terapia nerkozastępcza
Terapia nerkozastępcza (TNZ) to zestaw metod medycznych stosowanych w przypadku ostrej lub przewlekłej niewydolności nerek, gdy narządy te nie są w stanie prawidłowo pełnić swoich funkcji oczyszczania krwi i utrzymania homeostazy organizmu. Jej głównym celem jest przejęcie funkcji uszkodzonych nerek poprzez usuwanie toksyn, produktów przemiany materii, nadmiaru płynów oraz utrzymanie równowagi elektrolitowej i kwasowo-zasadowej.
Do głównych metod terapii nerkozastępczej należą: hemodializa, dializa otrzewnowa oraz ciągłe techniki nerkozastępcze (CRRT). Hemodializa wykorzystuje sztuczną błonę półprzepuszczalną (dializator) do filtrowania krwi poza organizmem. Dializa otrzewnowa opiera się na wykorzystaniu własnej błony otrzewnowej pacjenta jako błony dializacyjnej. CRRT stosuje się głównie u pacjentów niestabilnych hemodynamicznie w oddziałach intensywnej terapii.
Wskazania do wdrożenia terapii nerkozastępczej obejmują: ciężką hiperkaliemię, kwasicę metaboliczną, przewodnienie oporne na leczenie diuretykami, objawy mocznicy, niektóre zatrucia oraz ciężkie zaburzenia elektrolitowe. W przypadku przewlekłej choroby nerek, TNZ rozpoczyna się zwykle gdy wartość GFR spada poniżej 15 ml/min/1,73m².
Wybór odpowiedniej metody terapii nerkozastępczej zależy od stanu klinicznego pacjenta, dostępności sprzętu, doświadczenia zespołu leczącego oraz preferencji samego chorego. Transplantacja nerki jest uznawana za optymalną metodę leczenia nerkozastępczego u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Hyzaar 50 mg + 12,5 mg
Przedawkowanie leku HYZAAR, zawierającego 50 mg losartanu potasowego oraz 12,5 mg hydrochlorotiazydu, prowadzi do poważnych zaburzeń hemodynamicznych i elektrolitowych. Dominującymi objawami są niedociśnienie tętnicze, tachykardia lub bradykardia (rzadziej) wynikające z nadmiernej blokady receptorów AT1 przez losartan oraz hipokaliemia, hipochloremia, hiponatremia i odwodnienie spowodowane nasilonym działaniem moczopędnym hydrochlorotiazydu. Szczególnie niebezpieczne jest ryzyko niemiarowości serca u pacjentów stosujących glikozydy naparstnicy, co wynika z hipokaliemii indukowanej przez HCTZ. Warto podkreślić, że losartan i jego metabolity nie są skutecznie usuwane przez hemodializę, a eliminacja hydrochlorotiazydu tą metodą jest niepewna.
bradykardia, ciśnienie tętnicze, dawka leku, działanie moczopędne, glikozyd naparstnicy, hemodializa, hipochloremia, hipokaliemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, interwencja medyczna, lek presyjny, losartan potasowy, naparstnica, nerw błędny, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie narządów, niemiarowość serca, odwodnienie, powikłania sercowo-naczyniowe, receptor angiotensyny II, równowaga elektrolitowa, śpiączka wątrobowa, tachykardia, terapia nerkozastępcza, układ przywspółczulny, układ współczulny, zaburzenia funkcji nerek, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia wodno-elektrolitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clofarabine Norameda
Klofarabina Norameda jest silnym lekiem przeciwnowotworowym, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, zarówno hematologicznych (np. ciężka supresja szpiku, neutropenia, małopłytkowość) jak i niehematologicznych (zapalenie jelit, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka). Konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi, czynności nerek i wątroby (w tym stężenia kreatyniny, enzymów wątrobowych i bilirubiny), parametrów układu oddechowego, ciśnienia krwi oraz równowagi płynów i masy ciała. W trakcie 5-dniowego cyklu leczenia zaleca się podawanie płynów dożylnie oraz rozważenie profilaktyki kortykosteroidowej (np. hydrokortyzon 100 mg/m² od 1. do 3. dnia) w celu zapobiegania zespołowi uogólnionej odpowiedzi zapalnej (SIRS) i zespołowi przesiąkania włośniczek. W przypadku wystąpienia wczesnych objawów SIRS, ciężkich zaburzeń czynności narządów lub niedociśnienia tętniczego należy natychmiast przerwać leczenie. U pacjentów z niewydolnością nerek (stężenie kreatyniny ≥ 2 × GGN) oraz zaburzeniami czynności wątroby (bilirubina > 1,5 × GGN, AspAT i AlAT > 5 × GGN) stosowanie klofarabiny wymaga szczególnej ostrożności, a w przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek brak jest danych bezpieczeństwa. Zaleca się unikanie leków nefrotoksycznych podczas terapii.
acyklowir, allopurynol, amfoterycyna B, aminoglikozydy, busulfan, choroba żylno-okluzyjna wątroby, Clostridium difficile, cyklofosfamid, cyklosporyna, czynność nerek i wątroby, duszność, etopozyd, foskarnet, hepatotoksyczność, hiperurykemia, hydrokortyzon, kortykosteroidy, krwotok mózgowy, lek przeciwnowotworowy, leki nefrotoksyczne, macierzyste komórki krwiotwórcze, melfalan, metotreksat, monitorowanie pacjenta, morfologia krwi, napromienianie całego ciała, neutropenia, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ostra białaczka, pentamidyna, pochodne platyny, posocznica, supresja szpiku kostnego, takrolimus, terapia nerkozastępcza, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, uwalnianie cytokin, zakażenie oportunistyczne, zapalenie okrężnicy neutropeniczne, zapalenie wątroby, zespół przesiąkania włośniczek, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przedawkowanie – Apo-Atorva 60 mg
Przedawkowanie atorwastatyny, substancji czynnej preparatu Apo-Atorva (dostępnego w dawkach 30 mg i 60 mg), stanowi stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowej hospitalizacji i leczenia objawowego. Nie istnieje specyficzne antidotum, a terapia opiera się na monitorowaniu parametrów biochemicznych, ze szczególnym uwzględnieniem aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, GGT) oraz kinazy kreatynowej (CK), celem wykrycia uszkodzenia hepatocytów i mięśni (miopatia, rabdomioliza). Należy również kontrolować funkcję nerek i elektrolity, gdyż rabdomioliza może prowadzić do ostrej niewydolności nerek. Hemodializa nie jest skuteczna w eliminacji atorwastatyny z uwagi na jej wysokie wiązanie z białkami osocza.
Apo-Atorva, enzymy wątrobowe, hemodializa, kinaza kreatynowa, leczenie objawowe, leczenie przeciwbólowe, leczenie przeciwwymiotne, mioglobinuria, miopatia, niewydolność nerek, parametry biochemiczne, parametry życiowe, podwyższone enzymy wątrobowe, przedawkowanie atorwastatyny, rabdomioliza, terapia nerkozastępcza, toksyczne działanie mioglobiny, uszkodzenie hepatocytów, uszkodzenie mięśni, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia neurologiczne, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie funkcji nerek - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – multiBic z potasem 2 mmol/l roztwór do hemodializy/do hemofiltracji –
Roztwór multiBic z potasem 2 mmol/l jest stosowany w ciągłej terapii nerkozastępczej, głównie w hemodializie i hemofiltracji, pod nadzorem doświadczonego lekarza. W ostrym uszkodzeniu nerek u dorosłych o masie ciała 70 kg zaleca się dawkę 2000 ml/h, dostosowaną indywidualnie do masy ciała pacjenta, co zapewnia efektywną eliminację metabolitów. W przewlekłej chorobie nerek dawka powinna wynosić co najmniej jedną trzecią masy ciała na zabieg, z typową częstotliwością trzech zabiegów tygodniowo, choć schemat może być modyfikowany w zależności od stanu klinicznego. Maksymalna dobowa dawka roztworu nie powinna przekraczać 75 litrów. W leczeniu ostrych zatruć dawkowanie i czas trwania terapii są indywidualizowane na podstawie rodzaju toksyny, jej stężenia oraz objawów klinicznych.
chlorek, ciągła terapia nerkozastępcza, glukoza, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, magnez, objawy kliniczne, ostre uszkodzenie nerek, ostre zatrucie, podanie dożylne, potas, produkty przemiany materii, przewlekła choroba nerek, roztwór multiBic, roztwór multiBic z potasem, sód, stężenie we krwi, terapia nerkozastępcza, toksyna, wapń, wodorowęglan - Leksykon substancji czynnych
Mleczan – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Mleczan, jako składnik roztworów do dializy otrzewnowej (np. balance) oraz hemodializy/hemofiltracji (np. Prismasol), pełni funkcję buforującą, stabilizując pH preparatów. Aktualne dane kliniczne i przedkliniczne dotyczące wpływu mleczanu na płodność, przebieg ciąży oraz laktację są ograniczone. Brak jest badań na modelach zwierzęcych, które mogłyby dostarczyć dodatkowych informacji o bezpieczeństwie stosowania mleczanu w okresie ciąży. W przypadku kobiet ciężarnych, zwłaszcza w trzecim trymestrze, konieczna jest szczegółowa ocena korzyści i ryzyka terapii nerkozastępczej z użyciem roztworów zawierających mleczan, uwzględniająca zmiany fizjologiczne i rosnącą macicę. Składniki roztworów mogą przenikać do mleka kobiecego, jednak przy prawidłowym stosowaniu nie przewiduje się działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią.
badanie przedkliniczne, bufor, dializa otrzewnowa, działanie niepożądane, ginekolog-położnik, hemodializa, karmienie piersią, konsultacja neonatologiczna, leczenie nerkozastępcze, mleczan, model zwierzęcy, niewydolność nerek, parametry biochemiczne, parametry dializy, praktyka kliniczna, produkt leczniczy, przenikanie do mleka, roztwór do dializy, terapia nerkozastępcza, trymestr ciąży, wiek rozrodczy, zaburzenie hormonalne - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Duosol zawierający 2 mmol/l potasu –
Duosol, roztwór do hemofiltracji zawierający 2 mmol/l potasu, jest stosowany wyłącznie w warunkach szpitalnych podczas procedur nerkozastępczych i nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługi maszyn, co zostało określone jako „nie dotyczy” w Charakterystyce Produktu Leczniczego. Preparat składa się z dwóch komór: roztworu elektrolitów (Na+ 140 mmol/l, K+ 2,0 mmol/l, Ca2+ 1,5 mmol/l, Mg2+ 0,5 mmol/l, Cl- 111 mmol/l) oraz roztworu wodorowęglanów (HCO3- 35 mmol/l) i glukozy (5,6 mmol/l), o łącznej osmolarności 296 mOsm/l i pH 7,0-8,0. Podawany jest bezpośrednio do układu pozaustrojowego krążenia krwi, a pacjent pozostaje pod stałą kontrolą medyczną, co eliminuje ryzyko upośledzenia funkcji psychomotorycznych związanych z preparatem.
charakterystyka produktu leczniczego, hemofiltracja, niewydolność nerek, osmolarność, osocze, pozaustrojowe krążenie krwi, pozaustrojowe oczyszczanie krwi, procedura nerkozastępcza, roztwór do hemofiltracji, sprawność psychomotoryczna, stężenie elektrolitów, stężenie jonowe, terapia nerkozastępcza, wartość fizjologiczna osocza, wodorowęglan, zaburzenie elektrolitowe, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Physioneal 40 z glukozą 1,36 w/v 13,6 mg/ml 13,6 g/l + 5,38 g/l + 0,184 g/l + 0,051 g/l + 2,1 g/l + 1,68 g/l
Physioneal 40 to roztwór do dializy otrzewnowej dostępny w trzech stężeniach glukozy: 1,36%, 2,27% oraz 3,86%, o osmolarności odpowiednio 344, 395 i 483 mOsmol/l. Preparat charakteryzuje się fizjologicznym pH 7,4 oraz buforem o łącznej zawartości 40 mmol/l, składającym się z 15 mmol/l mleczanu i 25 mmol/l wodorowęglanu sodu. Przeciwwskazania do stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki leku, nieusuwalne defekty mechaniczne uniemożliwiające skuteczną dializę, utratę czynności otrzewnej oraz rozległe zrosty wewnątrzotrzewnowe, które znacząco obniżają efektywność terapii i zwiększają ryzyko powikłań, takich jak infekcje. Wskazane jest dokładne rozważenie tych czynników przed rozpoczęciem terapii, aby zapewnić bezpieczeństwo pacjenta i skuteczność leczenia.
błona dializacyjna, błona półprzepuszczalna, defekt mechaniczny, dializa otrzewnowa, fizjologiczne pH, infekcja, leczenie nerkozastępcze, mleczan sodu, nadwrażliwość na składniki, osmolarność roztworu, reakcja alergiczna, stan zapalny, stężenie glukozy, terapia nerkozastępcza, toksyny mocznicowe, ultrafiltracja, wodorowęglan sodu, zabieg chirurgiczny, zrosty wewnątrzotrzewnowe - Leksykon substancji czynnych
Potas – Wskazania do stosowania
Potas (K+) jest kluczowym elektrolitem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania komórek, przewodnictwa nerwowego, kurczliwości mięśni oraz utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej. Hipokaliemia może wynikać z terapii lekami moczopędnymi (tiazydy, furosemid), glikokortykosteroidami, glikozydami nasercowymi, przewlekłymi biegunkami, wymiotami oraz chorobami nerek. Niedobór potasu obserwuje się także w przebiegu wtórnego hiperaldosteronizmu, marskości wątroby z wodobrzuszem, chorób układu krążenia i cukrzycy. Suplementacja potasem jest wskazana w leczeniu niemiarowości serca, profilaktyce choroby niedokrwiennej serca, rekonwalescencji pozawałowej oraz w celu przeciwdziałania działaniom niepożądanym glikozydów nasercowych. Ponadto, potas jest niezbędny w żywieniu pozajelitowym, terapii nerkozastępczej (CRRT) oraz preparatach do oczyszczania jelita przed zabiegami diagnostycznymi i terapeutycznymi.
choroba niedokrwienna serca, choroba układu krążenia, cukrzyca, dysfagia, elektrolit, glikokortykosteroid, glikozyd nasercowy, granulat musujący, hiperaldosteronizm, hipokaliemia, leki moczopędne, niedobór potasu, niemiarowość serca, niewydolność nerek, ostre uszkodzenie nerek, przewodnictwo nerwowe, rekonwalescencja pozawałowa, równowaga elektrolitowa, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do infuzji, stężenie potasu, surowica krwi, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, terapia nerkozastępcza, układ sercowo-naczyniowy, wodobrzusze, zawał mięśnia sercowego, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Chlorek wapnia – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Chlorek wapnia jest kluczowym składnikiem roztworów stosowanych w terapii nerkozastępczej, takich jak hemodializa, hemofiltracja i hemodiafiltracja. Produkty te, często dostępne w formie dwukomorowych worków (np. Accusol 35, multiBic), wymagają precyzyjnego przygotowania i wymieszania obu komór przed podaniem, aby zapobiec poważnym zaburzeniom równowagi elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Należy monitorować stężenia wapnia (Ca²⁺ 1,5–1,75 mmol/l), potasu (0–4 mmol/l), sodu (140 mmol/l), wodorowęglanów (35 mmol/l), chlorków, magnezu, fosforanów oraz glukozy (0–5,55 mmol/l w zależności od preparatu). Szczególną uwagę zwraca się na kontrolę potasemii, dostosowując stężenie potasu w roztworze lub suplementację w zależności od stanu pacjenta. W trakcie terapii konieczne jest także monitorowanie bilansu płynów oraz parametrów równowagi kwasowo-zasadowej, aby uniknąć zasadowicy, zwłaszcza w przypadku nieprawidłowego otwarcia szwów między komorami w produktach dwukomorowych.
bilans płynów, chlorek wapnia, chloremia, ciągła terapia nerkozastępcza, fosfatemia, glukoza w surowicy, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, hiperkaliemia, hipokaliemia, hiponatremia, kalcemia, magnezemia, natremia, niewydolność oddechowa, odwodnienie, osmolarność teoretyczna, potas w surowicy, precypitacja, preparat dwukomorowy, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, śpiączka, terapia nerkozastępcza, węglan wapnia, wodorowęglan sodu, współczynnik filtracji, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie rytmu serca, zasadowica - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Phoxilium 1,2 mmol/l
Phoxilium to roztwór do hemodializy i hemofiltracji zawierający 1,2 mmol/l fosforanów, którego składniki są farmakologicznie nieaktywne i występują w stężeniach zbliżonych do fizjologicznych poziomów elektrolitów w osoczu. Po odtworzeniu roztwór zawiera m.in. wapń (1,25 mmol/l), magnez (0,600 mmol/l), sód (140 mmol/l), potas (4,00 mmol/l), chlorki (115,9 mmol/l), wodorofosforan (1,20 mmol/l) oraz wodorowęglan (30 mmol/l), co zapewnia odpowiednią równowagę elektrolitową i kwasowo-zasadową. Osmolarność roztworu wynosi 293 mOsm/l, a pH mieści się w zakresie 7,0–8,5, co odpowiada parametrom fizjologicznym płynów ustrojowych. Brak specyficznych danych toksykologicznych w badaniach przedklinicznych jest rekompensowany przez fakt, że składniki są naturalnie występującymi elektrolitami, powszechnie stosowanymi w terapii nerkozastępczej.
badanie przedkliniczne, działanie niepożądane, elektrolit fizjologiczny, hemofiltracja, magnez w osoczu, osmolarność, płyn ustrojowy, potas w osoczu, poziom fizjologiczny, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do dializy, roztwór do hemodializy, sód w osoczu, stabilność leku, substancja farmakologicznie nieaktywna, terapia nerkozastępcza, toksyczność przedkliniczna, wapń w osoczu - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba henocha-schönleina – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Henoch-Schönlein purpura (HSP) jest układowym zapaleniem naczyń z dominującą rolą immunoglobuliny A, gdzie kluczowym czynnikiem prognostycznym jest zajęcie nerek. Rokowanie jest generalnie dobre, z całkowitym wyzdrowieniem u około 94% dzieci i 89% dorosłych, jednak obecność białkomoczu ≥1,0 g/dobę (HR 2,486, p=0,031), obniżony eGFR <60 mL/min/1,73m² (HR 5,344, p<0,001) oraz zmiany histopatologiczne takie jak stwardnienie kłębuszków >10% (HR 2,397, p=0,044) i włóknienie śródmiąższowe (HR 5,239, p<0,001) znacząco pogarszają prognozę. U dorosłych przeżywalność po zajęciu nerek wynosi około 74%. Nawracające epizody HSP występują u 2,7-66,2% dzieci, z czynnikami ryzyka nawrotu takimi jak alergiczny nieżyt nosa, zajęcie nerek, leczenie steroidami ≥10 dni oraz objawy żołądkowo-jelitowe i stawowe przy rozpoznaniu.
alergiczny nieżyt nosa, białko C-reaktywne, białkomocz, biopsja nerki, choroba samoograniczająca się, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, hipoproteinemia, immunoglobulina A, krwiomocz, nadciśnienie tętnicze, objawy żołądkowo-jelitowe, poziom kreatyniny, przeszczep nerki, przewlekła choroba nerek, remisja, rozplem mezangialny, schyłkowa niewydolność nerek, stwardnienie kłębuszków nerkowych, terapia nerkozastępcza, układowe zapalenie naczyń, włóknienie śródmiąższowe, zajęcie nerek, zapalenie nerek, zespół nefrytyczny, zespół nerczycowy - Leksykon substancji czynnych
Chlorek magnezu – Dawkowanie i sposób podawania
Chlorek magnezu sześciowodny jest kluczowym składnikiem wielu roztworów stosowanych w terapii nerkozastępczej, takich jak hemodializa, hemofiltracja i hemodiafiltracja. Dawkowanie preparatów zawierających Mg++ (0,5 mmol/l w produktach typu Accusol 35 i MultiBic) musi być indywidualnie dostosowane do stanu klinicznego pacjenta, masy ciała oraz rodzaju terapii. W ostrym uszkodzeniu nerek u dorosłych (70 kg) zalecana dawka wynosi 2000 ml/h, natomiast w przewlekłej chorobie nerek stosuje się co najmniej 1/3 masy ciała na zabieg, przy trzech zabiegach tygodniowo. Maksymalna dawka roztworów do hemodializy/hemofiltracji nie powinna przekraczać 75 litrów na dobę. W żywieniu pozajelitowym (Aminomix 1 Novum, 3,0 mmol/l Mg++) dawkowanie zależy od wieku i masy ciała: u dorosłych i młodzieży powyżej 14 lat 20 ml/kg mc./dobę (np. 1400 ml/dobę dla 70 kg), u dzieci 2-5 lat 25 ml/kg mc./dobę, a u dzieci 5-14 lat 20 ml/kg mc./dobę, z maksymalną szybkością infuzji 1,25 ml/kg mc./godz.
bilans płynów, charakterystyka produktu leczniczego, chlorek magnezu, chlorek magnezu sześciowodny, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, krążenie pozaustrojowe, ostra niewydolność nerek, ostre uszkodzenie nerek, ostre zatrucie, płyn substytucyjny, przedział dializacyjny, przewlekła choroba nerek, przewlekła niewydolność nerek, roztwór dializacyjny, stężenie, terapia nerkozastępcza, toksyna, worek dwukomorowy, współczynnik ultrafiltracji, zaburzenie elektrolitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Chlorek wapnia – Właściwości farmakodynamiczne
Chlorek wapnia (CaCl₂) jest kluczowym składnikiem roztworów stosowanych w terapiach nerkozastępczych (hemodializa, hemofiltracja, hemodiafiltracja) oraz żywieniu pozajelitowym, dostarczając jony wapnia (Ca²⁺) niezbędne do utrzymania homeostazy wapniowej. Preparaty takie jak Accusol zawierają 0,257 g chlorku wapnia dwuwodnego na 1000 ml roztworu, co odpowiada stężeniu jonów Ca²⁺ na poziomie 1,75 mmol/l, natomiast multiBic zapewnia stężenie Ca²⁺ 1,5 mmol/l. W żywieniu pozajelitowym, np. w Aminomix 1 Novum, stężenie chlorku wapnia dwuwodnego wynosi 0,294 g/1000 ml, co przekłada się na 2 mmol/l jonów wapnia. Jony wapnia pełnią fundamentalną rolę w przewodnictwie nerwowo-mięśniowym, krzepnięciu krwi (aktywacja czynników II, VII, IX, X oraz kompleksu protrombinazy), regulacji kurczliwości mięśnia sercowego oraz napięcia naczyń krwionośnych, a także w procesach wewnątrzkomórkowego przekazywania sygnałów.
bradykardia, chlorek wapnia dwuwodny, czynnik krzepnięcia, działanie inotropowe, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, hiperkalcemia, hipokalcemia, homeostaza wapniowa, jon wapnia, kaskada krzepnięcia, kompleks protrombinazy, krzepnięcie krwi, mięsień sercowy, neuroprzekaźnik, niewydolność nerek, ostre uszkodzenie nerek, parestezja, przekaźnik wewnątrzkomórkowy, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, równowaga wodno-elektrolitowa, roztwór dializacyjny, skurcz mięśnia, terapia nerkozastępcza, tężyczka, ultrafiltracja, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Voluven (60 mg + 9 mg)/ml
Voluven, zawierający poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię (HES) o średniej masie cząsteczkowej 130 000 Da oraz chlorek sodu (154 mmol/l Na+ i 154 mmol/l Cl-), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatu, posocznicą, stanem krytycznym (zwłaszcza na OIT), zaburzeniami czynności nerek (w tym dializowanymi), ciężką niewydolnością wątroby, zastoinową niewydolnością serca, ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia oraz krwotokiem śródczaszkowym. Podanie Voluvenu w tych stanach wiąże się z ryzykiem pogorszenia funkcji narządów, zwiększonej śmiertelności, nasilenia koagulopatii, wzrostu ciśnienia śródczaszkowego oraz przeciążenia układu krążenia. Preparat ma teoretyczną osmolarność 308 mOsmol/l i pH 4,0-5,5, co należy uwzględnić przy ocenie równowagi kwasowo-zasadowej pacjenta.
ciśnienie śródczaszkowe, dializoterapia, hemostaza, hiperchloremia, hipernatremia, koagulopatia, krwotok wewnątrzczaszkowy, lek immunosupresyjny, nadwrażliwość, niewydolność narządowa, obrzęk płuc, oddział intensywnej terapii, odwodnienie, oparzenie, osmolarność, poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia, posocznica, przeszczep narządów, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, stan krytyczny pacjenta, terapia nerkozastępcza, układ krążenia, wymiana gazowa, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia krzepnięcia, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Colchicine Genoptim 0,5 mg
Kolchicyna cechuje się wąskim indeksem terapeutycznym i wysoką toksycznością przy przedawkowaniu, co wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z zaburzeniami nerek, wątroby, układu pokarmowego, chorobami serca oraz u osób w podeszłym wieku. Przedawkowanie rozwija się dwufazowo: pierwsza faza pojawia się średnio po 3 godzinach i obejmuje objawy gastroenterologiczne (nudności, wymioty, ból brzucha, krwawienia), zaburzenia elektrolitowe, leukocytozę oraz niedociśnienie tętnicze w ciężkich przypadkach. Druga faza, rozwijająca się w ciągu 24-72 godzin, charakteryzuje się ciężkimi zaburzeniami wielonarządowymi, takimi jak ostra niewydolność nerek, zaburzenia neurologiczne (splątanie, śpiączka, neuropatia obwodowa), kardiologiczne (depresja mięśnia sercowego, arytmie), pancytopenia, niewydolność oddechowa oraz koagulopatia ze zużycia. Dawka śmiertelna kolchicyny u dorosłych wynosi około 20 mg, choć zakres ten jest szeroki (7-65 mg). Zgon najczęściej wynika z depresji ośrodka oddechowego i zapaści sercowo-naczyniowej.
ból brzucha, dawka śmiertelna, depresja mięśnia sercowego, depresja ośrodka oddechowego, hemodializa, indeks terapeutyczny, koagulopatia ze zużycia, kolchicyna, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukocytoza, leukocytoza z odbicia, neuropatia obwodowa, niedociśnienie tętnicze, niewydolność oddechowa, nudności i wymioty, objętość dystrybucji, odwracalne łysienie, ostra niewydolność nerek, ostre przedawkowanie, pacjent geriatryczny, pancytopenia, płukanie żołądka, przedawkowanie kolchicyny, schorzenie układu pokarmowego, śpiączka, splątanie, terapia nerkozastępcza, węgiel aktywowany, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie kardiologiczne, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie wielonarządowe, zapaść sercowo-naczyniowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Calrecia 14,7 g/l
Calrecia, roztwór do infuzji zawierający 100 mmol/l jonów wapnia (Ca²⁺) w postaci 14,7 g/l wapnia chlorku dwuwodnego, jest stosowany w terapii nerkozastępczej, w tym CRRT, SLEDD oraz TPE. Ze względu na ograniczone dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania u kobiet ciężarnych, preparat nie jest zalecany w ciąży, chyba że korzyści terapeutyczne przewyższają potencjalne ryzyko. Badania na modelach zwierzęcych nie dostarczyły wystarczających informacji o toksycznym wpływie na procesy rozrodcze. W przypadku kobiet w wieku rozrodczym lekarz powinien poinformować o braku danych dotyczących wpływu Calrecii na płodność, co jest szczególnie istotne u pacjentek planujących ciążę.
chlorek wapnia, chlorek wapnia dwuwodny, ciągła terapia nerkozastępcza, CRRT, dawka terapeutyczna, jon chlorkowy, jon wapnia, laktacja, osmolarność, płodność, postać leku, przedłużona codzienna dializa, roztwór infuzyjny, SLEDD, substancja aktywna, terapeutyczna wymiana osocza, terapia nerkozastępcza, TPE, wapń w mleku kobiecym - Leksykon leków
Przedawkowanie – Telmix 40 mg
Przedawkowanie telmisartanu, substancji czynnej leku Telmix, prowadzi głównie do objawów sercowo-naczyniowych, takich jak istotne niedociśnienie tętnicze oraz tachykardia kompensacyjna (>100/min), a także rzadziej do bradykardii (<60/min). Hipotensja wynika z nasilonej blokady receptorów AT1 angiotensyny II, co powoduje nadmierną wazodylatację i hipoperfuzję narządową, w tym mózgową (objawiającą się zawrotami głowy) oraz nerkową. Przedawkowanie może skutkować wzrostem stężenia kreatyniny w surowicy i w skrajnych przypadkach ostrą niewydolnością nerek z oligurią lub anurią, stanowiącą bezpośrednie zagrożenie życia. Warto podkreślić, że telmisartan nie jest dializowalny, co ogranicza możliwości eliminacji leku w ciężkich zatruciach.
blokada receptorów angiotensyny, bradykardia paradoksalna, dekontaminacja przewodu pokarmowego, hemodializa, hipoperfuzja mózgowa, monitorowanie EKG, niedociśnienie tętnicze, objętość wewnątrznaczyniowa, oliguria, ostra niewydolność nerek, parametry biochemiczne, płukanie żołądka, przesączanie kłębuszkowe, rzut serca, stężenie kreatyniny, suplementacja elektrolitów, tachykardia, terapia nerkozastępcza, wazodylatacja, węgiel aktywowany, zaburzenia przewodnictwa, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Chlorek sodu – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Chlorek sodu (NaCl) jest kluczowym elektrolitem w wielu pozajelitowych preparatach leczniczych, stosowanych w stężeniach fizjologicznych (np. 9 mg/ml w Natrium chloratum 0,9% Kabi), które nie wykazują negatywnego wpływu na płodność ani na rozwój płodu. Preparaty złożone zawierające chlorek sodu i potas (np. Kalii chloridum 0,15% + Natrii chloridum 0,9% Kabi) mogą być stosowane w ciąży pod warunkiem regularnego monitorowania stężeń elektrolitów, ze względu na ryzyko hiperkaliemii lub hipokaliemii, które mogą uszkodzić serce matki i płodu. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet z stanem przedrzucawkowym. Preparaty do hemodializy/hemofiltracji zawierające NaCl (np. multiBic, Accusol 35 o stężeniu 6,12 g/l) nie są zalecane w ciąży, chyba że istnieje wyraźna konieczność kliniczna, ze względu na brak danych dotyczących toksyczności reprodukcyjnej. W przypadku leków, gdzie NaCl jest substancją pomocniczą, takich jak flukonazol, daptomycyna czy aprotynina, stosowanie w ciąży wymaga ostrożnej oceny korzyści i ryzyka, a niektóre z nich (np. flukonazol w dużych dawkach) wiążą się z podwyższonym ryzykiem poronienia i wad rozwojowych.
aprotynina, biodostępność, chlorek sodu, ciągła terapia nerkozastępcza, daptomycyna, dekstran, flukonazol, funkcja rozrodcza, hemodializa, hemofiltracja, hiperkaliemia, hipokaliemia, homeostaza organizmu, immunoglobulina anty-D, immunoglobulina ludzka, niedotlenienie mózgu, okres półtrwania, poronienie samoistne, reakcja anafilaktyczna, stan przedrzucawkowy, stężenie elektrolitów, terapia nerkozastępcza, toksyczność reprodukcyjna, wada rozwojowa płodu - Leksykon substancji czynnych
Chlorek sodu – Właściwości farmakodynamiczne
Chlorek sodu (NaCl) jest kluczowym elektrolitem w utrzymaniu homeostazy organizmu, pełniąc istotne funkcje fizjologiczne dzięki jonów sodu (Na+) i chlorkowych (Cl-). Jony sodu, obecne w stężeniu 154 mmol/l w roztworze fizjologicznym 0,9% (osmolarność około 308 mOsm/l), odpowiadają za regulację dystrybucji wody, równowagi elektrolitowej, ciśnienia osmotycznego, przekaźnictwo nerwowe, funkcje serca oraz metabolizm nerkowy. Jon chlorkowy, będący głównym anionem przestrzeni zewnątrzkomórkowej, współuczestniczy w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej i metabolizmie komórkowym poprzez wymianę z wodorowęglanami. Roztwory chlorku sodu są stosowane w leczeniu odwodnienia, hiponatremii oraz jako nośnik leków parenteralnych, a także w terapii nerkozastępczej, gdzie utrzymują fizjologiczny skład elektrolitowy płynu dializacyjnego (Na+ około 140 mmol/l, Cl- około 109-113 mmol/l, HCO3- 35 mmol/l, osmolarność 287-300 mOsm/l).
9% NaCl, błona śluzowa żołądka, chlorek sodu, ciśnienie osmotyczne, czerwone krwinki, elektrolit, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, hiponatremia, homeostaza, izotoniczność, jon chlorkowy, jon sodowy, kurczliwość mięśnia sercowego, niewydolność nerek, odwodnienie, osmolarność, płyn dializacyjny, płyn ustrojowy, pompa sodowo-potasowa, potencjał czynnościowy, przekaźnictwo nerwowe, reabsorpcja nerkowa, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga osmotyczna, równowaga wodno-elektrolitowa, roztwór infuzyjny, terapia nerkozastępcza, zasadowica - Leksykon leków
Przedawkowanie – Atoris 60 mg
Przedawkowanie atorwastatyny (Atoris) stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, wymagające natychmiastowego wdrożenia leczenia objawowego i monitorowania funkcji życiowych. Brak specyficznego antidotum wymusza szczególną uwagę na kontrolę parametrów biochemicznych wątroby (ALT, AST) oraz aktywności kinazy kreatynowej (CK) w celu wykrycia uszkodzenia hepatocytów i rabdomiolizy, które mogą prowadzić do niewydolności nerek. Objawy przedawkowania obejmują m.in. zaburzenia funkcji wątroby, rabdomiolizę, niewydolność nerek, zaburzenia elektrolitowe, neurologiczne, żołądkowo-jelitowe, miopatię oraz zaburzenia rytmu serca. Atoris dostępny jest w dawkach 30 mg, 60 mg i 80 mg atorwastatyny, co ma znaczenie przy ocenie ryzyka i planowaniu terapii.
anuria, arytmia, atorwastatyna, atorwastatyna wapniowa, białko osocza, biegunka, ból brzucha, ból mięśniowy, drożność dróg oddechowych, działanie kardiotoksyczne, enzymy wątrobowe, funkcja nerek, hemodializa, hiperfosfatemia, hiperkaliemia, hipokalcemia, kinaza kreatynowa, leczenie przeciwarytmiczne, miopatia, niewydolność nerek, nudność, oliguria, rabdomioliza, tachykardia, terapia nerkozastępcza, uszkodzenie hepatocytów, zaburzenie świadomości, zawrót głowy, żółtaczka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Volulyte 6% –
Volulyte 6% to roztwór do infuzji zawierający 6% poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię (HES) o średniej masie cząsteczkowej 130 000 Da i stopniu podstawienia 0,38-0,45, wraz z elektrolitami: Na+ 137,0 mmol/l, K+ 4,0 mmol/l, Mg++ 1,5 mmol/l, Cl- 110,0 mmol/l oraz octanami 34,0 mmol/l, o teoretycznej osmolarności 286,5 mOsm/l. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki, posocznicą, oparzeniami, zaburzeniami czynności nerek, krwotokiem wewnątrzczaszkowym, stanem krytycznym, przewodnieniem, obrzękiem płuc, odwodnieniem, ciężkimi zaburzeniami elektrolitowymi (hiperkaliemia, hipernatremia, hiperchloremia), ciężką niewydolnością wątroby, zastoinową niewydolnością serca, ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia oraz po przeszczepie narządów. Stosowanie u tych grup wiąże się z ryzykiem niewydolności nerek, zaburzeń krzepnięcia, nasilenia krwawień, zwiększonej śmiertelności oraz powikłań hemodynamicznych.
W przypadku łagodnych do umiarkowanych zaburzeń czynności nerek, podejrzenia posocznicy, ryzyka przeciążenia układu krążenia, okresu okołooperacyjnego, zaburzeń hemostazy oraz chorób autoimmunologicznych, stosowanie Volulyte 6% wymaga ostrożnej oceny korzyści i ryzyka oraz rozważenia alternatywnych terapii, zwłaszcza roztworów krystaloidowych o korzystniejszym profilu bezpieczeństwa. Decyzja o podaniu leku powinna być poprzedzona szczegółową analizą stanu klinicznego pacjenta, uwzględniając przeciwwskazania i potencjalne działania niepożądane, aby minimalizować ryzyko powikłań, takich jak niewydolność nerek, zaburzenia elektrolitowe, czy dekompensacja krążenia.
chlorek sodu, choroba autoimmunologiczna, hemostaza, hiperchloremia, hiperkaliemia, hipernatremia, hydroksyetyloskrobia, krwotok wewnątrzczaszkowy, kwasica hiperchloremiczna, nadwrażliwość, niewydolność oddechowa, obrzęk płuc, odwodnienie, oparzenie, ostra niewydolność nerek, pacjent krytycznie chory, posocznica, przeszczep narządów, przewodnienie, roztwór krystaloidowy, terapia nerkozastępcza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie rytmu serca, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon substancji czynnych
Magnezu chlorek – Dawkowanie i sposób podawania
Chlorek magnezu jest kluczowym elektrolitem stosowanym w suplementacji oraz różnych terapiach medycznych, takich jak żywienie pozajelitowe, dializa otrzewnowa, infuzja okołooperacyjna i ciągła terapia nerkozastępcza (CRRT). W produktach leczniczych, np. Aminomel, stężenie magnezu wynosi 5 mmol/l (10 mEq/l), a dawkowanie u dorosłych obejmuje maksymalną prędkość wlewu 0,8-1 ml/kg mc./godz. oraz dawkę dobową 6,4-10 ml/kg mc., z możliwością zwiększenia do 16-20 ml/kg mc. w stanach katabolicznych. W dializie otrzewnowej (balance) stężenie Mg²⁺ to 0,5 mmol/l, z objętościami roztworu 2000 ml na wymianę i 4 wymianami na dobę w CADO, oraz 1500-3000 ml na cykl i 3-10 cykli w ADO. U dzieci dawkowanie jest dostosowane do wieku i powierzchni ciała, np. objętość na wymianę wynosi 800-1000 ml/m², a liczba wymian 5-10 na dobę. W CRRT u dorosłych szybkość przepływu roztworu substytucyjnego wynosi 500-3000 ml/godz., a dializacyjnego 500-2500 ml/godz., z łączną objętością około 48-60 l/dobę.
aminokwasy, automatyczna dializa otrzewnowa, bilans płynów, błona półprzepuszczalna, cewnik żylny, chlorek magnezu sześciowodny, ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa, ciągła terapia nerkozastępcza, dializa otrzewnowa, elektrolity, filtr pozaustrojowy, hemodializa, hemofiltracja, jama otrzewnowa, krążenie pozaustrojowe, monitorowanie parametrów klinicznych, parametry sercowo-naczyniowe, resztkowa funkcja nerek, roztwór do dializy otrzewnowej, roztwór do infuzji, stężenie elektrolitów, terapia nerkozastępcza, żywienie pozajelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Ostre uszkodzenie nerek – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ostra niewydolność nerek (AKI) jest częstym powikłaniem u pacjentów hospitalizowanych i krytycznie chorych, wiążącym się z ryzykiem rozwoju ostrej choroby nerek (AKD), przewlekłej choroby nerek (CKD) oraz zwiększoną śmiertelnością. AKI, w tym szczególnie AKI związane z sepsą (SA-AKI), prowadzi do dłuższego pobytu na OIT, wyższej śmiertelności i obniżonej jakości życia. Wczesne wykrycie pacjentów z wysokim ryzykiem rozwoju AKI umożliwia interwencje terapeutyczne przed wystąpieniem powikłań takich jak kwasica, hiperkaliemia czy przeciążenie objętościowe. Biomarkery takie jak cystatyna C, NGAL, TIMP-2IGFBP7 oraz cFGF-23 (przy poziomie >2050 RU/ml) wykazują wysoką wartość prognostyczną w przewidywaniu powrotu funkcji nerek, śmiertelności oraz długoterminowych wyników po AKI, przewyższając tradycyjne markery jak kreatynina.
choroba sercowo-naczyniowa, kreatynina, kreatynina w surowicy, model predykcyjny ryzyka, nefrektomia, oddział intensywnej terapii, ostra choroba nerek, ostra niewydolność nerek, pozaszpitalne zatrzymanie krążenia, przewlekła choroba nerek, rak nerki, rekurencyjna sieć neuronowa, Równanie Ryzyka Raka Nerki, schyłkowa niewydolność nerek, terapia nerkozastępcza, wodorowęglan - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Biphozyl –
Biphozyl to roztwór do hemodializy i hemofiltracji stosowany w ciągłej terapii nerkozastępczej (CRRT) u pacjentów z ostrym uszkodzeniem nerek, szczególnie w fazie stabilizacji po ustąpieniu ostrej fazy choroby. Preparat może pełnić funkcję płynu substytucyjnego lub dializatu, stosowany jest po normalizacji kluczowych parametrów metabolicznych, takich jak pH, stężenie potasu i fosforu w surowicy. Biphozyl jest kompatybilny z miejscową antykoagulacją cytrynianową, co jest istotne w zapobieganiu wykrzepianiu krwi w układzie pozaustrojowym podczas CRRT. Ponadto, preparat jest wskazany u pacjentów z hiperkalcemią, umożliwiając korektę zaburzeń gospodarki wapniowej, a także w leczeniu zatruć substancjami usuwanymi dializą lub filtracją.
anion chlorkowy, anion wodorofosforanowy, anion wodorowęglanowy, antykoagulacja cytrynianowa, ciągła terapia nerkozastępcza, CRRT, dializat, hemodializa, hemofiltracja, hiperkalcemia, kation magnezowy, kation potasowy, kation sodowy, osmolarność, ostre uszkodzenie nerek, płyn substytucyjny, równowaga elektrolitowa, równowaga kwasowo-zasadowa, terapia nerkozastępcza, wykrzepianie krwi, zabieg nerkozastępczy, zatrucie produktami leczniczymi - Leksykon substancji czynnych
Landiolol – Właściwości farmakokinetyczne
Landiolol chlorowodorek, substancja czynna leku Runrapiq, charakteryzuje się szybkim osiąganiem stanu stacjonarnego podczas dożylnej infuzji – około 15 minut, a przy zastosowaniu dawki nasycającej nawet w 2-5 minut. Maksymalne stężenia w osoczu po bolusie 100 μg/kg wynoszą średnio 0,294 μg/ml, natomiast podczas 2-godzinnej infuzji w dawkach 10-40 μg/kg/min stężenia wahają się od 0,2 do 0,8 μg/ml. Objętość dystrybucji wynosi 0,3-0,4 l/kg, a wiązanie z białkami osocza jest niskie (<10%), zależne od dawki. Landiolol jest metabolizowany głównie przez hydrolizę estrową w osoczu, z udziałem pseudocholinesteraz i karboksyloesteraz, co prowadzi do powstania metabolitów M1 i M2 o minimalnym działaniu beta1-adrenolitycznym (≤1/200 aktywności leku macierzystego). Nie obserwuje się istotnej interakcji z enzymami CYP450, a eliminacja następuje głównie przez nerki, z wydaleniem około 75% dawki w ciągu 4 godzin (54,4% jako M1, 11,5% jako M2) i ponad 99% w ciągu 24 godzin.
beta-oksydacja, cholinesteraza osoczowa, cytochrom P450, dawka nasycająca, hydroliza grupy estrowej, infuzja dożylna, karboksyloesteraza, klirens całkowity, klirens dializacyjny, landiolol chlorowodorek, migotanie przedsionków, objętość dystrybucji, okres półtrwania, receptor beta1-adrenergiczny, skala Childa-Pugha, stan stacjonarny, terapia nerkozastępcza, wiązanie z białkami osocza, wydalanie z moczem, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia rytmu serca, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Hemosol BO –
Roztwór do hemodializy/hemofiltracji Hemosol BO zawiera składniki aktywne takie jak chlorek wapnia dwuwodny, chlorek magnezu sześciowodny, kwas mlekowy, wodorowęglan sodu oraz chlorek sodu, które po zmieszaniu dają roztwór o osmolarności 287 mOsm/l i następującym składzie jonowym: Ca 1,75 mmol/l (3,5 mEq/l), Mg 0,5 mmol/l (1,0 mEq/l), Na 140 mmol/l (140 mEq/l), Cl 109,5 mmol/l (109,5 mEq/l), mleczany 3 mmol/l (3 mEq/l) oraz HCO3 32 mmol/l (32 mEq/l). Jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania jest nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu, która może manifestować się reakcjami alergicznymi o różnym nasileniu, włącznie z zagrożeniem życia. W przypadku podejrzenia nadwrażliwości należy natychmiast odstąpić od stosowania roztworu i rozważyć alternatywne preparaty.
hemodializa, hemofiltracja, kwas mlekowy, magnezu chlorek sześciowodny, nadwrażliwość na substancje czynne, osmolarność roztworu, płyn do dializy, reakcja alergiczna, równowaga elektrolitowa, sodu chlorek, sodu wodorowęglan, terapia nerkozastępcza, wapnia chlorek dwuwodny, wodorowęglan, wywiad alergologiczny, zaburzenie elektrolitowe