Wskazania do stosowania
Mleczan

Wskazania do stosowania mleczanu w terapii nerkozastępczej

Mleczan stanowi istotny składnik roztworów stosowanych w terapii nerkozastępczej, szczególnie w dializie otrzewnowej oraz hemofiltracji. Jest substancją czynną o działaniu buforującym, która pomaga w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu u pacjentów z niewydolnością nerek. Poniżej przedstawiono szczegółowe wskazania do stosowania preparatów zawierających mleczan w kontekście różnych postaci terapii nerkozastępczej.¹

Schyłkowa niewydolność nerek leczona dializą otrzewnową

Podstawowym wskazaniem do stosowania mleczanu w postaci roztworów do dializy otrzewnowej jest schyłkowa (niewyrównana) przewlekła niewydolność nerek o różnej etiologii. Dotyczy to pacjentów, u których funkcja nerek nie jest wystarczająca do utrzymania homeostazy organizmu, a którzy kwalifikują się do leczenia metodą dializy otrzewnowej.^{2 3}

W przypadku pacjentów poddawanych dializie otrzewnowej, roztwory mleczanu służą jako element płynu dializacyjnego, który wprowadzany jest do jamy otrzewnowej. Roztwory takie jak balance z różną zawartością glukozy (1,5%, 2,3%, 4,25%) i wapnia (1,25 mmol/l, 1,75 mmol/l) zawierają mleczan sodu (S-mleczan) w standardowym stężeniu 35 mmol/l w gotowym do użycia, obojętnym roztworze.⁴

Niewydolność nerek wymagająca hemodializy/hemofiltracji

Mleczan znajduje również zastosowanie w roztworach do hemodializy, hemofiltracji i hemodiafiltracji, szczególnie w terapiach ciągłych. Preparaty zawierające mleczan, takie jak Prismasol, są wskazane w leczeniu niewydolności nerek jako roztwory zastępcze oraz roztwory do dializy.⁵

W przypadku Prismasol, mleczan występuje w stężeniu 3 mmol/l w gotowym roztworze i stanowi jeden z elementów systemu buforującego, obok wodorowęglanu (32 mmol/l).⁶

Zatrucia wymagające dializy

Dodatkowym wskazaniem do stosowania roztworów zawierających mleczan jest leczenie zatruć lekami lub substancjami, które mogą być usunięte z organizmu poprzez dializę lub filtrację. W takich przypadkach preparaty jak Prismasol mogą być stosowane w terapii ratującej życie.⁷

Znaczenie mleczanu w terapii nerkozastępczej

Mleczan jako składnik roztworów do dializy pełni kilka istotnych funkcji fizjologicznych:

Rola buforująca

Główną funkcją mleczanu w roztworach dializacyjnych jest działanie buforujące, pomagające w korekcji kwasicy metabolicznej, która często występuje u pacjentów z niewydolnością nerek. Mleczan po wchłonięciu jest metabolizowany głównie w wątrobie do wodorowęglanów, które neutralizują nadmiar jonów wodorowych.⁸

Utrzymanie równowagi elektrolitowej

Roztwory zawierające mleczan są starannie komponowane, aby utrzymać odpowiednią równowagę elektrolitową. W przypadku produktów balance, mleczan występuje w połączeniu z jonami sodu, tworząc sodu (S)-mleczan, który jest istotnym elementem składowym roztworu do dializy otrzewnowej.⁹

Dobór stężenia mleczanu w różnych preparatach

Stężenie mleczanu w roztworach dializacyjnych jest starannie dobrane, aby zapewnić optymalne działanie buforujące przy minimalnym ryzyku działań niepożądanych:

Niższe stężenie mleczanu w roztworach do hemodializy/hemofiltracji (Prismasol) wynika z odmiennego mechanizmu terapii i obecności dodatkowego systemu buforowego w postaci wodorowęglanów.¹⁰

Wybór preparatu mleczanu w zależności od stanu klinicznego

Pacjenci z hiperkaliemią

W przypadku pacjentów ze skłonnością do hiperkaliemii, odpowiednim wyborem może być preparat Prismasol 2 mmol/l potasu, który zawiera mleczan jako jeden z buforów. Ten produkt jest specjalnie wskazany dla pacjentów z podwyższonym poziomem potasu we krwi.¹¹

Dobór roztworu w dializie otrzewnowej

W przypadku dializy otrzewnowej, lekarz może wybierać między różnymi stężeniami glukozy i wapnia w preparatach balance, wszystkie jednak zawierają standardowe stężenie mleczanu (35 mmol/l). Wybór konkretnego wariantu zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta w zakresie:¹²

• Ultrafiltracji (stężenie glukozy)
• Gospodarki wapniowej (stężenie wapnia)
• Równowagi kwasowo-zasadowej (stężenie mleczanu jest stałe)¹³

Zalety stosowania mleczanu w terapii nerkozastępczej

Mleczan jako składnik roztworów do dializy i hemofiltracji oferuje szereg korzyści klinicznych:

Efektywne działanie buforujące

Mleczan jest metabolizowany do wodorowęglanów, co zapewnia skuteczne przeciwdziałanie kwasicy metabolicznej, często występującej u pacjentów z niewydolnością nerek. W produktach balance, mleczan stanowi główny bufor, natomiast w Prismasol występuje jako uzupełnienie systemu wodorowęglanowego.¹⁴

Stabilność roztworu

Preparaty zawierające mleczan charakteryzują się dobrą stabilnością chemiczną. W przypadku produktów balance, zastosowanie systemu dwukomorowego zwiększa stabilność roztworu – w jednej komorze znajduje się zasadowy roztwór mleczanu, a w drugiej kwaśny roztwór elektrolitów i glukozy. Dopiero wymieszanie obu komór daje obojętny, gotowy do użycia roztwór o pH około 7,0.¹⁵

Osmolarność roztworu

Roztwory zawierające mleczan mają starannie dobraną osmolarność, która w przypadku preparatów balance waha się od 356 do 511 mOsm/l (w zależności od stężenia glukozy i wapnia), a w przypadku Prismasol wynosi około 297 mOsm/l. Odpowiednia osmolarność jest kluczowa dla efektywności dializy i minimalizacji działań niepożądanych.^{16 17}

Podsumowanie wskazań do stosowania mleczanu

Mleczan jako składnik roztworów do dializy otrzewnowej i hemodializy/hemofiltracji jest wskazany w:

1. Schyłkowej niewydolności nerek leczonej metodą dializy otrzewnowej (produkty balance)¹⁸
2. Niewydolności nerek wymagającej hemodializy, hemofiltracji lub hemodiafiltracji (Prismasol)¹⁹
3. Zatruciach substancjami, które mogą być usunięte przez dializę lub filtrację (Prismasol)²⁰
4. Hiperkaliemii u pacjentów wymagających terapii nerkozastępczej (Prismasol)²¹

Wybór odpowiedniego preparatu zawierającego mleczan powinien być dokonywany indywidualnie, w zależności od stanu klinicznego pacjenta, parametrów biochemicznych oraz wybranej metody terapii nerkozastępczej. Stosowanie mleczanu jako składnika roztworów dializacyjnych stanowi istotny element kompleksowego leczenia pacjentów z niewydolnością nerek, pomagając w utrzymaniu homeostazy organizmu i poprawie jakości życia chorych.