zapalenie tarczycy
Zapalenie tarczycy to stan zapalny gruczołu tarczowego, który może mieć różnorodną etiologię i przebieg. Wyróżnia się kilka głównych typów: autoimmunologiczne (choroba Hashimoto, choroba Gravesa-Basedowa), podostre (de Quervaina), poporodowe, wywołane lekami (amiodaron, interferon), oraz infekcyjne.
Objawy zapalenia tarczycy mogą obejmować ból i powiększenie gruczołu, zaburzenia funkcji tarczycy (nadczynność lub niedoczynność), zmęczenie, zmiany masy ciała, drażliwość, zaburzenia snu, a także objawy ogólnoustrojowe jak gorączka czy osłabienie. Manifestacja kliniczna zależy od rodzaju zapalenia i fazy choroby.
Diagnostyka obejmuje ocenę funkcji tarczycy (TSH, fT3, fT4), oznaczenie przeciwciał przeciwtarczycowych (anty-TPO, anty-TG, przeciwciała przeciw receptorowi TSH), badania obrazowe (USG, scyntygrafia) oraz rzadziej biopsję cienkoigłową. W niektórych przypadkach konieczne jest oznaczenie markerów stanu zapalnego (OB, CRP).
Leczenie zależy od typu zapalenia i obejmuje: terapię substytucyjną L-tyroksyną w niedoczynności, beta-blokery i tyreostatyki w nadczynności, glikokortykosteroidy w ciężkich postaciach zapalenia podostrego, oraz leczenie choroby podstawowej w przypadkach wtórnych. Większość zapaleń tarczycy wymaga długotrwałego monitorowania funkcji gruczołu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nadczynność tarczycy – Patofizjologia i mechanizm
Nadczynność tarczycy charakteryzuje się nadmierną produkcją i uwalnianiem hormonów T3 i T4, co prowadzi do przyspieszenia metabolizmu i objawów klinicznych. Choroba Gravesa-Basedowa, będąca autoimmunologiczną przyczyną nadczynności, odpowiada za 50-80% przypadków i wiąże się z obecnością immunoglobulin stymulujących tarczycę (TSI/TRAb), które aktywują receptory TSH, powodując niekontrolowaną syntezę hormonów oraz hiperplazję pęcherzykową tarczycy. Wole guzkowate toksyczne i gruczolak toksyczny wynikają z somatycznych mutacji receptora TSH, prowadząc do autonomicznej produkcji hormonów. Przejściowa nadczynność może wystąpić w zapaleniu tarczycy, a nadmierna ekspozycja na jod, np. po amiodaronie, może indukować typ 1 lub typ 2 amiodaronowej nadczynności tarczycy (AIT). Rzadkie przyczyny obejmują guzy przysadki wydzielające TSH, ciążę (β-hCG) oraz przerzuty raka pęcherzykowego tarczycy.
choroba Gravesa-Basedowa, glikozaminoglikan, globulina wiążąca hormony płciowe, gonadotropina kosmówkowa, gruczolak toksyczny, hiperplazja pęcherzykowa, hiperplazja tarczycy, hormon tarczycy, immunoglobulina stymulująca tarczycę, komórka pęcherzykowa tarczycy, migotanie przedsionków, naciek limfocytarny, nadczynność tarczycy, oftalmopatia tarczycowa, perystaltyka jelitowa, przeciwciało przeciwko receptorowi TSH, struma ovarii, ujemne sprzężenie zwrotne, wole tarczycy, zapalenie tarczycy, zespół złego wchłaniania, zjawisko Jod-Basedow - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dasatinib Sandoz 50 mg
Profil bezpieczeństwa dazatynibu opiera się na danych klinicznych z 2900 pacjentów, w tym 324 dorosłych z nowo rozpoznaną przewlekłą białaczką szpikową (CML) w fazie przewlekłej, 2388 dorosłych z CML w fazie przewlekłej lub zaawansowanej oraz 188 pacjentów pediatrycznych. Mediana czasu leczenia u dorosłych wynosiła 19,2 miesiąca (zakres 0-93,2), a w badaniu randomizowanym u pacjentów z nowo rozpoznaną CML około 60 miesięcy. U dzieci i młodzieży mediana czasu leczenia wyniosła 26,3 miesiąca (zakres 0-99,6). Działania niepożądane występowały u większości pacjentów, a u 19% dorosłych doprowadziły do przerwania terapii, podczas gdy u dzieci i młodzieży odsetek ten wyniósł 1,5%. Profil bezpieczeństwa u dzieci był zbliżony do dorosłych, z wyjątkiem braku powikłań płucnych i kardiologicznych, takich jak wysięk osierdziowy, wysięk opłucnowy, obrzęk płuc i nadciśnienie płucne.
arytmia komorowa, choroba refluksowa przełyku, dermatoza neutrofilowa, ginekomastia, gorączka neutropeniczna, krwawienie śródczaszkowe, leukoklastyczne zapalenie naczyń, limfadenopatia, małopłytkowość, martwica kości, mielosupresja, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie tętnicze płucne, nadczynność tarczycy, neuropatia obwodowa, neutropenia, neutropeniczne zapalenie jelit, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, obrzęk płuc, ostra białaczka limfoblastyczna, przewlekła białaczka szpikowa, rabdomioliza, reaktywacja zapalenia wątroby typu B, serce płucne, śródmiąższowa choroba płuc, udar mózgu, wstrząs anafilaktyczny, wybiórcza aplazja czerwonokrwinkowa, wydłużenie odstępu QT, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zakażenie herpeswirusem, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie mięśni, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie tarczycy, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, zespół erytrodystezji dłoniowo-podeszwowej, zespół nerczycowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Thyrozol 10 mg
Tiamazol, substancja czynna Thyrozolu, jest pochodną imidazolu z grupy leków przeciwtarczycowych (kod ATC: H03BB02), działającą poprzez hamowanie syntezy hormonów tarczycy. Mechanizm ten polega na blokowaniu inkorporacji jodu do tyrozyny, co jest dawkozależne i umożliwia skuteczne leczenie nadczynności tarczycy niezależnie od jej etiologii. Warto podkreślić, że tiamazol nie wpływa na uwalnianie wcześniej zsyntetyzowanych hormonów tarczycy, co tłumaczy zmienny czas oczekiwania na normalizację stężeń tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3) w surowicy oraz poprawę kliniczną u pacjentów. Lek nie wykazuje skuteczności w stanach nadczynności spowodowanych gwałtownym uwolnieniem hormonów, np. po terapii jodem radioaktywnym lub w zapaleniu tarczycy, gdzie problemem jest destrukcja komórek, a nie nadmierna synteza hormonów.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Thyrozol 5 mg
Tiamazol, substancja czynna Thyrozolu, jest pochodną imidazolu o działaniu przeciwtarczycowym, hamującą syntezę hormonów tarczycy poprzez blokowanie inkorporacji jodu do tyrozyny. Działanie to jest dawkozależne, co umożliwia skuteczne leczenie nadczynności tarczycy niezależnie od etiologii. W chorobie Graves-Basedowa nie jest jednoznacznie potwierdzone, czy tiamazol wpływa na mechanizmy immunopatogenetyczne, czy jedynie blokuje syntezę hormonów. Lek nie hamuje uwalniania już zsyntetyzowanych hormonów, co tłumaczy zmienny czas do normalizacji stężeń tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3) w surowicy, zależny od ilości zgromadzonych hormonów. Tiamazol jest nieskuteczny w nadczynności tarczycy spowodowanej uwolnieniem hormonów w wyniku destrukcji komórek tarczycowych, np. po terapii jodem radioaktywnym lub w zapaleniu tarczycy.
choroba Gravesa-Basedowa, gruczoł tarczowy, hormon tarczycy, laktoza jednowodna, leczenie jodem radioaktywnym, lek przeciwtarczycowy, nadczynność tarczycy, nietolerancja laktozy, pochodna imidazolu, proces immunopatogenetyczny, synteza hormonów tarczycy, Thyrozol, tiamazol, trójjodotyronina, tyreocyt, tyroksyna, wbudowywanie jodu do tyrozyny, zapalenie tarczycy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Althyxin 100 mcg/5 ml
Althyxin, zawierający lewotyroksynę sodową w postaci roztworu doustnego, jest wskazany przede wszystkim w leczeniu niedoczynności tarczycy, zarówno wrodzonej, jak i nabytej. Preparat dostępny jest w trzech dawkach: 25, 50 oraz 100 mikrogramów lewotyroksyny sodowej na 5 mL roztworu, co pozwala na precyzyjne dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta. Wrodzona niedoczynność wymaga wczesnego rozpoczęcia leczenia dla prawidłowego rozwoju fizycznego i neuropsychicznego, natomiast nabyta może wynikać z zabiegów chirurgicznych, terapii radiojodem lub chorób autoimmunologicznych. Ponadto, Althyxin jest stosowany w leczeniu nietoksycznego wola rozlanego oraz wola związanego z zapaleniem tarczycy typu Hashimoto, gdzie celem terapii jest zahamowanie wydzielania TSH i zmniejszenie objętości gruczołu tarczowego.
choroba autoimmunologiczna, dawka supresyjna, dysfagia, gruczoł tarczowy, guz tarczycy, leczenie radiojodem, lewotyroksyna sodowa, nabyta niedoczynność tarczycy, nadczynność tarczycy, niedobór hormonu tarczycy, niedoczynność tarczycy, nietoksyczne wole rozlane, nietolerancja substancji, parahydroksybenzoesan sodowy, przysadka mózgowa, rak tarczycy, schorzenie tarczycy, terapia supresyjna, TSH, tyreotropina, wrodzona niedoczynność tarczycy, zaburzenie połykania, zapalenie Hashimoto, zapalenie tarczycy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sunitinib G.L. Pharma 50 mg
Sunitynib G.L. Pharma, dostępny w kapsułkach o dawkach 12,5 mg, 25 mg i 50 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania klinicznego. Najcięższe powikłania obejmują niewydolność nerek i serca, zator tętnicy płucnej, perforację przewodu pokarmowego oraz różnorodne krwotoki (z układu oddechowego, przewodu pokarmowego, guza, układu moczowego i mózgowe), które mogą prowadzić do zgonu. Często obserwuje się także niedoczynność tarczycy, neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość. Wśród objawów o mniejszym nasileniu, ale częstych (≥10%), wymienia się zmniejszenie apetytu, nadciśnienie tętnicze, uczucie zmęczenia, zaburzenia smaku oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, nudności, zapalenie jamy ustnej, niestrawność i wymioty. Charakterystyczne są również zmiany skórne, w tym przebarwienia i erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa.
dysgeuzja, jadłowstręt, krwotok, krwotok mózgowy, krwotok otrzewnowy, leukopenia, limfopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wielonarządowa, obrzęk naczynioruchowy, odma opłucnowa, pancytopenia, perforacja przewodu pokarmowego, rozsiane krzepnięcie wewnątrznaczyniowe, sepsa, sunitynib, wstrząs, zakażenie grzybicze, zapalenie jamy ustnej, zapalenie tarczycy, zator tętnicy płucnej, zespół ręka-stopa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Jodek sodu, Na 131 I Polatom do terapii 37 MBq- 5500 MBq
Przedawkowanie radiofarmaceutyku Jodek sodu Na131I POLATOM, dostępnego w kapsułkach o aktywności od 37 MBq do 5500 MBq, niesie ryzyko poważnych powikłań wynikających z nadmiernej ekspozycji na promieniowanie jonizujące emitowane przez izotop jodu-131 (okres półtrwania 8,02 dnia, promieniowanie gamma o energiach 365 keV, 637 keV, 284 keV oraz beta o maksymalnej energii 606 keV). Objawy przedawkowania obejmują ostre zapalenie tarczycy (przy dawkach >7400 MBq), radiotoksyczność ślinianek, hematologiczne skutki mielosupresji (limfopenia, neutropenia, małopłytkowość przy dawkach >5500 MBq), nudności, wymioty, uszkodzenie funkcji gonad (przy dawkach >10000 MBq), a także ryzyko wtórnych nowotworów i zespołu popromiennego przy bardzo wysokich dawkach. Nefrotoksyczność może wystąpić w wyniku uszkodzenia nerek podczas wydalania radiojodu.
białaczka, diureza, efekt stochastyczny promieniowania, funkcja tarczycy, izotop jodu 131, jod promieniotwórczy, jodek sodu Na131I, kserostomia, limfopenia, małopłytkowość, mielosupresja, nadchloran potasu, nefrotoksyczność, neutropenia, ośrodek wymiotny, promieniowanie beta, promieniowanie gamma, promieniowanie jonizujące, radiojod, zapalenie tarczycy, zespół popromienny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sunitinib Medical Valley 50 mg
Sunitynib (Sunitynibu jabłczan) dostępny w kapsułkach o dawkach 12,5 mg, 25 mg, 37,5 mg i 50 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, od łagodnych do zagrażających życiu. Do najpoważniejszych powikłań należą niewydolność nerek, niewydolność serca, zator tętnicy płucnej, perforacja przewodu pokarmowego oraz różnorodne krwotoki, w tym krwotok mózgowy, które mogą prowadzić do zgonu. Często obserwuje się także hematologiczne zaburzenia, takie jak neutropenia, małopłytkowość i niedokrwistość, wymagające regularnego monitorowania morfologii krwi. Nadciśnienie tętnicze jest jednym z najczęstszych działań niepożądanych i wymaga ścisłej kontroli, aby zapobiec powikłaniom kardiologicznym, w tym niewydolności serca i kardiomiopatii. Niedoczynność tarczycy, rozwijająca się u pacjentów podczas terapii, wymaga monitorowania i leczenia substytucyjnego.
erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, kardiomiopatia, krwotok, krwotok mózgowy, krwotok otrzewnowy, małopłytkowość, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, NCI CTCAE, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wielonarządowa, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk naczynioruchowy, odma opłucnowa, pancytopenia, parestezja, perforacja przewodu pokarmowego, posocznica, przełom nadciśnieniowy, przemijający napad niedokrwienny, rak nerkowokomórkowy, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, udar mózgu, wstrząs, wydłużenie odstępu QT, zapalenie jamy ustnej, zapalenie otrzewnej, zapalenie tarczycy, zator tętnicy płucnej, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Solu-Medrol 250 mg
Solu-Medrol (metyloprednizolon w postaci soli sodowej bursztynianu) jest glikokortykosteroidem dostępnym w dawkach 40 mg, 125 mg, 500 mg oraz 1000 mg, stosowanym głównie objawowo, z wyjątkiem substytucyjnego leczenia zaburzeń endokrynologicznych, takich jak pierwotna i wtórna niedoczynność kory nadnerczy (często w skojarzeniu z mineralokortykosteroidami), wstrząs nadnerczowy, wrodzony przerost nadnerczy, a także w stanach okołooperacyjnych u pacjentów z niewydolnością kory nadnerczy. Lek znajduje zastosowanie w licznych chorobach reumatycznych (np. reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów), układowych chorobach tkanki łącznej (np. toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie mięśnia sercowego), chorobach dermatologicznych (np. pęcherzyca, ciężka łuszczyca), ciężkich chorobach alergicznych (np. astma oskrzelowa, reakcje nadwrażliwości na leki), a także w leczeniu poważnych procesów zapalnych i alergicznych oka. Wskazania obejmują również choroby układu oddechowego (np. sarkoidoza, beryloza, zapalenie płuc wywołane Pneumocystis jiroveci u pacjentów z AIDS), hematologiczne (np. autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, idiopatyczna plamica małopłytkowa), choroby nowotworowe (białaczki, chłoniaki) oraz neurologiczne (obrzęk mózgu, zaostrzenia stwardnienia rozsianego, ostre urazy rdzenia kręgowego). W leczeniu urazów rdzenia kluczowe jest rozpoczęcie terapii w ciągu 8 godzin od urazu, a w przypadku zapalenia płuc Pneumocystis jiroveci – w ciągu 72 godzin od rozpoczęcia leczenia przeciwgrzybiczego.
alkohol benzylowy, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka, chłoniak, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna moczanowa, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, hiperkalcemia, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość, metyloprednizolon, nadwrażliwość, niedobór erytroblastów, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk krtani, obrzęk mózgu, opryszczkowate zapalenie skóry, owrzodzenie rogówki, pęcherzyca, plamica małopłytkowa, półpasiec oczny, przerost nadnerczy, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, włośnica, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie siatkówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie tarczycy, zapalenie tęczówki, zapalenie tętnic, zapalenie wielomięśniowe, zespół Goodpasture’a, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Rak tarczycy – Epidemiologia
Rak tarczycy jest najczęstszym nowotworem złośliwym układu endokrynnego, z dramatycznym wzrostem zapadalności w ostatnich dekadach, szczególnie w USA i krajach o wysokich dochodach. W 2025 roku w USA przewiduje się około 44 020 nowych przypadków i 2 290 zgonów, z zapadalnością 13,5/100 000 i umieralnością 0,5/100 000 osób rocznie (dane skorygowane o wiek). Wzrost zapadalności przypisuje się głównie wykrywaniu małych, indolentnych raków brodawkowatych, zwłaszcza mikroraków ≤1 cm, dzięki powszechnemu stosowaniu ultrasonografii. Średni wiek diagnozy to 51 lat, a rak występuje trzykrotnie częściej u kobiet. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie jonizujące w dzieciństwie, otyłość i palenie papierosów. Pięcioletnia przeżywalność wynosi około 98%, a rokowanie jest zazwyczaj doskonałe, zwłaszcza dla zróżnicowanego raka tarczycy (DTC).
aktywny nadzór, badania przesiewowe, badanie cytologiczne, diagnostyka molekularna, guzki tarczycy, markery molekularne, mikrorak brodawkowaty tarczycy, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, promieniowanie jonizujące, przerzuty do węzłów chłonnych, przerzuty odległe, rak anaplastyczny tarczycy, rak brodawkowaty tarczycy, rak pęcherzykowy tarczycy, rak rdzeniasty tarczycy, rak tarczycy, stratyfikacja ryzyka, tyreoidektomia, ultrasonografia szyi, wole, współczynnik umieralności, współczynnik zapadalności, względny wskaźnik przeżycia, zapalenie tarczycy, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Asikreba 25 mg
Lek Asikreba zawierający sunitynib (jabłczan) w dawkach 12,5 mg, 25 mg, 37,5 mg oraz 50 mg, stosowany w terapii RCC, GIST i pNET, wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym niewydolności nerek, serca, zatoru tętnicy płucnej, perforacji przewodu pokarmowego oraz krwotoków (w tym mózgowych). Zdarzenia te mogą zagrażać życiu i prowadzić do zgonu. Często obserwowane działania niepożądane obejmują zmniejszenie apetytu, zaburzenia smaku, nadciśnienie tętnicze, zmęczenie, objawy ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, nudności, zapalenie jamy ustnej, niestrawność, wymioty), przebarwienia skórne oraz erytrodyzestezję dłoniowo-podeszwową. W trakcie terapii często rozwija się niedoczynność tarczycy, a także występują liczne zaburzenia hematologiczne, takie jak neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość i leukopenia, które mogą zwiększać ryzyko infekcji i krwawień.
dysgeuzja, GIST, krwotok, krwotok mózgowy, krwotok otrzewnowy, leukopenia, limfopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, MRCC, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wielonarządowa, obrzęk naczynioruchowy, odma opłucnowa, pancytopenia, perforacja przewodu pokarmowego, pNET, posocznica, rozsiane krzepnięcie wewnątrznaczyniowe, sunitynib, zapalenie jamy ustnej, zapalenie tarczycy, zator tętnicy płucnej, zespół ręka-stopa - Leksykon chorób i schorzeń
Wole – Leczenie
Wole to powiększenie gruczołu tarczowego, które może występować w przebiegu eutyreozy, hipotyreozy lub hipertyreozy, przyjmując formy takie jak wole proste, guzkowe czy toksyczne. Leczenie zależy od przyczyny, wielkości i objawów wola oraz funkcji tarczycy. W przypadku niedoczynności stosuje się lewotyroksynę (syntetyczny T4), która obniża TSH i może zmniejszyć wole, choć nie zawsze prowadzi do całkowitego ustąpienia powiększenia. Nadczynność leczy się lekami przeciwtarczycowymi (metimazol, propylotiouracyl) oraz beta-adrenolitykami (propranolol) w celu kontroli objawów, a w niektórych przypadkach stosuje się radiojodoterapię (I-131) lub tyreoidektomię. Suplementacja jodu jest wskazana w wolu spowodowanym niedoborem jodu, natomiast leczenie zapalenia tarczycy obejmuje leki przeciwzapalne i kortykosteroidy. Radiojodoterapia skutecznie zmniejsza wole o 35-60% w ciągu 1-2 lat, jednak wymaga monitorowania funkcji tarczycy ze względu na ryzyko niedoczynności.
ablacja częstotliwościami radiowymi, ablacja laserowa, ablacja mikrofalowa, ablacja przezskórna, agranulocytoza, choroba Gravesa, choroba Hashimoto, embolizacja tętnic tarczowych, eutyreoza, hepatotoksyczność, hipertyreoza, hipokalcemia, hipotyreoza, hormon tyreotropowy, kortykosteroidy, leczenie jodem radioaktywnym, leki przeciwtarczycowe, lewotyroksyna, lobektomia, metimazol, nadczynność tarczycy, niedobór jodu, niedoczynność przytarczyc, niedoczynność tarczycy, obserwacja kliniczna, oftalmopatia tarczycowa, podostre zapalenie tarczycy, propylotiouracyl, przewlekłe zapalenie tarczycy, subtotalna tyreoidektomia, suplementacja jodu, tyreoidektomia, tyroksyna, watchful waiting, wole, wole guzkowe, wole guzkowe toksyczne, wole nietoksyczne, wole toksyczne, wole wieloguzkowe toksyczne, wole zamostkowe, zapalenie tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak tarczycy – Etiologia i przyczyny
Rak tarczycy jest nowotworem złośliwym wywodzącym się z komórek gruczołu tarczowego, którego patogeneza wiąże się z mutacjami genetycznymi, m.in. w genach BRAF (około 50% raków brodawkowatych), RAS, RET oraz fuzjami PAX8-PPAR w rakach pęcherzykowych. Rak rdzeniasty tarczycy (MTC) jest silnie powiązany z mutacjami genu RET, zwłaszcza w kontekście zespołów dziedzicznych takich jak MEN2A, MEN2B czy FMTC. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie jonizujące (szczególnie w młodym wieku), predyspozycje rodzinne (5% raków brodawkowatych i pęcherzykowych, 15-30% rdzeniastych), zaburzenia hormonalne, choroby tarczycy (np. wole, zapalenie Hashimoto, guzki) oraz zaburzenia metaboliczne jak otyłość. Ryzyko jest wyższe u kobiet (3-krotnie) i wiąże się z hormonami płciowymi, a także z poziomem TSH, nawet w granicach normy.
akromegalia, choroba Hashimoto, doustny środek antykoncepcyjny, estrogen, fibroadenoma, gen BRAF, gen PRKAR1A, gen RAS, gen RET, gen TP53, gruczolak tarczycy, hormonalna terapia zastępcza, mutacja DNA, niedobór jodu, onkogen ras, poziom TSH, promieniowanie jonizujące, radioterapia głowy i szyi, rak anaplastyczny tarczycy, rak brodawkowaty tarczycy, rak pęcherzykowy tarczycy, rak rdzeniasty tarczycy, rak tarczycy, rodzinna polipowatość gruczolakowata, szlak sygnałowy MAPK, wielogruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza, wole tarczycy, zapalenie tarczycy, zespół Carneya, zespół Cowdena - Leksykon chorób i schorzeń
Nadczynność tarczycy – Patofizjologia i mechanizm
Nadczynność tarczycy to stan charakteryzujący się nadmierną produkcją hormonów T3 i T4, prowadzącą do tyreotoksykozy i przyspieszenia metabolizmu. Najczęstszą przyczyną jest choroba Gravesa-Basedowa, w której przeciwciała TRAb (IgG1) stymulują receptor TSH, powodując wzrost produkcji hormonów, rozrost gruczołu i zwiększone wychwytywanie jodu. Inne etiologie to toksyczne wole guzkowe (TMNG) i toksyczny gruczolak, gdzie somatyczne mutacje receptora TSH prowadzą do autonomicznej produkcji hormonów. Nadczynność może być także indukowana jodem (np. amiodaronem), zapaleniem tarczycy, gruczolakiem przysadki wydzielającym TSH, ciążową nadczynnością, przerzutowym rakiem pęcherzykowym tarczycy czy jatrogenna nadczynnością po nadmiernym podawaniu hormonów tarczycy. W nadczynności obserwuje się zwykle większy wzrost T3 niż T4, co wiąże się z tyreotoksykozą T3. Objawy wynikają z nadmiaru hormonów, m.in. zwiększonej przemiany materii, pobudliwości układu nerwowego, drżeń, zaburzeń rytmu serca, biegunek, zaburzeń miesiączkowania i ginekomastii. Nieleczona nadczynność może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak migotanie przedsionków, burza tarczycowa, oftalmopatia tarczycowa, osteoporoza i zaburzenia neurologiczne.
burza tarczycowa, cAMP, choroba Gravesa-Basedowa, gruczolak przysadki, gruczolak toksyczny, hormony tarczycy, immunoglobuliny stymulujące tarczycę, leki przeciwtarczycowe, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, oftalmopatia tarczycowa, podostre zapalenie tarczycy, poporodowe zapalenie tarczycy, przeciwciała przeciwko receptorowi TSH, rak pęcherzykowy tarczycy, receptor TSH, struma ovarii, symporter sodowo-jodowy, terapia hormonalna zastępcza, tyreoglobulina, tyreoidektomia, wole guzkowe toksyczne, wytrzeszcz, zapalenie tarczycy, zapalenie tarczycy Hashimoto - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Solu-Medrol 1000 mg
Solu-Medrol, zawierający metyloprednizolon w postaci soli sodowej bursztynianu, dostępny jest w dawkach 40 mg, 125 mg, 500 mg oraz 1000 mg i stosowany jest głównie jako lek objawowy w szerokim spektrum schorzeń. W endokrynologii znajduje zastosowanie w leczeniu pierwotnej i wtórnej niedoczynności kory nadnerczy, ostrym wstrząsie nadnerczowym, wrodzonym przerostem nadnerczy, nieropnym zapaleniu tarczycy oraz hiperkalcemii nowotworowej. W reumatologii jest stosowany w zaostrzeniach chorób takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów czy zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. Ponadto, lek znajduje zastosowanie w leczeniu ciężkich chorób alergicznych, dermatologicznych, okulistycznych, hematologicznych, onkologicznych oraz w schorzeniach układu nerwowego i oddechowego, w tym w leczeniu zaostrzeń wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego-Crohna. Warto podkreślić, że dawki 500 mg i 1000 mg zawierają odpowiednio 70,2 mg i 140,4 mg alkoholu benzylowego oraz 58,3 mg i 116,8 mg sodu na fiolkę, co jest istotne przy kwalifikacji pacjenta do terapii.
alkohol benzylowy, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka, chłoniak, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, dnawe zapalenie stawów, epinefryna, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczycowe zapalenie stawów, metyloprednizolon, mineralokortykosteroid, nadwrażliwość na leki, niedobór erytroblastów, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk krtani, obrzęk mózgu, opryszczkowate zapalenie skóry, owrzodzenie rogówki, pęcherzyca, plamica małopłytkowa, pokrzywka, półpasiec oczny, przerost nadnerczy, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, terapia substytucyjna, toczeń rumieniowaty układowy, uraz rdzenia kręgowego, włośnica, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia endokrynologiczne, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie ciała rzęskowego, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyniówki, zapalenie nerek, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie płuc Pneumocystis, zapalenie rogówki, zapalenie siatkówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie tarczycy, zapalenie tęczówki, zapalenie wielomięśniowe, zespół Goodpasture’a, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Klertis 12,5 mg
Sunitynib, substancja czynna leku Klertis, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które obejmują zarówno często występujące objawy, takie jak zmniejszenie apetytu, zaburzenia smaku, nadciśnienie tętnicze, zmęczenie, biegunka, nudności, zapalenie jamy ustnej, przebarwienia skóry oraz zespół ręka-stopa, jak i poważne powikłania hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość). Istotnym działaniem niepożądanym jest niedoczynność tarczycy, której częstość występowania waha się od 4% do 16% w zależności od typu nowotworu (MRCC, GIST, pNET). W badaniach klinicznych u pacjentów z guzami litymi odnotowano także poważne incydenty sercowo-naczyniowe, takie jak niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, wydłużenie odstępu QTc (do >500 ms u 0,5% pacjentów) oraz nadciśnienie tętnicze, które występowało u 33,9% pacjentów z MRCC, z ciężkimi postaciami u 12%. Ponadto zgłaszano przypadki zatorowości płucnej (3,1% w GIST, 1,2% w MRCC) oraz perforacji przewodu pokarmowego i krwotoków, które mogą prowadzić do zgonu.
białkomocz, encefalopatia hiperamonemiczna, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, kardiomiopatia, krwotok, krwotok mózgowy, limfopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wielonarządowa, obrzęk naczynioruchowy, odma opłucnowa, pancytopenia, perforacja przewodu pokarmowego, piodermia zgorzelinowa, rozsiane krzepnięcie wewnątrznaczyniowe, rumień wielopostaciowy, sunitynib, tętniak tętnicy, toksyczna martwica naskórka, torsade de pointes, udar mózgu, wstrząs, wysięk osierdziowy, zakrzepica żył głębokich, zapalenie tarczycy, zator tętnicy płucnej, zespół odwracalny tylnej encefalopatii, zespół ostrego rozpadu guza, zespół ręka-stopa, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Encorton 10 mg
Encorton, zawierający prednizon, jest glikokortykosteroidem dostępnym w dawkach 1 mg, 5 mg, 10 mg oraz 20 mg, stosowanym w szerokim spektrum schorzeń endokrynologicznych, alergicznych, reumatologicznych, dermatologicznych, gastroenterologicznych, hematologicznych, onkologicznych, neurologicznych, okulistycznych, pulmonologicznych oraz innych stanach zapalnych układu kostno-stawowego i infekcyjnych. Wskazania obejmują m.in. niewydolność kory nadnerczy, wrodzoną hiperplazję nadnerczy, ciężkie choroby alergiczne, toczeń rumieniowaty układowy, idiopatyczny zespół nerczycowy, stwardnienie rozsiane w okresach zaostrzeń, ciężkie zapalenia oka, astmę oskrzelową, a także leczenie paliatywne w białaczkach i chłoniakach. Preparat zawiera laktozę jednowodną w ilości od 57,4 mg do 165,2 mg w zależności od dawki tabletki.
alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka i chłoniak, choroba Addisona, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, dnawe zapalenie stawów, gastroprotekcja, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowych, hiperkalcemia nowotworowa, hiperplazja nadnerczy, idiopatyczny zespół nerczycowy, kontaktowe zapalenie skóry, laktoza jednowodna, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość wtórna, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, nadwrażliwość na leki, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, opryszczkowe zapalenie skóry, osteoporoza, ostra białaczka, owrzodzenie rogówki, pęcherzyca, plamica małopłytkowa, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, włośnica, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, współczulne zapalenie naczyniówki, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie ciała rzęskowego, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie tarczycy, zapalenie tęczówki, zespół Löfflera, zespół nerczycowy, zespół odstawienia, zespół Stevens-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Wole – Etiologia i przyczyny
Wole (goiter) to powiększenie tarczycy, które może występować przy nadczynności, niedoczynności lub eutyreozie. Najczęstszą przyczyną globalną jest niedobór jodu, prowadzący do obniżenia poziomu hormonów tarczycowych i kompensacyjnego wzrostu TSH, co stymuluje proliferację komórek tarczycy. Zalecane dzienne spożycie jodu wynosi 90-150 µg/dzień u dzieci i dorosłych, 250 µg/dzień w ciąży oraz dodatkowo 50 µg/dzień u kobiet karmiących. W krajach z jodowaną solą dominują autoimmunologiczne przyczyny wola, takie jak choroba Hashimoto (niedoczynność, podwyższone TSH) i choroba Gravesa (nadczynność, obniżone TSH, obecność TSI). Wole guzkowe i wieloguzkowe są powszechne, a nieaktywne guzki mogą przejść w autonomiczne, prowadząc do podklinicznej lub jawnej nadczynności. Rak tarczycy, zwłaszcza mikrokarcynoma brodawkowata, stanowi około 5% przyczyn wola guzkowego.
autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, choroba Gravesa, choroba Hashimoto, ciche zapalenie tarczycy, eutyreoza, gonadotropina kosmówkowa, guzki tarczycy, hashitoksykoza, hormon tyreotropowy, immunoglobulina stymulująca tarczycę, nadczynność tarczycy, niedobór jodu, niedoczynność tarczycy, nowotwór tarczycy, podostre zapalenie tarczycy, podostre ziarniniakowe zapalenie tarczycy, poporodowe zapalenie tarczycy, powiększenie tarczycy, rak brodawkowaty, rak tarczycy, receptor TSH, symporter sodowo-jodkowy, toksyczny gruczolak, tyreoglobulina, wole, wole endemiczne, wole guzkowe, wole koloidowe, wole nietoksyczne, wole rozlane, wole toksyczne, wole wieloguzkowe, wole wrodzone, zapalenie tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Wola – Etiologia i przyczyny
Wola (goitre) to powiększenie gruczołu tarczowego, które może występować w formie wola guzkowego lub rozlanego, z eutyreozą, hipertyreozą lub hipotyreozą. Najczęstszą przyczyną globalną jest niedobór jodu, prowadzący do wzrostu TSH i adaptacyjnego rozrostu tarczycy (wole endemiczne). W krajach rozwiniętych dominują choroby autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto (przewlekłe zapalenie tarczycy z hipotyreozą i podwyższonym TSH) oraz choroba Gravesa-Basedowa (nadczynność tarczycy z obecnością immunoglobulin stymulujących tarczycę – TSI i obniżonym TSH). Wole guzkowe, zarówno jedno- jak i wieloguzkowe, może być związane z czynnikami genetycznymi, środowiskowymi i dietetycznymi, a niektóre guzki mogą autonomicznie produkować hormony, prowadząc do toksycznego wola guzkowego. Rak tarczycy stanowi około 5% guzków i wymaga uwagi ze względu na czynniki ryzyka, takie jak wiek, płeć, wywiad rodzinny i ekspozycja na promieniowanie.
amyloidoza, choroba autoimmunologiczna, choroba de Quervaina, choroba Gravesa-Basedowa, choroba Hashimoto, eutyreoza, goitrogen, gonadotropina kosmówkowa, gruczoł tarczowy, guz tarczycy, hipertyreoza, hipotyreoza, hormon tyreotropowy, immunoglobulina stymulująca tarczycę, niedobór jodu, peroksydaza tarczycowa, podostre zapalenie tarczycy, radioaktywny jod, rak tarczycy, receptor TSH, sarkoidoza, substancja wolotwórcza, symporter sodowo-jodkowy, toksyczne wole guzkowe, tyreoglobulina, tyreoiditis, wole, wole endemiczne, wole guzkowe, wole rozlane, wole toksyczne wieloguzkowe, wole wieloguzkowe, zapalenie tarczycy - Leksykon substancji czynnych
Hydrokortyzon – Wskazania do stosowania
Hydrokortyzon, jako glikokortykosteroid o działaniu przeciwzapalnym, przeciwświądowym i przeciwalergicznym, znajduje szerokie zastosowanie w terapii substytucyjnej niewydolności kory nadnerczy (np. choroba Addisona, zespół Sheehana, zespół Nelsona) oraz w stanach nagłych wymagających szybkiego podania glikokortykosteroidów, takich jak wstrząsy różnego pochodzenia (pourazowy, kardiogenny, anafilaktyczny), ciężkie stany spastyczne oskrzeli czy ostre reakcje alergiczne. Doustne preparaty (tabletki) stosuje się głównie w leczeniu substytucyjnym, natomiast pozajelitowe (iniekcje, infuzje) w stanach nagłych i profilaktycznie przed zabiegami operacyjnymi u pacjentów z niedomogą nadnerczy. Hydrokortyzon jest także wykorzystywany w leczeniu przewlekłych chorób alergicznych, dermatologicznych, endokrynologicznych, hematologicznych, nowotworowych, układu oddechowego i reumatycznych, jednak po dokładnej ocenie wskazań przez lekarza.
adrenalektomia, atopowe zapalenie skóry, choroba Addisona, choroba autoimmunologiczna, glikokortykosteroid, hemoroidy, lek przeciwgrzybiczny, liszaj płaski, liszaj rumieniowaty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca owłosionej skóry, neurodermatitis, niedoczynność przysadki, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, odczyn polekowy, pokrzywka, rumień wielopostaciowy, stan astmatyczny, stan spastyczny oskrzeli, stan wstrząsowy, substancja przeciwzapalna, świąd odbytu, świerzbiączka, szczelina odbytu, terapia substytucyjna, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs kardiogenny, wstrząs pourazowy, wyprysk kontaktowy alergiczny, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zapalenie brzegów powiek, zapalenie przewodu słuchowego zewnętrznego, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tarczycy, zapalenie woreczka łzowego, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół Nelsona, zespół Sheehana, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Jodek Potasu TZF 65 mg
Lek Jodek Potasu TZF zawiera 65 mg potasu jodku, co odpowiada 50 mg jodu w tabletce, i może wywoływać działania niepożądane o częstości występowania rzadkiej (≥1/10 000 do <1/1 000). Do najważniejszych działań niepożądanych należą reakcje nadwrażliwości układu immunologicznego, manifestujące się obrzękiem ślinianek, bólem głowy, skurczem oskrzeli oraz zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, które mogą mieć nasilenie od łagodnego do ostrego i być zależne od dawki. W zakresie zaburzeń endokrynologicznych obserwuje się ryzyko rozwoju chorób autoimmunologicznych tarczycy, takich jak choroba Gravesa i Hashimoto, toksyczne wole guzkowe oraz przejściowe zaburzenia funkcji tarczycy (nadczynność lub niedoczynność), a także zapalenie tarczycy z lub bez obrzęku śluzowatego. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzeń neuropsychiatrycznych, w tym depresji, nerwowości, impotencji i bezsenności.
bezsenność, ból głowy, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa, choroba Hashimoto, depresja, impotencja, jodek potasu, nadczynność tarczycy, nerwowość, niedoczynność tarczycy, obrzęk ślinianek, obrzęk śluzowaty, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, toksyczne wole guzkowe, wysypka skórna, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie funkcji tarczycy, zaburzenie neuropsychiatryczne, zaburzenie psychiczne, zaburzenie układu immunologicznego, zapalenie ślinianek, zapalenie tarczycy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Vitreolent (3 mg + 3 mg)/ml
Lek Vitreolent w postaci kropli do oczu, o stężeniu 3 mg jodku potasu i 3 mg jodku sodu na ml, posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Przede wszystkim jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na jod lub składniki preparatu, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych miejscowych i ogólnoustrojowych. Ponadto, stosowanie leku jest niewskazane u osób z zaburzeniami czynności tarczycy, takimi jak nadczynność (np. choroba Gravesa-Basedowa), niedoczynność, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (choroba Hashimoto) oraz wolem guzkowym, gdyż jod może nasilać lub indukować dysfunkcje tarczycy. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z subklinicznymi zaburzeniami tarczycy oraz u tych przyjmujących inne preparaty zawierające jod, aby uniknąć kumulacji pierwiastka i potencjalnych powikłań.
alergia na jod, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa-Basedowa, choroba Hashimoto, hipertyreoza, jodek potasu, jodek sodu, konsultacja endokrynologiczna, krople do oczu, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość, niedoczynność tarczycy, reakcja nadwrażliwości, schorzenie okulistyczne, test alergiczny, wole guzkowe, zaburzenie czynności tarczycy, zapalenie tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Świnka – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Świnka, wywołana przez paramyksowirus, to choroba głównie dziecięca o zwykle dobrym rokowaniu i samoograniczającym się przebiegu, z objawami ustępującymi w ciągu około 14 dni. Powikłania, takie jak aseptyczne zapalenie opon mózgowych (ok. 10% przypadków) i zapalenie mózgu (5/1000 przypadków), mają zazwyczaj łagodny przebieg, choć zapalenie mózgu wiąże się z 1,4% śmiertelnością. Czuciowo-nerwowa głuchota występuje rzadko (0,5-5/100 000 przypadków), a trwała utrata słuchu dotyczy 0,005% zakażeń. U mężczyzn po okresie dojrzewania zapalenie jąder pojawia się w 20-50% przypadków, często jednostronne, z zanikiem jądra w 30-50% i ryzykiem hipopłodności (13%) lub bezpłodności w przypadku obustronnego zajęcia (30-87%). U kobiet po dojrzewaniu zapalenie jajników występuje u około 5%, z rzadkimi przypadkami niepłodności i przedwczesnej menopauzy.
asthenozoospermia, azoospermia, głuchota czuciowo-nerwowa, guz jądra, małopłytkowość, niepożądane odczyny poszczepienne, ośrodkowy układ nerwowy, paramyksowirus, płyn mózgowo-rdzeniowy, świnka, szczepionka MMR, zanik jąder, zapalenie gruczołu piersiowego, zapalenie jąder, zapalenie jajników, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie mózgu, zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego, zapalenie mózgu poinfekcyjne, zapalenie najądrza, zapalenie nerek, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie opon mózgowych bakteryjne, zapalenie osierdzia, zapalenie stawów, zapalenie tarczycy