Przedawkowanie leku Colchicine Genoptim

Kolchicyna charakteryzuje się wąskim indeksem terapeutycznym i jest substancją o wysokiej toksyczności w przypadku przedawkowania. Wymaga to szczególnej uwagi klinicznej, zwłaszcza wśród pacjentów z grup podwyższonego ryzyka wystąpienia toksyczności, do których należą osoby z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, schorzeniami układu pokarmowego, chorobami serca oraz pacjenci geriatryczni w bardzo podeszłym wieku¹.

Kluczowy jest fakt, że każdy przypadek przedawkowania kolchicyny wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i oceny klinicznej, nawet jeśli we wczesnej fazie nie występują żadne objawy kliniczne².

Objawy kliniczne przedawkowania

Symptomatologia przedawkowania kolchicyny rozwija się w charakterystyczny, dwufazowy sposób. Objawy ostrego przedawkowania nie występują natychmiast, lecz pojawiają się z pewnym opóźnieniem, średnio po około 3 godzinach od momentu przyjęcia toksycznej dawki leku³.

Dynamika obrazu klinicznego przedawkowania kolchicyny obejmuje dwie wyraźne fazy:⁴

Faza pierwsza przedawkowania

Początkowe objawy intoksykacji kolchicyną obejmują przede wszystkim zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego oraz wczesne zaburzenia hemodynamiczne i elektrolitowe:⁵

• Nudności i wymioty – występują jako pierwsze objawy przedawkowania
• Ból brzucha – często o znacznym nasileniu
• Krwawienie z przewodu pokarmowego – może prowadzić do poważnych powikłań
• Zmniejszenie objętości płynów – wynik wymiotów i zaburzeń wchłaniania
• Zaburzenia elektrolitowe – wtórne do objawów gastroenterologicznych
• Leukocytoza – charakterystyczna odpowiedź hematologiczna
• Niedociśnienie tętnicze – występuje w ciężkich przypadkach, sygnalizując poważny przebieg intoksykacji

Faza druga przedawkowania

Druga, znacznie poważniejsza faza intoksykacji kolchicyną rozwija się w ciągu 24-72 godzin od momentu przyjęcia toksycznej dawki leku. Charakteryzuje się wystąpieniem zaburzeń wielonarządowych, bezpośrednio zagrażających życiu pacjenta⁶:

• Zaburzenia wielonarządowe – obejmujące jednoczesne uszkodzenie wielu kluczowych układów
• Ostra niewydolność nerek – potencjalnie wymagająca terapii nerkozastępczej
• Zaburzenia neurologiczne – splątanie, śpiączka
• Neuropatia obwodowa – narastająca, obejmująca funkcje ruchowe i czuciowe
• Zaburzenia kardiologiczne – depresja mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu serca
• Zaburzenia hematologiczne – pancytopenia
• Niewydolność oddechowa – jedna z głównych przyczyn zgonu
• Koagulopatia ze zużycia – poważne zaburzenia hemostazy

Należy podkreślić, że zgon w przebiegu przedawkowania kolchicyny jest najczęściej wynikiem depresji ośrodka oddechowego i zapaści sercowo-naczyniowej⁷.

W przypadku przeżycia ostrej fazy zatrucia, podczas rekonwalescencji mogą wystąpić charakterystyczne objawy: leukocytoza z odbicia oraz odwracalne łysienie, które typowo pojawia się około tygodnia po spożyciu toksycznej dawki kolchicyny⁸.

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania kolchicyny jest wyłącznie objawowe i podtrzymujące, gdyż nie istnieje specyficzne antidotum dla tego leku⁹. Postępowanie terapeutyczne obejmuje następujące działania:

1. Eliminacja toksyny – płukanie żołądka należy wykonać w ciągu pierwszej godziny od momentu spożycia toksycznej dawki¹⁰
2. Podanie węgla aktywowanego – u dorosłych po spożyciu dawki przekraczającej 0,1 mg/kg masy ciała w ciągu godziny od przyjęcia leku oraz u dzieci po spożyciu jakiejkolwiek ilości leku w analogicznym przedziale czasowym¹¹
3. Monitorowanie kliniczne i biochemiczne – ścisłe, w warunkach oddziału intensywnej terapii¹²
4. Leczenie objawowe i wspomagające:
   • Kontrola i wspomaganie funkcji oddechowych
   • Stabilizacja ciśnienia tętniczego i funkcji układu krążenia
   • Korekta zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej¹³

Należy zaznaczyć, że hemodializa nie jest skuteczną metodą eliminacji kolchicyny z organizmu ze względu na wysoką pozorną objętość dystrybucji tej substancji¹⁴.

Dawka śmiertelna

Dawka śmiertelna kolchicyny dla osób dorosłych wykazuje znaczną zmienność osobniczą i według dostępnych danych waha się w szerokim zakresie od 7 mg do nawet 65 mg przyjętych jednorazowo. Standardowo przyjmuje się jednak, że dawka śmiertelna wynosi około 20 mg¹⁵.