lenalidomid
Lenalidomid to lek immunomodulujący o działaniu przeciwnowotworowym, przeciwzapalnym i antyangiogennym. Należy do grupy leków znanych jako analogi talidomidu, jednak charakteryzuje się zmodyfikowaną strukturą chemiczną i lepszym profilem bezpieczeństwa.
Mechanizm działania lenalidomidu obejmuje hamowanie proliferacji niektórych komórek hematopoetycznych, indukcję apoptozy komórek nowotworowych, blokowanie angiogenezy oraz modulację odpowiedzi immunologicznej. Lek wykazuje szczególną aktywność wobec komórek szpiczaka mnogiego oraz niektórych nowotworów hematologicznych.
Główne wskazania do stosowania lenalidomidu obejmują szpiczaka mnogiego (w skojarzeniu z deksametazonem lub jako monoterapia podtrzymująca po autologicznym przeszczepie komórek macierzystych), zespoły mielodysplastyczne z delecją 5q oraz chłoniaka z komórek płaszcza. Lek jest również badany w innych wskazaniach onkohematologicznych.
Najczęstsze działania niepożądane lenalidomidu to neutropenia, trombocytopenia, biegunka, wysypka, zmęczenie oraz zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych. Ze względu na działanie teratogenne, stosowanie leku u kobiet w wieku rozrodczym wymaga rygorystycznego przestrzegania programu zapobiegania ciąży i regularnych testów ciążowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Lenalidomide Ranbaxy 10 mg
Lenalidomide Ranbaxy jest dostępny w formie twardych kapsułek zawierających lenalidomid w dawkach 2,5 mg, 5 mg, 7,5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg oraz 25 mg. Każda dawka charakteryzuje się unikalnym wyglądem kapsułki, co ułatwia identyfikację, a zawartość laktozy jednowodnej w kapsułkach waha się od 53,75 mg (2,5 mg dawka) do 215 mg (10 mg dawka). Substancje pomocnicze obejmują laktozę jednowodną, celulozę mikrokrystaliczną, kroskarmelozę sodową oraz magnezu stearynian, natomiast otoczka kapsułek różni się składem barwników i żelatyny w zależności od dawki. Kapsułki zawierają biały do białawego granulowany proszek, a nadruk wykonany jest tuszem zawierającym szelak, tlenek żelaza czarny (E172) oraz potasu wodorotlenek.
blister foliowy, blister jednodawkowy, błona śluzowa, celuloza mikrokrystaliczna, ciąża, dwutlenek tytanu, indygotyna, kapsułka twarda, kroskarmeloza sodowa, laktoza jednowodna, lenalidomid, PVC/PCTFE/Aluminium, stearynian magnezu, szelak, tlenek żelaza czarny, tlenek żelaza żółty, wodorotlenek potasu, żelatyna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lenalidomide Fresenius Kabi
Lenalidomid Fresenius Kabi, będący pochodną talidomidu, wykazuje wysokie ryzyko teratogenności, co potwierdzają badania na małpach. Z tego względu stosowanie lenalidomidu u kobiet w wieku rozrodczym wymaga bezwzględnego przestrzegania Programu Zapobiegania Ciąży. Pacjentki muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem terapii, w trakcie leczenia oraz przez minimum 4 tygodnie po jego zakończeniu, niezależnie od wystąpienia braku menstruacji. Testy ciążowe o czułości minimum 25 mIU/mL powinny być wykonywane pod nadzorem personelu medycznego co 4 tygodnie, w tym po zakończeniu terapii. Przeciwwskazane jest stosowanie dwuskładnikowych doustnych środków antykoncepcyjnych ze względu na zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, a także zaleca się unikanie wkładek domacicznych uwalniających miedź z powodu ryzyka infekcji i krwawień.
abstynencja seksualna, agenezja macicy, chłoniak z komórek płaszcza, działanie teratogenne, implant antykoncepcyjny, krwawienie z pochwy, lenalidomid, neutropenia, octan medroksyprogesteronu, pigułka hamująca owulację, podwiązanie jajowodów, Program Zapobiegania Ciąży, przedwczesna niewydolność jajników, sterylizacja, system terapeutyczny domaciczny, szpiczak mnogi, talidomid, teratogenność, trombocytopenia, wada wrodzona, wazektomia, zaburzenie czynności nerek, zespół mielodysplastyczny, zespół Turnera, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lenalidomide Eugia 15 mg
Dane przedkliniczne lenalidomidu wykazały, że dawki letalne ostre u gryzoni przekraczają 2000 mg/kg/dobę, co jest znacznie wyższe niż dawki terapeutyczne u ludzi, wskazując na szeroki margines bezpieczeństwa. W badaniach długoterminowych na szczurach dawki 75-300 mg/kg/dobę przez 26 tygodni powodowały odwracalne zwiększenie mineralizacji miedniczek nerkowych, z NOAEL poniżej 75 mg/kg/dobę, co odpowiada około 25-krotnej ekspozycji względem ludzi (AUC). U małp dawki 4-6 mg/kg/dobę przez 20 tygodni wywoływały śmiertelność, utratę masy ciała, cytopenie, krwotoki wielonarządowe, zapalenie przewodu pokarmowego oraz atrofie układu chłonnego i szpiku. Przy dawkach 1-2 mg/kg/dobę przez rok obserwowano odwracalne zmiany hematologiczne i atrofie grasicy, a dawka 1 mg/kg/dobę odpowiadająca ekspozycji klinicznej wiązała się z łagodnym zmniejszeniem leukocytów.
atrezja odbytu, atrofia grasicy, atrofia układu chłonnego, badanie karcynogenności, badanie mutagenności, dawka letalna, działanie mutagenne, komórki mieloidalne i erytroidalne, komórkowość szpiku kostnego, krwinki białe i czerwone, lenalidomid, mineralizacja miedniczek nerkowych, morfologia krwi, NOAEL, oligodaktylia, płytki krwi, polidaktylia, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, rozwój zarodkowo-płodowy, szpik kostny, teratogenność leku, toksyczność hematologiczna, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność rozwojowa, utrata masy ciała, wada wrodzona, zapalenie przewodu pokarmowego, zastawka przedsionkowo-komorowa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Lenalidomide Pharmascience 5 mg
Przedawkowanie lenalidomidu, mimo ograniczonych danych klinicznych, stanowi poważne zagrożenie, głównie ze względu na toksyczność hematologiczną. W badaniach klinicznych odnotowano podawanie dawek znacznie przekraczających standardowe, sięgających nawet 150 mg w badaniach wielodawkowych oraz do 400 mg w badaniach z pojedynczą dawką. Dominującym efektem toksycznym jest supresja szpiku kostnego, prowadząca do neutropenii, trombocytopenii i anemii, co stanowi główną barierę w zwiększaniu dawki leku. Objawy te mogą ujawnić się z opóźnieniem, co wymaga długotrwałego monitorowania pacjenta.
anemia, antidotum, czynnik wzrostu G-CSF, działanie niepożądane, intensywna opieka medyczna, interwencja medyczna, leczenie wspomagające, lenalidomid, morfologia krwi, neutropenia, parametry czerwonokrwinkowe, preparaty krwiopochodne, supresja szpiku kostnego, toksyczność hematologiczna, trombocytopenia, układ krwiotwórczy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lenalidomide Gedeon Richter 2,5 mg
Lenalidomid, klasyfikowany jako lek immunosupresyjny (kod ATC: L04AX04), wykazuje wielokierunkowe działanie przeciwnowotworowe i immunomodulacyjne, głównie poprzez wiązanie z białkiem cereblon, co prowadzi do degradacji czynników transkrypcyjnych Aiolos i Ikaros w komórkach hematopoetycznych. Mechanizm ten skutkuje hamowaniem proliferacji i indukcją apoptozy komórek nowotworowych, w tym komórek plazmatycznych w szpiczaku mnogim, komórek chłoniaka grudkowego oraz klonu z delecją 5q w zespołach mielodysplastycznych (MDS). Lenalidomid dodatkowo wzmacnia odpowiedź immunologiczną poprzez zwiększenie liczebności i aktywności komórek T, NK i NKT oraz hamuje produkcję cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-6), co zmniejsza stan zapalny w mikrośrodowisku guza. Jego działanie antyangiogenne polega na hamowaniu migracji i adhezji komórek śródbłonka oraz tworzenia mikronaczyń, ograniczając unaczynienie guza. Ponadto, lenalidomid wykazuje efekt proerytropoetyczny, stymulując produkcję hemoglobiny płodowej przez komórki CD34+ u pacjentów z MDS.
Aiolos i Ikaros, autologiczne przeszczepienie komórek macierzystych, cereblon, chłoniak grudkowy, chłoniak z komórek płaszcza, cytotoksyczność komórkowa zależna od przeciwciał, czas przeżycia bez progresji, delecja chromosomu 5, działanie antyangiogenne, działanie immunomodulacyjne, działanie proerytropoetyczne, hematopoetyczne komórki macierzyste CD34+, indolentny chłoniak nieziarniczy, komórki Natural Killer, leczenie podtrzymujące, lenalidomid, ligaza E3 kulina RING ubikwityna, monocyt, szpiczak mnogi, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Linorion 10 mg
Przedawkowanie lenalidomidu, stosowanego w dawkach terapeutycznych od 2,5 mg do 25 mg (Linorion), może prowadzić do poważnych powikłań hematologicznych, które stanowią główny typ toksyczności ograniczającej dawkę. W badaniach klinicznych odnotowano ekspozycję na dawki sięgające 150 mg (wielokrotne) oraz nawet 400 mg (pojedyncza dawka), co wiązało się z występowaniem ciężkiej neutropenii, trombocytopenii i anemii. Objawy te zwiększają ryzyko infekcji, krwawień oraz znacznego osłabienia pacjenta. Dodatkowo mogą pojawić się zaburzenia ze strony układu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka) oraz neurologiczne (zawroty głowy, parestezje, drgawki), choć zależność dawka-odpowiedź dla tych objawów nie została precyzyjnie określona.
anemia, antidotum, ciężka neutropenia, czynnik wzrostu kolonii granulocytów, erytrocyt, G-CSF, hemoglobina, leczenie wspomagające, lenalidomid, Linorion, morfologia krwi, neutropenia, parametry hematologiczne, parestezja, płytki krwi, profilaktyka przeciwinfekcyjna, przedawkowanie lenalidomidu, przetoczenie koncentratu krwinek czerwonych, tachykardia, toksyczność hematologiczna, toksyczność ograniczająca dawkę, transfuzja koncentratu płytek krwi, trombocytopenia, układ pokarmowy, zaburzenia układu krwiotwórczego - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Lenalidomide Zentiva 20 mg
Lenalidomid, substancja czynna preparatu Lenalidomide Zentiva (kapsułki twarde w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg oraz 25 mg), wykazuje niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania maszyn. W trakcie terapii mogą wystąpić objawy niepożądane takie jak zmęczenie, zawroty głowy (zarówno ośrodkowego, jak i obwodowego pochodzenia), senność oraz niewyraźne widzenie, które istotnie obniżają funkcje poznawcze, motoryczne i percepcyjne, a tym samym bezpieczeństwo pacjenta podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Z tego względu konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności oraz indywidualna ocena zdolności psychomotorycznych pacjenta podczas stosowania lenalidomidu.
charakterystyka produktu leczniczego, funkcje poznawcze, interakcje lekowe, kapsułki twarde, lenalidomid, narząd przedsionkowy, niewyraźne widzenie, objawy niepożądane, ośrodkowy układ nerwowy, senność, substancja aktywna, zaburzenia percepcji wzrokowej, zaburzenia psychomotoryczne, zawroty głowy pochodzenia obwodowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zdolności psychomotoryczne, zmęczenie - Leksykon leków
Skład i postać leku – Lenalidomide Fresenius Kabi 15 mg
Lenalidomide Fresenius Kabi to lek dostępny w postaci twardych kapsułek o zawartości lenalidomidu od 2,5 mg do 25 mg, zróżnicowanych pod względem koloru i oznakowania dla łatwej identyfikacji. Każda kapsułka zawiera również laktozę w ilościach proporcjonalnych do dawki (od 33,2 mg w kapsułce 2,5 mg do 332,2 mg w kapsułce 25 mg), a także substancje pomocnicze takie jak celuloza mikrokrystaliczna, kroskarmeloza sodowa i magnezu stearynian. Otoczka kapsułki składa się z żelatyny oraz barwników (m.in. tytanu dwutlenek E171, indygotyny E132 i żelaza tlenków E172), a tusz do oznakowania zawiera szelak, glikol propylenowy, żelaza tlenek czarny i potas wodorotlenek. Produkt jest pakowany w blistry oPA/Aluminium/PVC/Aluminium, dostępne w opakowaniach po 7 lub 21 kapsułek, z okresem ważności 3 lat i bez specjalnych wymagań dotyczących przechowywania.
błona śluzowa, celuloza mikrokrystaliczna, cukier mleczny, glikol propylenowy, indygotyna, kapsułka twarda, kroskarmeloza sodowa, laktoza, lenalidomid, magnezu stearynian, polimer powłokotwórczy, potasu wodorotlenek, regulator pH, środek rozsadzający, substancja czynna, szelak, tytanu dwutlenek, żelatyna, żelaza tlenek czarny, żelaza tlenek żółty - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Linorion 10 mg
Lenalidomid, substancja czynna preparatu Linorion, jest lekiem immunomodulującym o kodzie ATC L04AX04, wykazującym wielokierunkowe działanie przeciwnowotworowe, immunosupresyjne oraz antyangiogenne. Jego mechanizm opiera się na wiązaniu z białkiem cereblon, co prowadzi do ubikwitynacji i degradacji czynników transkrypcyjnych Aiolos i Ikaros w komórkach hematopoetycznych, skutkując cytotoksycznością i modulacją układu immunologicznego. Lenalidomid hamuje proliferację komórek nowotworowych, indukuje apoptozę w szpiczaku mnogim, chłoniaku grudkowym oraz w komórkach z delecją 5q w zespołach mielodysplastycznych (MDS). Ponadto zwiększa liczbę i aktywność komórek NK, T i NKT, wzmacnia cytotoksyczność zależną od przeciwciał (ADCC), a także hamuje produkcję cytokin prozapalnych, takich jak TNF-α i IL-6. Działanie antyangiogenne lenalidomidu polega na hamowaniu migracji, adhezji i tworzenia mikronaczyń przez komórki śródbłonka, co jest kluczowe w terapii nowotworów hematologicznych. Dodatkowo lek zwiększa produkcję hemoglobiny płodowej przez komórki macierzyste CD34+, co ma znaczenie w leczeniu zaburzeń erytropoezy w MDS.
ADCC, aktywność antyangiogenna, ASCT, autologiczne przeszczepienie komórek macierzystych, białko cereblon, chłoniak grudkowy, cytokiny prozapalne, cytotoksyczność komórkowa, czynnik transkrypcyjny, DDB1, delecja 5q, działanie cytotoksyczne, działanie przeciwnowotworowe, efekt immunomodulacyjny, hematopoetyczne komórki macierzyste, hemoglobina płodowa, indolentny chłoniak nieziarniczy, komórki hematopoetyczne, komórki NK, komórki NKT, komórki śródbłonka, komórki T, kulina 4, leczenie podtrzymujące, leki immunosupresyjne, lenalidomid, ligaza E3 kulina, Linorion, modulacja układu immunologicznego, nowotwór hematologiczny, szpiczak mnogi, szpiczak mnogi nawrotowy, TNF-alfa, tworzenie mikronaczyń, ubikwitynacja, właściwości antyangiogenne, wskazanie hematoonkologiczne, zaburzenia erytropoezy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Lenalidomide Ranbaxy 25 mg
Lenalidomid, dostępny w kapsułkach twardych o dawkach od 2,5 mg do 25 mg, wykazuje działanie immunomodulujące i wymaga starannej oceny przeciwwskazań przed rozpoczęciem terapii. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na lenalidomid lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną, której zawartość w kapsułkach waha się od 53,75 mg (2,5 mg dawka) do 215 mg (10 mg dawka). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z alergiami na leki o podobnej strukturze chemicznej oraz u osób z zaburzeniami układu immunologicznego. Nietolerancja laktozy nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania, jednak wymaga uwagi klinicznej.
antykoncepcja, działanie teratogenne, ekspozycja płodu, kapsułka twarda, kobieta w wieku rozrodczym, laktoza jednowodna, lenalidomid, Lenalidomide Ranbaxy, nadwrażliwość na substancję czynną, nietolerancja laktozy, Program Zapobiegania Ciąży, substancja immunomodulująca, test ciążowy, wada wrodzona, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Lenalidomide Eugia 25 mg
Lenalidomid, substancja czynna preparatu Lenalidomide Eugia dostępnego w kapsułkach o dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 25 mg, wykazuje niewielki do umiarkowanego wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. W trakcie terapii mogą wystąpić działania niepożądane takie jak zmęczenie, zawroty głowy (w tym pochodzenia błędnikowego), senność oraz niewyraźne widzenie, które mogą zaburzać sprawność psychomotoryczną niezbędną do bezpiecznego wykonywania tych czynności. Z tego względu konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności oraz monitorowanie stanu pacjenta, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia lub po zmianie dawkowania.
czas reakcji, dezorientacja przestrzenna, działania niepożądane, interakcja lekowa, lenalidomid, Lenalidomide Eugia, mikrodrzemka, modyfikacja dawki, niewyraźne widzenie, senność, sprawność psychomotoryczna, zaburzenia koordynacji ruchowej, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia równowagi, zaburzenia widzenia, zawroty głowy, zawroty głowy błędnikowe, zdolności psychomotoryczne, zmęczenie - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lenalidomide Zentiva 10 mg
Lenalidomid, klasyfikowany w grupie leków immunosupresyjnych (kod ATC: L04AX04), wykazuje wielokierunkowy mechanizm działania obejmujący immunomodulację, aktywność przeciwnowotworową oraz antyangiogenną. Jego podstawowy mechanizm polega na wiązaniu z białkiem cereblon, kluczowym składnikiem kompleksu ligazy E3 kulina RING ubikwityna, co prowadzi do ubikwitynacji i degradacji czynników transkrypcyjnych Aiolos i Ikaros w komórkach limfatycznych. W efekcie lenalidomid indukuje cytotoksyczność oraz modulację odpowiedzi immunologicznej, zwiększając aktywność i liczebność komórek T, NK oraz NKT. Substancja wykazuje selektywne działanie przeciwnowotworowe wobec komórek szpiczaka mnogiego, chłoniaka grudkowego oraz klonów z delecją 5q w zespole mielodysplastycznym (MDS), nasilając apoptozę nieprawidłowych komórek. Dodatkowo lenalidomid hamuje angiogenezę, stymuluje produkcję hemoglobiny płodowej przez komórki CD34+ oraz wykazuje działanie przeciwzapalne poprzez redukcję cytokin prozapalnych, takich jak TNF-α i IL-6.
aberracja cytogenetyczna, ADCC, angiogeneza, ASCT, badanie kliniczne, białko cereblon, chłoniak grudkowy, cytokina prozapalna, czynnik transkrypcyjny, DDB1, delecja 5q, działanie antyangiogenne, działanie cytotoksyczne, działanie przeciwnowotworowe, efekt immunomodulacyjny, hemoglobina płodowa, indukcja apoptozy, interleukina-6, komórka hematopoetyczna, komórka macierzysta CD34+, komórka NK, komórka NKT, komórka T, leczenie podtrzymujące, lek immunosupresyjny, lenalidomid, ligaza E3, morfologia krwi, nowotwór hematologiczny, oporny szpiczak mnogi, proliferacja komórek, rytuksymab, szpiczak mnogi, TNF-alfa, toksyczność dawki, ubikwitynacja, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Lenalidomide Grindeks 7,5 mg
Lenalidomid, stosowany w terapii onkologicznej, wykazuje niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn, co jest istotne w kontekście bezpieczeństwa pacjentów. W trakcie leczenia obserwuje się objawy takie jak zmęczenie, zawroty głowy (w tym pochodzenia błędnikowego), senność oraz niewyraźne widzenie, które mogą znacząco obniżać sprawność psychomotoryczną. Charakterystyka produktu leczniczego Lenalidomide Grindeks, dostępnego w dawkach od 2,5 mg do 25 mg, podkreśla konieczność indywidualnej oceny ryzyka u pacjentów, zwłaszcza przy dawkach początkowych ≥10 mg, uwzględniając wiek, choroby współistniejące oraz stosowanie innych leków wpływających na funkcje poznawcze i motoryczne.
charakterystyka produktu leczniczego, choroby współistniejące, dokumentacja medyczna, funkcje motoryczne, funkcje poznawcze, interakcje lekowe, leczenie skojarzone, leki działające na OUN, lenalidomid, Lenalidomide Grindeks, niewyraźne widzenie, objawy niepożądane, senność, sprawność psychofizyczna, terapia onkologiczna, zawroty głowy, zawroty głowy błędnikowe, zmęczenie - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lenalidomide Zentiva 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa lenalidomidu wykazały istotne działanie teratogenne u małp i królików, obejmujące wady wrodzone kończyn (m.in. oligodaktylia, polidaktylia, atrezja odbytu) oraz zmiany narządów wewnętrznych, przy dawkach od 0,5 do 20 mg/kg mc./dobę. Toksyczność ostra jest niska, z dawkami letalnymi powyżej 2000 mg/kg mc. u gryzoni. W badaniach przewlekłych na szczurach (75-300 mg/kg mc./dobę przez 26 tygodni) zaobserwowano odwracalne zwiększenie mineralizacji miedniczek nerkowych, a NOAEL ustalono poniżej 75 mg/kg mc./dobę, co odpowiada około 25-krotnej ekspozycji u ludzi na podstawie AUC. U małp wielokrotne podawanie lenalidomidu w dawkach 4-6 mg/kg mc./dobę powodowało poważne działania toksyczne, w tym hematologiczne (leukopenia, anemia, trombocytopenia), krwotoki wielonarządowe, zapalenie przewodu pokarmowego oraz atrofie układu chłonnego i szpiku kostnego.
atrezja odbytu, atrofia grasicy, atrofia szpiku kostnego, atrofia układu chłonnego, komórki mieloidalne i erytroidalne, komórkowość szpiku kostnego, krwinka biała, krwinka czerwona, krwotok wielonarządowy, lenalidomid, mikrojąderka komórkowe, mineralizacja miedniczki nerkowej, oligodaktylia, pęcherzyk żółciowy, płat środkowy płuc, płytka krwi, polidaktylia, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, przemieszczenie nerki, przepona wadliwie rozwinięta, rozwój zarodkowo-płodowy, schorzenie hematologiczne, toksyczność ostra i przewlekła, wady wrodzone kończyn, zastawka przedsionkowo-komorowa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Lenalidomide Medical Valley 7,5 mg
Przedawkowanie lenalidomidu, szczególnie w dawkach sięgających 150 mg w badaniach wielokrotnych oraz do 400 mg w badaniach z pojedynczą dawką, stanowi poważne zagrożenie kliniczne, głównie ze względu na toksyczność hematologiczną. Dominujące objawy obejmują mielosupresję, małopłytkowość, leukopenię, neutropenię oraz niedokrwistość, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów hematologicznych, w tym pełnej morfologii krwi z rozmazem. Dodatkowo obserwuje się objawy ogólnoustrojowe, takie jak zmęczenie, osłabienie, zawroty głowy oraz zaburzenia świadomości, a także potencjalne zaburzenia krzepnięcia i układu pokarmowego, które mogą wymagać leczenia objawowego i profilaktyki przeciwzakrzepowej.
czynnik wzrostu kolonii granulocytów, działanie immunomodulujące, działanie toksyczne, konsultacja hematologiczna, leczenie wspomagające, lenalidomid, leukopenia, małopłytkowość, mielosupresja, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwistość, parametr hematologiczny, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, profilaktyka antybiotykowa, profilaktyka przeciwzakrzepowa, toksyczność hematologiczna, transfuzja krwi - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Lenalidomide Grindeks 7,5 mg
Lenalidomid, substancja o silnym działaniu immunomodulującym, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na lenalidomid lub substancje pomocnicze, w tym laktozę bezwodną, której zawartość w kapsułkach wynosi od 20 mg (2,5 mg dawka) do 197 mg (25 mg dawka). Szczególną ostrożność należy zachować u osób z ciężką nietolerancją laktozy ze względu na ryzyko objawów ze strony przewodu pokarmowego. Ponadto, lenalidomid jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży z uwagi na jego silne działanie teratogenne, a także u kobiet w wieku rozrodczym, które nie spełniają wymogów Programu zapobiegania ciąży, obejmującego stosowanie skutecznej antykoncepcji przez minimum 4 tygodnie przed, w trakcie i 4 tygodnie po terapii oraz regularne testy ciążowe co 4 tygodnie.
działanie immunomodulujące, działanie teratogenne, kapsułka twarda, laktoza bezwodna, lenalidomid, metoda antykoncepcji, nadwrażliwość, nietolerancja laktozy, objawy niepożądane przewodu pokarmowego, Program Zapobiegania Ciąży, reakcja anafilaktyczna, reakcja skórna, substancja czynna, substancja pomocnicza, test ciążowy, wada rozwojowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lenalidomide Pharmascience 7,5 mg
Lenalidomid, klasyfikowany jako lek immunosupresyjny (kod ATC: L04AX04), wykazuje wielokierunkowe działanie przeciwnowotworowe i immunomodulacyjne. Jego mechanizm opiera się na wiązaniu z białkiem cereblon, co prowadzi do ubikwitynacji i degradacji czynników transkrypcyjnych Aiolos i Ikaros w komórkach limfatycznych, wywołując cytotoksyczność i modulację układu immunologicznego. Lenalidomid hamuje proliferację i indukuje apoptozę komórek nowotworowych, zwłaszcza w szpiczaku mnogim, chłoniaku grudkowym oraz w komórkach z delecją 5q w zespole mielodysplastycznym. Dodatkowo zwiększa liczbę i aktywność komórek NK, T i NKT, wzmacnia efekt ADCC w terapii skojarzonej z rytuksymabem, wykazuje działanie antyangiogenne oraz proerytropoetyczne, a także hamuje produkcję cytokin prozapalnych, takich jak TNF-α i IL-6.
ADCC, Aiolos i Ikaros, ASCT, badanie kliniczne fazy III, cereblon, chłoniak grudkowy, cytotoksyczność, delecja 5q, działanie antyangiogenne, działanie proerytropoetyczne, hemoglobina płodowa, IL-6, immunomodulacja, indukcja apoptozy, komórka plazmatyczna, komórki macierzyste hematopoetyczne, komórki NK, lek immunosupresyjny, lenalidomid, ligaza E3, nowotwór hematologiczny, PFS, szpiczak mnogi, TNF-α, toksyczność ograniczająca dawkę, ubikwitynacja, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Lenalidomide Gedeon Richter 15 mg
Lenalidomid, ze względu na swoje właściwości teratogenne, wymaga rygorystycznego przestrzegania programu zapobiegania ciąży u pacjentek w wieku rozrodczym. Kobiety te muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii, a w przypadku zajścia w ciążę leczenie należy natychmiast przerwać i skierować pacjentkę do specjalisty z zakresu teratologii. U mężczyzn stosujących lenalidomid, lek wykrywalny jest w spermie w bardzo niskich stężeniach, które stają się niewykrywalne po 3 dniach od zakończenia terapii; mimo to zaleca się stosowanie prezerwatyw podczas leczenia, przerw oraz przez 1 tydzień po zakończeniu terapii, jeśli partnerka jest w ciąży lub może zajść w ciążę i nie stosuje antykoncepcji. Lenalidomid jest strukturalnie podobny do talidomidu, znanego teratogenu wywołującego ciężkie wady wrodzone, co potwierdzają badania na małpach, wskazując na wysokie ryzyko teratogenności u ludzi.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Lenalidomide Medical Valley 20 mg
Lenalidomid, dostępny w kapsułkach o dawkach od 2,5 mg do 25 mg, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę (zawartość od 53,5 mg do 214 mg w zależności od dawki). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentki w ciąży oraz kobiety w wieku rozrodczym, u których nie zastosowano skutecznej antykoncepcji zgodnie z programem zapobiegania ciąży, ze względu na silny teratogenny potencjał leku. Stosowanie lenalidomidu w ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane z powodu wysokiego ryzyka poważnych wad rozwojowych płodu.
antykoncepcja, choroba hematologiczna, choroba sercowo-naczyniowa, choroba zakrzepowo-zatorowa, ciąża, działanie niepożądane, kapsułka twarda, lenalidomid, morfologia krwi, nadwrażliwość, neutropenia, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, teratogenność, trombocytopenia, wada rozwojowa płodu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie hematologiczne, zakrzepica żylna i tętnicza, zapobieganie ciąży - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Linorion 10 mg
Lenalidomid, substancja czynna preparatu Linorion dostępnego w kapsułkach o dawkach od 2,5 mg do 25 mg, wykazuje niewielki do umiarkowanego wpływ na zdolności psychomotoryczne, co może przekładać się na ryzyko podczas prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane wpływające na bezpieczeństwo ruchu to zmęczenie, zawroty głowy (w tym pochodzenia błędnikowego), senność oraz niewyraźne widzenie. Objawy te mogą powodować wydłużenie czasu reakcji, zaburzenia orientacji przestrzennej, ryzyko mikrozaśnięć oraz obniżenie percepcji wzrokowej, co wymaga szczególnej ostrożności w trakcie terapii, zwłaszcza w początkowej fazie leczenia i po zmianie dawki.
działania niepożądane, interakcja lekowa, kapsułki twarde, konsultacja okulistyczna, lenalidomid, Linorion, mikrozaśnięcia, niewyraźne widzenie, percepcja przestrzenna, percepcja wzrokowa, senność, zaburzenia orientacji przestrzennej, zawroty głowy, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zdolności psychomotoryczne, zmęczenie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lenalidomide Pharmascience 25 mg
Lenalidomid stosowany w leczeniu nowo rozpoznanego szpiczaka mnogiego (NRSZM) wykazuje zróżnicowany profil bezpieczeństwa zależny od schematu terapii i populacji pacjentów. W badaniach CALGB 100104 i IFM 2005-02 u pacjentów po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT) najczęściej obserwowano neutropenię (60,8-79,0%), trombocytopenię (23,5-72,3%), biegunki (38,9-54,5%) oraz zakażenia dróg oddechowych, w tym zapalenie płuc (9,8-10,6%) i zakażenia płuc (5,7-9,4%). W skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem (badanie SWOG S0777) dominowały działania niepożądane takie jak neuropatia obwodowa (71,8%), zmęczenie (73,7%) oraz hipokalcemia (50,0%). W schematach Rd i MPR+R obserwowano także istotne częstości zapalenia płuc (9,8%), niewydolności nerek (6,3%) oraz gorączki neutropenicznej (6,0%). Działania niepożądane hematologiczne, zwłaszcza neutropenia i trombocytopenia, występowały bardzo często (42,2-83,3% i 21,5-72,3%), co wymaga regularnego monitorowania morfologii krwi.
antybiotykoterapia, astenia, autologiczne przeszczepienie komórek macierzystych, biegunka, bortezomib, czynnik wzrostu granulocytów, gorączka, gorączka neutropeniczna, hipokalcemia, leczenie objawowe, leczenie przeciwdrobnoustrojowe, leczenie przeciwhistaminowe, lenalidomid, leukopenia, miejscowe kortykosteroidy, morfologia krwi obwodowej, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, nowo rozpoznany szpiczak mnogi, obrzęk obwodowy, odwodnienie, osłabione łaknienie, profilaktyka przeciwzakrzepowa, skurcze mięśni, suplementacja wapnia, trombocytopenia, wysokodawkowa chemioterapia, wysypka, zaburzenia snu, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie żołądka i jelit, zaparcie, zatorowość płucna, zmęczenie, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Linorion 2,5 mg
Lenalidomid, substancja czynna leku Linorion, wykazuje złożony profil bezpieczeństwa, z działaniami niepożądanymi różniącymi się w zależności od wskazania klinicznego, schematu terapeutycznego oraz indywidualnych cech pacjenta. W leczeniu nowo rozpoznanego szpiczaka mnogiego po autologicznym przeszczepie komórek macierzystych (ASCT) najczęściej obserwowano neutropenię (60,8–79,0%), trombocytopenię (23,5–72,3%), biegunki (38,9–54,5%), wysypkę (25,0–31,7%) oraz zakażenia dróg oddechowych (26,8–47,4%). Ciężkie działania niepożądane z częstością ≥5% obejmowały zapalenie płuc (9,4–10,6%) i zakażenia płucne. W schematach skojarzonych z bortezomibem i deksametazonem u pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu odnotowano m.in. neuropatię obwodową (71,8%), zmęczenie (73,7%) oraz niedociśnienie tętnicze (6,5%). W leczeniu zespołów mielodysplastycznych dominowały neutropenia (76,8%), trombocytopenia (46,4%) oraz biegunka (34,8%). Profil bezpieczeństwa obejmuje także ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, gorączki neutropenicznej oraz ciężkich reakcji skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona.
astenia, autologiczne przeszczepienie komórek macierzystych, biegunka, chłoniak grudkowy, duszność, gorączka neutropeniczna, hipokalcemia, hipokaliemia, lenalidomid, leukopenia, migotanie przedsionków, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nerek, obrzęk obwodowy, pancytopenia, rabdomioliza, szpiczak mnogi, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakrzepica żył głębokich, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie żołądka i jelit, zaparcie, zatorowość płucna, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Interakcje leku – Lenalidomide Medical Valley 25 mg
Lenalidomid wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza u pacjentów ze szpiczakiem mnogim leczonych skojarzeniem z deksametazonem. Szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększone ryzyko zakrzepicy przy jednoczesnym stosowaniu czynników wpływających na erytropoezę oraz hormonalnej terapii zastępczej, co wymaga wdrożenia profilaktyki przeciwzakrzepowej i monitorowania parametrów krzepnięcia. Lenalidomid nie indukuje enzymów CYP1A2, CYP2B6, CYP2C9, CYP2C19 ani CYP3A4/5, co sugeruje brak wpływu na skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych, jednak deksametazon, będący induktorem CYP3A4, może zmniejszać ich efektywność, dlatego zaleca się stosowanie dodatkowych, niehormonalnych metod antykoncepcji. W terapii skojarzonej z warfaryną konieczne jest ścisłe monitorowanie INR, a przy jednoczesnym stosowaniu digoksyny (0,5 mg) obserwuje się wzrost stężenia osoczowego o 14%, co wymaga kontroli poziomu leku. Ponadto, współstosowanie lenalidomidu z statynami zwiększa ryzyko rabdomiolizy, dlatego wskazane jest monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej i objawów miopatii.
antykoagulant, depresja ośrodkowego układu nerwowego, doustne środki antykoncepcyjne, działanie mielosupresyjne, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, funkcja wątroby, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor P-gp, INR, kinaza kreatynowa, lenalidomid, miopatia, parametry krzepnięcia, profilaktyka przeciwzakrzepowa, rabdomioliza, stężenie digoksyny, szpiczak mnogi, zaburzenia szpiku kostnego - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Lenalidomide Medical Valley 2,5 mg
Lenalidomid, lek o strukturze chemicznej zbliżonej do talidomidu, wykazuje silne działanie teratogenne, co wymaga szczególnej ostrożności w jego stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym oraz u mężczyzn, których partnerki mogą zajść w ciążę. Preparat dostępny jest w kapsułkach o dawkach od 2,5 mg do 25 mg. Kobiety zdolne do zajścia w ciążę muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii, a w przypadku potwierdzonej ciąży leczenie należy natychmiast przerwać i skierować pacjentkę do specjalisty z zakresu teratologii. Mężczyźni powinni stosować prezerwatywy podczas leczenia, przerw w podawaniu leku oraz przez 1 tydzień po zakończeniu terapii, zwłaszcza jeśli ich partnerki mogą zajść w ciążę i nie stosują antykoncepcji. W przypadku ciąży partnerki, konieczne jest skierowanie jej do specjalisty w celu oceny ryzyka teratogennego.
antykoncepcja, badanie eksperymentalne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, kapsułka twarda, karmienie piersią, lenalidomid, lenalidomid w spermie, model zwierzęcy, niewydolność nerek, płodność, Program Zapobiegania Ciąży, przenikanie do mleka, ryzyko teratogenne, skutek teratogenny, specjalista teratologii, talidomid, teratologia, wada wrodzona, właściwość teratogenna, wydłużony czas wydalania - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Polalid 5 mg
Lenalidomid, substancja czynna preparatu Polalid dostępnego w dawkach od 2,5 mg do 25 mg, wykazuje niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Objawy niepożądane takie jak zmęczenie, zawroty głowy (w tym pochodzenia błędnikowego), senność oraz niewyraźne widzenie mogą istotnie obniżać funkcje poznawcze, koordynację wzrokowo-ruchową i czujność pacjenta, co zwiększa ryzyko wypadków. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych, pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek, stosujących politerapię oraz przy wyższych dawkach leku (15 mg, 20 mg, 25 mg). W przypadku wystąpienia nasilonych objawów zaleca się czasowe powstrzymanie się od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn do ustąpienia symptomów.
działania niepożądane, działanie sedatywne, funkcje poznawcze, indywidualna wrażliwość na lek, koordynacja ruchowa, koordynacja wzrokowo-ruchowa, lenalidomid, niewyraźne widzenie, Polalid, politerapia, senność, sprawność psychoruchowa, umiarkowany wpływ leku, zaburzenia funkcji nerek, zaburzenia percepcji wzrokowej, zaburzenia układu przedsionkowego, zawroty głowy, zawroty głowy błędnikowe, zmęczenie - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lenalidomide Ranbaxy 10 mg
Dane przedkliniczne dotyczące leku Lenalidomide Ranbaxy wskazują na istotne ryzyko teratogenności, potwierdzone badaniami na małpach i królikach. U małp stosujących dawki od 0,5 do 4 mg/kg/dobę zaobserwowano liczne wady wrodzone, takie jak atrezja odbytu, deformacje kończyn (w tym oligodaktylia i polidaktylia) oraz zmiany w narządach wewnętrznych, w tym nieprawidłowości w przeponie i pęcherzyku żółciowym. U królików, przy dawkach 3-20 mg/kg/dobę, stwierdzono brak płata środkowego płuc, przemieszczenie nerek oraz zmiany w tkankach miękkich i szkielecie płodów, zjawiska nasilające się wraz ze wzrostem dawki. Minimalne dawki letalne u gryzoni przekraczały 2000 mg/kg/dobę, co wskazuje na stosunkowo niską toksyczność ostrą. W badaniach wielokrotnego podawania u szczurów (75-300 mg/kg/dobę przez 26 tygodni) odnotowano odwracalne zmiany w mineralizacji miedniczek nerkowych, z NOAEL poniżej 75 mg/kg/dobę, co odpowiada około 25-krotności ekspozycji u ludzi ocenianej na podstawie AUC.
atrezja odbytu, atrofia grasicy, atrofia szpiku kostnego, komórkowość szpiku kostnego, krwotok wielonarządowy, lenalidomid, mineralizacja miedniczek nerkowych, morfologia krwi, NOAEL, oligodaktylia, płat środkowy płuca, polidaktylia, przepona, stosunek mieloidalno-erytroidalny, test mikrojądrowy, test mutacji bakteryjnej, wada wrodzona, wada wrodzona kończyny, zastawka przedsionkowo-komorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Lenalidomide Eugia 25 mg
Lenalidomide Eugia, dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg oraz 25 mg, jest lekiem o silnym działaniu terapeutycznym, którego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na lenalidomid lub substancje pomocnicze, w tym laktozę, której zawartość w kapsułkach wynosi odpowiednio 40 mg (5 mg dawka), 80 mg (10 mg), 120 mg (15 mg) oraz 200 mg (25 mg). Pacjenci z ciężką nietolerancją laktozy, dziedziczną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy powinni unikać tego leku lub rozważyć alternatywne terapie. Ponadto, lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym, które nie spełniają rygorystycznych wymogów programu zapobiegania ciąży, obejmującego stosowanie skutecznej antykoncepcji, regularne testy ciążowe oraz pełne zrozumienie ryzyka teratogennego.
antykoncepcja, działanie teratogenne, kapsułka twarda, kobieta w wieku rozrodczym, laktoza, lenalidomid, Lenalidomide Eugia, nadwrażliwość, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, opcja terapeutyczna, Program Zapobiegania Ciąży, reakcja alergiczna, ryzyko teratogenne, test ciążowy, zaburzenie poznawcze, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Lenalidomide Gedeon Richter 2,5 mg
Lenalidomide Gedeon Richter jest dostępny w formie kapsułek twardych o siedmiu dawkach: 2,5 mg, 5 mg, 7,5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg oraz 25 mg, zawierających lenalidomid jako substancję czynną. Każda dawka różni się nie tylko ilością lenalidomidu, ale także zawartością substancji pomocniczych, w tym laktozy (od 53,5 mg do 214 mg) oraz barwników o potencjalnym działaniu alergizującym, takich jak czerwieni allura (E 129), żółcieni pomarańczowej (E 110) i tartrazyny (E 102). Skład otoczki kapsułek jest zróżnicowany, co umożliwia wizualną identyfikację dawki, a kapsułki różnią się wielkością, kolorem i nadrukiem. Produkt jest pakowany w blistry PVC/ACLAR/Aluminium, dostępne w opakowaniach po 7 lub 21 kapsułek, w zależności od dawki.
blister PVC, celuloza mikrokrystaliczna, czerwień Allura, dwutlenek tytanu, kapsułka twarda, kroskarmeloza sodowa, laktoza, lenalidomid, podanie doustne, stearynian magnezu, substancja pomocnicza o znanym działaniu, substancja rozsadzająca, tartrazyna, tlenek żelaza czarny, tlenek żelaza czerwony, tlenek żelaza żółty, żelatyna, żółcień pomarańczowa - Leksykon leków
Skład i postać leku – Lenalidomide Zentiva 5 mg
Lenalidomide Zentiva to lek dostępny w kapsułkach twardych zawierających lenalidomid w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg oraz 25 mg. Kapsułki zawierają również substancje pomocnicze, w tym laktozę w ilościach odpowiednio 66,4 mg (5 mg), 132,9 mg (10 mg), 199,3 mg (15 mg) oraz 332,2 mg (25 mg), co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją laktozy. Otoczka kapsułek składa się z żelatyny i dwutlenku tytanu (E171), a w zależności od dawki mogą zawierać barwniki takie jak indygotyna (E132) i tlenki żelaza (E172). Kapsułki różnią się kolorem i oznakowaniem, co ułatwia ich identyfikację, a opakowania zawierają 7 lub 21 kapsułek z okresem ważności 3 lat, bez specjalnych wymagań dotyczących przechowywania.
celuloza mikrokrystaliczna, glikol propylenowy, indygotyna, kapsułka twarda, kontakt leku ze skórą, kontakt z błonami śluzowymi, kroskarmeloza sodowa, laktoza, lenalidomid, Lenalidomide Zentiva, magnezu stearynian, nietolerancja laktozy, okres ważności leku, potasu wodorotlenek, substancja czynna, substancja pomocnicza, szelak, tytanu dwutlenek, żelatyna, żelaza tlenek czarny, żelaza tlenek żółty