ciśnienie rozkurczowe
Ciśnienie rozkurczowe (nazywane również ciśnieniem tętniczym rozkurczowym lub ciśnieniem minimalnym) to wartość ciśnienia krwi mierzona w momencie rozkurczu serca. Stanowi ono dolną wartość w zapisie pomiaru ciśnienia tętniczego (np. 120/80 mmHg, gdzie 80 mmHg to właśnie ciśnienie rozkurczowe).
Fizjologicznie, ciśnienie rozkurczowe odzwierciedla opór naczyń obwodowych i elastyczność tętnic w czasie, gdy serce odpoczywa pomiędzy uderzeniami. U osób dorosłych za prawidłową wartość ciśnienia rozkurczowego uznaje się wartość poniżej 80 mmHg. Wartości 80-89 mmHg wskazują na stan przednadciśnieniowy, zaś wartości ≥90 mmHg definiują nadciśnienie tętnicze rozkurczowe.
Podwyższone ciśnienie rozkurczowe jest szczególnie istotnym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego u osób młodszych (poniżej 50. roku życia). W tej grupie wiekowej dominuje nadciśnienie rozkurczowe lub mieszane, w przeciwieństwie do osób starszych, u których przeważa izolowane nadciśnienie skurczowe. Utrzymujące się wysokie wartości ciśnienia rozkurczowego mogą prowadzić do przerostu lewej komory serca, niewydolności serca, udaru mózgu i choroby wieńcowej.
W diagnostyce i monitorowaniu leczenia nadciśnienia tętniczego ocena ciśnienia rozkurczowego stanowi istotny element, który należy interpretować w kontekście całościowego obrazu klinicznego pacjenta, uwzględniając także wartość ciśnienia skurczowego oraz obecność innych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Erlis 2,5 mg
Tadalafil, substancja czynna leku Erlis w dawce 2,5 mg, jest selektywnym, odwracalnym inhibitorem fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), stosowanym w leczeniu zaburzeń erekcji. Mechanizm działania polega na zwiększeniu stężenia cGMP w ciałach jamistych prącia po stymulacji seksualnej, co prowadzi do relaksacji mięśni gładkich i poprawy ukrwienia, umożliwiając erekcję. Tadalafil wykazuje wysoką selektywność wobec PDE5, działając ponad 10 000 razy silniej niż na PDE1, PDE2, PDE3, PDE4 oraz ponad 700 razy silniej niż na PDE6, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych związanych z innymi fosfodiesterazami. W badaniach klinicznych potwierdzono skuteczność tadalafilu w dawkach 2,5 mg, 5 mg i 10 mg, z odsetkiem udanych prób zbliżenia wynoszącym do 67% dla dawki 5 mg, a czas działania leku sięga do 36 godzin od podania. Efekt terapeutyczny pojawia się już po 16 minutach od zażycia leku. U pacjentów z cukrzycą odsetek udanych prób zbliżenia wynosił odpowiednio 41% (5 mg) i 46% (2,5 mg) w porównaniu do 28% w grupie placebo.
ciało jamiste, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, cykliczny guanozynomonofosforan, częstość akcji serca, dystrofia mięśniowa Duchenne’a, fosfodiesteraza typu 5, inhibitor fosfodiesterazy typu 5, kortykosteroid, parametry sercowo-naczyniowe, powinowactwo do PDE5, relaksacja mięśni gładkich, spermatogeneza, test 6-minutowego marszu, Test Farnswortha-Munsella, tlenek azotu, uszkodzenie rdzenia kręgowego, zaburzenia erekcji w cukrzycy, zaburzenie erekcji, zdrowi ochotnicy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Teriflunomid Adamed 14 mg
Teriflunomid, stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego o przebiegu rzutowym (RMS), wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z 4 badań kontrolowanych placebo oraz 1 badania z aktywną kontrolą, obejmujących 2267 pacjentów (1155 na dawce 7 mg i 1112 na dawce 14 mg) z medianą czasu leczenia około 672 dni. Najczęstsze działania niepożądane przy dawce 14 mg to ból głowy (15,7%), biegunka (13,6%), wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) (15%), nudności (10,7%) oraz łysienie (13,5%). Łysienie, najczęściej występujące w ciągu pierwszych 6 miesięcy terapii, miało charakter przerzedzenia włosów bez całkowitej utraty i ustępowało u 87,1% pacjentów mimo kontynuacji leczenia. Zwiększenie aktywności AlAT wymaga regularnego monitorowania funkcji wątroby. Teriflunomid może również podnosić ciśnienie tętnicze – skurczowe >140 mm Hg obserwowano u 19,9% pacjentów (vs. 15,5% placebo), a rozkurczowe >90 mm Hg u 21,4% (vs. 13,6% placebo).
aminotransferaza alaninowa, ciężkie zakażenie, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, erytrocyty, kinaza fosfokreatynowa, leflunomid, leukopenia, limfocytopenia, łysienie, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, płytki krwi, posocznica, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane rzutowe, teriflunomid, zakażenie oportunistyczne, zapalenie jelita grubego, zespół cieśni nadgarstka - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sildenafil Medical Valley 100 mg
Syldenafil, będący silnym i selektywnym inhibitorem fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), jest stosowany doustnie w leczeniu zaburzeń erekcji. Mechanizm działania polega na hamowaniu PDE5, co prowadzi do zwiększenia stężenia cGMP w ciałach jamistych prącia podczas pobudzenia seksualnego, umożliwiając rozkurcz mięśni gładkich i napływ krwi. Syldenafil wykazuje wysoką selektywność wobec PDE5, przewyższając inne izoenzymy fosfodiesterazy nawet 4000-krotnie w porównaniu do PDE3. W badaniach klinicznych średni czas do osiągnięcia erekcji o sztywności 60% wynosił 25 minut (zakres 12-37 minut), a efekt utrzymywał się do 4-5 godzin po podaniu. Lek powoduje niewielkie, przejściowe obniżenie ciśnienia tętniczego (średnio o 8,4 mmHg skurczowego i 5,5 mmHg rozkurczowego po dawce 100 mg), bez istotnych zmian w zapisie EKG u zdrowych osób oraz bez pogorszenia hemodynamiki u pacjentów z ciężką chorobą niedokrwienną serca.
choroba niedokrwienna serca, ciała jamiste, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, cukrzyca, cyklaza guanylowa, cykliczny guanozynomonofosforan, dławica piersiowa, fosfodiesteraza typu 5, hiperlipidemia, inhibitor fosfodiesterazy, izoenzymy fosfodiesterazy, kurczliwość mięśnia sercowego, mechanizm erekcji, mięśnie gładkie naczyń, morfologia plemników, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pletyzmografia prącia, pojemność minutowa serca, przezcewkowa resekcja gruczołu krokowego, radykalna prostatektomia, rozszerzenie naczyń krwionośnych, selektywność syldenafilu, siatkówka oka, tlenek azotu, uszkodzenie rdzenia kręgowego, zaburzenia erekcji, zaburzenia erekcji o podłożu psychogennym, zwężenie tętnicy wieńcowej, zwyrodnienie plamki żółtej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tadalafil Bluescience 2,5 mg
Tadalafil Bluescience, będący selektywnym i odwracalnym inhibitorem fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), jest stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji. Mechanizm działania polega na hamowaniu PDE5, co prowadzi do zwiększenia stężenia cGMP w ciałach jamistych prącia podczas stymulacji seksualnej, skutkując relaksacją mięśni gładkich i poprawą ukrwienia. Lek dostępny jest w dawce 2,5 mg w formie tabletek powlekanych. W badaniach klinicznych wykazano, że tadalafil działa do 36 godzin po podaniu, a efekt terapeutyczny pojawia się już po 16 minutach. W dawkach 2,5 mg, 5 mg i 10 mg stosowanych raz dziennie, tadalafil znacząco zwiększa odsetek udanych prób zbliżenia (np. 57-67% dla 5 mg vs. 31-37% dla placebo). Lek wykazuje wysoką selektywność wobec PDE5, przewyższając działanie na inne izoenzymy fosfodiesterazy nawet 10 000-krotnie, co przekłada się na korzystny profil bezpieczeństwa, zwłaszcza kardiologicznego, z minimalnym wpływem na ciśnienie tętnicze i częstość akcji serca.
ciało jamiste, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, cukrzyca, częstość akcji serca, dystrofia mięśniowa Duchenne’a, fosfodiesteraza typu 5, hormon folikulotropowy, inhibitor fosfodiesterazy cGMP, kortykosteroidy, morfologia plemników, relaksacja mięśni gładkich, rozróżnianie kolorów, ruchliwość plemników, spermatogeneza, stężenie plemników, stymulacja seksualna, test 6-minutowego chodu, Test Farnswortha-Munsella, tlenek azotu, uszkodzenie rdzenia kręgowego, zaburzenie erekcji - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dopaminum hydrochloricum WZF 4%
Dopamina w postaci chlorowodorku wymaga szczególnej ostrożności ze względu na jej silne działanie kardiowaskularne. Przed rozpoczęciem terapii należy wyrównać hipowolemię oraz stosować lek wyłącznie po odpowiednim rozcieńczeniu, podając go do dużej żyły lub układu żył centralnych, aby uniknąć wynaczynienia i powikłań martwiczych. W przypadku wynaczynienia wskazane jest ostrzyknięcie miejsca roztworem fentolaminy w dawce 5-10 mg rozpuszczonym w 10-15 ml 0,9% NaCl. Podawanie dopaminy powinno być stopniowo odstawiane, aby zapobiec nagłemu niedociśnieniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami naczyń (miażdżyca, choroba Raynauda, zapalenie błony wewnętrznej naczyń w cukrzycy, choroba Buergera), monitorując objawy niedokrwienia obwodowego i w razie potrzeby modyfikując dawkę lub stosując fentolaminę dożylnie.
chlorowodorek dopaminy, choroba Buergera, choroba Raynauda, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie tętna, ciśnienie tętnicze, fentolamina, hipowolemia, martwica tkanek, miażdżyca naczyń, niedociśnienie, niedokrwienie obwodowe, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pirosiarczyn sodu, skurcz oskrzeli, wynaczynienie, zapalenie błony wewnętrznej naczyń, zator tętniczy, żyły centralne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Telmizek HCT 80 mg + 25 mg
Telmizek HCT to preparat złożony zawierający telmisartan (antagonista receptora AT1 angiotensyny II) oraz hydrochlorotiazyd (diuretyk tiazydowy), stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Telmisartan charakteryzuje się wysokim powinowactwem i selektywnością do receptora AT1, co skutkuje długotrwałym działaniem hipotensyjnym utrzymującym się przez 24 godziny po podaniu dawki 80 mg. Hydrochlorotiazyd zwiększa wydalanie sodu i chlorku, prowadząc do zmniejszenia objętości osocza i aktywacji układu renina-angiotensyna-aldosteron, jednak telmisartan przeciwdziała utracie potasu. W badaniach klinicznych dawka 80 mg/25 mg telmisartanu i hydrochlorotiazydu obniżała ciśnienie tętnicze o około 11,5/9,9 mmHg (skurczowe/rozkurczowe), wykazując przewagę nad walsartanem z hydrochlorotiazydem. Telmisartan wykazuje skuteczność porównywalną z innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi, a jego stosowanie wiąże się z mniejszą częstością kaszlu niż inhibitory ACE.
aktywność reninowa osocza, aldosteron w osoczu, antagonista angiotensyny II, antagonista receptora, choroba tętnic obwodowych, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2, diuretyk tiazydowy, działanie diuretyczne, działanie hipotensyjne, działanie przeciwnadciśnieniowe, enzym konwertujący angiotensynę, hiperkaliemia, hydrochlorotiazyd, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie, niewydolność nerek, nowotwór złośliwy skóry, objętość osocza, obniżenie ciśnienia krwi, obrzęk naczynioruchowy, przemijający atak niedokrwienny, przewlekła choroba nerek, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, receptor angiotensyny II, samoistne nadciśnienie tętnicze, stężenie potasu w surowicy, telmisartan, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wchłanianie zwrotne elektrolitów, wydzielanie aldosteronu, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lapress 20 mg
Lerkanidypina, będąca antagonistą wapnia z grupy dihydropirydyn, wykazuje selektywne działanie naczyniowe poprzez hamowanie napływu jonów wapnia do mięśni gładkich naczyń, co prowadzi do obniżenia całkowitego oporu obwodowego i skutecznego działania przeciwnadciśnieniowego. Charakteryzuje się przedłużonym efektem terapeutycznym mimo krótkiego okresu półtrwania w osoczu, co jest związane z wysokim współczynnikiem podziału błonowego. Brak działania inotropowo ujemnego oraz stopniowe rozszerzanie naczyń minimalizują ryzyko ostrego niedociśnienia i odruchowej tachykardii. Działanie przeciwnadciśnieniowe wynika głównie z (S)-enancjomeru lerkanidypiny, co podkreśla jej specyficzność farmakologiczną.
antagonista wapnia, beta-adrenolityk, ciężkie nadciśnienie tętnicze, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, diuretyk, działanie inotropowo ujemne, działanie przeciwnadciśnieniowe, enancjomer, inhibitor ACE, izolowane skurczowe nadciśnienie tętnicze, jon wapnia, lerkanidypina, mięsień gładki, mięsień sercowy, niedociśnienie, okres półtrwania w osoczu, opór obwodowy, pierwotne nadciśnienie tętnicze, pochodna dihydropirydyny, selektywność naczyniowa, tachykardia odruchowa, układ sercowo-naczyniowy, współczynnik podziału błonowego - Leksykon chorób i schorzeń
Nadciśnienie tętnicze – Epidemiologia
Nadciśnienie tętnicze stanowi główny czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i przedwczesnej śmierci globalnie, dotykając około 1,28-1,39 miliarda dorosłych w wieku 30-79 lat, z przewagą przypadków w krajach o niskich i średnich dochodach. Według wytycznych ACC/AHA z 2017 roku, nadciśnienie definiuje się jako ciśnienie skurczowe ≥130 mmHg i/lub rozkurczowe ≥80 mmHg, co zwiększyło częstość rozpoznawania do 48,1% populacji dorosłych w USA. Epidemiologia nadciśnienia wykazuje zróżnicowanie regionalne i demograficzne, z najwyższą częstością w Afryce (27%) i Europie Wschodniej (do 65%), a także istotnymi różnicami płciowymi i rasowymi. Wzrost ciśnienia tętniczego jest szczególnie wyraźny u osób powyżej 60 roku życia, a menopauza u kobiet wiąże się z dwukrotnym wzrostem ryzyka nadciśnienia. Pomimo rosnącej częstości, świadomość, leczenie i kontrola nadciśnienia pozostają na niskim poziomie, zwłaszcza w krajach o niższych dochodach, gdzie około 46% chorych nie jest świadomych swojego stanu, a jedynie 13,8% osiąga kontrolę ciśnienia.
choroba naczyń obwodowych, choroba nerek, choroba sercowo-naczyniowa, choroba wieńcowa, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, cukrzyca, lek przeciwnadciśnieniowy, miażdżyca, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie tętnicze przewlekłe, niewydolność nerek, niewydolność serca, otyłość, podwyższone ciśnienie skurczowe, przewlekła choroba nerek, schyłkowa niewydolność nerek, udar mózgu, WHO, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ramipril Actavis 5 mg
Ramipryl, będący inhibitorem konwertazy angiotensyny (ACE) i prolekiem przekształcanym do aktywnego ramiprylatu, wykazuje wielokierunkowe działanie farmakologiczne: hamuje konwersję angiotensyny I do angiotensyny II oraz rozkład bradykininy, co prowadzi do rozszerzenia naczyń i obniżenia oporu obwodowego. Efekt hipotensyjny pojawia się po 1-2 godzinach od podania, osiąga maksimum w 3-6 godzin i utrzymuje się około 24 godzin, a pełny efekt terapeutyczny obserwuje się po 3-4 tygodniach terapii. Ramipryl jest skuteczny w leczeniu nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca (klasy II-IV NYHA) oraz w prewencji zdarzeń sercowo-naczyniowych u pacjentów z wysokim ryzykiem, co potwierdzają badania HOPE i AIRE. W badaniu HOPE (n=9200) ramipryl w dawkach 5-10 mg istotnie zmniejszył ryzyko zawału mięśnia sercowego (9,9% vs 12,3%, HR 0,80, p<0,001), zgonu sercowo-naczyniowego (6,1% vs 8,1%, HR 0,74, p<0,001) oraz udaru (3,4% vs 4,9%, HR 0,68, p<0,001).
aktywność reninowa osocza, aldosteron, angiotensyna II, antagonista receptora angiotensyny II, białkomocz, bradykinina, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe krwi, diuretyk, filtracja kłębuszkowa, glikozyd nasercowy, hemodializa, hiperkaliemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor reniny, karboksypeptydaza dipeptydylowa I, kininaza II, konwertaza angiotensyny, kreatynina w surowicy, mikroalbuminuria, nadciśnienie tętnicze, nefropatia, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie, niestabilna choroba wieńcowa, niewydolność serca, ostre uszkodzenie nerek, profilaktyka sercowo-naczyniowa, przeszczep nerki, przewlekła nefropatia, rewaskularyzacja, rozkurcz naczyń krwionośnych, schyłkowa niewydolność nerek, udar, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zawał mięśnia sercowego, zgon sercowo-naczyniowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Telmisartan Genoptim 40 mg
Telmisartan, będący selektywnym antagonistą receptora AT1 angiotensyny II (kod ATC: C09CA07), wykazuje długotrwałe i specyficzne działanie hipotensyjne bez agonistycznego efektu na receptor AT1 czy wpływu na receptor AT2. Jego mechanizm obejmuje blokadę receptorów AT1, co prowadzi do obniżenia stężenia aldosteronu, bez hamowania aktywności reninowej osocza czy konwertazy angiotensyny, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych związanych z bradykininą, typowych dla inhibitorów ACE. Działanie hipotensyjne rozwija się w ciągu 3 godzin od podania, osiągając maksimum po 4-8 tygodniach, utrzymując się przez 24 godziny, co potwierdzają pomiary ambulatoryjne. W dawce 80 mg telmisartan niemal całkowicie hamuje wzrost ciśnienia tętniczego indukowany angiotensyną II, obniżając zarówno ciśnienie skurczowe, jak i rozkurczowe, bez wpływu na częstość akcji serca. W badaniach klinicznych wykazano porównywalną skuteczność telmisartanu z amlodypiną, atenololem, enalaprylem, hydrochlorotiazydem i lizynoprylem, a także mniejsze ryzyko wystąpienia suchego kaszlu w porównaniu z inhibitorami ACE.
aldosteron, antagonista receptora angiotensyny II, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cukrzyca typu 2, działanie hipotensyjne, hiperkaliemia, inhibitor ACE, inhibitor konwertazy angiotensyny, konwertaza angiotensyny, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, posocznica, przemijający napad niedokrwienny, przewlekła choroba nerek, receptor AT1, suchy kaszel, through to peak ratio, udar mózgu, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ketrel 25 mg
Lek Ketrel zawierający kwetiapinę może wywoływać liczne działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości. Najczęściej obserwowane (≥10%) to senność, zawroty głowy, ból głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, zaburzenia pozapiramidowe, wzrost masy ciała oraz niekorzystne zmiany w profilu lipidowym (wzrost triglicerydów i cholesterolu LDL, spadek HDL). Ponadto mogą wystąpić zmniejszenie hemoglobiny, objawy odstawienia, podwyższenie enzymów wątrobowych (ALT, AST, gamma-GT), a także zaburzenia ze strony układu pokarmowego, oddechowego, skóry (w tym ciężkie reakcje skórne SCAR: zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna martwica naskórka, DRESS), mięśniowo-szkieletowego (rabdomioliza), nerek (zatrzymanie moczu) i układu rozrodczego (priapizm, mlekotok). U dzieci i młodzieży (10-17 lat) obserwuje się podobny profil działań niepożądanych, z częstszym występowaniem hiperprolaktynemii (>20 µg/l u mężczyzn, >30 µg/l u kobiet), zwiększonego łaknienia, objawów pozapiramidowych, omdleń oraz wzrostu ciśnienia tętniczego o >20 mmHg skurczowego lub >10 mmHg rozkurczowego w badaniach kontrolowanych.
ALT, AST, cholesterol HDL, cholesterol LDL, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, dysfagia, fumaran kwetiapiny, hiperprolaktynemia, kinaza kreatynowa, mlekotok, niedrożność jelit, noworodkowy zespół odstawienia, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parametry laboratoryjne, priapizm, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, SCAR, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, triglicerydy, układ pozapiramidowy, zapalenie naczyń skórnych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół DRESS, zespół odstawienia, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Lisinoratio 5 5 mg
Lizynopryl stosuje się raz na dobę, niezależnie od posiłków, z dawką początkową 10 mg u pacjentów z nadciśnieniem samoistnym, a dawki podtrzymujące wynoszą zwykle 20-40 mg/dobę, dostosowywane do wartości ciśnienia tętniczego. Maksymalna badana dawka to 80 mg/dobę. U pacjentów z niewydolnością nerek dawkę początkową należy zmniejszyć zgodnie z klirensem kreatyniny (np. 5-10 mg przy klirensie 30-70 ml/min, 2,5-5 mg przy klirensie ≤30 ml/min), a maksymalna dawka podtrzymująca wynosi 40 mg/dobę. W przypadku niewydolności serca dawka początkowa to 2,5 mg, z możliwością stopniowego zwiększania do 20 mg, pod ścisłą kontrolą ciśnienia tętniczego i czynności układu krążenia. U dzieci w wieku 6-16 lat dawka początkowa wynosi 2,5 mg (masa ciała 20-<50 kg) lub 5 mg (≥50 kg), z maksymalną dawką dobową odpowiednio 20 mg i 40 mg. Lizynopryl wymaga ostrożności u pacjentów z nadciśnieniem naczyniowo-nerkowym, hiponatremią, hipowolemią oraz u osób przyjmujących diuretyki, gdzie zaleca się wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych i ewentualne zmniejszenie dawki początkowej (np. 2,5-5 mg). W przypadku leczenia po zawale serca schemat dawkowania rozpoczyna się od 5 mg, z możliwością zmniejszenia dawki do 2,5 mg u pacjentów z niskim ciśnieniem skurczowym (≤120 mmHg).
beta-adrenolityk, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, cukrzyca insulinoniezależna, hemodializa, hiponatremia, hipotonia, hipotonia objawowa, hipowolemia, klirens kreatyniny, lek moczopędny, lek przeciwzakrzepowy, lizynopryl, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie samoistne, naparstnica, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie objawowe, niewydolność nerek, niewydolność serca, zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej, zawał serca - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Lercan 20 mg
Lercan, zawierający lerkanidypiny chlorowodorek w dawkach 10 mg i 20 mg, jest wskazany do leczenia łagodnego (SBP 140-159 mmHg i/lub DBP 90-99 mmHg) oraz umiarkowanego (SBP 160-179 mmHg i/lub DBP 100-109 mmHg) samoistnego nadciśnienia tętniczego u dorosłych. Substancja czynna, lerkanidypina, jest antagonistą kanałów wapniowych z grupy dihydropirydyn, działającym poprzez blokadę kanałów wapniowych w mięśniach gładkich naczyń, co prowadzi do obniżenia oporu naczyniowego i ciśnienia tętniczego. Tabletki powlekane występują w dwóch postaciach: 10 mg (żółte, 6,5 mm, z linią podziału ułatwiającą połknięcie, ale nie do dzielenia dawki) oraz 20 mg (różowe, 8,5 mm, z linią podziału umożliwiającą podział na równe dawki). Każda tabletka 10 mg zawiera 9,4 mg lerkanidypiny oraz 30 mg laktozy jednowodnej, natomiast tabletka 20 mg zawiera 18,8 mg lerkanidypiny i 60 mg laktozy jednowodnej, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy.
antagonista wapnia, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie tętnicze krwi, dihydropirydyna, kanał wapniowy, łagodne nadciśnienie tętnicze, laktoza jednowodna, lerkanidypina, mięśnie gładkie naczyń krwionośnych, nadciśnienie samoistne, nadciśnienie tętnicze samoistne, nietolerancja laktozy, opór naczyniowy, skurczowe ciśnienie tętnicze, umiarkowane nadciśnienie tętnicze - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lecalpin 20 mg
Lecalpin, zawierający lerkanidypinę chlorowodorek w dawkach 10 mg i 20 mg, jest wybiórczym antagonistą wapnia z grupy dihydropirydyn o dominującym działaniu naczyniowym. Mechanizm działania polega na hamowaniu przezbłonowego napływu jonów wapnia do mięśni gładkich naczyń, co prowadzi do ich rozkurczu i zmniejszenia całkowitego oporu obwodowego, skutkując obniżeniem ciśnienia tętniczego. Lek charakteryzuje się przedłużonym działaniem przeciwnadciśnieniowym mimo krótkiego okresu półtrwania, co jest efektem wysokiego powinowactwa do błon komórkowych i znacznej rozpuszczalności w lipidach. Istotne jest, że lerkanidypina nie wykazuje ujemnego działania inotropowego, co zwiększa bezpieczeństwo stosowania u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Dodatkowo, stopniowe rozszerzanie naczyń minimalizuje ryzyko ostrego niedociśnienia i odruchowej tachykardii.
antagonista wapnia, beta-adrenolityk, chlorowodorek lerkanidypiny, ciężkie nadciśnienie tętnicze, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, dihydropirydyna, dysfagia, działanie inotropowe, działanie przeciwnadciśnieniowe, enancjomer, inhibitor konwertazy angiotensyny, izolowane nadciśnienie skurczowe, jon wapnia, lek moczopędny, mięsień sercowy, mięśnie gładkie naczyń, nadciśnienie tętnicze, opór obwodowy, powikłanie sercowo-naczyniowe, powinowactwo do błon komórkowych, rozpuszczalność w lipidach, tachykardia odruchowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Revival 20 mg
Olmesartan medoksomil, substancja czynna preparatu Revival, jest selektywnym antagonistą receptorów angiotensyny II typu AT1, stosowanym w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Lek blokuje efekty angiotensyny II zależne od receptora AT1, co prowadzi do zwiększenia aktywności reniny oraz stężeń angiotensyny I i II, przy jednoczesnym niewielkim spadku aldosteronu. Podawany raz na dobę, olmesartan zapewnia stabilne obniżenie ciśnienia tętniczego przez 24 godziny, z maksymalnym efektem po 8 tygodniach terapii i widocznym już po 2 tygodniach. W badaniu ROADMAP u pacjentów z cukrzycą typu 2 i normoalbuminurią olmesartan zmniejszył ryzyko mikroalbuminurii (8,2% vs 9,8% placebo), jednak po korekcie względem ciśnienia tętniczego efekt ten nie był statystycznie istotny. W badaniu ORIENT u pacjentów z nefropatią cukrzycową nie stwierdzono istotnej różnicy w pierwszorzędowym punkcie końcowym (41,1% vs 45,4% placebo; HR 0,97; p=0,791), choć odnotowano wyższą śmiertelność sercowo-naczyniową w grupie olmesartanu (3,5% vs 1,1%). U dzieci i młodzieży (6-17 lat) olmesartan w dawkach 2,5-40 mg/dobę skutecznie obniżał ciśnienie skurczowe o 6,6-11,9 mmHg, z mniejszą skutecznością u pacjentów rasy czarnej.
antagonista receptorów angiotensyny II, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cukrzyca typu 2, czynnik ryzyka sercowo-naczyniowy, działanie hipotensyjne, hiperkaliemia, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, mikroalbuminuria, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie, normoalbuminuria, olmesartan medoksomil, ostre uszkodzenie nerek, pierwotne nadciśnienie tętnicze, przewlekła choroba nerek, schyłkowa niewydolność nerek, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wtórne nadciśnienie tętnicze, zawał serca, zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Silcontrol MAX 50 mg
Syldenafil, substancja czynna Silcontrol MAX 50 mg, jest selektywnym inhibitorem fosfodiesterazy typu 5 (PDE5) stosowanym doustnie w leczeniu zaburzeń erekcji. Mechanizm działania polega na hamowaniu PDE5, co zwiększa stężenie cGMP w ciałach jamistych prącia podczas pobudzenia seksualnego, prowadząc do rozkurczu mięśni gładkich i poprawy ukrwienia. Syldenafil wykazuje wysoką selektywność wobec PDE5, przewyższając inne izoenzymy nawet 4000-krotnie, co minimalizuje działania niepożądane. Mediana czasu do osiągnięcia erekcji o sztywności ≥60% wynosi 25 minut (zakres 12-37 minut), a efekt utrzymuje się do 4-5 godzin po podaniu. Dawka 100 mg powoduje niewielkie, przejściowe obniżenie ciśnienia tętniczego (średnio o 8,4 mm Hg skurczowego i 5,5 mm Hg rozkurczowego), bez istotnych zmian w EKG u zdrowych osób oraz bez pogorszenia hemodynamiki u pacjentów z ciężką chorobą niedokrwienną serca.
choroba niedokrwienna serca, ciało jamiste, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, cukrzyca, cyklaza guanylowa, cykliczny guanozynomonofosforan, dławica piersiowa, efekt hipotensyjny, elektrokardiogram, fosfodiesteraza typu 5, hiperlipidemia, inhibitor fosfodiesterazy, kurczliwość mięśnia sercowego, lek przeciwdławicowy, mięśniówka naczyń, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pletyzmografia penisa, pojemność minutowa serca, przezcewkowa resekcja gruczołu krokowego, radykalna prostatektomia, siatkówka, test Farnsworth-Munsell, tlenek azotu, układ sercowo-naczyniowy, uraz rdzenia kręgowego, zaburzenie erekcji, zwyrodnienie plamki - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Telam 40 mg + 5 mg
Produkt leczniczy Telam to skojarzenie telmisartanu (antagonista receptora angiotensyny II, podtyp AT1) oraz amlodypiny (pochodna dihydropirydyny, bloker kanałów wapniowych), stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Telmisartan wykazuje długotrwałe, selektywne blokowanie receptorów AT1, co prowadzi do istotnego obniżenia ciśnienia tętniczego przez 24 godziny po podaniu dawki 80 mg, bez efektu agonistycznego i bez hamowania konwertazy angiotensyny, co minimalizuje ryzyko suchego kaszlu. Amlodypina działa poprzez rozkurcz naczyń obwodowych, zmniejszając opór naczyniowy i obniżając ciśnienie tętnicze, z powolnym początkiem działania i minimalnym ryzykiem gwałtownych spadków ciśnienia. Kombinacja obu substancji zapewnia addytywne działanie hipotensyjne, skuteczniejsze niż monoterapia, z utrzymaniem efektu przez całą dobę i korzystnym profilem bezpieczeństwa, w tym niższą częstością obrzęków obwodowych w porównaniu do amlodypiny 10 mg w monoterapii.
ABPM, aktywność reninowa osocza, aldosteron, antagonista receptora angiotensyny II, antagonista wapnia, bloker kanału wapniowego, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, dusznica naczynioskurczowa, działanie hipotensyjne, filtracja kłębuszkowa, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperkaliemia, inhibitor ACE, inhibitor kanału wapniowego, inhibitor konwertazy angiotensyny, kanał jonowy, konwertaza angiotensyny, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie, niewydolność serca, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, obrzęk uogólniony, opór naczyń obwodowych, ostre uszkodzenie nerek, pochodna dihydropirydyny, przewlekła choroba nerek, selektywność naczyniowa, układ renina-angiotensyna - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Coripren 20 mg + 20 mg
Coripren to preparat złożony zawierający enalapryl (inhibitor ACE) oraz lerkanidypinę (antagonista wapnia), stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Enalapryl działa poprzez hamowanie konwertazy angiotensyny, co prowadzi do obniżenia stężenia angiotensyny II, zmniejszenia oporu naczyniowego i obniżenia ciśnienia tętniczego, przy jednoczesnym zwiększeniu aktywności reniny i zmniejszeniu wydzielania aldosteronu. Lerkanidypina, jako pochodna dihydropirydyny, blokuje napływ jonów wapnia do mięśni gładkich naczyń, powodując ich rozkurcz i zmniejszenie oporu obwodowego. Kombinacja tych dwóch mechanizmów daje efekt addytywny, skuteczniej obniżając ciśnienie tętnicze niż monoterapia. Działanie przeciwnadciśnieniowe utrzymuje się przez co najmniej 24 godziny, a terapia jest dobrze tolerowana, z rzadkim występowaniem niedociśnienia ortostatycznego.
antagonista receptora angiotensyny II, antagonista wapnia, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, dihydropirydyna, działanie inotropowe, hiperkaliemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, kininaza II, konwertaza angiotensyny, monoterapia lerkanidypiną, nadciśnienie samoistne, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie ortostatyczne, opór tętnic obwodowych, przewlekła choroba nerek, układ renina-angiotensyna-aldosteron, uszkodzenie nerek, współczynnik przesączania kłębuszkowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – CoArprenessa 5 mg + 1,25 mg
Produkt leczniczy CoArprenessa zawiera 5 mg peryndoprylu z argininą (3,395 mg peryndoprylu) oraz 1,25 mg indapamidu, łącząc działanie inhibitora ACE i tiazydopodobnego leku moczopędnego. Peryndopryl hamuje enzym konwertujący angiotensynę, co prowadzi do zmniejszenia wydzielania aldosteronu, obniżenia całkowitego oporu obwodowego oraz poprawy funkcji serca, w tym redukcji przerostu lewej komory. Indapamid zwiększa wydalanie sodu i chlorków, co wspomaga efekt hipotensyjny. W badaniu PICXEL wykazano, że terapia skojarzona peryndoprylu i indapamidu istotnie redukuje wskaźnik masy lewej komory (LVMI) o -10,1 g/m² w porównaniu do -1,1 g/m² przy monoterapii enalaprylem (różnica -8,3 g/m²; 95% CI: -11,5 do -5,0; p<0,0001). Ponadto, obniżenie ciśnienia tętniczego skurczowego i rozkurczowego wyniosło odpowiednio -5,8 mmHg (95% CI: -7,9 do -3,7; p<0,0001) i -2,3 mmHg (95% CI: -3,6 do -0,9; p=0,0004) na korzyść terapii skojarzonej.
aldosteron, aliskiren, angiotensyna II, antagonista receptora angiotensyny II, blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron, bradykinina, choroba naczyń mózgowych, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cukrzyca typu 2, hiperkaliemia, indapamid, inhibitor enzymu konwertującego angiotensynę, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie, niewydolność serca, ostre uszkodzenie nerek, peryndopryl, przerost lewej komory serca, przewlekła choroba nerek, tiazydowy lek moczopędny, wskaźnik masy lewej komory - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Polsart Plus 80 mg + 25 mg
Polsart Plus to lek złożony zawierający telmisartan (antagonista receptora AT1 angiotensyny II) oraz hydrochlorotiazyd (diuretyk tiazydowy), stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Telmisartan wykazuje wysoką selektywność wobec receptora AT1, nie wykazując agonistycznego działania ani powinowactwa do innych receptorów, co przekłada się na długotrwałe i stabilne obniżenie ciśnienia tętniczego przez 24 godziny po podaniu dawki 80 mg. Hydrochlorotiazyd działa poprzez zwiększenie wydalania sodu i chlorku, co prowadzi do zmniejszenia objętości osocza i aktywacji układu renina-angiotensyna-aldosteron, jednak telmisartan przeciwdziała utracie potasu indukowanej przez diuretyk. W badaniach klinicznych dawka 80 mg telmisartanu w połączeniu z 25 mg hydrochlorotiazydu obniżała ciśnienie skurczowe/rozkurczowe o 11,5/9,9 mmHg, wykazując przewagę nad kombinacją walsartanu z hydrochlorotiazydem (160 mg + 25 mg) o 2,2/1,2 mmHg.
aldosteron, angiotensyna II, antagonista receptora angiotensyny, bradykinina, choroba tętnic obwodowych, choroba wieńcowa, ciśnienie rozkurczowe, cukrzyca typu 2, diuretyk tiazydowy, diureza, enzym konwertujący angiotensynę, hiperkaliemia, hydrochlorotiazyd, mikroalbuminuria, nefropatia cukrzycowa, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie, niewydolność nerek, nowotwór złośliwy wargi, obrzęk naczynioruchowy, posocznica, przemijający atak niedokrwienny, przerost lewej komory, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, receptor AT1, renina osocza, retinopatia, samoistne nadciśnienie tętnicze, suchy kaszel, telmisartan, udar mózgu, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lotensin 10 mg
Lotensin (benazeprylu chlorowodorek) jest inhibitorem konwertazy angiotensyny (ACE) działającym poprzez hamowanie przekształcenia angiotensyny I w angiotensynę II, co prowadzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych, zmniejszenia wydzielania aldosteronu oraz obniżenia ciśnienia tętniczego. Lek wykazuje szybki początek działania (około 1 godziny), maksymalne obniżenie ciśnienia w 2-4 godziny oraz efekt utrzymujący się co najmniej 24 godziny po podaniu. W badaniach klinicznych u dzieci (7-16 lat) stosowano dawki od 0,1 do 0,6 mg/kg masy ciała, maksymalnie 40 mg/dobę, uzyskując istotne obniżenie ciśnienia skurczowego o 10,8 mmHg i rozkurczowego o 9,3 mmHg. U pacjentów z zastoinową niewydolnością serca Lotensin poprawia hemodynamikę, zwiększając pojemność minutową serca i obniżając opór naczyniowy oraz ciśnienie płucne, co przekłada się na poprawę tolerancji wysiłku i objawów klinicznych. W przewlekłej niewydolności nerek (kreatynina 1,5-4,0 mg/dl, klirens 30-60 ml/min) stosowanie 10 mg/dobę zmniejsza ryzyko progresji choroby o 53%, obniża ciśnienie tętnicze i białkomocz, choć nie wpływa na przebieg torbielowatości nerek.
aktywność reninowa osocza, aldosteron, aliskiren, angiotensyna, antagonista receptora angiotensyny II, antagonista wapnia, benazeprylat, benazeprylu chlorowodorek, beta-adrenolityk, białkomocz, bradykinina, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie tętnicze skurczowe, działanie hipotensyjne, glikozyd nasercowy, hiperkaliemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor reniny, kanalik nerkowy, kininaza, klirens kreatyniny, lek moczopędny, lek tiazydopodobny, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie, ostre uszkodzenie nerek, płucne ciśnienie zaklinowania, pojemność minutowa serca, przepływ nerkowy krwi, przesączanie kłębuszkowe, przewlekła postępująca niewydolność nerek, skurcz naczyń krwionośnych, stężenie kreatyniny, torbielowatość nerek, układowy opór naczyniowy, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Conaret 2,5 mg
Standardowe leczenie stabilnej przewlekłej niewydolności serca obejmuje stosowanie inhibitora ACE lub ARB, beta-adrenolityków, leków moczopędnych oraz glikozydów naparstnicy, jeśli wskazane. Bisoprolol, jako beta-adrenolityk, powinien być wprowadzany wyłącznie u pacjentów w stabilnym stanie klinicznym, bez ostrych incydentów niewydolności serca, pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w terapii przewlekłej niewydolności serca. Dawkowanie bisoprololu rozpoczyna się od 1,25 mg raz na dobę, stopniowo zwiększając dawkę co tydzień do 10 mg raz na dobę, przy czym każda kolejna dawka jest wprowadzana tylko po dobrej tolerancji poprzedniej. Monitorowanie parametrów życiowych (tętno, ciśnienie tętnicze) oraz objawów nasilenia niewydolności serca jest kluczowe, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia, gdyż mogą wystąpić przemijające epizody bradykardii, niedociśnienia lub pogorszenia niewydolności.
antagonista receptora angiotensyny, bisoprolol, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, ciężkie zaburzenie czynności nerek, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, ciśnienie rozkurczowe, dializa, dławica piersiowa, fumaran bisoprololu, glikozyd naparstnicy, inhibitor ACE, klirens kreatyniny, lek beta-adrenolityczny, lek moczopędny, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, ostra niewydolność serca, przewlekła niewydolność serca - Leksykon substancji czynnych
Potas wodorowęglan – Działania niepożądane
Preparat Sal Vichy factitium zawiera potas wodorowęglan w dawce 21,0 mg na tabletkę musującą, co stanowi niewielką część całkowitej zawartości soli (600 mg), z dominującym wodorowęglanem sodu (498,0 mg). Stosowanie tego preparatu wiąże się z ryzykiem alkalizacji moczu, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu lub dużych dawkach, co może zaburzać wydalanie elektrolitów. Zawartość sodu wynosząca 221 mg na tabletkę może prowadzić do podwyższenia ciśnienia tętniczego, co jest istotne u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i chorobami układu sercowo-naczyniowego. Dodatkowo, obecność sacharozy (38 mg) i benzoesanu sodu (45 mg) może wpływać na profil działań niepożądanych.
alkalizacja moczu, benzoesan sodu, choroby układu sercowo-naczyniowego, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, elektrolity, hiperkaliemia, monitorowanie działań niepożądanych, nadciśnienie tętnicze, pH moczu, podwyższenie ciśnienia tętniczego, potas wodorowęglan, Sal Vichy factitium, stężenie elektrolitów w surowicy, Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, wodorowęglan sodu, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenia wydalania - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tadalafil Polpharma 20 mg
Tadalafil, będący selektywnym i odwracalnym inhibitorem fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), wykazuje wysoką specyficzność działania farmakodynamicznego, przewyższając powinowactwem inne izoenzymy PDE nawet >10 000-krotnie (np. PDE1, PDE2, PDE3, PDE4, PDE7-10) oraz około 700-krotnie PDE6, co przekłada się na minimalny wpływ na funkcje sercowo-naczyniowe i wzrokowe. Mechanizm działania polega na hamowaniu PDE5, co zwiększa stężenie cGMP w ciałach jamistych prącia po stymulacji seksualnej, prowadząc do relaksacji mięśni gładkich i poprawy ukrwienia, a tym samym erekcji. Skuteczność kliniczna tadalafilu została potwierdzona w badaniach obejmujących łącznie ponad 3250 pacjentów z zaburzeniami erekcji o różnym nasileniu, gdzie dawki od 2 do 100 mg poprawiły erekcję u 81% pacjentów (w porównaniu do 35% placebo), z szybkim początkiem działania już po 16 minutach i efektem utrzymującym się do 36 godzin. W szczególności, w grupach z łagodnymi, umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami erekcji odsetek poprawy wynosił odpowiednio 86%, 83% i 72%, a odsetek udanych stosunków płciowych u pacjentów leczonych tadalafilem wyniósł 75% (vs 32% placebo). U pacjentów z uszkodzeniami rdzenia kręgowego stosowanie tadalafilu (10-20 mg) zwiększyło odsetek udanych prób zbliżenia do 48% w porównaniu do 17% w grupie placebo.
Badania farmakodynamiczne wykazały, że tadalafil ma minimalny wpływ na ciśnienie tętnicze (maksymalne zmniejszenie ciśnienia skurczowego/rozkurczowego o 1,6/0,8 mm Hg w pozycji leżącej oraz 0,2/4,6 mm Hg w pozycji stojącej) oraz na częstość akcji serca u zdrowych ochotników, co potwierdza jego korzystny profil bezpieczeństwa sercowo-naczyniowego. W badaniach okulistycznych nie stwierdzono istotnych zaburzeń rozróżniania kolorów, co jest zgodne z niskim powinowactwem do PDE6. Trzy badania dotyczące wpływu tadalafilu na spermatogenezę wykazały niewielkie zmniejszenie ilości i stężenia plemników, jednak bez klinicznie istotnego wpływu na ruchliwość, morfologię plemników oraz stężenie hormonu folikulotropowego. W badaniu u dzieci i młodzieży z dystrofią mięśniową Duchenne’a (DMD) tadalafil nie wykazał skuteczności w poprawie zdolności motorycznej (zmiana 6MWD po 48 tygodniach: -64,7 m i -59,1 m dla dawek 0,3 i 0,6 mg/kg mc. vs -51,0 m placebo, p>0,3), a profil bezpieczeństwa był zgodny z oczekiwaniami dla tej populacji. Europejska Agencja Leków zniosła obowiązek badań tadalafilu w populacji pediatrycznej w leczeniu zaburzeń erekcji.
akcja serca, ciało jamiste, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, dystrofia mięśniowa Duchenne’a, enzym siatkówki, fosfodiesteraza typu 5, hormon folikulotropowy, inhibitor selektywny, izoenzym fosfodiesterazy, kortykosteroid, kurczliwość mięśnia sercowego, morfologia plemników, parametr hemodynamiczny, profil bezpieczeństwa, relaksacja mięśni gładkich, selektywność enzymatyczna, spermatogeneza, test 6-minutowego marszu, tlenek azotu, uszkodzenie rdzenia kręgowego, zaburzenie erekcji - Leksykon chorób i schorzeń
Nadciśnienie tętnicze – Zapobieganie i profilaktyka
Nadciśnienie tętnicze stanowi istotny czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, dotykając znaczną część populacji dorosłych. Profilaktyka opiera się na wczesnej diagnostyce, regularnym monitorowaniu ciśnienia krwi oraz modyfikacjach stylu życia, które obejmują stosowanie diety DASH (obniżającej ciśnienie nawet o 11 mm Hg), ograniczenie spożycia sodu do 1500-2400 mg/dobę (redukcja sodu o 1 łyżeczkę dziennie może obniżyć ciśnienie skurczowe o około 6 mm Hg), zwiększenie podaży potasu, regularną aktywność fizyczną (minimum 150 minut umiarkowanego lub 75 minut intensywnego wysiłku tygodniowo, co może obniżyć ciśnienie o 5-8 mm Hg), utrzymanie prawidłowej masy ciała (spadek ciśnienia o około 1 mm Hg na każdy utracony kilogram), ograniczenie spożycia alkoholu (do <1 drinka/dzień u kobiet i <2 u mężczyzn, co może obniżyć ciśnienie o 4 mm Hg) oraz zaprzestanie palenia tytoniu. Dodatkowo, zarządzanie stresem i zapewnienie odpowiedniej ilości snu (7-9 godzin) wspomagają kontrolę ciśnienia tętniczego.
beta-bloker, bloker kanału wapniowego, bloker receptora angiotensyny II, BMI, choroba naczyń obwodowych, choroba sercowo-naczyniowa, cichy zabójca, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, dieta DASH, diuretyk tiazydowy, domowe monitorowanie ciśnienia krwi, funkcja poznawcza, inhibitor ACE, nadciśnienie 1 stopnia, nadciśnienie 2 stopnia, nadciśnienie tętnicze, nikotyna, płytka miażdżycowa, potas, reakcja stresowa, schyłkowa choroba nerek, terapia skojarzona, udar mózgu, wskaźnik masy ciała, współczulny układ nerwowy, zawał serca - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lekap 50 mg
Lek Lekap zawiera syldenafil w dawkach 50 mg i 100 mg, będący selektywnym inhibitorem fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), stosowanym w leczeniu zaburzeń erekcji (kod ATC: G04BE03). Mechanizm działania polega na hamowaniu PDE5, co prowadzi do zwiększenia stężenia cGMP w ciałach jamistych prącia i wzmocnieniu rozkurczu mięśni gładkich, umożliwiając napływ krwi i erekcję, pod warunkiem pobudzenia seksualnego. Syldenafil wykazuje wysoką selektywność wobec PDE5, przewyższającą inne izoenzymy fosfodiesterazy nawet 4000-krotnie (np. PDE3). Czas działania leku to 4-5 godzin, a średni czas do osiągnięcia erekcji o sztywności 60% wynosi 25 minut (zakres 12-37 minut). Syldenafil powoduje niewielkie, przejściowe obniżenie ciśnienia tętniczego (skurczowe o 8,4 mm Hg, rozkurczowe o 5,5 mm Hg po dawce 100 mg) bez istotnych zmian w EKG i hemodynamice u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca.
azotan, choroba niedokrwienna serca, ciało jamiste, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, cyklaza guanylowa, cykliczny guanozynomonofosforan, dławica piersiowa, działanie wazodylatacyjne, fosfodiesteraza typu 5, hiperlipidemia, izoenzym fosfodiesterazy, kurczliwość mięśnia sercowego, lek przeciwdławicowy, morfologia plemników, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, perymetr Humphreya, pletyzmografia prącia, pojemność minutowa serca, przezcewkowa resekcja gruczołu krokowego, radykalna prostatektomia, siatka Amslera, siatkówka oka, syldenafil, test Farnsworth-Munsella, tętnica płucna, tętnica wieńcowa, tlenek azotu, układ sercowo-naczyniowy, uraz rdzenia kręgowego, zaburzenie erekcji, zaburzenie rozróżniania kolorów, zwyrodnienie plamki żółtej - Leksykon chorób i schorzeń
Hipotonia ortostatyczna (hipotensja ortostatyczna) – Leczenie
Hipotonia ortostatyczna definiowana jest jako spadek ciśnienia skurczowego o ≥20 mmHg lub rozkurczowego o ≥10 mmHg w ciągu 3 minut od przyjęcia pozycji stojącej. Leczenie koncentruje się na łagodzeniu objawów i zapobieganiu powikłaniom, a nie na normalizacji ciśnienia tętniczego. Podstawą terapii są metody niefarmakologiczne, takie jak zwiększenie podaży płynów do 2-2,5 litra/dobę, zwiększenie spożycia soli (po konsultacji), unikanie alkoholu, stosowanie mniejszych, częstszych posiłków o niskiej zawartości węglowodanów, powolna zmiana pozycji, ćwiczenia mięśniowe, uniesienie wezgłowia łóżka o 30-45°, noszenie pończoch uciskowych oraz stosowanie opasek na brzuch. Regularna aktywność fizyczna poprawia napięcie naczyniowe i jest zalecana jako element terapii pierwszego rzutu.
acetylocholina, agonista receptorów adrenergicznych, akarboza, autonomiczny układ nerwowy, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, droksydopa, farmakoterapia, fludrokortyzon, hipokaliemia, hipotensja ortostatyczna, hipotensja poposiłkowa, hipotonia ortostatyczna, hipotonia poposiłkowa, inhibitor cholinoesterazy, midodryna, mineralokortykoid, monoterapia, neurogenna hipotonia ortostatyczna, niewydolność serca, noradrenalina, odzież kompresyjna, oktreotyd, opaska brzuszna, pirydostygmina, pończochy uciskowe, prekursor norepinefryny, terapia skojarzona - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Telmabax 80 mg
Telmisartan, będący selektywnym antagonistą receptora angiotensyny II typu AT₁, wykazuje długotrwałe działanie hipotensyjne, hamując wzrost ciśnienia tętniczego indukowany przez angiotensynę II. Dawka 80 mg telmisartanu zapewnia niemal całkowite zahamowanie tego efektu przez 24 godziny, z utrzymaniem działania do 48 godzin. Lek obniża zarówno ciśnienie skurczowe, jak i rozkurczowe, nie wpływając na częstość akcji serca, a jego profil bezpieczeństwa jest korzystniejszy niż inhibitorów ACE, zwłaszcza ze względu na mniejszą częstość występowania kaszlu. W badaniach klinicznych (ONTARGET, TRANSCEND) telmisartan wykazał skuteczność porównywalną z ramiprylem w prewencji zdarzeń sercowo-naczyniowych u pacjentów z wysokim ryzykiem, przy czym terapia skojarzona telmisartanem i ramiprylem nie przyniosła dodatkowych korzyści, a zwiększyła ryzyko powikłań, takich jak hiperkaliemia i niewydolność nerek.
aldosteron, antagonista angiotensyny II, antagonista receptora angiotensyny II, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cukrzyca typu 2, hiperkaliemia, inhibitor ACE, kanał jonowy, konwertaza angiotensyny, mikroalbuminuria, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie, ostre uszkodzenie nerek, posocznica, profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych, przemijający napad niedokrwienny, przerost lewej komory, przewlekła choroba nerek, receptor AT1, renina osocza, retinopatia, samoistne nadciśnienie tętnicze, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Telmisartan Medical Valley 40 mg
Telmisartan, będący selektywnym antagonistą receptora angiotensyny II typu AT1, wykazuje długotrwałe działanie przeciwnadciśnieniowe po podaniu doustnym, z dawką 80 mg hamującą wzrost ciśnienia tętniczego wywołany przez angiotensynę II przez 24 godziny, a efekty utrzymują się nawet do 48 godzin. Maksymalny efekt hipotensyjny osiągany jest po 4-8 tygodniach terapii, z utrzymaniem stabilnego obniżenia ciśnienia skurczowego i rozkurczowego bez wpływu na częstość akcji serca. W badaniach klinicznych telmisartan wykazał skuteczność porównywalną do amlodypiny, atenololu, enalaprylu, hydrochlorotiazydu i lizynoprylu, a jego stosowanie wiąże się z mniejszą częstością występowania kaszlu w porównaniu do inhibitorów ACE. W badaniu ONTARGET (n=25 620, dawka telmisartanu 80 mg) telmisartan okazał się nie gorszy od ramiprylu 10 mg w zapobieganiu złożonym zdarzeniom sercowo-naczyniowym (16,7% vs 16,5%, HR 1,01; 97,5% CI 0,93-1,10; p=0,0019) oraz w redukcji drugorzędowego punktu końcowego (HR 0,99; 97,5% CI 0,90-1,08; p=0,0004). W badaniu TRANSCEND u pacjentów nietolerujących ACEI telmisartan 80 mg nie wykazał istotnej różnicy w pierwszorzędowym punkcie końcowym w porównaniu z placebo (15,7% vs 17,0%, HR 0,92; 95% CI 0,81-1,05; p=0,22), ale zmniejszył ryzyko drugorzędowego punktu końcowego (HR 0,87; 95% CI 0,76-1,00; p=0,048).
aktywność reninowa osocza, aldosteron, aliskiren, angiotensyna II, antagonista receptora angiotensyny II, bradykinina, choroba sercowo-naczyniowa, choroba tętnic obwodowych, choroba wieńcowa, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cukrzyca typu 2, działanie moczopędne, działanie natriuretyczne, działanie niepożądane, efekt hipotensyjny, eozynofilia, hiperkaliemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, mikroalbuminuria, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, przemijający napad niedokrwienny, przerost lewej komory serca, przewlekła choroba nerek, receptor AT1, retinopatia, suchy kaszel, telmisartan, udar mózgu, wtórne nadciśnienie tętnicze, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Polsart 40 mg
Telmisartan, antagonista receptora angiotensyny II typu AT1 (kod ATC: C09CA07), wykazuje wysoką selektywność i długotrwałe działanie hipotensyjne po podaniu doustnym, skutecznie obniżając ciśnienie tętnicze skurczowe i rozkurczowe bez wpływu na częstość akcji serca. Dawka 80 mg telmisartanu niemal całkowicie hamuje wzrost ciśnienia indukowany angiotensyną II przez 24 godziny, z efektem utrzymującym się do 48 godzin. Maksymalny efekt terapeutyczny osiągany jest po 4-8 tygodniach terapii. W badaniach klinicznych telmisartan wykazał skuteczność porównywalną z amlodypiną, atenololem, enalaprylem, hydrochlorotiazydem i lizynoprylem, a przerwanie leczenia nie powoduje efektu odbicia ciśnienia. Profil bezpieczeństwa jest korzystny, z niższą częstością kaszlu i obrzęku naczynioruchowego w porównaniu do inhibitorów ACE, choć niedociśnienie tętnicze występuje częściej.
aktywność reninowa osocza, aldosteron, antagonista angiotensyny II, bradykinina, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cukrzyca typu 2, działanie hipotensyjne, hiperkaliemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, konwertaza angiotensyny, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, posocznica, prewencja chorób sercowo-naczyniowych, przemijający napad niedokrwienny, przerost lewej komory, przewlekła choroba nerek, receptor angiotensyny II typu AT1, retinopatia, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon substancji czynnych
Metoprolol bursztynian – Wskazania do stosowania
Metoprolol bursztynian, będący selektywnym antagonistą receptorów β1-adrenergicznych, dostępny jest w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 23,75 mg, 47,5 mg oraz 95 mg (odpowiednio 25 mg, 50 mg i 100 mg metoprololu winianu). Lek znajduje szerokie zastosowanie w kardiologii, w tym w leczeniu nadciśnienia tętniczego, stabilnej dławicy piersiowej, zaburzeń rytmu serca (zwłaszcza częstoskurczu nadkomorowego), profilaktyce zgonu sercowego i ponownego zawału mięśnia sercowego, kołataniu serca związanym z czynnościowymi zaburzeniami oraz stabilnej objawowej niewydolności serca (klasy II-IV wg NYHA, frakcja wyrzutowa lewej komory <40%). Dawkowanie dobiera się indywidualnie, z typowymi dawkami początkowymi 23,75-47,5 mg raz dziennie i dawkami podtrzymującymi do 190 mg/dobę, z uwzględnieniem stanu klinicznego, wieku i funkcji narządów. U dzieci w wieku 6-18 lat metoprolol stosowany jest wyłącznie w leczeniu nadciśnienia tętniczego, z dawką początkową 0,5 mg/kg mc. i maksymalną do 95 mg/dobę.
agregacja płytek krwi, antagonista receptora angiotensynowego, antagonista receptora mineralokortykoidowego, antagonista receptorów beta-adrenergicznych, beta-adrenolityk, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, częstość akcji serca, częstoskurcz nadkomorowy, dławica piersiowa, farmakodynamika leku, farmakokinetyka, frakcja wyrzutowa lewej komory, hipoglikemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, kardiolog dziecięcy, kołatanie serca, metoprolol bursztynian, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niewydolność serca, obturacja oskrzeli, perfuzja wieńcowa, profilaktyka migreny, profilaktyka zgonu sercowego, przedłużone uwalnianie, remodeling lewej komory, zaburzenia rytmu serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Lisinoratio 10 10 mg
Lizynoryl (lizynopryl) podaje się doustnie raz na dobę, niezależnie od posiłków. W leczeniu nadciśnienia samoistnego u pacjentów nieprzyjmujących diuretyków dawka początkowa wynosi 10 mg, a dawka podtrzymująca zwykle mieści się w zakresie 20-40 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 80 mg/dobę w badaniach klinicznych. U pacjentów stosujących diuretyki zaleca się przerwanie ich stosowania 2-3 dni przed rozpoczęciem terapii lub rozpoczęcie leczenia od dawki 5 mg pod ścisłą kontrolą. U dzieci w wieku 6-16 lat dawka początkowa zależy od masy ciała: 2,5 mg/dobę dla masy 20-<50 kg oraz 5 mg/dobę dla masy ≥ 50 kg, z maksymalną dawką dobową odpowiednio 20 mg i 40 mg. W niewydolności serca dawka początkowa to 2,5 mg/dobę, a dawki podtrzymujące wynoszą 5-20 mg/dobę, dostosowywane co 4 tygodnie. W przypadku ostrego zawału serca leczenie rozpoczyna się od 5 mg, stopniowo zwiększając do 10 mg/dobę przez 6 tygodni, z modyfikacją dawki w przypadku hipotonii (ciśnienie skurczowe ≤ 100 mmHg). U pacjentów z cukrzycą typu 2 i nefropatią początkowa dawka to 10 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 20 mg/dobę.
agregacja płytek, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cukrzyca insulinoniezależna, hemodializa, hiponatremia, hipotonia objawowa, hipowolemia, hydrochlorotiazyd, klirens kreatyniny, lek beta-adrenolityczny, lek moczopędny, lizynopryl, monoterapia lizynoprylem, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie tętnicze, naparstnica, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie objawowe, niewydolność nerek, niewydolność serca, nitrogliceryna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zawał serca, zwężenie tętnicy nerkowej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Telam 80 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Telam (80 mg telmisartanu + 10 mg amlodypiny) jest skojarzeniem antagonistów receptora angiotensyny II (telmisartan) oraz blokerów kanałów wapniowych (amlodypina), stosowanym w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Telmisartan wykazuje wysoką selektywność wobec receptora AT1, nie wpływając na aktywność reninową osocza ani enzymu konwertazy angiotensyny, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych związanych z bradykininą. Amlodypina działa poprzez rozkurcz naczyń obwodowych, zmniejszając opór naczyniowy i obniżając ciśnienie tętnicze. Terapia skojarzona zapewnia addytywne działanie hipotensyjne, skutecznie obniżając ciśnienie skurczowe i rozkurczowe o wartości od -21,8/-16,5 mmHg (40 mg + 5 mg) do -26,4/-20,1 mmHg (80 mg + 10 mg), z kontrolą rozkurczowego ciśnienia tętniczego <90 mmHg u 71,6-85,3% pacjentów. Efekt terapeutyczny utrzymuje się przez 24 godziny, co potwierdzają ambulatoryjne pomiary ciśnienia tętniczego (ABPM). Telmisartan i amlodypina wykazują korzystny profil bezpieczeństwa, z niższą częstością obrzęków obwodowych w terapii skojarzonej w porównaniu do monoterapii amlodypiną 10 mg (1,3-8,8% vs. 18,4-24,9%).
ambulatoryjny pomiar ciśnienia, amlodypina, antagonista receptora angiotensyny II, antagonista receptorów angiotensyny II, bloker kanałów wapniowych, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cukrzyca typu 2, dihydropirydyna, dysfagia, działanie przeciwnadciśnieniowe, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperkaliemia, inhibitor ACE, inhibitor napływu jonów wapnia, konwertaza angiotensyny, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk płuc, opór naczyń obwodowych, ostre uszkodzenie nerek, przewlekła choroba nerek, receptor AT1, rozkurcz mięśni gładkich, śmiertelność sercowo-naczyniowa, stężenie aldosteronu, telmisartan - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Telmisartan Viatris 40 mg
Telmisartan Viatris, będący selektywnym antagonistą receptora angiotensyny II typu AT1, wykazuje długotrwałe działanie hipotensyjne, utrzymujące się do 24 godzin po podaniu dawki 80 mg, z efektem obserwowanym nawet do 48 godzin. Mechanizm działania polega na blokadzie receptorów AT1 bez agonizmu, co skutkuje obniżeniem stężenia aldosteronu, bez wpływu na aktywność reninową osocza czy konwertazy angiotensyny, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych związanych z bradykininą. W badaniach klinicznych telmisartan wykazał skuteczność porównywalną z amlodypiną, atenololem, enalaprylem, hydrochlorotiazydem i lizynoprylem w obniżaniu ciśnienia tętniczego, zarówno skurczowego, jak i rozkurczowego, bez wpływu na częstość akcji serca. Przerwanie terapii nie powoduje efektu odbicia ciśnienia. W porównaniu z inhibitorami ACE, telmisartan charakteryzuje się niższą częstością występowania kaszlu i obrzęku naczynioruchowego, choć częściej obserwuje się niedociśnienie tętnicze.
aldosteron, angiotensyna II, antagonista angiotensyny II, bradykinina, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2, efekt odbicia, eozynofil, hiperkaliemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, konwertaza angiotensyny, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, posocznica, przemijający napad niedokrwienny, przewlekła choroba nerek, receptor AT1, udar mózgu, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Telam 80 mg + 5 mg
Telam to preparat łączący telmisartan (antagonista receptora AT1 angiotensyny II) oraz amlodypinę (pochodna dihydropirydyny, bloker kanałów wapniowych), wykazujący synergistyczne działanie przeciwnadciśnieniowe. Telmisartan charakteryzuje się wysokim powinowactwem i długotrwałym blokowaniem receptora AT1, co skutkuje obniżeniem stężenia aldosteronu i stabilnym efektem hipotensyjnym utrzymującym się przez 24 godziny, bez efektu odbicia po przerwaniu terapii. Amlodypina działa poprzez rozkurcz naczyń obwodowych, zmniejszając opór naczyniowy, z powolnym początkiem działania i minimalnym ryzykiem gwałtownych spadków ciśnienia. W badaniach klinicznych potwierdzono, że skojarzenie telmisartanu i amlodypiny w dawkach terapeutycznych (np. 40 mg + 5 mg, 80 mg + 10 mg) powoduje istotne obniżenie ciśnienia skurczowego i rozkurczowego (do -26,4/-20,1 mmHg) oraz wyższy odsetek kontroli ciśnienia tętniczego w porównaniu do monoterapii, przy jednoczesnym zmniejszeniu częstości obrzęków obwodowych.
ABPM, aktywność reninowa osocza, antagonista receptora angiotensyny II, antagonista wapnia, astma oskrzelowa, blokery kanałów wapniowych, bradykinina, choroba wieńcowa, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, cukrzyca, digoksyna, dna moczanowa, dusznica naczynioskurczowa, dysfagia, filtracja kłębuszkowa, frakcja wyrzutowa lewej komory, inhibitor ACE, inhibitor napływu jonów wapnia, konwertaza angiotensyny, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, obrzęk płuc, opór naczyń obwodowych, pochodna dihydropirydyny, receptor AT1, stężenie aldosteronu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Lisinopril Grindeks 5 mg
Lisinopril Grindeks jest inhibitorem ACE stosowanym w leczeniu nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca, ostrego zawału mięśnia sercowego oraz nefropatii cukrzycowej. Dawka początkowa u dorosłych zwykle wynosi 10 mg raz na dobę, jednak u pacjentów z aktywacją układu renina-angiotensyna-aldosteron, przyjmujących leki moczopędne lub z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <80 mL/min) dawkę należy odpowiednio zmniejszyć do 2,5-5 mg i monitorować parametry nerkowe oraz elektrolity. Maksymalna dawka dobowa wynosi 80 mg, a u pacjentów z niewydolnością serca dawkę można zwiększać stopniowo do 35 mg. U dzieci w wieku 6-16 lat dawka początkowa wynosi 2,5 mg (masa ciała 20-<50 kg) lub 5 mg (≥50 kg), z maksymalną dawką odpowiednio 20 mg i 40 mg na dobę. Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 6 lat oraz u pacjentów z GFR <30 mL/min/1,73 m².
beta-adrenolityk, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cukrzyca typu 2, dializoterapia, GFR, hiponatremia, klirens kreatyniny, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, lizynopryl, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie tętnicze, nefropatia, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, objawowa niewydolność serca, ostry zawał mięśnia sercowego, preparat naparstnicy, przeszczepienie nerki, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Nitromint 0,4 mg/dawkę
Nitromint, zawierający 0,4 mg triazotanu glicerolu w dawce podjęzykowej, jest organicznym azotanem stosowanym jako środek rozszerzający naczynia w chorobach serca (kod ATC: C01DA02). Jego mechanizm działania opiera się na rozkurczu mięśniówki gładkiej naczyń tętniczych i żylnych, z przewagą efektu na układ żylny. Skutkuje to zmniejszeniem powrotu żylnego, obniżeniem późnorozkurczowego ciśnienia lewokomorowego, redukcją ogólnego oporu naczyniowego oraz ciśnienia tętniczego (skurczowego, rozkurczowego i średniego). Ponadto, lek obniża centralne ciśnienie żylne, ciśnienie zaklinowania w naczyniach płucnych oraz opór naczyniowy w krążeniu płucnym, co przekłada się na korzystne zmiany hemodynamiczne w terapii dławicy piersiowej.
aerozol podjęzykowy, bilans tlenowy mięśnia sercowego, centralne ciśnienie żylne, ciśnienie napełniania lewej komory, ciśnienie perfuzji wieńcowej, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, ciśnienie w krążeniu płucnym, ciśnienie zaklinowania, czynność serca, dławica piersiowa, dławica wysiłkowa, hemodynamika sercowa, naczynie krwionośne, naczynie zawłośniczkowe, obciążenie następcze, obciążenie wstępne, objętość wyrzutowa serca, opór naczyniowy, perfuzja wieńcowa, płucny opór naczyniowy, rozkurcz mięśniówki gładkiej, średnie ciśnienie tętnicze, tętnica, tętnica wieńcowa, triazotan glicerolu, układ żylny, włośniczka płucna, wskaźnik sercowy, zmiana hemodynamiczna, żyła obwodowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ambrisentan Accord 5 mg
Ambrisentan wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 1,5 godziny po podaniu, z proporcjonalnym wzrostem Cmax i AUC w zakresie dawek terapeutycznych. Stan stacjonarny osiągany jest po 4 dniach. Wiązanie z białkami osocza jest wysokie (średnio 98,8%), głównie z albuminami. Metabolizm zachodzi głównie przez glukuronidację (13%) i utlenianie z udziałem CYP3A4, CYP3A5 i CYP2C19 (łącznie 26%), z wydalaniem głównie z żółcią. Okres półtrwania wynosi 13,6–16,5 godziny. Farmakokinetyka nie jest istotnie zależna od płci, wieku ani umiarkowanego upośledzenia czynności nerek, choć u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek zaleca się ostrożność. U pacjentów pediatrycznych (8–18 lat) farmakokinetyka jest zbliżona do dorosłych po uwzględnieniu masy ciała. Zaburzenia czynności wątroby mogą zwiększać ekspozycję na lek, dlatego ambrisentan jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami wątroby lub istotnym podwyższeniem aminotransferaz (>3 x GGN).
4-hydroksymetyloambrisentan, albumina, aminotransferaza wątrobowa, antagonista receptora endoteliny, białko transportujące, ciężkie zaburzenie czynności nerek, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cytochrom P450, czas protrombinowy, glikoproteina kwaśna alfa1, glikoproteina p, glukuronidacja, izoenzym UGT, klirens kreatyniny, marskość wątroby, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, receptor endoteliny, stężenie w osoczu, utlenianie, wskaźnik INR - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Telmabax 40 mg
Telmisartan, będący selektywnym antagonistą receptora AT₁ angiotensyny II, jest stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz prewencji chorób sercowo-naczyniowych u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka. Działa poprzez długotrwałe blokowanie receptorów AT₁ bez agonistycznego efektu, co skutkuje obniżeniem stężenia aldosteronu, bez wpływu na aktywność reninową osocza czy hamowania konwertazy angiotensyny, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych związanych z bradykininą. Dawka 80 mg telmisartanu zapewnia niemal całkowite hamowanie wzrostu ciśnienia tętniczego indukowanego angiotensyną II, z efektem utrzymującym się przez 24-48 godzin. Maksymalna skuteczność hipotensyjna osiągana jest po 4-8 tygodniach terapii, a wskaźnik T/P przekracza 80%, co potwierdza stabilność działania przez całą dobę. Telmisartan obniża zarówno ciśnienie skurczowe, jak i rozkurczowe, nie wpływając na częstość akcji serca, a jego skuteczność jest porównywalna z amlodypiną, atenololem, enalaprilem, hydrochlorotiazydem i lizynoprylem. Po nagłym odstawieniu nie obserwuje się efektu odbicia ciśnienia.
albuminuria, aldosteron, aliskiren, amlodypina, antagonista receptora angiotensyny II, atenolol, bradykinina, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, choroba tętnic obwodowych, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cukrzyca typu 2, enalapril, hiperkaliemia, hydrochlorotiazyd, inhibitor konwertazy angiotensyny, konwertaza angiotensyny, lizynopryl, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, posocznica, przemijający napad niedokrwienny, przerost lewej komory serca, przewlekła choroba nerek, ramipryl, receptor AT1, retinopatia, telmisartan, udar mózgu, wskaźnik T/P - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tertensif Bi-Kombi 10 mg + 2,5 mg
Tertensif Bi-Kombi to preparat złożony zawierający 10 mg peryndoprylu z argininą (inhibitor ACE) oraz 2,5 mg indapamidu (lek moczopędny). Peryndopryl działa poprzez hamowanie konwersji angiotensyny I do angiotensyny II, co prowadzi do obniżenia aldosteronu, zmniejszenia oporu obwodowego i poprawy funkcji serca, w tym redukcji przerostu lewej komory (LVH). Indapamid, będący tiazydopodobnym diuretykiem, zwiększa wydalanie sodu i chlorków, co wspomaga efekt hipotensyjny bez istotnego wpływu na gospodarkę lipidową i węglowodanową. W badaniu PICXEL, terapia skojarzona peryndoprylem i indapamidem wykazała istotnie większą redukcję LVMI (-10,1 g/m²) w porównaniu do enalaprylu (-1,1 g/m²), z różnicą -8,3 g/m² (95% CI: -11,5, -5,0; p<0,0001). Ponadto, obniżenie ciśnienia tętniczego było znaczące: skurczowe o 5,8 mmHg (95% CI: -7,9, -3,7; p<0,0001) oraz rozkurczowe o 2,3 mmHg (95% CI: -3,6, -0,9; p=0,0004).
afterload, aldosteron, angiotensyna II, blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, hiperkaliemia, hipokaliemia, indapamid, inhibitor enzymu konwertującego angiotensynę, inhibitor konwertazy angiotensyny, lek moczopędny, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie, niewydolność serca, ostre uszkodzenie nerek, peryndopryl z argininą, podatność tętnic, pojemność minutowa serca, preload, przerost lewej komory serca, przewlekła choroba nerek, tachyfilaksja, tiazydowy lek moczopędny, wskaźnik masy lewej komory - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Doppelsil Max 50 mg
Syldenafil, substancja czynna DoppelSil MAX (50 mg), jest selektywnym inhibitorem fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), stosowanym w leczeniu zaburzeń erekcji. Mechanizm działania polega na hamowaniu PDE5, co zwiększa stężenie cGMP w ciałach jamistych prącia, prowadząc do rozkurczu mięśni gładkich i poprawy ukrwienia w odpowiedzi na naturalne pobudzenie seksualne. Syldenafil wykazuje wysoką selektywność wobec PDE5, przewyższając inne izoenzymy fosfodiesterazy nawet 4000-krotnie, co minimalizuje działania niepożądane. Mediana czasu do osiągnięcia erekcji o sztywności 60% wynosi 25 minut (zakres 12-37 minut), a efekt utrzymuje się do 4-5 godzin po podaniu. Dawka 100 mg powoduje niewielkie, przejściowe obniżenie ciśnienia tętniczego (skurczowe o 8,4 mmHg, rozkurczowe o 5,5 mmHg) bez istotnych zmian w EKG, także u pacjentów z ciężką chorobą niedokrwienną serca, gdzie nie stwierdzono pogorszenia przepływu wieńcowego ani pojemności minutowej serca.
choroba niedokrwienna serca, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie w tętnicy płucnej, cyklaza guanylowa, cykliczny guanozynomonofosforan, dławica piersiowa, fosfodiesteraza typu 5, hiperlipidemia, lek przeciwdławicowy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pletyzmografia penisa, pojemność minutowa serca, przezcewkowa resekcja gruczołu krokowego, radykalna prostatektomia, test Farnsworth-Munsella, tętnica wieńcowa, tlenek azotu, TURP, uraz rdzenia kręgowego, zabieg chirurgiczny miednicy, zaburzenia erekcji, zwyrodnienie plamki - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Karnidin 10 mg
Lerkanidypina, antagonista wapnia z grupy dihydropirydyn, dostępna w dawkach 10 mg i 20 mg, wykazuje mechanizm działania polegający na hamowaniu przezbłonowego transportu jonów wapnia do mięśni gładkich naczyń oraz mięśnia sercowego, co prowadzi do bezpośredniego rozluźnienia mięśni gładkich i zmniejszenia całkowitego oporu obwodowego. Charakteryzuje się przedłużonym działaniem hipotensyjnym mimo krótkiego okresu półtrwania w osoczu, dzięki wysokiemu współczynnikowi podziału błonowego oraz wysoką selektywnością naczyniową, co eliminuje ujemne działanie inotropowe. Stopniowo rozwijające się działanie wazodilatacyjne minimalizuje ryzyko odruchowej tachykardii. Lerkanidypina jest racematem, a aktywność hipotensyjna przypisywana jest głównie enancjomerowi (S). Produkt nie jest zalecany do stosowania u dzieci i młodzieży z powodu braku danych klinicznych w populacji pediatrycznej.
antagonista wapnia, beta-adrenolityk, ciężkie nadciśnienie tętnicze, ciśnienie rozkurczowe, działanie hipotensyjne, działanie inotropowe, działanie przeciwnadciśnieniowe, działanie wazodilatacyjne, inhibitor konwertazy angiotensyny, izolowane nadciśnienie skurczowe, lek moczopędny, lerkanidypiny chlorowodorek, mięsień gładki, mięsień sercowy, mięśnie gładkie naczyń, nadciśnienie, nadciśnienie tętnicze pierwotne, normalizacja ciśnienia krwi, okres półtrwania, opór obwodowy, pochodna dihydropirydyny, przezbłonowy transport jonów wapnia, rozszerzenie naczyń krwionośnych, selektywność naczyniowa, skurczowe ciśnienie krwi, tachykardia odruchowa, współczynnik podziału błonowego - Leksykon chorób i schorzeń
Hipotonia ortostatyczna (hipotensja ortostatyczna) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Hipotonia ortostatyczna definiowana jest jako spadek ciśnienia skurczowego o ≥20 mmHg lub rozkurczowego o ≥10 mmHg w ciągu 3 minut od przyjęcia pozycji stojącej. Objawy obejmują zawroty głowy, oszołomienie, kołatanie serca, nudności, niewyraźne widzenie, ból głowy, omdlenia oraz duszność. Etiologia jest wieloczynnikowa i obejmuje odwodnienie, choroby serca (np. bradykardia, niewydolność serca), zaburzenia endokrynologiczne, neuropatie autonomiczne, zmniejszoną objętość krwi, a także leki takie jak beta-blokery, inhibitory ACE czy diuretyki. Diagnostyka polega na pomiarze ciśnienia i tętna w pozycji leżącej po 5 minutach oraz po 3 minutach stania. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów starszych, osoby z chorobą Parkinsona oraz po urazach rdzenia kręgowego, u których hipotonia ortostatyczna jest częsta i może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak upadki, udar czy niewydolność serca.
beta-bloker, bloker kanału wapniowego, ból w klatce piersiowej, bradykardia, choroba Parkinsona, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, diuretyk, droksydopa, fludrokortyzon, hipotensja ortostatyczna, hipotensja poposiłkowa, hipotonia ortostatyczna, inhibitor ACE, inhibitor cholinoesterazy, lewodopa, midodryna, migotanie przedsionków, neuropatia autonomiczna, niewydolność serca, norepinefryna, odwodnienie, omdlenie, perfuzja tkanek, pirydostygmina, pończochy uciskowe, rzut serca, stół pochyleniowy, tetraplegia, uraz rdzenia kręgowego, wstrząs, zanik wieloukładowy, zawroty głowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Valsacor 160 mg tabletki powlekane 160 mg
Walsartan, substancja czynna leku Valsacor 160 mg, jest selektywnym antagonistą receptora AT1 angiotensyny II, wykazującym silne działanie przeciwnadciśnieniowe bez wpływu na częstość akcji serca. Po podaniu doustnym efekt terapeutyczny pojawia się w ciągu 2 godzin, osiągając maksimum po 4-6 godzinach i utrzymując się przez 24 godziny. Walsartan nie hamuje aktywności ACE, co przekłada się na znacznie niższe ryzyko wystąpienia suchego kaszlu (2,6% vs. 7,9% przy inhibitorach ACE, p<0,05). W badaniu MARVAL u pacjentów z cukrzycą typu 2 i mikroalbuminurią, dawki 80-160 mg/dobę walsartanu zmniejszyły wydalanie albumin z moczem o 42% (-24,2 μg/min) w porównaniu do amlodypiny (3%, -1,7 μg/min). W badaniu VALIANT u pacjentów po zawale mięśnia sercowego walsartan wykazał skuteczność porównywalną do kaptoprylu w redukcji umieralności (około 19,5%) oraz korzystny wpływ na czas przeżycia i zmniejszenie hospitalizacji z powodu niewydolności serca.
angiotensyna II, antagonista angiotensyny II, bradykinina, choroba naczyń mózgowych, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cukrzyca typu 2, działanie przeciwnadciśnieniowe, frakcja wyrzutowa, funkcja nerek, hiperkaliemia, inhibitor ACE, kinaza II, konwertaza angiotensyny, lewokomorowa niewydolność skurczowa, mikroalbuminuria, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie, niewydolność serca, ostre uszkodzenie nerek, przewlekła choroba nerek, receptor angiotensyny II, receptor AT1, receptor AT2, substancja P, wydalanie albumin z moczem, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon substancji czynnych
Bisoprolol – Dawkowanie i sposób podawania
Bisoprolol, jako selektywny beta-adrenolityk, wymaga indywidualnego dostosowania dawki w zależności od wskazania klinicznego. W leczeniu nadciśnienia tętniczego dawka początkowa wynosi zwykle 5 mg raz na dobę, z możliwością redukcji do 2,5 mg u pacjentów z łagodniejszą postacią nadciśnienia (ciśnienie rozkurczowe do 105 mmHg) oraz zwiększenia do maksymalnie 20 mg/dobę w wyjątkowych przypadkach. W terapii choroby niedokrwiennej serca stosuje się podobne dawkowanie: początkowo 5 mg, z możliwością zwiększenia do 10 mg, a maksymalna dawka to również 20 mg/dobę. W przewlekłej niewydolności serca dawkę bisoprololu należy stopniowo zwiększać, zaczynając od 1,25 mg/dobę w pierwszym tygodniu, a następnie etapowo do 10 mg/dobę od 12. tygodnia leczenia, przy jednoczesnym monitorowaniu parametrów życiowych i objawów niewydolności serca. Maksymalna dawka w tej grupie pacjentów nie powinna przekraczać 10 mg/dobę.
amlodypina, antagonista receptora angiotensyny II, beta-adrenolityk, bisoprolol, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, ciśnienie rozkurczowe, dławica piersiowa, farmakokinetyka bisoprololu, fumaran bisoprololu, glikozyd naparstnicy, inhibitor ACE, klirens kreatyniny, kwas acetylosalicylowy, lek moczopędny, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, przewlekła niewydolność serca, ramipryl, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Actigra 25 mg
Syldenafil, substancja czynna preparatu Actigra, jest selektywnym inhibitorem fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), co prowadzi do zwiększenia stężenia cGMP w ciałach jamistych prącia i umożliwia erekcję wyłącznie w obecności pobudzenia seksualnego. W badaniach in vitro wykazano wysoką selektywność syldenafilu wobec PDE5, przewyższającą działanie na inne izoenzymy fosfodiesterazy nawet 4000-krotnie, co minimalizuje działania niepożądane. Po podaniu dawki 100 mg obserwuje się niewielkie, przejściowe obniżenie ciśnienia tętniczego (średnio o 8,4 mmHg skurczowego i 5,5 mmHg rozkurczowego), bez istotnych zmian w EKG u zdrowych osób. U pacjentów z ciężką chorobą niedokrwienną serca dawka 100 mg powodowała obniżenie ciśnienia skurczowego i rozkurczowego odpowiednio o 7% i 6%, bez negatywnego wpływu na pojemność minutową serca i przepływ przez zwężone tętnice wieńcowe. Syldenafil może wywoływać przejściowe zaburzenia rozróżniania barw (niebieski/zielony) około 1 godziny po podaniu dawki 100 mg, ustępujące po 2 godzinach, co jest związane z hamowaniem PDE6 w siatkówce, jednak nie wpływa na ostrość ani kontrastowość widzenia.
choroba niedokrwienna serca, ciała jamiste prącia, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, cyklaza guanylowa, cykliczny guanozynomonofosforan, dławica piersiowa, fosfodiesteraza typu 5, hiperlipidemia, lek przeciwdławicowy, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pletyzmografia penisa, pojemność minutowa serca, przezcewkowa resekcja gruczołu krokowego, radykalna prostatektomia, siatkówka oka, tętnica wieńcowa, tlenek azotu, uraz rdzenia kręgowego, zaburzenie erekcji, zaburzenie erekcji o podłożu organicznym, zaburzenie erekcji o podłożu psychogennym, zaburzenie erekcji o przyczynie mieszanej, zmiany zwyrodnieniowe plamki - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sotalol Aurovitas 40 mg
Sotalol chlorowodorek, substancja czynna preparatu Sotalol Aurovitas, jest niewybiórczym beta-adrenolitykiem o unikalnym, podwójnym mechanizmie działania łączącym właściwości leków klasy II (beta-adrenolityczne) oraz klasy III (przedłużające potencjał czynnościowy serca). Farmakodynamika sotalolu obejmuje zwolnienie czynności serca (efekt chronotropowy ujemny), wydłużenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego (wydłużenie odstępu PQ), istotne wydłużenie odstępów QT i QTc, a także wydłużenie okresu refrakcji węzła przedsionkowo-komorowego, przedsionków, komór oraz dodatkowych dróg przewodzenia. Lek nie wpływa na depolaryzację komór, co potwierdza brak zmian w szerokości zespołów QRS. W efekcie, sotalol skutecznie zapobiega i leczy arytmie nadkomorowe i komorowe, jednak wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko torsade de pointes związanego z wydłużeniem odstępu QT.
arytmia komorowa, beta-adrenolityk, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, częstoskurcz komorowy, częstoskurcz nadkomorowy, dodatkowa droga przewodzenia, działanie inotropowe dodatnie, działanie inotropowe ujemne, efekt chronotropowy ujemny, elektrokardiogram, lek przeciwarytmiczny, nadciśnienie tętnicze, niewybiórczy beta-adrenolityk, odstęp PQ, odstęp QT, potencjał czynnościowy serca, refrakcja przedsionków, sotalol chlorowodorek, stabilizacja błony komórkowej, torsade de pointes, wewnętrzna aktywność sympatykomimetyczna, węzeł przedsionkowo-komorowy, zaburzenia czynności komór serca, zespół QRS