trądzik pospolity
Trądzik pospolity (acne vulgaris) to przewlekła, zapalna choroba aparatu włosowo-łojowego, objawiająca się zmianami skórnymi w postaci zaskórników, grudek, krost, guzków i torbieli. Schorzenie występuje najczęściej w okresie dojrzewania, dotykając około 80-90% nastolatków, choć może utrzymywać się lub pojawić w wieku dorosłym.
Patogeneza trądziku obejmuje cztery główne czynniki: nadmierne wydzielanie łoju (łojotok), nieprawidłowe rogowacenie ujść mieszków włosowych, kolonizację przez bakterie Cutibacterium acnes (dawniej Propionibacterium acnes) oraz rozwój stanu zapalnego. Kluczową rolę odgrywają również czynniki hormonalne, głównie androgeny, które stymulują produkcję sebum.
Leczenie trądziku pospolitego powinno być dostosowane do nasilenia zmian. W przypadkach łagodnych stosuje się preparaty miejscowe zawierające nadtlenek benzoilu, retinoidów, kwasu azelainowego lub antybiotyków. W trądziku o średnim i ciężkim nasileniu włącza się antybiotykoterapię ogólną, a w przypadkach opornych – doustną izotretynoinę. U kobiet pomocna może być również terapia hormonalna. Leczenie powinno być prowadzone systematycznie, a efekty są widoczne zwykle po kilku tygodniach stosowania.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas borowy – Wskazania do stosowania
Kwas borowy wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, przeciwgrzybiczego, antyseptycznego oraz przeciwzapalnego, co czyni go skutecznym w terapii różnorodnych schorzeń dermatologicznych. Preparaty zawierające kwas borowy dostępne są w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak maści (np. Maść borna Aflofarm 10% kwasu borowego, Gemiderma 5 mg/g, Homeoplasmine 4 g/100 g), roztwory (Borasol 30 mg/g), płyny (Afronis 3 g/100 g) oraz pudry (Antypot 100 mg/g kwasu borowego i 10 mg/g kwasu salicylowego). Wskazania obejmują stany zapalne skóry, wypryski, oparzenia, stłuczenia, obrzęki zapalne tkanek miękkich, powierzchowne uszkodzenia naskórka, podrażnienia, a także stany zapalne zewnętrznych narządów moczopłciowych. Preparaty takie jak Afronis są stosowane pomocniczo w leczeniu trądziku pospolitego, natomiast Antypot jest dedykowany terapii nadmiernej potliwości stóp z nieprzyjemnym zapachem.
działanie antyseptyczne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, infekcja skórna, kwas borowy, leczenie oparzeń, maść borna, nadmierna potliwość, nadmierna potliwość stóp, obrzęk zapalny, pęknięcie skóry, podrażnienie skóry, postać farmaceutyczna, stan zapalny skóry, terapia dermatologiczna, trądzik pospolity, uszkodzenie naskórka, właściwości antyseptyczne, właściwości przeciwbakteryjne, właściwości przeciwgrzybicze, zmiana skórna - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Acnelec 1 mg/g
Acnelec to miejscowy preparat leczniczy zawierający adapalen w stężeniu 1 mg/g w postaci żelu, należący do grupy leków przeciwtrądzikowych (kod ATC: D10AD03). Adapalen, pochodna kwasu naftalenokarboksylowego, wykazuje wysoką stabilność chemiczną i selektywne wiązanie z receptorami jądrowymi kwasu retinowego (RAR), co prowadzi do modulacji ekspresji genów i syntezy mRNA. W odróżnieniu od klasycznych retynoidów, adapalen nie oddziałuje na receptory cytoplazmatyczne, co może tłumaczyć jego korzystny profil terapeutyczny. Mechanizm działania obejmuje normalizację keratynizacji, regulację różnicowania nabłonka mieszków włosowych oraz silne działanie przeciwzapalne, przewyższające efekty standardowych retynoidów.
adapalen, chemotaksja, działanie przeciwzapalne, grudka i krosta, jednostka włosowo-łojowa, keratynizacja, kwas arachidonowy, kwas naftalenokarboksylowy, lek przeciwtrądzikowy, leukocyt wielojądrzasty, nabłonek mieszka włosowego, patogeneza trądziku, receptor jądrowy kwasu retynowego, trądzik pospolity, zaskórnik, zaskórnik otwarty, zaskórnik zamknięty, zmiana zapalna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Skinoren 150 mg/g
Preparat Skinoren w postaci żelu zawiera kwas azelainowy w stężeniu 150 mg/g i jest wskazany do miejscowego leczenia trądziku grudkowo-krostkowego skóry twarzy o słabym lub średnim nasileniu. Trądzik ten charakteryzuje się obecnością zmian zapalnych w postaci grudek i krost na tle zaskórników otwartych i zamkniętych. Formulacja żelowa umożliwia skuteczną penetrację substancji czynnej do gruczołów łojowych i mieszków włosowych, co jest kluczowe dla działania terapeutycznego. Preparat nie jest zalecany w ciężkich postaciach trądziku, takich jak trądzik guzkowy, skupiony czy torbielowaty, gdzie konieczne jest zastosowanie innych metod leczenia.
- Leksykon substancji czynnych
Limecyklina – Dawkowanie i sposób podawania
Limecyklina, dostępna w preparacie Tetralysal, jest antybiotykiem z grupy tetracyklin stosowanym głównie w leczeniu trądziku pospolitego oraz trądziku różowatego u dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia. Dawkowanie różni się w zależności od wskazania: w trądziku pospolitym zaleca się 300 mg/dobę (2 kapsułki po 150 mg) przez 12 tygodni, natomiast w trądziku różowatym stosuje się dawkę początkową 600 mg/dobę (4 kapsułki po 150 mg) przez 10 dni, a następnie dawkę podtrzymującą 300 mg/dobę przez 3-6 miesięcy. Kapsułki Tetralysal dostępne są w dawkach 150 mg i 300 mg, zawierających odpowiednio 204 mg i 408 mg limecykliny, co odpowiada 150 mg i 300 mg tetracykliny. Preparat należy podawać doustnie z odpowiednią ilością płynów, aby zmniejszyć ryzyko podrażnienia przełyku i owrzodzeń, typowych dla tetracyklin.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Locatop 1 mg/ml
Krem Locatop zawierający dezonid w stężeniu 1 mg/g jest miejscowym kortykosteroidem o niskiej sile działania, którego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na dezonid lub substancje pomocnicze, takie jak kwas sorbowy (E 200, 2 mg/g) oraz cetomakrogol wosk emulgujący (90 mg/g). Preparatu nie należy stosować na pierwotne zakażenia skóry bakteryjne, wirusowe (np. opryszczka zwykła, ospa wietrzna), grzybicze oraz pasożytnicze (np. świerzb, wszawica), ze względu na ryzyko maskowania objawów, nasilenia infekcji i rozprzestrzeniania patogenów. Ponadto, aplikacja na owrzodzenia skórne jest przeciwwskazana z uwagi na zwiększone ryzyko wchłaniania systemowego, opóźnione gojenie ran i potencjalne działania niepożądane.
cetomakrogol, dezonid, działanie niepożądane, grzybica skóry, kortykosteroid miejscowy, kwas sorbowy, Locatop, nadwrażliwość, okołoustne zapalenie skóry, opryszczka zwykła, ospa wietrzna, owrzodzenie, pierwotne zakażenie skóry, świerzb, teleangiektazja, trądzik pospolity, trądzik posteroidowy, trądzik różowaty, wszawica, zakażenie bakteryjne skóry, zakażenie wirusowe skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Yaz 0,02 mg + 3 mg
Lek Yaz, zawierający etynyloestradiol i drospirenon, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym, który może wywoływać różnorodne działania niepożądane o zróżnicowanym nasileniu i częstości. Najpoważniejsze powikłania obejmują zaburzenia zakrzepowo-zatorowe żył i tętnic, nadciśnienie tętnicze oraz rzadkie nowotwory wątroby. Użytkowniczki są narażone na zwiększone ryzyko zakrzepicy żył i tętnic, co może prowadzić do zawału serca, udaru czy zatorowości płucnej. Istotne jest monitorowanie parametrów wątrobowych ze względu na możliwość wystąpienia ostrych i przewlekłych zaburzeń czynności wątroby. Ponadto, stosowanie leku wiąże się z nieznacznym wzrostem ryzyka raka piersi, choć związek przyczynowy nie jest jednoznacznie potwierdzony. Interakcje z induktorami enzymatycznymi mogą obniżać skuteczność antykoncepcji i powodować krwawienia śródcykliczne.
bolesne miesiączkowanie, choroba Leśniowskiego-Crohna, hiperkaliemia, hiponatremia, kandydoza, kandydoza pochwy, krwotok miesiączkowy, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tachykardia, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel piersi, trądzik pospolity, trombocytopenia, udar, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe żył, zakrzepica żylna, zapalenie spojówek, zatorowość płucna, zawał serca, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół suchego oka, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Vitaminum A Hasco 12000 j.m.
Preparat Vitaminum A Hasco w dawce 12000 j.m. w postaci kapsułek miękkich zawiera retynolu palmitynian stabilizowany tokoferolem, co zapewnia stabilność i biodostępność witaminy A. Główne wskazania do stosowania obejmują terapię niedoborów witaminy A wynikających z niedostatecznej podaży, zaburzeń wchłaniania lub zwiększonego zapotrzebowania. Witamina A odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu prawidłowego stanu nabłonka, procesach widzenia (szczególnie zmierzchowego), różnicowaniu komórek oraz funkcjonowaniu układu immunologicznego. Preparat jest także stosowany wspomagająco w leczeniu trądziku pospolitego (Acne vulgaris) oraz rybiej łuski (Ichthyosis), gdzie reguluje funkcje gruczołów łojowych i normalizuje rogowacenie naskórka.
alergia na orzeszki ziemne, gruczoł łojowy, hiperwitaminoza A, kseroftalmia, nabłonek, odnowa naskórka, retynolu palmitynian, rogowacenie naskórka, różnicowanie komórek, rybia łuska, terapia skojarzona, trądzik pospolity, układ immunologiczny, widzenie zmierzchowe, witamina rozpuszczalna w tłuszczach - Leksykon substancji czynnych
Trifaroten – Wskazania do stosowania
Trifatoren, substancja czynna leku Aklief w postaci kremu o stężeniu 50 mikrogramów/g, stanowi nowoczesną opcję miejscowego leczenia trądziku pospolitego (Acne vulgaris). Preparat jest wskazany do terapii zmian trądzikowych obejmujących liczne zaskórniki (otwarte i zamknięte), grudki oraz krosty, zlokalizowanych zarówno na twarzy (czoło, policzki, nos, broda), jak i tułowiu (klatka piersiowa, plecy, ramiona). Lek jest przeznaczony dla pacjentów od 12 roku życia, w tym młodzieży w okresie dojrzewania oraz dorosłych, natomiast bezpieczeństwo stosowania u dzieci poniżej 12 lat nie zostało ustalone. Aklief jest szczególnie zalecany w umiarkowanym do ciężkiego nasileniu trądziku, zwłaszcza gdy zmiany obejmują jednocześnie twarz i tułów.
Aklief, charakterystyka produktu leczniczego, działanie miejscowe, glikol propylenowy, grudka, krosta, leczenie miejscowe, leczenie trądziku pospolitego, nadwrażliwość, substancja czynna, substancja pomocnicza, trądzik pospolity, trądzik twarzy, trifatoren, zaskórnik, zmiana zapalna, zmiany trądzikowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Tetralysal 150 mg
Limecyklina, substancja czynna w preparacie Tetralysal 150 mg, jest wskazana w leczeniu trądziku pospolitego oraz trądziku różowatego u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat. W terapii trądziku pospolitego zaleca się dawkę 300 mg (2 kapsułki) na dobę przez 12 tygodni. W przypadku trądziku różowatego początkowa dawka wynosi 600 mg (4 kapsułki) na dobę przez 10 dni, następnie zmniejsza się do 300 mg (2 kapsułki) na dobę i kontynuuje przez 3-6 miesięcy. Preparat zawiera 204 mg limecykliny (odpowiednik 150 mg tetracykliny) oraz 52 mg laktozy w jednej kapsułce, co jest istotne przy ocenie przeciwwskazań i ewentualnych nietolerancji pacjenta.
- Leksykon chorób i schorzeń
Trądzik – Patofizjologia i mechanizm
Trądzik pospolity (acne vulgaris) jest przewlekłą chorobą zapalną jednostki włosowo-łojowej o złożonej patogenezie, obejmującej nadprodukcję sebum, hiperkeratynizację ujść mieszków włosowych, kolonizację przez Cutibacterium acnes oraz stan zapalny. Nowoczesne badania wskazują, że stan zapalny może inicjować proces chorobowy jeszcze przed powstaniem mikrozaskórnika. Kluczowe szlaki sygnalizacyjne zaangażowane w patogenezę to m.in. PI3K/Akt/FoxO1/mTORC1, Wnt/β-katenina, NF-κB oraz MAPK. Androgeny, zwłaszcza dihydrotestosteron (DHT), oraz insulina i IGF-1 odgrywają istotną rolę w stymulacji produkcji sebum i aktywacji kaskad zapalnych. Hiperkeratynizacja jest modulowana przez cytokiny prozapalne, takie jak IL-1, TNF-α i IL-8, które promują komedogenezę. Dysbioza mikrobiomu, szczególnie nadmierna ekspansja filotypu IA1 C. acnes, oraz aktywacja receptorów Toll-podobnych (TLR2, TLR4) prowadzą do produkcji cytokin prozapalnych i reaktywnych form tlenu, nasilając stan zapalny i uszkodzenia tkanek.
androgeny, Cutibacterium acnes, czynnik martwicy nowotworów, dihydrotestosteron, inflamasom NLRP3, insulinopodobny czynnik wzrostu 1, interleukiny, izotretynoina, jednostka włosowo-łojowa, klaskoteron, makrofagi, mikrozaskórnik, nadprodukcja sebum, peptydy przeciwdrobnoustrojowe, Propionibacterium acnes, receptory toll-podobne, staphylococcus epidermidis, szlak MAPK, szlak NF-κB, szlak Wnt/β-katenina, trądzik pospolity - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Duac (10 mg + 30 mg)/g
Duac 10 mg/g + 30 mg/g, żel to preparat złożony zawierający klindamycynę (antybiotyk linkozamidowy) oraz benzoilu nadtlenek, stosowany w leczeniu trądziku pospolitego o nasileniu lekkim do umiarkowanego. Klindamycyna działa bakteriostatycznie poprzez hamowanie syntezy białka w bakteriach, szczególnie Propionibacterium acnes, z MIC wynoszącym 0,4 mcg/ml, natomiast benzoilu nadtlenek wykazuje działanie keratolityczne i przeciwbakteryjne, redukując jednocześnie nadprodukcję łoju. Połączenie tych substancji zmniejsza ryzyko rozwoju oporności na klindamycynę i zapewnia synergistyczne działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne, co potwierdzono w badaniach klinicznych. Preparat jest dobrze tolerowany i ułatwia przestrzeganie zaleceń terapeutycznych dzięki wygodnej formie żelu.
antybiotyk linkozamidowy, badanie randomizowane podwójnie zaślepione, drugorzędowy punkt końcowy, dysfagia, działanie bakteriostatyczne, działanie keratolityczne, efekt bakteriobójczy, klindamycyna, klindamycyny fosforan, minimalne stężenie hamujące, nadmierne wytwarzanie łoju, nadtlenek benzoilu, oporność drobnoustrojów, patogeneza trądziku pospolitego, podjednostka 23S rybosomu bakteryjnego, Propionibacterium acnes, skala ISGA, trądzik pospolity, zmiana guzkowata, zmiana niezapalna, zmiana torbielowata, zmiana trądzikowa, zmiana zapalna - Leksykon substancji czynnych
Dezoni – Przeciwwskazania stosowania
Dezonid, będący substancją czynną kremu Locatop w stężeniu 1 mg/g, jest miejscowym kortykosteroidem o działaniu przeciwzapalnym, przeciwświądowym i obkurczającym naczynia. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na dezonid lub składniki pomocnicze, takie jak kwas sorbowy (E 200, 2 mg/g) oraz cetomakrogol wosk emulgujący (90 mg/g). Preparat nie powinien być stosowany w przypadku pierwotnych zakażeń skóry o etiologii bakteryjnej, wirusowej, grzybiczej lub pasożytniczej, gdyż może maskować objawy, nasilać infekcję i hamować odpowiedź immunologiczną. Ponadto, dezonid jest przeciwwskazany przy owrzodzeniach skórnych ze względu na ryzyko zaburzenia gojenia i wtórnych zakażeń oraz zwiększonego wchłaniania systemowego.
dezonid, działanie immunosupresyjne, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, kortykosteroid, miejscowy kortykosteroid, nadwrażliwość, obkurczanie naczyń krwionośnych, okołoustne zapalenie skóry, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, owrzodzenie skórne, powikłanie miejscowe, reakcja alergiczna, rozstęp skórny, teleangiektazja, trądzik pospolity, trądzik posteroidowy, trądzik różowaty, wchłanianie systemowe, zakażenie skóry, zakażenie wtórne, zapalenie skóry wokół ust - Leksykon substancji czynnych
Flutykazon – Przeciwwskazania stosowania
Flutykazon propionian jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub na substancje pomocnicze zawarte w preparacie, co stanowi bezwzględne przeciwwskazanie niezależnie od postaci farmaceutycznej. W preparatach inhalacyjnych i donosowych szczególną uwagę należy zwrócić na obecność laktozy (zawartość od około 11,95 mg do 17 mg na dawkę w różnych preparatach, np. Asaris, Salmex, AirFluSal Forspiro, Salflumix Easyhaler) oraz chlorku benzalkoniowego w preparatach donosowych, które mogą wywoływać reakcje alergiczne u wrażliwych pacjentów. W preparatach złożonych, zawierających flutykazon propionian z salmeterolem lub azelastyną, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na którykolwiek ze składników aktywnych.
aerozol do nosa, aerozol inhalacyjny, azelastyna, białko mleka krowiego, chlorek benzalkoniowy, flutykazon propionian, infekcja skórna, kortykosteroid, krem dermatologiczny, krople do nosa, laktoza, leczenie dermatologiczne, nadwrażliwość na flutykazon, opryszczka, ospa wietrzna, preparat dermatologiczny, preparat donosowy, preparat inhalacyjny, preparat złożony, proszek do inhalacji, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, salmeterol, substancja pomocnicza, trądzik pospolity, trądzik różowaty, wirusowa infekcja skóry, wyprysk pieluszkowaty, zakażenie bakteryjne skóry, zakażenie grzybicze skóry, zapalenie skóry okolicy ust - Leksykon leków
Skład i postać leku – Differin 1 mg/g
Differin krem zawiera adapalen w stężeniu 1 mg/g, będący pochodną retinoidową stosowaną miejscowo w leczeniu trądziku pospolitego. Preparat zawiera również substancje pomocnicze, w tym metylu parahydroksybenzoesan (E218) 2 mg/g oraz propylu parahydroksybenzoesan (E216) 1 mg/g, które mogą wywoływać reakcje alergiczne u pacjentów z nadwrażliwością na parahydroksybenzoesany. Krem ma odpowiednią konsystencję zapewnioną przez karbomer 934 P oraz emulgatory i emolienty takie jak polietylenoglikolometyloglukozy heksa stearynian, glicerol i skwalan, co ułatwia aplikację i absorpcję substancji czynnej.
adapalen, działanie przeciwgrzybicze, emolient, emulgator, karbomer, konserwant, leczenie trądziku, metylu parahydroksybenzoesan, nadwrażliwość, niepożądana interakcja, niezgodność farmaceutyczna, parahydroksybenzoesan, pochodna retinoidowa, postać farmaceutyczna, propylu parahydroksybenzoesan, reakcja alergiczna, stosowanie miejscowe, substancja żelująca, trądzik pospolity - Leksykon substancji czynnych
Kliochinol – Przeciwwskazania stosowania
Kliochinol, wykazujący działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwpasożytnicze, jest stosowany w dermatologii głównie w preparatach złożonych z kortykosteroidami, co umożliwia jednoczesne działanie przeciwzapalne i przeciwinfekcyjne. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na kliochinol oraz jodynę (w przypadku preparatu Betnovate C). Preparaty zawierające kliochinol nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 1 roku życia (Betnovate C) lub 2 lat (Lorinden C), a także w schorzeniach takich jak trądzik pospolity, trądzik różowaty, dermatitis perioralis, pieluszkowe zapalenie skóry oraz w stanach świądowych bez komponentu zapalnego, zwłaszcza w okolicach odbytu i narządów płciowych. Ponadto, preparaty te są przeciwwskazane w zakażeniach bakteryjnych (w tym gruźliczych), wirusowych (np. ospa wietrzna, opryszczka zwykła) oraz grzybiczych skóry, szczególnie wywołanych przez drożdżaki.
alergia kontaktowa, Betnovate C, dermatitis perioralis, diagnostyka różnicowa, drożdżakowate, działanie przeciwpasożytnicze, kliochinol, kortykosteroidy, Lorinden C, mieszanina chinolinowa, nowotwór skóry, opryszczka zwykła, ospa wietrzna, owrzodzenie żylakowate, pieluszkowe zapalenie skóry, prątki gruźlicy, reakcja nadwrażliwości, stan świądowy, świąd okolicy odbytu, test płatkowy, trądzik pospolity, trądzik różowaty, TRUE Test, trymestr ciąży, uogólnione zapalenie skóry, zakażenie bakteryjne skóry, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie wirusowe skóry, zapalenie skóry wokół ust - Leksykon leków
Skład i postać leku – Aknemycin Plus (40 mg + 0,25 mg)/g
Aknemycin Plus to miejscowy preparat w postaci płynu na skórę, zawierający erytromycynę (40 mg/g) oraz tretynoinę (0,25 mg/g), które wykazują synergistyczne działanie w terapii trądziku pospolitego. Produkt zawiera również substancje pomocnicze, takie jak etanol bezwodny (754 mg/ml), glicerol 85% oraz kopowidon. Ze względu na wysoką zawartość alkoholu preparat jest łatwopalny, co wymaga zachowania odpowiednich środków ostrożności podczas stosowania i przechowywania. Aknemycin Plus dostępny jest w butelce szklanej o pojemności 25 ml, wyposażonej w aplikator ułatwiający aplikację na zmiany trądzikowe.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Afronis –
Afronis to lek miejscowy w postaci płynu o działaniu przeciwbakteryjnym, słabo znieczulającym oraz przeciwświądowym, stosowany wyłącznie w leczeniu trądziku pospolitego (acne vulgaris). Preparat zawiera kwas borowy (3 g/100 g), rezorcynol (2 g/100 g), lewomentol (0,2 g/100 g) oraz tymol (0,05 g/100 g), których synergistyczne działanie redukuje liczbę bakterii Cutibacterium acnes, co jest kluczowe w kontroli zmian zapalnych. Dodatkowo właściwości przeciwświądowe i znieczulające łagodzą dyskomfort związany z aktywnymi zmianami trądzikowymi, poprawiając tolerancję terapii.
acne vulgaris, Cutibacterium acnes, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwświądowe, działanie znieczulające, kwas borowy, leczenie pomocnicze, lewomentol, płyn do stosowania na skórę, Propionibacterium acnes, rezorcynol, schorzenie dermatologiczne, terapia miejscowa, trądzik pospolity, tymol, zmiana zapalna - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Epiduo forte 0,3% + 2,5%
Preparat Epiduo Forte, zawierający adapalen 0,3% oraz benzoilu nadtlenek 2,5%, jest wskazany do miejscowego leczenia trądziku pospolitego o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, szczególnie u pacjentów z licznymi grudkami i krostkami. Zalecana aplikacja to cienka warstwa żelu na oczyszczoną i osuszoną skórę twarzy i/lub tułowia, raz na dobę wieczorem, w ilości odpowiadającej ziarnu groszku na każdą okolicę twarzy. Pierwsze efekty terapeutyczne obserwuje się zwykle między 1. a 4. tygodniem terapii, a ocenę skuteczności należy przeprowadzić po 4-8 tygodniach. W przypadku braku poprawy konieczna jest ponowna ocena zasadności kontynuacji leczenia. Preparat Epiduo Forte wykazuje wyższą skuteczność kliniczną w porównaniu do wersji o niższym stężeniu adapalenu (0,1%) u pacjentów z nasilonym trądzikiem.
adapalen z nadtlenkiem benzoilu, działania niepożądane, grudki i krostki, nadtlenek benzoilu, podrażnienie skóry, poprawa kliniczna, produkty niekomedogenne, skuteczność kliniczna, stosowanie miejscowe, terapia, trądzik o umiarkowanym nasileniu, trądzik pospolity, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaskórniki, zmiany trądzikowe - Leksykon substancji czynnych
Benzoilu nadtlenek – Wskazania do stosowania
Benzoilu nadtlenek jest substancją o właściwościach przeciwbakteryjnych i keratolitycznych, szeroko stosowaną w leczeniu trądziku pospolitego (Acne vulgaris). Preparaty zawierające benzoilu nadtlenek, takie jak Epiduo (adapalen 0,1% + benzoilu nadtlenek 2,5%) oraz Epiduo Forte (adapalen 0,3% + benzoilu nadtlenek 2,5%), są wskazane do miejscowego leczenia trądziku z zaskórnikami, grudkami i krostkami. Epiduo jest dopuszczony do stosowania u dorosłych, młodzieży oraz dzieci od 9. roku życia, natomiast Epiduo Forte, z wyższym stężeniem adapalenu, jest przeznaczony dla dorosłych i młodzieży od 12. roku życia, szczególnie w przypadku trądziku o większym nasileniu. Oba preparaty mają postać nieprzejrzystego żelu o barwie od białej do bladożółtej.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Klacid Uno
Stosowanie klarytromycyny (Klacid Uno 500 mg) wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w ciąży, pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek oraz u osób z ryzykiem wydłużenia odstępu QT i zaburzeń rytmu serca. Przedłużona terapia może prowadzić do rozwoju oporności bakterii i grzybów, a także do rzekomobłoniastego zapalenia jelit wywołanego przez Clostridioides difficile. Należy monitorować objawy uszkodzenia wątroby (np. żółtaczka, świąd, ciemna barwa moczu) oraz potencjalne zaburzenia słuchu i błędnika. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie klarytromycyny z kolchicyną, lowastatyną, symwastatyną oraz lekami wydłużającymi odstęp QT, a także z triazolowymi pochodnymi benzodiazepiny podawanymi dożylnie lub na błonę śluzową.
antybiotyk makrolidowy, cholestatyczne zapalenie wątroby, Clostridioides difficile, Corynebacterium minutissimum, czas protrombinowy, hipoglikemia, izoenzym CYP3A4, klarytromycyna, klindamycyna, miąższowe zapalenie wątroby, niewydolność wątroby, oporność krzyżowa, ostra uogólniona osutka krostkowa, pozaszpitalne zapalenie płuc, rabdomioliza, róża, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, szpitalne zapalenie płuc, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsade de pointes, trądzik pospolity, współczynnik INR, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Doxycyclinum Polfarmex 100 mg
Doxycyclinum Polfarmex, zawierający 100 mg doksycykliny (w postaci doksycykliny hyklanu) w kapsułkach twardych, jest antybiotykiem o szerokim spektrum działania, stosowanym w leczeniu licznych zakażeń bakteryjnych. Wskazania obejmują zakażenia układu oddechowego (np. zapalenie płuc wywołane przez Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, atypowe zapalenia płuc przez Mycoplasma pneumoniae), przewlekłe zapalenie oskrzeli, zapalenie zatok, zakażenia układu moczowego (m.in. Escherichia coli, Klebsiella spp., Enterobacter spp., Enterococcus faecalis), choroby przenoszone drogą płciową (Chlamydia trachomatis, Ureaplasma urealyticum, Haemophilus ducreyi, Calymmatobacterium granulomatis), a także biegunki podróżnych, ostrą jelitową pełzakowicę, cholerę oraz zakażenia oka (np. jaglica, wtrętowe zapalenie spojówek). Doksycyklina jest lekiem z wyboru w leczeniu riketsjoz, boreliozy z Lyme oraz innych chorób odkleszczowych i zakażeń tkanek miękkich wywołanych przez Clostridium spp. i Propionibacterium acnes. Ponadto, może być stosowana jako alternatywa w leczeniu kiły, rzeżączki, leptospirozy, zgorzeli gazowej i tężca oraz w terapii zakażeń takich jak bruceloza, dżuma, tularemia, malaria i zakażenia Pseudomonas pseudomallei.
antybiogram, antybiotyk beta-laktamowy, antybiotykooporność, badanie lekowrażliwości, biegunka podróżnych, borelioza z Lyme, Borrelia burgdorferi, Brucella, bruceloza, Calymmatobacterium granulomatis, Chlamydia psittaci, cholera, Clostridium, Coxiella burnetii, doksycykliny hyklan, dur plamisty, dżuma, Enterobacter, Enterococcus faecalis, Escherichia coli, Francisella tularensis, gorączka Gór Skalistych, gorączka Q, Haemophilus ducreyi, Haemophilus influenzae, jaglica, kiła, Klebsiella pneumoniae, leptospiroza, malaria, mycoplasma pneumoniae, nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej, papuzica, Propionibacterium acnes, przewlekłe zapalenie oskrzeli, rumień wędrujący, rzeżączka, Streptococcus pneumoniae, tężec, trądzik pospolity, tularemia, Ureaplasma urealyticum, Vibrio cholerae, wrzód miękki, wtrętowe zapalenie spojówek, Yersinia pestis, zakażenie bakteryjne, zakażenie Chlamydia trachomatis, zakażenie oka, zakażenie tkanek miękkich, zakażenie układu moczowego, zapalenie płuc, zapalenie płuc atypowe, zapalenie wsierdzia, zapalenie zatok, zgorzel gazowa, ziarniniak pachwinowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Klindacin T 10 mg/g
Klindacin T to miejscowy preparat w formie żelu zawierający 10 mg/g klindamycyny fosforanu, stosowany w leczeniu trądziku pospolitego o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, zwłaszcza z przewagą zmian zapalnych (grudki, krosty). Klindamycyna, jako antybiotyk linkosamidowy, hamuje wzrost Cutibacterium acnes, co redukuje stan zapalny w obrębie zmian trądzikowych. Preparat umożliwia uzyskanie wysokiego stężenia antybiotyku miejscowo, minimalizując ekspozycję ogólnoustrojową i ryzyko działań niepożądanych. Zalecany jest zarówno w monoterapii, jak i terapii skojarzonej z nadtlenkiem benzoilu, retinoidami miejscowymi lub kwasem azelainowym, a także jako terapia podtrzymująca po antybiotykach doustnych. Stosowanie preparatu powinno trwać minimum 6-8 tygodni, z aplikacją 2 razy dziennie na oczyszczoną i suchą skórę.
alergia kontaktowa, antybiotykoterapia systemowa, atopowe zapalenie skóry, choroba Leśniowskiego-Crohna, Cutibacterium acnes, fosforan klindamycyny, glikol propylenowy, kwas azelainowy, nadtlenek benzoilu, patogeneza trądziku, podrażnienie skóry, retinoidy miejscowe, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, terapia podtrzymująca, terapia skojarzona, trądzik piorunujący, trądzik pospolity, trądzik zapalny, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie jelit, zaskórniki - Leksykon substancji czynnych
Nadtlenek benzoilu – Przedawkowanie
Nadtlenek benzoilu, stosowany miejscowo w leczeniu trądziku pospolitego, występuje w preparatach złożonych, takich jak Benzacne Duo czy Duac, w stężeniach 30 mg/g lub 50 mg/g, często w połączeniu z klindamycyną (10 mg/g). Przedawkowanie miejscowe prowadzi do silnego podrażnienia skóry objawiającego się zaczerwienieniem, pieczeniem i łuszczeniem, co wymaga natychmiastowego zaprzestania aplikacji i leczenia objawowego. Wchłanianie systemowe nadtlenku benzoilu jest zazwyczaj minimalne, co ogranicza ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych, w przeciwieństwie do klindamycyny, która może wywołać objawy systemowe przy nadmiernym stosowaniu miejscowym. W przypadku doustnego spożycia preparatów zawierających nadtlenek benzoilu mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe podobne do tych obserwowanych po klindamycynie.
aplikacja miejscowa, Benzacne Duo, Duac, działanie ogólnoustrojowe, klindamycyna, Krajowe centrum informacji toksykologicznej, leczenie objawowe, leczenie trądziku, łuszczenie się skóry, nadtlenek benzoilu, podrażnienie skóry, stężenie systemowe, trądzik pospolity, wchłanianie systemowe, wrażliwość skóry, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaczerwienienie skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Aklief 50 mcg/g
Aklief to krem dermatologiczny zawierający trifaroten w stężeniu 50 mikrogramów/g, przeznaczony do miejscowego leczenia trądziku pospolitego (Acne vulgaris) u pacjentów od 12 roku życia. Lek jest wskazany w przypadkach nasilonych zmian trądzikowych obejmujących liczne zaskórniki, grudki i krosty, zlokalizowanych zarówno na twarzy, jak i tułowiu (klatka piersiowa, plecy, ramiona). Preparat może być stosowany jako monoterapia lub w ramach złożonego schematu leczenia, co pozwala na indywidualizację terapii w zależności od nasilenia zmian i odpowiedzi pacjenta. W skład kremu wchodzą także substancje pomocnicze, takie jak glikol propylenowy (300 mg/g) i etanol (50 mg/g), co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją tych składników.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dalacin C 300 mg
Klindamycyna, antybiotyk z grupy linkozamidów (kod ATC: J01FF01), działa bakteriostatycznie poprzez hamowanie syntezy białek bakteryjnych na poziomie podjednostki 50S rybosomu, co prowadzi do zahamowania translacji. Fosforan klindamycyny, stosowany jako prolek, ulega szybkiej hydrolizie do aktywnej formy w organizmie. Skuteczność terapeutyczna jest ściśle związana z czasem utrzymywania stężenia leku powyżej MIC (%T/MIC). Oporność na klindamycynę rozwija się głównie przez mutacje w miejscu wiązania na rRNA, metylację 23S rRNA, modyfikacje białek rybosomalnych, modyfikację antybiotyku oraz mechanizmy wypompowywania leku. Istotnym klinicznie zjawiskiem jest oporność indukowalna przez makrolidy (fenotyp MLSB) oraz całkowita oporność krzyżowa z linkomycyną. Oporność występuje częściej w szczepach MRSA i penicylinoopornych Streptococcus pneumoniae.
Bacteroides, bakteryjna waginoza, Chlamydia trachomatis, Clostridioides difficile, działanie bakteriostatyczne, EUCAST, fosforan klindamycyny, mechanizm oporności, minimalne stężenie hamujące, oporność indukowalna, oporność krzyżowa, Plasmodium falciparum, Pneumocystis jirovecii, podjednostka 50S rybosomu bakteryjnego, pozaszpitalne zapalenie płuc, spektrum przeciwdrobnoustrojowe, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, synteza ściany komórkowej bakterii, toksoplazmoza, Toxoplasma gondii, trądzik pospolity, translacja, zakażenie skóry i tkanek miękkich, zarodźce malarii - Leksykon substancji czynnych
Adapalen – Wskazania do stosowania
Adapalen, retinoid III generacji, jest skutecznym środkiem w miejscowym leczeniu trądziku pospolitego, szczególnie w postaciach zaskórnikowej (acne comedonica) oraz grudkowo-krostkowej (acne papulo-pustulosa). Preparaty monoterapeutyczne zawierające 1 mg/g adapalenu (Acnelec, Differin) są rekomendowane w łagodnym i umiarkowanym nasileniu choroby. W przypadku obecności zmian zapalnych lub bardziej zaawansowanego trądziku wskazane jest stosowanie preparatów złożonych, łączących adapalen z nadtlenkiem benzoilu, które wykazują działanie komedolityczne, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Do dyspozycji są m.in. Epiduo (0,1% adapalenu + 2,5% nadtlenku benzoilu) oraz Epiduo Forte (0,3% adapalenu + 2,5% nadtlenku benzoilu), z których ten drugi jest dedykowany pacjentom od 12. roku życia z bardziej nasilonymi zmianami zapalnymi. Belakne Combi (1 mg/g adapalenu + 25 mg/g nadtlenku benzoilu) jest alternatywą dla pacjentów od 9. roku życia.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Clindalin 10 mg/g
Clindalin w postaci żelu o stężeniu 10 mg/g (fosforan klindamycyny) jest wskazany do miejscowego leczenia trądziku pospolitego (acne vulgaris), szczególnie w postaciach z dominującym komponentem zapalnym, obejmującym grudki i krosty. Preparat działa przeciwbakteryjnie poprzez hamowanie syntezy białek bakteryjnych, co skutkuje zahamowaniem wzrostu Cutibacterium acnes – kluczowego patogenu w patogenezie trądziku. Żel o jednolitej, przeźroczystej konsystencji umożliwia łatwą aplikację i zapewnia wysokie stężenie substancji czynnej bezpośrednio w miejscu zmian, minimalizując jednocześnie ekspozycję ogólnoustrojową, co jest istotne w przewlekłej terapii dermatologicznej.
Cutibacterium acnes, dermatoza zapalna, działanie przeciwbakteryjne, fosforan klindamycyny, glikol propylenowy, klindamycyna, komponenta zapalna, linkozamidy, metylu parahydroksybenzoesan, nadwrażliwość, patogeneza trądziku, Propionibacterium acnes, terapia przeciwbakteryjna miejscowa, trądzik pospolity, zmiany trądzikowe - Leksykon substancji czynnych
Benzoilu nadtlenek – Właściwości farmakodynamiczne
Nadtlenek benzoilu jest substancją o wielokierunkowym mechanizmie działania, wykorzystywaną w terapii trądziku pospolitego, charakteryzującą się silnym działaniem przeciwbakteryjnym, keratolitycznym i złuszczającym. Jego lipofilność umożliwia penetrację do mieszków łojowo-włosowych, gdzie skutecznie redukuje kolonizację Cutibacterium acnes, w tym szczepów opornych na antybiotyki, poprzez wytwarzanie wolnych rodników tlenowych prowadzących do bakteriobójczego efektu. Działanie keratolityczne i złuszczające nadtlenku benzoilu przyczynia się do usuwania martwych komórek naskórka i zapobiegania powstawaniu zaskórników, co wspiera normalizację rogowacenia. W preparatach złożonych, takich jak Epiduo (adapalen 0,1% + nadtlenek benzoilu 2,5%) i Epiduo Forte (adapalen 0,3% + nadtlenek benzoilu 2,5%), synergistyczne połączenie mechanizmów działania obu substancji zwiększa skuteczność terapeutyczną, przyspieszając redukcję wykwitów zapalnych i niezapalnych oraz poprawiając wyniki kliniczne, zwłaszcza u pacjentów z umiarkowanym i ciężkim trądzikiem (IGA 3-4).
adapalen, badania farmakologiczne, Cutibacterium acnes, czynnik AP-1, działanie keratolityczne, działanie przeciwbakteryjne, działanie teratogenne, działanie uczulające, działanie złuszczające, farmakokinetyka, keratynizacja, leukocyty wielojądrzaste, mediatory stanu zapalnego, mieszki łojowo-włosowe, minimalne stężenie hamujące, nadtlenek benzoilu, oporność na antybiotyki, patogeneza trądziku, receptory jądrowe kwasu retynowego, receptory toll-podobne, substancja czynna, trądzik pospolity, wolne rodniki tlenowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Advantan 1 mg/g
Metyloprednizolonu aceponian w postaci emulsji na skórę (Advantan 1 mg/g) posiada liczne przeciwwskazania, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze. Preparat jest przeciwwskazany w przypadku infekcji skórnych bakteryjnych (w tym kiła i gruźlica), grzybiczych oraz wirusowych (np. ospa wietrzna, półpasiec), gdyż może maskować objawy i nasilać przebieg choroby. Ponadto, nie zaleca się stosowania u pacjentów z trądzikiem różowatym, trądzikiem pospolitym, okołowargowym zapaleniem skóry, owrzodzeniami, miejscowymi odczynami poszczepiennymi oraz chorobami zanikowymi skóry ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów i działań niepożądanych. Preparat jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 2 roku życia z powodu braku danych bezpieczeństwa i ryzyka ogólnoustrojowych działań niepożądanych wynikających z wysokiego stosunku powierzchni ciała do masy ciała.
atrofia skóry, bakteryjne zakażenie skóry, glikokortykosteroid miejscowy, gruźlica skóry, jaskra, kiła skórna, metyloprednizolon aceponian, nadwrażliwość, odczyn poszczepienny, okołowargowe zapalenie skóry, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ospa wietrzna, owrzodzenie skóry, półpasiec, rozstęp skórny, ścieńczenie naskórka, skóra właściwa, teleangiektazja, trądzik pospolity, trądzik posteroidowy, trądzik różowaty, wirusowa choroba skóry, zaćma, zakażenie grzybicze, zakażenie oportunistyczne, zakażenie skórne, zanikowa choroba skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Yaz 0,02 mg + 3 mg
Produkt leczniczy Yaz, klasyfikowany w grupie ATC G03AA12, zawiera drospirenon oraz etynyloestradiol i wykazuje wysoką skuteczność antykoncepcyjną, potwierdzoną wskaźnikiem Pearla wynoszącym 0,41 (górna granica 95% CI: 0,85) dla niepowodzenia metody oraz 0,80 (górna granica 95% CI: 1,30) uwzględniając błąd pacjenta. Mechanizm działania opiera się głównie na hamowaniu owulacji oraz zmianach endometrium. Schemat dawkowania 24-dniowy wykazuje lepszą supresję pęcherzyków jajnikowych i większy margines bezpieczeństwa w porównaniu do klasycznego 21-dniowego, co potwierdzono w badaniach klinicznych. Po zakończeniu terapii u 91,8% kobiet aktywność jajników wraca do stanu sprzed leczenia, co świadczy o odwracalności efektu antykoncepcyjnego. Drospirenon charakteryzuje się działaniem antyandrogennym i przeciwmineralokortykosteroidowym, bez właściwości estrogennych czy glikokortykosteroidowych, co nadaje mu profil zbliżony do naturalnego progesteronu i może być korzystne u pacjentek z tendencją do retencji płynów.
aktywność jajników, czynność owulacyjna, doustny produkt antykoncepcyjny, drospirenon, działanie antyandrogenne, działanie przeciwmineralokortykosteroidowe, endometrium, etynyloestradiol, hamowanie owulacji, investigator’s static global assessment, naturalny progesteron, pęcherzyk jajnikowy, progestagen i estrogen, retencja płynów, trądzik pospolity, wskaźnik Pearla, zmiana niezapalna, zmiana trądzikowa, zmiana zapalna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Duac (10 mg + 30 mg)/g
Preparat Duac w postaci żelu zawiera klindamycynę (10 mg/g) oraz nadtlenek benzoilu (30 mg/g) i jest wskazany do miejscowego leczenia trądziku pospolitego o nasileniu od lekkiego do umiarkowanego, zwłaszcza w przypadkach dominujących zmian zapalnych takich jak grudki, krosty i niewielkie guzy zapalne. Lek jest przeznaczony dla pacjentów dorosłych (powyżej 18 roku życia) oraz młodzieży od 12 roku życia. Stosowanie preparatu powinno być zgodne z wytycznymi dotyczącymi racjonalnej antybiotykoterapii, aby ograniczyć ryzyko narastania oporności bakteryjnej, zwłaszcza że klindamycyna jest antybiotykiem z grupy linkozamidów o działaniu przeciwbakteryjnym wobec bakterii beztlenowych, w tym Cutibacterium acnes.
antybiotyk, antybiotykooporność, antybiotykoterapia, bakterie beztlenowe, Cutibacterium acnes, dermatoza, działanie keratolityczne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, klindamycyna, leki przeciwbakteryjne, linkozamidy, nadtlenek benzoilu, oporność bakterii, Propionibacterium acnes, trądzik pospolity, zmiany trądzikowe, zmiany zapalne - Leksykon substancji czynnych
Adapalen – Działania niepożądane
Adapalen, miejscowo stosowany retinoid w terapii trądziku pospolitego, wywołuje najczęściej miejscowe działania niepożądane o charakterze skórnym, takie jak suchość, podrażnienie, pieczenie i rumień, które zwykle nasilają się w pierwszym tygodniu leczenia i następnie ustępują. Rzadziej obserwuje się kontaktowe zapalenie skóry, wyprysk, świąd, łuszczenie się naskórka, a także nasilenie trądziku. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko oparzeń miejscowych, które mogą mieć charakter powierzchowny lub, w rzadkich przypadkach, drugiego stopnia, a także na zaburzenia pigmentacji skóry (hiperpigmentacja i hipopigmentacja). Preparaty z adapalenem zwiększają wrażliwość skóry na promieniowanie UV, co wymaga stosowania ochrony przeciwsłonecznej o wysokim SPF oraz unikania nadmiernej ekspozycji na słońce.
adapalen, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, blizna, ból skóry, duszność, działanie niepożądane, hiperpigmentacja, hipopigmentacja, kontaktowe zapalenie skóry, kwas salicylowy, łuszczenie skóry, nadtlenek benzoilu, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk powiek, obrzęk skóry, oparzenie drugiego stopnia, oparzenie słoneczne, oparzenie w miejscu aplikacji, pęcherz skórny, pieczenie skóry, podrażnienie powiek, podrażnienie skóry, pokrzywka, promieniowanie UV, reakcja anafilaktyczna, reakcja skórna, retynoid, rumień, rumień powiek, środek złuszczający, sucha skóra, świąd, trądzik pospolity, ucisk w gardle, wyprysk z podrażnienia, zaburzenie pigmentacji