zakrzepowa plamica małopłytkowa
Zakrzepowa plamica małopłytkowa (TTP, Thrombotic Thrombocytopenic Purpura) to rzadkie, ale poważne zaburzenie hematologiczne charakteryzujące się tworzeniem zakrzepów w małych naczyniach krwionośnych w całym organizmie. Podstawą patofizjologii TTP jest niedobór lub dysfunkcja enzymu ADAMTS13, odpowiedzialnego za rozkład ultradużych multimetrów czynnika von Willebranda (vWF).
Klinicznie TTP manifestuje się klasyczną pentadą objawów: małopłytkowością, niedokrwistością hemolityczną mikroangiopatyczną, gorączką, zaburzeniami neurologicznymi i niewydolnością nerek. W praktyce pełna pentada występuje jedynie u około 5% pacjentów. Najczęstszymi objawami są wybroczyny i krwawienia będące konsekwencją małopłytkowości oraz objawy niedokrwienne różnych narządów wynikające z mikrozakrzepów.
Rozpoznanie TTP opiera się na obrazie klinicznym, badaniach laboratoryjnych (małopłytkowość, niedokrwistość hemolityczna, schistocyty w rozmazie krwi obwodowej) oraz oznaczeniu aktywności ADAMTS13, która w TTP jest znacząco obniżona (<10%). Leczenie wymaga natychmiastowej interwencji i obejmuje wymianę osocza (plazmaferezę) jako terapię pierwszego rzutu. W przypadkach opornych stosuje się rytuksymab, glikokortykosteroidy oraz nowsze terapie biologiczne jak kaplacyzumab.
Nieleczona TTP prowadzi do śmiertelności sięgającej 90%, jednak wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia pozwala zmniejszyć śmiertelność do poniżej 20%. Istotne jest różnicowanie TTP z innymi mikroangiopatiami zakrzepowymi, takimi jak zespół hemolityczno-mocznicowy (HUS) czy HELLP, ze względu na odmienne postępowanie terapeutyczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sunitinib Bluefish
Sunitynib wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko licznych działań niepożądanych, w tym interakcji farmakokinetycznych z lekami wpływającymi na CYP3A4, co może prowadzić do zmiany stężenia leku w osoczu i zmniejszenia skuteczności lub zwiększenia toksyczności terapii. Należy monitorować zmiany skórne, od łagodnych (odbarwienia, suchość, pęknięcia) po ciężkie reakcje, takie jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) czy martwica toksyczno-rozpływna naskórka (TEN), które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia. Sunitynib może powodować krwotoki, zwłaszcza z nosa (około 50% pacjentów z guzami litymi), a także poważne krwawienia z guza nowotworowego, szczególnie w płucach, gdzie może dojść do zagrażającego życiu krwioplucia. Zaleca się regularne badania hematologiczne, w tym morfologię, PT/INR u pacjentów na lekach przeciwzakrzepowych. Częste są działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, nudności, zapalenie błony śluzowej), które można leczyć objawowo, jednak u pacjentów z nowotworami jamy brzusznej istnieje ryzyko perforacji.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, białkomocz, bradykardia, czas protrombinowy, enzym trzustkowy, frakcja wyrzutowa lewej komory, hipoglikemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, kardiomiopatia, krwioplucie, małopłytkowość, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, międzynarodowy wskaźnik znormalizowany, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neutrofil, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, piodermia zgorzelinowa, przejściowy napad niedokrwienny, rozwarstwienie tętnicy, rumień wielopostaciowy, ślepota korowa, sunitynib, tętnicze zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, torsade de pointes, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, zawał mózgu, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół ostrego rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clopidogrel MSN
Klopidogrel, jako lek przeciwpłytkowy, niesie ze sobą ryzyko krwawień oraz działań niepożądanych hematologicznych, w tym bardzo rzadkiej, ale ciężkiej zakrzepowej plamicy małopłytkowej (TTP) oraz nabytej hemofilii. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwawienia, zwłaszcza po urazach, zabiegach chirurgicznych oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na hemostazę, takich jak ASA, heparyna, inhibitory glikoprotein IIb/IIIa, NLPZ, SSRI czy silne induktory CYP2C19. Zaleca się przerwanie terapii klopidogrelem na 7 dni przed planowanym zabiegiem chirurgicznym. Dawka nasycająca 600 mg nie jest rekomendowana u pacjentów ≥75 lat z ostrym zespołem wieńcowym bez uniesienia ST oraz u starszych pacjentów ze STEMI poddanych PCI, chyba że po indywidualnej ocenie ryzyka krwawienia.
brak laktazy, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie niepożądane hematologiczne, działanie przeciwpłytkowe, endarterektomia tętnic szyjnych, hemofilia nabyta, hemostaza, inhibitor COX-2, inhibitor glikoprotein IIb/IIIa, izoenzym CYP2C19, krwotok wewnątrzczaszkowy, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwzakrzepowe, leczenie trombolityczne, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, morfologia krwi, neutropenia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, objawy neurologiczne, obrzęk naczynioruchowy, ostry udar niedokrwienny, plazmafereza, podwójne leczenie przeciwpłytkowe, reakcja krzyżowa, ryzyko krwawienia, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, terapia klopidogrelem, terapia przeciwpłytkowa, trombektomia wewnątrznaczyniowa, trombocytopenia, udar mózgu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie hematologiczne, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zatorowość sercowopochodna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sunitinib Medical Valley
Podczas terapii sunitynibem należy unikać jednoczesnego stosowania z silnymi induktorami i inhibitorami CYP3A4 ze względu na ryzyko zmiany stężenia leku w osoczu. Należy monitorować objawy dermatologiczne, w tym odbarwienie skóry, suchość, pęcherze oraz ciężkie reakcje skórne jak rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), które mogą być śmiertelne. W przypadku wystąpienia objawów SJS, TEN lub EM konieczne jest przerwanie leczenia, a w potwierdzonych przypadkach nie należy go wznawiać. Zgłaszano również poważne zdarzenia krwotoczne, w tym krwawienia z przewodu pokarmowego, układu oddechowego, dróg moczowych i mózgu, z ryzykiem zgonu. Zaleca się rutynową ocenę morfologii krwi i badanie fizykalne, szczególnie u pacjentów stosujących jednocześnie leki przeciwzakrzepowe, z kontrolą parametrów krzepnięcia (PT, INR).
badanie fizykalne, czas protrombinowy, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, encefalopatia hiperamonemiczna, frakcja wyrzutowa lewej komory, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, kardiomiopatia, krwioplucie, martwica kości szczęki, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, pioderma zgorzelinowa, rozwarstwienie tętnicy, rumień wielopostaciowy, tętnicze zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie mięśnia sercowego, zator tętnicy płucnej, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół ostrego rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Clopidogrel MSN 75 mg
Klopidogrel został oceniony w badaniach klinicznych obejmujących ponad 44 000 pacjentów, z czego ponad 12 000 leczono przez ≥1 rok. Najczęstszym działaniem niepożądanym są krwawienia, szczególnie w pierwszym miesiącu terapii. W badaniu CAPRIE częstość krwawień wynosiła 9,3%, z podobnym odsetkiem ciężkich krwawień jak w grupie ASA. Terapia skojarzona klopidogrel + ASA zwiększa ryzyko krwawień, zwłaszcza jeśli leczenie nie jest przerwane ≥5 dni przed zabiegiem chirurgicznym (9,6% vs 6,3%). W badaniu ACTIVE-A odsetek poważnych krwawień wyniósł 6,7% w grupie klopidogrel + ASA vs 4,3% w grupie placebo + ASA, z dominującą lokalizacją pozaczaszkową (głównie przewód pokarmowy: 3,5% vs 1,8%). Intensywna potrójna terapia przeciwpłytkowa (ASA + klopidogrel + dipirydamol) po udarze niedokrwiennym zwiększa ryzyko krwawień ponad dwukrotnie (OR 2,54; 95% CI 2,05-3,16; p<0,0001) w porównaniu do monoterapii lub terapii podwójnej.
agranulocytoza, alergiczny zawał mięśnia sercowego, eozynofilowe zapalenie płuc, granulocytopenia, hemofilia nabyta, klopidogrel, krwawienie pozamózgowe, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwioplucie, krwotok płucny, kwas acetylosalicylowy, małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, ostra niewydolność wątroby, pancytopenia, pęcherzowe zapalenie skóry, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie płuc, terapia klopidogrelem, terapia przeciwpłytkowa, toksyczna nekroliza naskórka, udar krwotoczny, udar niedokrwienny mózgu, wrzód dwunastnicy, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie kłębuszkowe nerek, zapalenie naczyń, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Kogavant 90 mg
KOGAVANT zawiera tikagrelor w dawce 90 mg w formie tabletek powlekanych i był oceniany w dużych badaniach fazy 3 (PLATO i PEGASUS) obejmujących ponad 39 000 pacjentów. W badaniu PLATO częstość przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych była wyższa w grupie tikagreloru (7,4%) niż klopidogrelu (5,4%), a w PEGASUS u pacjentów przyjmujących tikagrelor 60 mg + ASA wynosiła 16,1% wobec 8,5% w grupie ASA. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były krwawienia i duszność. Krwawienia obejmowały różne lokalizacje, w tym krwawienia śródczaszkowe (0,3% tikagrelor vs 0,2% klopidogrel w PLATO) oraz krwawienia z przewodu pokarmowego i innych narządów. W badaniu PLATO poważne krwawienia ogółem występowały u 11,6% pacjentów leczonych tikagrelorem i 11,2% leczonych klopidogrelem, natomiast w PEGASUS poważne krwawienia wg TIMI były częstsze przy tikagrelorze 60 mg (2,3%) niż ASA (1,1%). Duszność występowała u 13,8% pacjentów na tikagrelorze w PLATO i 14,2% w PEGASUS (tikagrelor 60 mg), z większym ryzykiem u chorych z astmą lub POChP.
badanie kliniczne fazy 3, blok przedsionkowo-komorowy, bradyarytmia, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, duszność, duszność napadowa nocna, duszność powysiłkowa, hiperurykemia, krwawienie, krwawienie podskórne, krwawienie śródczaszkowe, krwotok śródczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, kwas acetylosalicylowy, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przewlekła obturacyjna choroba płuc, tikagrelor, zakrzepowa plamica małopłytkowa - Leksykon chorób i schorzeń
Przedłużona preeklampsja poporodowa – Diagnostyka i diagnoza
Przedłużona preeklampsja poporodowa to poważne powikłanie nadciśnieniowe rozwijające się od 48 godzin do 6 tygodni po porodzie, mogące wystąpić zarówno u kobiet z historią preeklampsji w ciąży, jak i bez niej. Diagnostyka opiera się na stwierdzeniu nowo powstałego lub nasilającego się nadciśnienia tętniczego (≥140/90 mmHg, z natychmiastową interwencją przy ≥160/110 mmHg) oraz obecności białkomoczu (≥300 mg/dobowa zbiórka lub wskaźnik białko/kreatynina ≥0,3 mg/dL) lub innych objawów uszkodzenia narządów końcowych. Ciężka postać rozpoznawana jest przy współistnieniu ciężkiego nadciśnienia, małopłytkowości (<100 x 10⁹/L), podwyższonych enzymów wątrobowych (>2x górna granica normy), niewydolności nerek (kreatynina >1,1 mg/dl lub jej podwojenie), obrzęku płuc lub objawów neurologicznych. Diagnostyka obejmuje regularne pomiary ciśnienia, badania laboratoryjne (morfologia, próby wątrobowe, funkcja nerek, układ krzepnięcia) oraz w razie potrzeby badania obrazowe mózgu.
badanie moczu, badanie obrazowe mózgu, białkomocz, ciśnienie tętnicze, ciśnieniomierz, dehydrogenaza mleczanowa, drgawki, enzymy wątrobowe, kreatynina, krwotok śródmózgowy, kwas moczowy, małopłytkowość, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, obrzęk płuc, ostre stłuszczenie wątroby, płytki krwi, próby wątrobowe, przedłużona preeklampsja poporodowa, rzucawka, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, uszkodzenie narządów końcowych, współczynnik białko-kreatynina, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zbiórka moczu, zespół antyfosfolipidowy, zespół HELLP, zespół hemolityczno-mocznicowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ugramel
Prasugrel, składnik produktu leczniczego Ugramel, stosowany u pacjentów z ostrymi zespołami wieńcowymi poddawanych przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI), wiąże się ze zwiększonym ryzykiem krwawień, w tym ciężkich i niewielkich, klasyfikowanych według skali TIMI. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w wieku ≥75 lat, u których nie zaleca się stosowania dawki podtrzymującej 10 mg, a w razie konieczności leczenia dawkę tę należy zmniejszyć do 5 mg. Podobne zalecenia dotyczą pacjentów o masie ciała <60 kg, u których również wskazane jest stosowanie dawki podtrzymującej 5 mg. Prasugrel jest przeciwwskazany u pacjentów z aktywnym krwawieniem oraz u osób z niedawno przebytymi urazami, zabiegami chirurgicznymi lub chorobą wrzodową przewodu pokarmowego. W przypadku konieczności odwrócenia działania leku pomocne może być przetoczenie płytek krwi. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby należy zachować szczególną ostrożność ze względu na potencjalnie zwiększone ryzyko krwawienia.
angiografia naczyń wieńcowych, choroba wrzodowa, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, lek fibrynolityczny, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, niedobór laktazy, niedokrwistość, niestabilna dławica piersiowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, ostry zespół wieńcowy, pomostowanie aortalno-wieńcowe, powikłanie krwotoczne, prasugrel, przetoczenie płytek, przezskórna interwencja wieńcowa, ryzyko krwawienia, schyłkowa choroba nerek, skala TIMI, tienopirydyna, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zawał NSTEMI, zdarzenie niedokrwienne, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aclotin
Stosowanie chlorowodorku tyklopidyny (produkt Aclotin) wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych hematologicznych, takich jak agranulocytoza, pancytopenia oraz rzadkie przypadki białaczki, które mogą mieć ciężki przebieg, nawet śmiertelny. Szczególnie istotne jest ścisłe monitorowanie parametrów hematologicznych: pełna morfologia krwi z rozmazem powinna być wykonana przed rozpoczęciem terapii, następnie co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące oraz kontrolnie do 15 dni po zakończeniu leczenia, jeśli przerwano terapię w tym okresie. W przypadku spadku liczby neutrofili poniżej 1500/mm³ lub płytek krwi poniżej 100000/mm³, leczenie należy natychmiast przerwać. Dodatkowo, ze względu na długi okres półtrwania tyklopidyny, zaleca się kontrolę hematologiczną do normalizacji parametrów po zaprzestaniu terapii.
agranulocytoza, białaczka, chlorowodorek tyklopidyny, hamowanie agregacji płytek, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, morfologia krwi z rozmazem, neutrofil, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, objawy neurologiczne, pancytopenia, parametry hematologiczne, plazmafereza, przemijający atak niedokrwienny, stent wieńcowy, trombocytopenia, udar mózgu, zaburzenie czynności nerek, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Posaconazole Sandoz 40 mg/ml
Pozakonazol w postaci zawiesiny doustnej (40 mg/ml) wykazuje zróżnicowany profil działań niepożądanych, potwierdzony analizą danych klinicznych u ponad 2400 pacjentów. Najczęściej obserwowane poważne działania niepożądane to nudności, wymioty, biegunka, gorączka oraz podwyższone stężenie bilirubiny. Szczególną uwagę należy zwrócić na hepatotoksyczność – od podwyższenia aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza zasadowa, GGT) po ciężkie uszkodzenia wątroby, w tym niewydolność wątroby, która w rzadkich przypadkach może prowadzić do zgonu. Ponadto, lek może powodować zaburzenia rytmu serca, w tym wydłużenie odstępu QT, torsade de pointes, częstoskurcz komorowy i nagły zgon, co wymaga monitorowania EKG, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka.
bilirubina, choroba refluksowa przełyku, eozynofilia, funkcja wątroby, hepatotoksyczność, kardiotoksyczność, koagulopatia, kwasica cewkowa nerkowa, lek przeciwgrzybiczny, leukopenia, limfadenopatia, małopłytkowość, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność nadnerczy, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, torsade de pointes, uszkodzenie wątroby, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby cholestatyczne, zator płucny, zawał śledziony, zespół długiego QT, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ticatrom 90 mg
Bezpieczeństwo stosowania tikagreloru oceniano w dwóch dużych badaniach fazy 3 (PLATO i PEGASUS) obejmujących ponad 39 000 pacjentów. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwawienia oraz duszność, z częstością przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wynoszącą 7,4% w grupie tikagreloru (PLATO) i 16,1% w grupie tikagreloru 60 mg z ASA (PEGASUS), w porównaniu do odpowiednio 5,4% i 8,5% w grupach kontrolnych. Krwawienia obejmowały szerokie spektrum lokalizacji, od krwawień podskórnych i z dziąseł po ciężkie krwotoki z przewodu pokarmowego, wewnątrzczaszkowe i zaotrzewnowe. Duszność występowała bardzo często (≥1/10), zwykle o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, często ustępując samoistnie bez konieczności odstawienia leku. Ponadto obserwowano hiperurykemię, która może predysponować do rozwoju dny moczanowej, co wymaga monitorowania parametrów laboratoryjnych u pacjentów z ryzykiem tych zaburzeń.
dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, duszność, dysfunkcja nerek, hematospermia, hiperurykemia, krwawienie z dziąseł, krwiomocz, krwioplucie, krwotoczne zapalenie pęcherza, krwotok do oka, krwotok do ucha, krwotok mięśniowy, krwotok pomenopauzalny, krwotok śródczaszkowy, krwotok z wrzodu żołądka, krwotok zaotrzewnowy, małopłytkowość, nadwrażliwość, niedociśnienie, niedokrwistość hemolityczna, obrzęk naczynioruchowy, powikłanie krwotoczne, skaza krwotoczna, tikagrelor, zakrzepowa plamica małopłytkowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Orebriton
Tikagrelor (Orebriton 90 mg) wymaga szczególnej ostrożności klinicznej ze względu na ryzyko krwawień, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami do krwawień, stosujących jednocześnie NLPZ, doustne antykoagulanty lub leki fibrynolityczne. Przeciwwskazany jest u pacjentów z aktywnym krwawieniem, przebytym krwotokiem śródczaszkowym oraz ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. W przypadku krwawienia transfuzja płytek i desmopresyna nie są skuteczne, natomiast leczenie przeciwfibrynolityczne i rekombinowany czynnik VIIa mogą poprawić hemostazę. Tikagrelor należy odstawić na 5 dni przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi, a leczenie po OZW z przebytym niedokrwiennym udarem mózgu nie powinno przekraczać 12 miesięcy. U pacjentów z umiarkowaną niewydolnością wątroby zaleca się ostrożność, a u ciężkimi zaburzeniami stosowanie jest przeciwwskazane.
antagoniści receptora angiotensyny, astma, blok przedsionkowo-komorowy, bradyarytmia, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, desmopresyna, dnawe zapalenie stawów, doustne leki przeciwzakrzepowe, hiperurykemia, krwotok śródczaszkowy, kwas acetylosalicylowy, leki fibrynolityczne, leki przeciwfibrynolityczne, małopłytkowość zależna od heparyny, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nefropatia moczanowa, niedokrwienny udar mózgu, niesteroidowe leki przeciwzapalne, oddychanie Cheyne’a-Stokesa, ośrodkowy bezdech senny, ostry zespół wieńcowy, plazmafereza, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przewlekła niewydolność serca, przewlekła obturacyjna choroba płuc, receptor P2Y12, rekombinowany czynnik VIIa, tikagrelor, transfuzja płytek, umiarkowana niewydolność wątroby, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon substancji czynnych
Prasugrel – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
W badaniu klinicznym III fazy TRITON oceniano skuteczność i bezpieczeństwo prasugrelu u pacjentów z ostrymi zespołami wieńcowymi poddawanych PCI, stosowanego w skojarzeniu z ASA. Główne kryteria wykluczenia obejmowały m.in. zwiększone ryzyko krwawienia, niedokrwistość, małopłytkowość oraz patologiczne zmiany wewnątrzczaszkowe. Stwierdzono zwiększone ryzyko krwawień klasyfikowanych według skali TIMI jako ciężkie i niewielkie, co wymaga ostrożności szczególnie u pacjentów w wieku ≥75 lat, z masą ciała <60 kg (zalecana dawka podtrzymująca 5 mg zamiast 10 mg), ze skłonnością do krwawień oraz przyjmujących jednocześnie leki zwiększające ryzyko krwawienia (np. doustne antykoagulanty, klopidogrel, NLPZ, fibrynolityki). U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby należy zachować szczególną ostrożność ze względu na potencjalne zwiększone ryzyko krwawienia.
angiografia naczyń wieńcowych, choroba wrzodowa, ciężkie krwawienie, kwas acetylosalicylowy, lek fibrynolityczny, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, niedobór laktazy, niedokrwistość, niestabilna dławica piersiowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, pomostowanie aortalno-wieńcowe, powikłanie krwotoczne, prasugrel, przetoczenie płytek, przezskórna interwencja wieńcowa, skłonność do krwawień, zabieg chirurgiczny, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zawał mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST, zdarzenie niedokrwienne, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ticagrelor MSN 60 mg
Profil bezpieczeństwa tikagreloru został oceniony w dwóch dużych badaniach fazy 3 (PLATO i PEGASUS) obejmujących ponad 39 000 pacjentów. W badaniu PLATO odnotowano wyższą częstość przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych w grupie tikagreloru (7,4%) w porównaniu do klopidogrelu (5,4%), a w PEGASUS – 16,1% w grupie tikagreloru 60 mg + ASA vs 8,5% w grupie ASA. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były krwawienia oraz duszność, która wystąpiła u 13,8% pacjentów leczonych tikagrelorem (vs 7,8% klopidogrel) w PLATO i u 14,2% w PEGASUS (tikagrelor 60 mg). Duszność miała najczęściej łagodne do umiarkowanego nasilenie, pojawiała się na początku terapii i ustępowała w ciągu 7 dni u około 30% pacjentów. U pacjentów z astmą lub POChP ryzyko duszności było istotnie wyższe (3,29% vs 0,53% dla tikagreloru vs klopidogrelu). Tikagrelor nie wpływał na czynność płuc i nie wiązał się z pogorszeniem chorób układu oddechowego.
astma POChP, ból głowy, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, duszność, duszność napadowa nocna, duszność powysiłkowa, duszność spoczynkowa, hiperurykemia, krwawienie, krwotok do oka, krwotok śródczaszkowy, lek przeciwpłytkowy, nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, splątanie, tikagrelor, zaburzenia krwi, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sandimmun Neoral 100 mg
Cyklosporyna w postaci kapsułek miękkich Sandimmun Neoral (dawki 10 mg, 25 mg, 50 mg, 100 mg) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które są w dużej mierze zależne od dawki i wskazań terapeutycznych. Szczególnie u pacjentów po transplantacji, stosujących wyższe dawki i długotrwałą terapię podtrzymującą, obserwuje się częstsze i bardziej nasilone działania niepożądane. Immunosupresyjne działanie cyklosporyny zwiększa ryzyko zakażeń wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych i pasożytniczych, w tym infekcji oportunistycznych takich jak poliomawirusowe zapalenie nerek (PVAN) oraz postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML) wywołana przez wirusa JC. Ponadto, stosowanie cyklosporyny wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju chorób limfoproliferacyjnych i nowotworów złośliwych, zwłaszcza skóry, co koreluje z intensywnością i czasem trwania immunosupresji.
cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, cyklosporyna, drżenie, działanie immunosupresyjne, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, hipomagnezemia, hirsutyzm, jadłowstręt, leukopenia, małopłytkowość, migrena, mikroangiopatia zakrzepowa, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nefropatia związana z poliomawirusem, nefrotoksyczność, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, parestezja, polineuropatia ruchowa, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, profil bezpieczeństwa leku, przerost dziąseł, wątroba, wrzód trawienny, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół bólowy wywołany przez inhibitor kalcyneuryny, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zwłóknienie śródmiąższowe, zwyrodnienie szkliste tętniczek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Asikreba
Sunitynib (Asikreba) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na liczne potencjalne działania niepożądane i interakcje farmakologiczne. Należy unikać jednoczesnego stosowania z silnymi induktorami lub inhibitorami CYP3A4, które mogą odpowiednio obniżać lub podwyższać stężenia leku w osoczu. W trakcie terapii obserwuje się ryzyko ciężkich reakcji skórnych (SJS, TEN, EM), krwotoków z różnych lokalizacji (w tym z nosa i guza nowotworowego), nadciśnienia tętniczego (ciśnienie skurczowe >200 mmHg, rozkurczowe 110 mmHg), zaburzeń hematologicznych (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość), a także poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak niewydolność serca, kardiomiopatia i wydłużenie odstępu QT z ryzykiem torsade de pointes. Zaleca się regularne badania morfologii krwi, czynności tarczycy co 3 miesiące, kontrolę parametrów wątrobowych (AlAT, AspAT, bilirubina) oraz monitorowanie funkcji nerek i ciśnienia tętniczego. W przypadku ciężkich działań niepożądanych, takich jak SJS/TEN, mikroangiopatia zakrzepowa, zapalenie trzustki, niewydolność wątroby lub nerek, należy przerwać leczenie i wdrożyć odpowiednie postępowanie.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, bezwzględna liczba neutrofili, białkomocz, czas protrombinowy, dysfagia, frakcja wyrzutowa lewej komory, hepatotoksyczność, hipoglikemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, kardiomiopatia, krwioplucie, małopłytkowość, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, perforacja jelita, pioderma zgorzelinowa, przemijający napad niedokrwienny, rumień wielopostaciowy, sunitynib, torsade de pointes, udar naczyniowy mózgu, wskaźnik INR, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zator tętnicy płucnej, zawał mózgu, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół ostrego rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sandimmun 50 mg/ml
Cyklosporyna (Sandimmun, 50 mg/ml) jest lekiem immunosupresyjnym stosowanym głównie w transplantologii i terapii chorób autoimmunologicznych, charakteryzującym się szerokim spektrum działań niepożądanych. Do najczęstszych należą nefrotoksyczność (w tym zaburzenia homeostazy jonowej: hiperkaliemia, hipomagnezemia, hiperurykemia), nadciśnienie tętnicze, drżenie, biegunka, nudności, wymioty oraz nadmierne owłosienie (hirsutyzm). Działania te są często zależne od dawki i mogą ustąpić po jej redukcji. U pacjentów po transplantacji, stosujących wyższe dawki i długotrwałe leczenie, działania niepożądane występują częściej i z większym nasileniem. Ponadto, po podaniu dożylnym obserwowano reakcje rzekomoanafilaktyczne. Istotnym ryzykiem jest zwiększona podatność na zakażenia (wirusowe, bakteryjne, grzybicze, pasożytnicze), w tym zakażenia poliomawirusem prowadzące do nefropatii (PVAN) oraz wirusem JC związanym z postępującą wieloogniskową leukoencefalopatią (PML). Cyklosporyna zwiększa także ryzyko rozwoju chłoniaków, chorób limfoproliferacyjnych i innych nowotworów złośliwych, zwłaszcza skóry, co koreluje z intensywnością i czasem trwania terapii.
anoreksja, cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, drżenie, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, hipomagnezemia, hirsutyzm, inhibitor kalcyneuryny, leukopenia, małopłytkowość, mikroangiopatia zakrzepowa, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, miopatia, nefropatia związana z poliomawirusem, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, ostra nefrotoksyczność, parestezja, polineuropatia ruchowa, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, przerost dziąseł, reakcja rzekomoanafilaktyczna, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zanik kanalików, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół bólowy wywołany przez inhibitor kalcyneuryny, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zmiany morfologiczne, żółtaczka, zwłóknienie śródmiąższowe, zwyrodnienie szkliste tętniczek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sunitynib Adamed
Sunitynib Adamed, lek przeciwnowotworowy, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na liczne działania niepożądane i interakcje farmakologiczne. Należy unikać jednoczesnego stosowania z silnymi induktorami i inhibitorami CYP3A4, aby nie zmieniać stężenia leku w osoczu. Do najczęstszych działań niepożądanych należą objawy dermatologiczne (np. odbarwienie skóry, wysypki, pęcherze), krwotoki (w tym z przewodu pokarmowego, nosa, płuc), zaburzenia układu pokarmowego (biegunka, nudności, zapalenie przełyku), nadciśnienie tętnicze (ciśnienie skurczowe >200 mmHg lub rozkurczowe 110 mmHg), oraz hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość). Monitorowanie morfologii krwi, parametrów czynności wątroby (AlAT, AspAT, bilirubina) oraz ciśnienia tętniczego jest obligatoryjne. W przypadku ciężkich reakcji skórnych (SJS, TEN, EM) lub niewydolności narządów należy przerwać terapię.
białkomocz, frakcja wyrzutowa lewej komory, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, kardiomiopatia, krwioplucie, małopłytkowość, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, piodermia zgorzelinowa, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, torsade de pointes, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół ostrego rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Skłonność do zakrzepicy – Etiologia i przyczyny
Skłonność do zakrzepicy (thrombophilia) jest stanem charakteryzującym się nadkrzepliwością krwi wynikającą z zaburzenia równowagi między czynnikami prokoagulacyjnymi a naturalnymi antykoagulantami. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca trombofilie wrodzone i nabyte. Wrodzone trombofilie dzieli się na typ I (niedobory antykoagulantów, np. antytrombiny III, białka C i S) oraz typ II (nadmierna aktywność czynników krzepnięcia, np. mutacje czynnika V Leiden i protrombiny G20210A). Mutacja czynnika V Leiden występuje u około 5% populacji europejskiej i zwiększa ryzyko zakrzepicy 3-8-krotnie u heterozygot oraz 80-100-krotnie u homozygot. Mutacja protrombiny G20210A dotyczy około 2% populacji i prowadzi do zwiększonego stężenia protrombiny, co sprzyja nadkrzepliwości. Niedobór antytrombiny III definiowany jest jako aktywność poniżej 80% normy i znacząco podnosi ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Inne rzadsze przyczyny to dysfibrynogemenia, hiperhomocysteinemia oraz mutacje w genach CBS i MTHFR.
aktywowane białko C, antykoagulant toczniowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba mieloproliferacyjna, czerwienica prawdziwa, czynnik prokoagulacyjny, czynnik tkankowy, hiperhomocysteinemia, homocystynuria, małopłytkowość indukowana heparyną, mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, nadkrzepliwość krwi, nadpłytkowość samoistna, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nocna napadowa hemoglobinuria, nowotwór złośliwy, przeciwciała antykardiolipinowe, triada Virchowa, trombofilia, układ fibrynolityczny, układ krzepnięcia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół nerczycowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sunitinib MSN
Sunitynib MSN wymaga ścisłego monitorowania ze względu na liczne potencjalne działania niepożądane, w tym ryzyko ciężkich reakcji skórnych (SJS, TEN, EM), krwotoków (zwłaszcza z nosa i guzów płuc), zaburzeń hematologicznych (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość), oraz poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak niewydolność serca, kardiomiopatia, wydłużenie odstępu QT i zakrzepica żylna i tętnicza. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania z silnymi induktorami i inhibitorami CYP3A4, a w razie konieczności dostosowanie dawki. Monitorowanie obejmuje morfologię krwi, parametry czynności wątroby (ALT, AST, bilirubina), ciśnienie tętnicze (ciśnienie skurczowe >200 mmHg lub rozkurczowe >110 mmHg wymaga przerwania terapii), frakcję wyrzutową lewej komory oraz elektrolity i EKG w celu oceny ryzyka arytmii. Występują także ryzyka mikroangiopatii zakrzepowej, zaburzeń czynności tarczycy (monitorowanie co 3 miesiące), zapalenia trzustki, niewydolności nerek i zespołu rozpadu guza (TLS).
białkomocz, hepatotoksyczność, hipoglikemia, kardiomiopatia, krwioplucie, krwotok płucny, małopłytkowość, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, perforacja przewodu pokarmowego, pioderma zgorzelinowa, przemijający napad niedokrwienny, rumień wielopostaciowy, torsade de pointes, udar naczyniowy mózgu, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie krwotoczne, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Vixam
Klopidogrel w dawce 75 mg, jako lek przeciwpłytkowy, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko powikłań krwotocznych. Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów krwawienia, zwłaszcza u osób po urazach, zabiegach chirurgicznych, z chorobami predysponującymi do krwawień oraz przy jednoczesnym stosowaniu ASA, heparyny, inhibitorów glikoprotein IIb/IIIa czy NLPZ, w tym inhibitorów Cox-2. Leczenie należy przerwać na 7 dni przed planowanym zabiegiem chirurgicznym, aby zmniejszyć ryzyko krwawienia. Klopidogrel wydłuża czas krwawienia, co jest istotne u pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego (np. choroba wrzodowa) oraz okulistycznymi predysponującymi do krwawień. Pacjenci powinni być poinformowani o możliwości przedłużonego tamowania krwawienia i konieczności zgłaszania niecodziennych krwawień.
agregacja płytek krwi, choroba wątroby, choroba wrzodowa, CYP2C19, cytochrom P450 2C19, doustny lek przeciwzakrzepowy, dysfagia, heparyna, inhibitor COX-2, inhibitor glikoprotein IIb/IIIa, izoenzym CYP2C19, klopidogrel, krwawienie, krwawienie utajone, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, morfologia krwi, niesteroidowy lek przeciwzapalny, plazmafereza, powikłanie krwotoczne, trombocytopenia, udar niedokrwienny, zaburzenie czynności nerek, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pegorel
Klopidogrel w dawce 75 mg (Pegorel) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko krwawień i zaburzeń hematologicznych. Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów krwawienia, zwłaszcza w pierwszych tygodniach terapii oraz po zabiegach inwazyjnych. Przerwanie leczenia na 7 dni przed planowanym zabiegiem chirurgicznym jest zalecane, aby zmniejszyć ryzyko krwawienia. Jednoczesne stosowanie klopidogrelu z lekami zwiększającymi ryzyko krwawień, takimi jak ASA, heparyna, inhibitory glikoprotein IIb/IIIa, NLPZ, inhibitory COX-2, SSRI czy pentoksyfilina, wymaga szczególnej uwagi. W trakcie terapii zgłaszano rzadkie, ale poważne powikłania, takie jak zakrzepowa plamica małopłytkowa (TTP) oraz nabyta hemofilia, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej i przerwania leczenia.
aPTT, ASA, CYP2C19, doustny lek przeciwzakrzepowy, farmakogenetyka, inhibitor COX-2, inhibitor CYP2C19, inhibitor glikoproteiny IIb/IIIa, klopidogrel, lek przeciwpłytkowy, morfologia krwi, nabyta hemofilia, neutropenia, niedobór laktazy, niedokrwistość hemolityczna mikroangiopatyczna, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, ostry udar niedokrwienny, plazmafereza, polimorfizm CYP2C19, ryzyko krwawienia, SSRI, substrat CYP2C8, tienopirydyna, trombocytopenia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sunitinib Zentiva
Stosowanie sunitynibu wymaga szczególnej ostrożności ze względu na liczne potencjalne działania niepożądane i interakcje farmakokinetyczne. Należy unikać jednoczesnego stosowania z silnymi induktorami i inhibitorami CYP3A4, które mogą odpowiednio obniżać lub podwyższać stężenia leku w osoczu, wpływając na skuteczność i toksyczność terapii. W trakcie leczenia obserwuje się różnorodne reakcje skórne, od łagodnych wysypek i suchości skóry po ciężkie, zagrażające życiu zespoły, takie jak rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i martwica toksyczno-rozpływna naskórka (TEN), które wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Zgłaszano także poważne zdarzenia krwotoczne, w tym krwotoki z przewodu pokarmowego, układu oddechowego i mózgu, z ryzykiem zgonu, szczególnie u pacjentów z guzami litymi i stosujących leki przeciwzakrzepowe. Najczęstszym krwotokiem był epistaksis, występujący u około 50% pacjentów z powikłaniami krwotocznymi. Ponadto, sunitynib może powodować ciężkie powikłania ze strony układu pokarmowego, takie jak perforacje i zapalenie przełyku, a także nadciśnienie tętnicze, w tym wartości skurczowe >200 mmHg i rozkurczowe 110 mmHg, wymagające monitorowania i leczenia.
białkomocz, hepatotoksyczność, hipoglikemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, kardiomiopatia, krwawienie z nosa, krwotok z guza nowotworowego, martwica kości szczęki i żuchwy, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, pioderma zgorzelinowa, rumień wielopostaciowy, tętniak i rozwarstwienie tętnicy, tętnicze zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość płucna, zawał serca, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Igzelym
Tikagrelor wymaga starannej oceny korzyści i ryzyka u pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwawień, zwłaszcza u osób z niedawnymi urazami, zabiegami chirurgicznymi, zaburzeniami krzepnięcia oraz aktywnymi lub niedawnymi krwawieniami z przewodu pokarmowego. Przeciwwskazany jest u pacjentów z czynnym krwawieniem patologicznym, krwotokiem śródczaszkowym w wywiadzie oraz ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. W przypadku krwawień transfuzja płytek krwi i desmopresyna mogą być nieskuteczne, natomiast leki przeciwfibrynolityczne (kwas aminokapronowy, kwas traneksamowy) oraz rekombinowany czynnik VIIa mogą wspomóc hemostazę. Tikagrelor należy odstawić na 5 dni przed planowanym zabiegiem chirurgicznym, a leczenie u pacjentów po ostrym zespole wieńcowym z przebytym niedokrwiennym udarem mózgu powinno trwać maksymalnie 12 miesięcy. U pacjentów z umiarkowaną niewydolnością wątroby zaleca się ostrożność, a u ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby stosowanie jest przeciwwskazane.
aktywacja płytek indukowana heparyną, antagonista receptora angiotensyny, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bloker kanału wapniowego, bradyarytmia, desmopresyna, digoksyna, diltiazem, dnawe zapalenie stawów, doustny lek przeciwzakrzepowy, duszność, hiperurykemia, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok śródczaszkowy, kwas acetylosalicylowy, kwas aminokapronowy, kwas traneksamowy, lek fibrynolityczny, lek przeciwfibrynolityczny, małopłytkowość, małopłytkowość zależna od heparyny, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nefropatia moczanowa, niedokrwienny udar mózgu, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oddychanie Cheyne’a-Stokesa, ośrodkowy bezdech senny, ostry zespół wieńcowy, pauza komorowa, plazmafereza, POChP, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przewlekła niewydolność serca, rekombinowany czynnik VIIa, stężenie kreatyniny, tikagrelor, transfuzja płytek krwi, werapamil, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Trombex 75 mg
Klopidogrel w dawce 75 mg (Trombex) został oceniony w badaniach klinicznych obejmujących ponad 44 000 pacjentów, z czego ponad 12 000 leczono przez co najmniej rok. Dominującym działaniem niepożądanym są powikłania krwotoczne, z częstością krwawień wynoszącą 9,3% w badaniu CAPRIE. Ciężkie krwawienia występowały z podobną częstością jak w grupie leczonej kwasem acetylosalicylowym (ASA). W badaniach CURE, CLARITY, COMMIT i ACTIVE-A obserwowano wzrost krwawień przy terapii skojarzonej klopidogrel+ASA, zwłaszcza w przewodzie pokarmowym (3,5% vs 1,8%) oraz wewnątrzczaszkowych (1,4% vs 0,8%), jednak bez istotnych różnic w krwawieniach śmiertelnych. Intensywne leczenie przeciwpłytkowe trójlekowe (ASA + klopidogrel + dipirydamol) po udarze niedokrwiennym wiązało się z istotnie wyższym ryzykiem krwawień (OR 2,54; 95% CI 2,05-3,16; p<0,0001) w porównaniu do monoterapii lub terapii dwulekowej.
agranulocytoza, alergiczny zawał mięśnia sercowego, autoimmunologiczny zespół insulinowy, biegunka, ból brzucha, ból głowy, choroba posurowicza, eozynofilia, ginekomastia, granulocytopenia, hemofilia nabyta A, hipoglikemia ciężka, klopidogrel, krwawienie, krwawienie do oka, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwiomocz, krwotok z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwpłytkowe, lek przeciwpłytkowy, leukopenia, małopłytkowość, małopłytkowość ciężka, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niestrawność, nudność, pancytopenia, parestezja, pomostowanie aortalno-wieńcowe, powikłanie krwotoczne, reakcja rzekomoanafilaktyczna, tabletka powlekana, udar niedokrwienny mózgu, wrzód dwunastnicy, wrzód żołądka, wymioty, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie błony śluzowej żołądka, zaparcie, zawrót głowy, zespół Kounisa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Igzelym
Igzelym (tikagrelor 90 mg) jest inhibitorem receptora P2Y12, stosowanym w leczeniu ostrego zespołu wieńcowego (OZW) z uwzględnieniem ryzyka krwawień. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z aktywnym patologicznym krwawieniem, krwotokiem śródczaszkowym w wywiadzie oraz ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów ze skłonnością do krwawień, przyjmujących jednocześnie leki zwiększające ryzyko krwawień (np. NLPZ, doustne antykoagulanty) oraz u osób z umiarkowaną niewydolnością wątroby. W przypadku planowanych zabiegów chirurgicznych tikagrelor powinien być odstawiony na 5 dni przed interwencją, a u pacjentów po przebytym niedokrwiennym udarze mózgu leczenie nie powinno przekraczać 12 miesięcy. Monitorowanie czynności nerek jest zalecane, zwłaszcza u pacjentów ≥75 lat, z umiarkowaną do ciężkiej niewydolnością nerek lub stosujących ARB, ze względu na możliwy wzrost stężenia kreatyniny.
beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bloker kanału wapniowego, bradyarytmia, desmopresyna, dnawe zapalenie stawów, hiperurykemia, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwfibrynolityczne, małopłytkowość, małopłytkowość zależna od heparyny, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nefropatia moczanowa, niedokrwienny udar mózgu, oddychanie Cheyne’a-Stokesa, ośrodkowy bezdech senny, ostry zespół wieńcowy, pauza komorowa, plazmafereza, POChP, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rekombinowany czynnik VIIa, tikagrelor, transfuzja płytek, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ticagrelor Farmak 90 mg
Tikagrelor, stosowany w ostrych zespołach wieńcowych oraz profilaktyce wtórnej zdarzeń sercowo-naczyniowych, wykazuje charakterystyczny profil bezpieczeństwa oceniany w badaniach fazy 3 (PLATO, PEGASUS) na ponad 39 000 pacjentów. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi są krwawienia (bardzo często) i duszność (często). Krwawienia obejmują różne lokalizacje: śródczaszkowe (niezbyt często), z układu oddechowego, przewodu pokarmowego, skóry, układu moczowego i rozrodczego (często). Tikagrelor może także powodować hiperurykemię i dnę moczanową (często), zawroty głowy, omdlenia, bóle głowy (często), a także reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy (niezbyt często). Rzadziej obserwuje się zakrzepową plamicę małopłytkową, splątanie, bradyarytmię i blok przedsionkowo-komorowy. Częstość przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych wynosiła 7,4% w badaniu PLATO i 16,1% w badaniu PEGASUS (tikagrelor 60 mg + ASA), co jest wyższe niż w grupach kontrolnych (odpowiednio 5,4% i 8,5%).
agregacja płytek krwi, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradyarytmia, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, duszność, hiperurykemia, kreatynina, krwawienie, krwawienie śródczaszkowe, krwiomocz, krwioplucie, krwotoczne zapalenie pęcherza, krwotok zaotrzewnowy, kwas acetylosalicylowy, kwas moczowy, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpłytkowy, nadwrażliwość, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, ostry zespół wieńcowy, profilaktyka wtórna zdarzeń sercowo-naczyniowych, przewlekła choroba nerek, receptor P2Y12, siatkówka, skaza krwotoczna, splątanie, spojówka, tikagrelor, wrzód żołądka, zaburzenia krzepnięcia krwi, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zawroty głowy, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ifapidin
Tyklopidyna (Ifapidin 250 mg) jest wskazana u pacjentów z nadwrażliwością lub brakiem odpowiedzi na kwas acetylosalicylowy, z wyłączeniem stosowania w pierwotnej profilaktyce zakrzepicy u osób zdrowych. W terapii po implantacji stentów wieńcowych zaleca się łączne podawanie tyklopidyny z kwasem acetylosalicylowym w dawce 100-325 mg/dobę przez minimum miesiąc. Ze względu na ryzyko ciężkich hematologicznych działań niepożądanych, takich jak agranulocytoza, pancytopenia, białaczka oraz zakrzepowa plamica małopłytkowa (TTP), konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi, w tym liczby płytek i granulocytów, co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące terapii. Przerwanie leczenia jest obligatoryjne przy neutropenii (<1500/mm³) lub trombocytopenii (<100 000/mm³), a kontrola hematologiczna powinna trwać do normalizacji parametrów. W przypadku odstawienia leku w ciągu pierwszych 90 dni, zaleca się dodatkowe badanie morfologii po 2 tygodniach.
agranulocytoza, desmopresyna, hemostaza, klopidogrel, lek przeciwzakrzepowy, metyloprednizolon, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, plazmafereza, płytki krwi, prasugrel, stent wieńcowy, tienopirydyna, trombocytopenia, tyklopidyna, udar mózgu, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zespół Moschcowitza - Leksykon leków
Działania niepożądane – Posaconazole Abdi 100 mg
Bezpieczeństwo stosowania pozakonazolu oceniono głównie na podstawie badań klinicznych z zastosowaniem zawiesiny doustnej oraz tabletek dojelitowych, przy czym stężenia leku w osoczu były wyższe po podaniu tabletek, co może zwiększać ryzyko działań niepożądanych. W badaniu klinicznym obejmującym 230 pacjentów z upośledzoną odpornością (m.in. z ostrą białaczką szpikową, zespołem mielodysplastycznym, po przeszczepie komórek krwiotwórczych) średni czas leczenia wynosił 28 dni, z dawkami 200 mg (u 20 pacjentów) i 300 mg/dobę (u 210 pacjentów). Profil bezpieczeństwa tabletek dojelitowych był zbliżony do zawiesiny doustnej, a najczęstsze ciężkie działania niepożądane to nudności, wymioty, biegunka, gorączka oraz podwyższone stężenie bilirubiny. Działania niepożądane klasyfikowano według częstości występowania, od bardzo często (≥ 1/10) do bardzo rzadko (< 1/10 000), obejmując szeroki zakres objawów ze strony układów krwiotwórczego, nerwowego, sercowo-naczyniowego, wątroby i innych.
afazja, bradykardia, cholestatyczne zapalenie wątroby, cholestaza, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa, częstoskurcz komorowy, encefalopatia, eozynofilia, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, koagulopatia, leukopenia, limfadenopatia, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, nerkowa kwasica cewkowa, neuropatia, neuropatia obwodowa, neutropenia, neutropenia po chemioterapii, niedociśnienie tętnicze, niedoczulica, niedoczynność nadnerczy, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, nowotwór hematologiczny, ostra białaczka szpikowa, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, parestezja, przeszczep macierzystych komórek krwiotwórczych, pseudoaldosteronizm, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, stan splątania, światłowstręt, tabletka dojelitowa, tachykardia, torsade de pointes, trombocytopenia, udar naczyniowy mózgu, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie psychotyczne, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zawiesina doustna, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół mielodysplastyczny, zespół Stevensa-Johnsona, zespół wydłużonego QT, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ecugra 60 mg
Tikagrelor, substancja czynna leku Ecugra dostępnego w dawkach 60 mg i 90 mg, posiada dobrze udokumentowany profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach fazy 3 PLATO i PEGASUS, obejmujących ponad 39 000 pacjentów. Analizy wykazały wyższą częstość przerwania terapii z powodu działań niepożądanych w grupach leczonych tikagrelorem (7,4% w PLATO vs 5,4% klopidogrel; 16,1% w PEGASUS tikagrelor 60 mg + ASA vs 8,5% ASA monoterapia). Do najczęstszych działań niepożądanych należą krwawienia (z układu oddechowego, przewodu pokarmowego, podskórne, moczowego) oraz duszność, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej ze względu na potencjalne poważne konsekwencje. Ponadto bardzo często obserwuje się hiperurykemię, co może prowadzić do dny moczanowej, a także często niedociśnienie i objawy neurologiczne (zawroty głowy, omdlenia, bóle głowy). Rzadziej występują poważne powikłania, takie jak zakrzepowa plamica małopłytkowa czy krwotok śródczaszkowy.
agregacja płytek krwi, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradyarytmia, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, duszność, hiperurykemia, krwawienie, krwawienie do mięśni, krwawienie podskórne, krwawienie z guza, krwawienie z układu moczowego, krwiomocz, krwotok do oka, krwotok do ucha, krwotok śródczaszkowy, krwotok z przewodu pokarmowego, krwotok zaotrzewnowy, kwas acetylosalicylowy, nadwrażliwość, niedociśnienie, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, powikłanie krwotoczne, stan splątania, świąd, tikagrelor, wysypka, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zaparcie, zawrót głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sunitinib Teva
Sunitynib Teva wymaga ścisłego monitorowania ze względu na liczne potencjalne działania niepożądane i interakcje farmakokinetyczne. Należy unikać jednoczesnego stosowania z silnymi induktorami i inhibitorami CYP3A4, które mogą odpowiednio obniżać lub podwyższać stężenia leku w osoczu, wpływając na skuteczność i toksyczność terapii. W trakcie leczenia obserwuje się różnorodne reakcje skórne, od odbarwienia i suchości skóry po ciężkie reakcje, takie jak rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i martwica toksyczno-rozpływna naskórka (TEN), które wymagają natychmiastowego przerwania terapii. Zdarzenia krwotoczne, w tym krwawienia z przewodu pokarmowego, układu oddechowego, dróg moczowych i mózgu, mogą być śmiertelne, szczególnie u pacjentów z guzami litymi i stosujących leki przeciwzakrzepowe, co wymaga regularnej kontroli morfologii krwi, płytek, czasu protrombinowego i INR. Objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, nudności, wymioty i zapalenie jamy ustnej, są powszechne i wymagają leczenia objawowego, natomiast ciężkie powikłania, w tym perforacje jelit, mogą prowadzić do zgonu.
aminotransferaza alaninowa, czas protrombinowy, dysfagia, encefalopatia hiperamonemiczna, frakcja wyrzutowa lewej komory, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, kardiomiopatia, krwawienie z guza, krwioplucie, krwotok z nosa, małopłytkowość, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk naczynioruchowy, piodermia zgorzelinowa, przemijający napad niedokrwienny, rabdomioliza, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, rumień wielopostaciowy, tętnicze zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, torsade de pointes, udar naczyniowy mózgu, wskaźnik INR, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zator tętnicy płucnej, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół ostrego rozpadu guza, zespół ręka-stopa, zespół Stevensa-Johnsona, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Ewerolimus – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ewerolimus, stosowany głównie w skojarzeniu z cyklosporyną, takrolimusem lub bazyliksymabem oraz kortykosteroidami, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich zakażeń oportunistycznych, takich jak nefropatia wirusa BK, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML) oraz infekcyjne zapalenie płuc. Profilaktyka przeciwko Pneumocystis jiroveci i wirusowi cytomegalii (CMV) jest zalecana, zwłaszcza u pacjentów z podwyższonym ryzykiem. Należy monitorować objawy infekcji i w razie ich wystąpienia natychmiast wdrożyć leczenie oraz rozważyć przerwanie terapii ewerolimusem. Charakterystycznym działaniem niepożądanym jest nieinfekcyjne zapalenie płuc, które może wymagać leczenia kortykosteroidami, a w ciężkich przypadkach odstawienia leku. Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja i obrzęk naczynioruchowy, mogą wystąpić, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów ACE, co wymaga szczególnej ostrożności.
anafilaksja, aspergiloza, azoospermia, azot mocznikowy, bazyliksymab, białkomocz, cyklosporyna w mikroemulsji, glikoproteina p, globulina antytymocytarna, hiperglikemia, hiperlipidemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor kalcyneuryny, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor mTOR, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kandydoza, lek immunosupresyjny, leukoencefalopatia wieloogniskowa, mikroangiopatia zakrzepowa, nefropatia BK, nieinfekcyjne zapalenie płuc, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, oligospermia, owrzodzenie jamy ustnej, Pneumocystis jiroveci, rabdomioliza, rapamycyna, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowa choroba płuc, stężenie kreatyniny, takrolimus, tymoglobulina, wirus cytomegalii, wirus JC, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakażenie grzybicze, zakażenie grzybicze inwazyjne, zakażenie oportunistyczne, zakrzepica tętnicza, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie płuc, zespół hemolityczno-mocznicowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sunitinib Vipharm
Sunitynib wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami modulującymi aktywność enzymu CYP3A4, co może prowadzić do zmiany stężenia leku w osoczu i wpływać na skuteczność oraz toksyczność terapii. W trakcie leczenia obserwuje się liczne działania niepożądane, w tym reakcje skórne (odbarwienie, suchość, pęcherze, rzadko ciężkie reakcje jak SJS, TEN), krwotoki z różnych lokalizacji (w tym z nosa u około 50% pacjentów z guzami litymi), zaburzenia hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość), a także poważne powikłania sercowo-naczyniowe, takie jak niewydolność serca, kardiomiopatia, wydłużenie odstępu QT i torsade de pointes. Zaleca się regularne monitorowanie morfologii krwi, parametrów czynnościowych wątroby, ciśnienia tętniczego, frakcji wyrzutowej lewej komory oraz elektrokardiogramu, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka. W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, takich jak SJS, TEN, niewydolność serca czy zapalenie trzustki, konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i wdrożenie odpowiedniego leczenia wspomagającego.
białkomocz, czas protrombinowy, encefalopatia hiperamonemiczna, enzymy trzustkowe, frakcja wyrzutowa lewej komory, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, kardiomiopatia, krwioplucie, krwotok z guza, krwotok z nosa, małopłytkowość, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, neutropenia, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, piodermia zgorzelinowa, przemijający napad niedokrwienny, rumień wielopostaciowy, tętnicze zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, torsade de pointes, udar naczyniowy mózgu, wydłużenie odstępu QT, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół ostrego rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Posaconazole Glenmark 40 mg/ml
Bezpieczeństwo stosowania pozakonazolu w zawiesinie doustnej oceniono u ponad 2400 pacjentów i zdrowych ochotników, a także na podstawie obserwacji po wprowadzeniu leku do obrotu. Najczęstszymi ciężkimi działaniami niepożądanymi są nudności (występujące bardzo często, ≥1/10 pacjentów), wymioty, biegunka, gorączka oraz wzrost stężenia bilirubiny. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz bardzo rzadko (<1/10 000). Wśród zaburzeń hematologicznych często obserwowano neutropenię, a rzadziej poważne powikłania jak zespół hemolityczno-mocznicowy czy pancytopenia. Często występują zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia), a także objawy ze strony układu nerwowego, takie jak parestezje, zawroty głowy i ból głowy. W zakresie układu pokarmowego bardzo często pojawiają się nudności, a często wymioty, ból brzucha i biegunka. Wzrost aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza zasadowa, GGTP) oraz bilirubiny występuje często, z rzadkimi przypadkami ciężkiej niewydolności wątroby.
afazja, bilirubina, cholestatyczne zapalenie wątroby, cholestaza, choroba refluksowa przełyku, częstoskurcz komorowy, drgawki, encefalopatia, eozynofilia, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, koagulopatia, kwasica cewkowa nerkowa, leukopenia, limfadenopatia, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedoczynność nadnerczy, niedokrwistość, niewydolność serca, niewydolność wątroby, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, parestezja, pozakonazol, pseudoaldosteronizm, splątanie, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, torsade de pointes, trombocytopenia, udar mózgu, zaburzenie psychotyczne, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zator płucny, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół wydłużonego QT, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aderolio 0,25 mg
Profil bezpieczeństwa ewerolimusu (Aderolio) został określony na podstawie wieloośrodkowych, randomizowanych badań klinicznych u dorosłych biorców przeszczepów nerek (n=2497), serca (n=1531) oraz wątroby (n=719), stosowanego w skojarzeniu z inhibitorami kalcyneuryny (CNI) i kortykosteroidami. Stosowanie ewerolimusu z obniżoną dawką cyklosporyny wiązało się z rzadszym występowaniem podwyższonego stężenia kreatyniny w surowicy oraz niższymi wartościami średnimi i medianą kreatyniny w porównaniu do pełnej dawki cyklosporyny. Najczęstsze działania niepożądane obejmowały zakażenia, niedokrwistość, hiperlipidemię, nowo rozpoznaną cukrzycę, bezsenność, ból głowy, nadciśnienie tętnicze, kaszel, zaparcia, nudności, obrzęki obwodowe oraz zaburzenia gojenia, w tym wysięki opłucnowe i osierdziowe. Występowanie działań niepożądanych zależy od intensywności i czasu trwania immunosupresji, a pełna dawka cyklosporyny w mikroemulsji zwiększała ryzyko wzrostu kreatyniny w surowicy.
azoospermia, białkomocz, cyklosporyna, erytrodermia, ewerolimus, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipofosfatemia, inhibitor mTOR, inhibitory kalcyneuryny, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, martwica cewek nerkowych, martwica kości, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, obrzęk limfatyczny, obrzęk naczynioruchowy, odmiedniczkowe zapalenie nerek, odwodnienie, oligospermia, proteinoza pęcherzyków płucnych, przeszczepienie nerki, przeszczepienie serca, przeszczepienie wątroby, rabdomioliza, spermatogeneza, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie płuc, takrolimus, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zakrzepica tętnic, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie jamy ustnej, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatorowość zakrzepowa, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii, żółtaczka, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vixam 75 mg
Klopidogrel, oceniany w badaniach klinicznych na ponad 42 000 pacjentów, wykazuje profil bezpieczeństwa porównywalny z kwasem acetylosalicylowym (ASA) w dawce 325 mg/dobę. Najczęstszym działaniem niepożądanym są krwawienia, z częstością 9,3% w badaniu CAPRIE, przy czym ciężkie krwawienia występowały u 1,4% pacjentów leczonych klopidogrelem i 1,6% przyjmujących ASA. W badaniu CURE zaobserwowano zależność częstości dużych krwawień od dawki ASA stosowanej w skojarzeniu z klopidogrelem: dla ASA <100 mg 2,6% vs. 2,0%, dla ASA 100-200 mg 3,5% vs. 2,3%, a dla ASA >200 mg 4,9% vs. 4,0% (klopidogrel+ASA vs. placebo+ASA). Ryzyko krwawień zmniejszało się w czasie trwania terapii, a u pacjentów planowanych do operacji wieńcowego przeszczepu omijającego zaleca się odstawienie klopidogrelu co najmniej 5 dni przed zabiegiem, aby ograniczyć ryzyko krwawień okołooperacyjnych. W badaniach CLARITY i COMMIT częstość dużych krwawień była niska i porównywalna między grupami leczonymi klopidogrelem+ASA a placebo+ASA (odpowiednio 1,3% vs. 1,1% i 0,6% vs. 0,5%).
agranulocytoza, choroba posurowicza, ciężka małopłytkowość, ciężka neutropenia, ciężki krwotok, granulocytopenia, incydent krwotoczny, klopidogrel, krwawienie dosiatkówkowe, krwawienie dostawowe, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwiak, krwiomocz, krwioplucie, krwotok płucny, krwotok pozaotrzewnowy, krwotok z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, limfocytowe zapalenie jelita grubego, liszaj płaski, małopłytkowość, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność wątroby, pancytopenia, parestezja, pęcherzowe zapalenie skóry, przeszczep wieńcowy omijający, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie płuc, stan splątania, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wrzód dwunastnicy, wrzód żołądka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie smaku, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie jelita grubego, zapalenie kłębuszkowe nerek, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawrót głowy pochodzenia błędnikowego, zespół Stevensa-Johnsona