zmniejsza stężenie metoprololu w osoczu. Hydralazyna i alkohol natomiast powodują zwiększenie stężenia metoprololu w osoczu.⁴

Interakcje z lekami przeciwnadciśnieniowymi

Działanie metoprololu oraz innych leków przeciwnadciśnieniowych na ciśnienie tętnicze ma zazwyczaj charakter addytywny. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania innych leków przeciwnadciśnieniowych, a także leków, które mogą obniżać ciśnienie (np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, barbiturany, fenotiazyny). Jednakże zastosowanie leków przeciwnadciśnieniowych w skojarzeniu często ułatwia kontrolę ciśnienia tętniczego.⁵

Jednocześnie stosowane leki, które mogą nasilać działanie hipotensyjne metoprololu, to między innymi:

• Nitrogliceryna, która może nasilić hipotensyjne działanie metoprololu⁶
• Aldesleukina, która może wywołać nasilone działanie hipotensyjne⁷

Należy uważnie monitorować stan pacjentów otrzymujących jednocześnie leki zmniejszające stężenie amin katecholowych, inne beta-adrenolityki (w tym krople do oczu zawierające tymolol) lub inhibitory monoaminooksydazy (IMAO).⁸

Warto dodać, że jednoczesne stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) i beta-adrenolityków może zmniejszać przeciwnadciśnieniowe działanie metoprololu. Prawdopodobną przyczyną jest zahamowanie syntezy prostaglandyn w nerkach oraz retencja sodu i płynów w wyniku działania NLPZ.⁹

Interakcje z antagonistami wapnia

Podczas jednoczesnego stosowania metoprololu i antagonistów wapnia typu werapamilu oraz diltiazemu możliwe jest nasilenie ujemnego działania inotropowego i chronotropowego. U pacjentów leczonych β-adrenolitykami nie należy podawać dożylnie antagonistów wapnia typu werapamilu ze względu na ryzyko zatrzymania akcji serca.¹⁰

Jednoczesne stosowanie beta-adrenolityku z antagonistą wapnia może spowodować addytywne zmniejszenie kurczliwości serca na skutek ujemnego działania chronotropowego i inotropowego. Pacjentów otrzymujących doustnie antagonistę wapnia typu werapamilu w skojarzeniu z metoprololem należy ściśle monitorować.¹¹

W przypadku jednoczesnego stosowania antagonistów wapnia typu nifedypiny, może wystąpić nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego.¹²

Interakcje z lekami przeciwarytmicznymi

Beta-adrenolityki mogą nasilać ujemne działanie inotropowe leków przeciwarytmicznych i ich wpływ na czas przewodzenia przedsionkowego. W szczególności u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowo-przedsionkowego jednoczesne stosowanie amiodaronu może addytywnie wpływać na czynność elektryczną serca, wywołując między innymi bradykardię, zahamowanie zatokowe i blok przedsionkowo-komorowy.¹³

Leki przeciwarytmiczne, takie jak chinidyna, tokainid, prokainamid, ajmalina, amiodaron, flekainid, propafenon i dyzopiramid, mogą nasilać działanie metoprololu na częstość akcji serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe. Może to spowodować ciężkie hemodynamiczne działania niepożądane u pacjentów z zaburzeniami czynności lewej komory. Takiego leczenia skojarzonego należy również unikać w zespole chorej zatoki i nieprawidłowym przewodzeniu przedsionkowo-komorowym.¹⁴

Interakcje z klonidyną

Jeżeli konieczne jest przerwanie leczenia klonidyną stosowaną jednocześnie z metoprololem, beta-adrenolityk należy odstawić na kilka dni przed odstawieniem klonidyny. W przeciwnym przypadku może nastąpić nasilenie nadciśnienia tętniczego jako odpowiedź na odstąpienie klonidyny u pacjentów otrzymujących jednocześnie klonidynę i beta-adrenolityk.¹⁵¹⁶

Interakcje z glikozydami naparstnicy

Glikozydy naparstnicy stosowane w skojarzeniu z β-adrenolitykami mogą wydłużać czas przewodzenia przedsionkowo-komorowego i powodować bradykardię. Zaleca się kontrolowanie częstości akcji serca i odstępu PR.¹⁷¹⁸

Interakcje z anestetykami i środkami znieczulenia ogólnego

U pacjentów leczonych β-adrenolitykami, wziewne anestetyki nasilają depresyjny wpływ na serce. Niektóre wziewne leki stosowane do znieczulenia ogólnego mogą nasilać kardiodepresyjne działanie beta-adrenolityków.¹⁹²⁰

Interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi

U pacjentów z cukrzycą otrzymujących β-adrenolityki może być konieczna zmiana dawkowania doustnych leków przeciwcukrzycowych i (lub) insuliny. Beta-adrenolityki mogą zakłócać prawidłową odpowiedź hemodynamiczną organizmu na hipoglikemię i powodować zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi związanego z ciężką bradykardią.²¹²²

U pacjentów z cukrzycą, którzy otrzymują insulinę, leczenie beta-adrenolitykiem może spowodować nasilenie lub przedłużenie hipoglikemii. Beta-adrenolityki mogą również antagonizować hipoglikemizujące działanie pochodnych sulfonylomocznika. Ryzyko każdego z tych działań jest mniejsze podczas stosowania wybiórczego leku beta-1-adrenolitycznego (takiego jak metoprolol) niż niewybiórczego beta-adrenolityku.²³

Interakcje z lekami sympatykomimetycznymi

Adrenalina lub inne leki sympatykomimetyczne (np. zawarte w lekach przeciwkaszlowych lub kroplach do nosa i oczu) stosowane jednocześnie z beta-adrenolitykami mogą powodować zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi. Jest to mniej prawdopodobne podczas stosowania leczniczych dawek wybiórczych leków beta-1-adrenolitycznych niż niewybiórczych beta-adrenolityków.²⁴

Metoprolol hamuje działanie sympatykomimetyków, pobudzających receptory β1 i nieznacznie wpływa na działanie rozkurczające oskrzela β2-adrenomimetyków, podawanych w dawkach leczniczych.²⁵

Inne istotne interakcje

Metoprolol może zmniejszyć wydalanie lidokainy, powodując nasilenie jej działania.²⁶²⁷

Jednocześnie stosowane leki beta-adrenolityczne mogą nasilać zwężające naczynia krwionośne działanie alkaloidów sporyszu.²⁸

Stosowanie leku beta-adrenolitycznego należy zasadniczo wstrzymać przed wykonaniem testu z dipirydamolem, a po jego podaniu uważnie monitorować częstość akcji serca.²⁹

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie metoprololu może powodować, że stężenie alkoholu we krwi osiąga większą wartość i może wolniej się zmniejszać. Dodatkowo, alkohol może zwiększać stężenie metoprololu w osoczu.³⁰³¹

Tabela interakcji metoprololu

^32
33
34
35

Czynniki wpływające na znaczenie kliniczne interakcji

Kliniczna istotność interakcji metoprololu z innymi substancjami zależy od wielu czynników, takich jak:

• Stan kliniczny pacjenta (szczególnie istotny u osób z zaburzeniami czynności lewej komory, zespołem chorego węzła zatokowego, zaburzeniami przewodzenia)³⁶
• Genetyczne uwarunkowania metabolizmu (osoby o genetycznie uwarunkowanym wolnym metabolizmie metoprololu są bardziej narażone na kliniczne konsekwencje interakcji)³⁷
• Dawka stosowanych leków (wyższe dawki zwiększają ryzyko wystąpienia klinicznie istotnych interakcji)³⁸
• Selektywność metoprololu (jako selektywny beta-1-adrenolityk wykazuje mniej interakcji niż nieselektywne beta-adrenolityki)³⁹

Zalecenia dotyczące monitorowania podczas stosowania leków wchodzących w interakcje

W przypadku konieczności zastosowania terapii skojarzonej metoprololem z lekami wchodzącymi w interakcje, zaleca się:

• Regularne monitorowanie ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca⁴⁰
• Kontrolę parametrów EKG, szczególnie odstępu PR i przewodzenia przedsionkowo-komorowego⁴¹
• U pacjentów z cukrzycą: regularną kontrolę glikemii i odpowiednie dostosowanie leczenia przeciwcukrzycowego⁴²
• Dostosowanie dawki metoprololu, zmniejszenie lub zwiększenie w zależności od rodzaju interakcji⁴³