Działania niepożądane
Lenalidomide Pharmascience 25 mg
Lenalidomid stosowany w leczeniu nowo rozpoznanego szpiczaka mnogiego (NRSZM) wykazuje zróżnicowany profil bezpieczeństwa zależny od schematu terapii i populacji pacjentów. W badaniach CALGB 100104 i IFM 2005-02 u pacjentów po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT) najczęściej obserwowano neutropenię (60,8-79,0%), trombocytopenię (23,5-72,3%), biegunki (38,9-54,5%) oraz zakażenia dróg oddechowych, w tym zapalenie płuc (9,8-10,6%) i zakażenia płuc (5,7-9,4%). W skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem (badanie SWOG S0777) dominowały działania niepożądane takie jak neuropatia obwodowa (71,8%), zmęczenie (73,7%) oraz hipokalcemia (50,0%). W schematach Rd i MPR+R obserwowano także istotne częstości zapalenia płuc (9,8%), niewydolności nerek (6,3%) oraz gorączki neutropenicznej (6,0%). Działania niepożądane hematologiczne, zwłaszcza neutropenia i trombocytopenia, występowały bardzo często (42,2-83,3% i 21,5-72,3%), co wymaga regularnego monitorowania morfologii krwi.
- Działania niepożądane lenalidomidu – charakterystyka kliniczna
- Profil bezpieczeństwa u pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim po ASCT
- Profil bezpieczeństwa u pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepienia
- Bezpieczeństwo u pacjentów wcześniej leczonych
- Zestawienie działań niepożądanych lenalidomidu
- Monitorowanie i postępowanie w przypadku działań niepożądanych
Działania niepożądane lenalidomidu – charakterystyka kliniczna
Podczas stosowania lenalidomidu obserwuje się szereg działań niepożądanych, których częstość występowania i nasilenie różnią się w zależności od schematu leczenia oraz populacji pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę profilu bezpieczeństwa tego leku w oparciu o dane kliniczne z badań rejestracyjnych i porejestracyjnych.1
Profil bezpieczeństwa u pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim po ASCT
W przypadku pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim (NRSZM) otrzymujących lenalidomid w leczeniu podtrzymującym po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT), profil bezpieczeństwa został określony w oparciu o badania CALGB 100104 oraz IFM 2005-02. W badaniu CALGB 100104 zastosowano podejście zachowawcze uwzględniające zdarzenia po wysokodawkowej chemioterapii (HDM)/ASCT oraz zdarzenia z okresu leczenia podtrzymującego. Analiza zdarzeń występujących po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego sugeruje, że faktyczne częstości działań niepożądanych mogą być niższe niż początkowo obserwowane.2
Ciężkie działania niepożądane występujące z częstością ≥5% podczas stosowania lenalidomidu w porównaniu z placebo w leczeniu podtrzymującym obejmowały:3
- Zapalenie płuc (10,6% – złożony termin) w badaniu IFM 2005-02
- Zakażenie płuc (9,4% [9,4% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego]) w badaniu CALGB 100104
Działania niepożądane obserwowane częściej w grupie przyjmującej lenalidomid w porównaniu z placebo w badaniu IFM 2005-02 to:4
- Neutropenia (60,8%)
- Zapalenie oskrzeli (47,4%)
- Biegunka (38,9%)
- Zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8%)
- Skurcze mięśni (33,4%)
- Leukopenia (31,7%)
- Astenia (29,7%)
- Kaszel (27,3%)
- Trombocytopenia (23,5%)
- Zapalenie żołądka i jelit (22,5%)
- Gorączka (20,5%)
W badaniu CALGB 100104 najczęstszymi działaniami niepożądanymi obserwowanymi częściej przy leczeniu lenalidomidem w porównaniu z placebo były:5
- Neutropenia (79,0% [71,9% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego])
- Trombocytopenia (72,3% [61,6%])
- Biegunka (54,5% [46,4%])
- Wysypka (31,7% [25,0%])
- Zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8% [26,8%])
- Zmęczenie (22,8% [17,9%])
- Leukopenia (22,8% [18,8%])
- Niedokrwistość (21,0% [13,8%])
Profil bezpieczeństwa u pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepienia
U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, którzy nie kwalifikują się do przeszczepienia, otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem (badanie SWOG S0777), najczęstszymi ciężkimi działaniami niepożądanymi (≥5%) były:6
- Niedociśnienie tętnicze (6,5%)
- Zakażenie płuc (5,7%)
- Odwodnienie (5,0%)
W tej samej grupie pacjentów działania niepożądane występujące częściej w porównaniu z leczeniem lenalidomidem w skojarzeniu z deksametazonem to:7
- Zmęczenie (73,7%)
- Neuropatia obwodowa (71,8%)
- Trombocytopenia (57,6%)
- Zaparcie (56,1%)
- Hipokalcemia (50,0%)
W przypadku pacjentów leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu (Rd oraz Rd18), którzy nie kwalifikują się do przeszczepienia, ciężkie działania niepożądane obserwowane częściej (≥5%) w porównaniu ze schematem MPT (melfalan, prednizon i talidomid) obejmowały:8
- Zapalenie płuc (9,8%)
- Niewydolność nerek (włączając postać ostrą) (6,3%)
Najczęstsze działania niepożądane obserwowane w grupach Rd lub Rd18 w porównaniu z grupą MPT to:9
- Biegunka (45,5%)
- Zmęczenie (32,8%)
- Ból pleców (32,0%)
- Astenia (28,2%)
- Zaburzenia snu (27,6%)
- Wysypka (24,3%)
- Osłabione łaknienie (23,1%)
- Kaszel (22,7%)
- Gorączka (21,4%)
- Skurcze mięśni (20,5%)
U pacjentów leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem (MPR+R lub MPR+p) ciężkie działania niepożądane obserwowane częściej (≥5%) niż u pacjentów otrzymujących melfalan i prednizon z placebo (MPp+p) to:10
- Gorączka neutropeniczna (6,0%)
- Niedokrwistość (5,3%)
W grupach MPR+R lub MPR+p najczęstsze działania niepożądane w porównaniu z grupą MPp+p to:11
- Neutropenia (83,3%)
- Niedokrwistość (70,7%)
- Trombocytopenia (70,0%)
- Leukopenia (38,8%)
- Zaparcia (34,0%)
- Biegunka (33,3%)
- Wysypka (28,9%)
- Gorączka (27,0%)
- Obrzęk obwodowy (25,0%)
- Kaszel (24,0%)
- Zmniejszone łaknienie (23,7%)
- Astenia (22,0%)
Bezpieczeństwo u pacjentów wcześniej leczonych
W dwóch badaniach fazy III kontrolowanych placebo uczestniczyło 353 pacjentów ze szpiczakiem mnogim, którzy otrzymywali lenalidomid/deksametazon, a 351 pacjentów otrzymywało placebo/deksametazon. Pacjenci ci zostali wcześniej poddani co najmniej jednemu schematowi leczenia.12
Najcięższymi działaniami niepożądanymi obserwowanymi częściej w grupie otrzymującej lenalidomid/deksametazon w porównaniu do placebo/deksametazonu były:13
- Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)
- Neutropenia 4. stopnia
Najczęstszymi działaniami niepożądanymi występującymi z większą częstością w związku z podawaniem lenalidomidu i deksametazonu, w porównaniu do placebo i deksametazonu, w badaniach MM-009 oraz MM-010 były:14
- Zmęczenie (43,9%)
- Neutropenia (42,2%)
- Zaparcie (40,5%)
- Biegunka (38,5%)
- Kurcze mięśni (33,4%)
- Niedokrwistość (31,4%)
- Trombocytopenia (21,5%)
- Wysypka (21,2%)
Zestawienie działań niepożądanych lenalidomidu
Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane lenalidomidu w zależności od wskazania i częstości występowania, co może służyć jako praktyczne narzędzie diagnostyczne i terapeutyczne dla lekarzy prowadzących leczenie tym lekiem:
| Działanie niepożądane | Bardzo częste (≥1/10) | Częste (≥1/100 do <1/10) | Niezbyt częste (≥1/1000 do <1/100) |
|---|---|---|---|
| Zaburzenia hematologiczne | |||
| Neutropenia | 42,2-83,3% | – | – |
| Trombocytopenia | 21,5-72,3% | – | – |
| Niedokrwistość | 21,0-70,7% | – | – |
| Leukopenia | 22,8-38,8% | – | – |
| Gorączka neutropeniczna | – | 6,0% | – |
| Zaburzenia żołądkowo-jelitowe | |||
| Biegunka | 33,3-54,5% | – | – |
| Zaparcia | 34,0-56,1% | – | – |
| Zapalenie żołądka i jelit | 22,5% | – | – |
| Zaburzenia układu oddechowego | |||
| Zapalenie płuc | – | 9,8-10,6% | – |
| Zakażenie płuc | – | 5,7-9,4% | – |
| Zapalenie oskrzeli | 47,4% | – | – |
| Zakażenia górnych dróg oddechowych | 26,8% | – | – |
| Kaszel | 22,7-27,3% | – | – |
| Zapalenie jamy nosowo-gardłowej | 34,8% | – | – |
| Zaburzenia skóry | |||
| Wysypka | 21,2-31,7% | – | – |
| Zaburzenia układu nerwowego | |||
| Neuropatia obwodowa | 71,8% | – | – |
| Zaburzenia snu | 27,6% | – | – |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe | |||
| Skurcze mięśni | 20,5-33,4% | – | – |
| Ból pleców | 32,0% | – | – |
| Zaburzenia metaboliczne | |||
| Zmniejszone/osłabione łaknienie | 23,1-23,7% | – | – |
| Hipokalcemia | 50,0% | – | – |
| Odwodnienie | – | 5,0% | – |
| Zaburzenia naczyniowe | |||
| Niedociśnienie tętnicze | – | 6,5% | – |
| Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa | – | + | – |
| Zaburzenia ogólne | |||
| Zmęczenie | 22,8-73,7% | – | – |
| Astenia | 22,0-29,7% | – | – |
| Gorączka | 20,5-27,0% | – | – |
| Obrzęk obwodowy | 25,0% | – | – |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | |||
| Niewydolność nerek (włączając postać ostrą) | – | 6,3% | – |
Monitorowanie i postępowanie w przypadku działań niepożądanych
Ze względu na znaczącą częstość występowania działań niepożądanych hematologicznych, szczególnie neutropenii i trombocytopenii, u pacjentów leczonych lenalidomidem konieczne jest regularne monitorowanie morfologii krwi obwodowej. W przypadku neutropenii należy rozważyć zastosowanie czynników wzrostu granulocytów (G-CSF), a w przypadku trombocytopenii – opóźnienie dawki lub jej redukcję.15
W związku ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej zaleca się stosowanie profilaktyki przeciwzakrzepowej, szczególnie u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka zakrzepicy. Wybór konkretnego środka przeciwzakrzepowego powinien być oparty na indywidualnej ocenie ryzyka pacjenta.16
W przypadku działań niepożądanych dotyczących przewodu pokarmowego, takich jak biegunka i zaparcia, zaleca się odpowiednie leczenie objawowe i nawodnienie. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów w podeszłym wieku, u których te działania niepożądane mogą prowadzić do poważniejszych powikłań.17
Neuropatia obwodowa jest szczególnie częsta w schematach zawierających bortezomib. W przypadku jej wystąpienia należy rozważyć modyfikację dawkowania lub przerwanie terapii. W cięższych przypadkach może być konieczne leczenie objawowe (np. leki przeciwbólowe, gabapentyna, pregabalina).18
W przypadku infekcji, szczególnie zapalenia płuc lub zakażenia płuc, należy niezwłocznie wdrożyć odpowiednie leczenie przeciwdrobnoustrojowe. U pacjentów z neutropenią i gorączką należy rozważyć empiryczną antybiotykoterapię o szerokim spektrum działania.19
Hipokalcemia wymaga suplementacji wapnia oraz monitorowania poziomów elektrolitów, szczególnie u pacjentów otrzymujących schematy zawierające bortezomib i lenalidomid.20
W przypadku wysypki skórnej należy ocenić jej nasilenie i rozważyć leczenie przeciwhistaminowe, miejscowe kortykosteroidy lub w cięższych przypadkach – przerwanie terapii lenalidomidem. Reakcje skórne rzadko mogą być poważne i wymagać natychmiastowego przerwania leczenia.21
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania