równowaga kwasowo-zasadowa
Równowaga kwasowo-zasadowa (ang. acid-base balance) to stan homeostazy, w którym organizm utrzymuje stałe stężenie jonów wodorowych (pH) we krwi i płynach ustrojowych. Prawidłowe pH krwi tętniczej wynosi 7,35-7,45, a każde odchylenie od tej wartości może prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych i fizjologicznych.
Utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej jest możliwe dzięki współdziałaniu trzech głównych mechanizmów: buforów chemicznych (głównie układ wodorowęglanowy HCO₃⁻/H₂CO₃), układu oddechowego (regulacja poziomu CO₂) oraz układu moczowego (wydalanie lub zatrzymywanie jonów H⁺ i HCO₃⁻). Zaburzenia tej równowagi dzieli się na kwasice (pH < 7,35) i zasadowice (pH > 7,45), które dodatkowo klasyfikuje się jako metaboliczne lub oddechowe.
Diagnostyka zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej opiera się na badaniu gazometrii krwi tętniczej, które obejmuje oznaczanie pH, pCO₂, HCO₃⁻, BE (nadmiar zasad) oraz pO₂. Interpretacja wyników wymaga analizy parametrów pierwotnych oraz mechanizmów kompensacyjnych uruchamianych przez organizm. Prawidłowa ocena tych zaburzeń jest kluczowa w postępowaniu z pacjentami w stanie krytycznym, szczególnie z niewydolnością oddechową, nerek czy w przypadku zatruć.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Carmustine Waymade 100 mg
Carmustine Waymade to lek przeciwnowotworowy z grupy nitrozomoczników, dostępny w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji, zawierający 100 mg karmustyny. Po rekonstytucji i rozcieńczeniu, 1 mL roztworu zawiera 3,3 mg substancji czynnej, a pH gotowego roztworu mieści się w zakresie 4,0–6,8. Lek charakteryzuje się silnym działaniem mielosupresyjnym, co wymaga szczególnej ostrożności w ocenie stanu układu krwiotwórczego pacjenta przed rozpoczęciem terapii. Preparat zawiera również 3 mL bezwodnego etanolu (2,37 g) w fiolce rozpuszczalnika, co może stanowić przeciwwskazanie u osób z nadwrażliwością na alkohol.
depresja szpiku kostnego, etanol bezwodny, karmienie piersią, karmustyna, mielosupresja, nadwrażliwość na substancję czynną, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, nitrozomocznik, postać farmaceutyczna, przenikanie leku do mleka, rekonstytucja leku, równowaga kwasowo-zasadowa, układ krwiotwórczy, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia funkcji nerek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Enema
Produkt leczniczy ENEMA wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej, takich jak hipernatremia, hiperfosfatemia, hipokalcemia, hipokaliemia oraz kwasica. W przypadku braku wypróżnienia w ciągu 5 minut od podania, krwawienia z odbytu lub nasilonych skurczów jelit, należy natychmiast przerwać stosowanie leku i skonsultować się z lekarzem. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, stosujących leki moczopędne, ze sztucznym odbytem, zaburzeniami równowagi jonowej, wodobrzuszem, zmianami błony śluzowej odbytnicy, a także osoby osłabione i w podeszłym wieku. U dzieci powyżej 3 lat ENEMA stosuje się wyłącznie pod nadzorem lekarskim, z zachowaniem szczególnej ostrożności u dzieci do 5 lat.
gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperfosfatemia, hipernatremia, hipokalcemia, hipokaliemia, krwawienie z odbytu, kwasica, lek moczopędny, odwodnienie, owrzodzenie, płynny stolec, przewlekłe zaparcie, równowaga kwasowo-zasadowa, skurcz jelit, środek przeczyszczający, sztuczny odbyt, wodobrzusze, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie równowagi jonowej - Leksykon leków
Przedawkowanie – Atenolol Sanofi 25 25 mg
Przedawkowanie atenololu, selektywnego antagonisty receptorów β1-adrenergicznych, prowadzi do poważnych zaburzeń układu sercowo-naczyniowego i oddechowego, wymagających natychmiastowej hospitalizacji. Charakterystyczne objawy to bradykardia, niedociśnienie tętnicze, ostra niewydolność serca, skurcz oskrzeli oraz zaburzenia przewodzenia zatokowego. Bradykardia może wymagać podania atropiny (1-2 mg i.v.) lub elektrostymulacji serca, natomiast niedociśnienie i wstrząs leczone są transfuzją osocza i lekami wazopresyjnymi. W ciężkich przypadkach stosuje się glukagon (10 mg i.v. w bolusie, następnie 1-10 mg/h w infuzji) lub dobutaminę jako inotrop dodatni. Skurcz oskrzeli, szczególnie u pacjentów z astmą lub POChP, wymaga podania krótko działających beta-2-mimetyków (np. salbutamolu), cholinolityków i glikokortykosteroidów.
antagonista receptorów β1-adrenergicznych, atropina, beta-2-mimetyk, blok serca, bradykardia, dobutamina, działanie beta-adrenolityczne, glikokortykosteroid, glukagon, hemodializa, hemoperfuzja, hipoperfuzja narządowa, lek cholinolityczny, lek inotropowy dodatni, lek wazopresyjny, monitorowanie EKG, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, niewydolność wielonarządowa, ostra niewydolność serca, płukanie żołądka, POChP, równowaga kwasowo-zasadowa, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, stymulator serca, transfuzja osocza, węgiel aktywowany, węzeł zatokowo-przedsionkowy, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie oddechowe, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie zatokowe, zastój w krążeniu płucnym - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Duosol zawierający 4 mmol/l potasu –
Produkt leczniczy Duosol to roztwór do hemofiltracji zawierający 4 mmol/l potasu, zaprojektowany do substytucji kluczowych składników osocza utraconych podczas procedury hemofiltracji. Skład roztworu odzwierciedla fizjologiczne stężenia elektrolitów: Na 140 mmol/l, K 4,0 mmol/l, Ca 1,5 mmol/l, Mg 0,5 mmol/l, Cl 113 mmol/l, HCO3 35 mmol/l oraz glukozę 5,6 mmol/l (1,0 g/l). Roztwór charakteryzuje się osmolarnością około 300 mOsm/l, zbliżoną do osocza (285-295 mOsm/l), oraz pH w zakresie 7,0-8,0, co zapewnia kompatybilność z krwią pacjenta i minimalizuje ryzyko zaburzeń osmotycznych i kwasowo-zasadowych. Ze względu na wyłącznie fizjologiczny skład, nie przeprowadzono standardowych badań toksykologicznych, co jest uzasadnione charakterem i przeznaczeniem produktu.
badanie toksykologiczne, funkcja nerwowo-mięśniowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, krzepnięcie krwi, kurczliwość mięśni, ocena przedkliniczna, osmolarność, osmolarność osocza, pH osocza, płyn pozakomórkowy, płyn wewnątrzkomórkowy, procedura hemofiltracji, przewodnictwo nerwowe, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do hemofiltracji, skład osocza, substytucja składników, wodorowęglan, zaburzenie osmotyczne - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Optilyte –
Optilyte to roztwór do infuzji zawierający elektrolity: Na+ 141 mmol/l, CH3COO- 34 mmol/l, C6H5O7 3 mmol/l, Ca2+ 2 mmol/l, K+ 5 mmol/l, Mg2+ 1 mmol/l oraz Cl- 109 mmol/l, o osmolarności 295 mOsmol/l i pH 5,5-7,5. Preparat ten służy do wyrównywania zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego (ChPL), Optilyte nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługi maszyn, co wynika z jego farmakologicznego profilu i braku działania psychomotorycznego. Roztwór jest przezroczystym, bezbarwnym płynem do infuzji dożylnej, stosowanym w celu korekty zaburzeń elektrolitowych bez ryzyka upośledzenia funkcji poznawczych i motorycznych.
antydepresanty, benzodiazepiny, charakterystyka produktu leczniczego, chlorek magnezu, chlorek potasu, chlorek sodu, chlorek wapnia, compliance, cytrynian sodu, elektrolity, gospodarka wodno-elektrolitowa, infuzja dożylna, lek przeciwbólowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpadaczkowy, miorelaksant, neuroleptyki, octan sodu, opioid, ordynacja leku, osmolarność, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór elektrolitowy, sprawność psychomotoryczna, zaburzenia elektrolitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Calperos 1000
Preparat Calperos, dostępny w dawkach 500 mg (zawierający 200 mg jonów wapnia) oraz 1000 mg (400 mg jonów wapnia) w postaci węglanu wapnia, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek. Konieczne jest systematyczne monitorowanie kalcemii i fosfatemii w celu uniknięcia hiperkalcemii oraz zachowania równowagi wapniowo-fosforanowej. U pacjentów z chorobami serca, zwłaszcza przyjmujących glikozydy naparstnicy, stosowanie Calperos jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko interakcji i nasilenia kardiotoksyczności. Wysokie dawki preparatu zwiększają ryzyko hiperkalcemii, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu witaminy D, tiazydowych leków moczopędnych oraz spożywaniu produktów bogatych w wapń, co może prowadzić do zaburzeń czynności nerek i zespołu mleczno-alkalicznego.
choroba serca, działanie kardiotoksyczne, fosfatemia, glikozyd naparstnicy, hiperkalcemia, indygotyna, kalcemia, przewlekła niewydolność nerek, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga wapniowo-fosforanowa, stężenie fosforanów, stężenie kreatyniny, stężenie mocznika, stężenie wapnia, tiazydowy lek moczopędny, węglan wapnia, witamina D, zaburzona czynność nerek, zespół mleczno-alkaliczny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Metformin Medreg 1000 mg
Przedawkowanie metforminy, nawet w dawkach do 85 g, nie wywołuje typowo hipoglikemii, co stanowi istotny element diagnostyczny. Głównym zagrożeniem klinicznym jest rozwój kwasicy mleczanowej, charakteryzującej się nadmiernym gromadzeniem mleczanów, zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej, przyspieszonym oddechem, bólami brzucha oraz zaburzeniami świadomości. Objawy takie jak nudności, wymioty, bóle brzucha oraz zaburzenia świadomości mogą wskazywać na rozwijającą się kwasicę mleczanową, szczególnie przy współistnieniu innych czynników ryzyka. Kwasica mleczanowa może wystąpić nawet przy dawkach mniejszych niż 85 g metforminy chlorowodorku, co podkreśla konieczność szybkiego rozpoznania i interwencji.
ból brzucha, doustny lek przeciwcukrzycowy, gromadzenie mleczanów, hemodializa, hipoglikemia, kwasica mleczanowa, metformina chlorowodorek, nudności i wymioty, przedawkowanie metforminy, przyspieszony oddech, równowaga kwasowo-zasadowa, stan zagrożenia życia, stężenie glukozy we krwi, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenia świadomości - Leksykon leków
Przedawkowanie – Clozapine Aristo 100 mg
Przedawkowanie klozapiny stanowi poważne zagrożenie życia z około 12% śmiertelnością, głównie z powodu niewydolności serca i zachłystowego zapalenia płuc. Dawki toksyczne różnią się w zależności od wcześniejszej ekspozycji na lek: dawki powyżej 2000 mg są często śmiertelne, jednak u osób nieprzyjmujących wcześniej klozapiny już 400 mg może wywołać śpiączkę i zagrażające życiu stany. U dzieci dawki 50-200 mg mogą powodować silne działanie uspokajające lub śpiączkę, choć nie odnotowano zgonów. Objawy przedawkowania są wielosystemowe i obejmują zaburzenia neurologiczne (senność, letarg, śpiączka od 400 mg), autonomiczne (nadmierne wydzielanie śliny, rozszerzenie źrenic), układu krążenia (niedociśnienie od 400 mg, zapaść powyżej 2000 mg, arytmie) oraz oddechowego (zachłystowe zapalenie płuc, niewydolność oddechowa przy dawkach >2000 mg).
arefleksja, arytmia serca, częstoskurcz, dawka toksyczna, dializa otrzewnowa, drgawka, duszność, hemodializa, hiperrefleksja, hipotonia, klozapina, letarg, majaczenie, niedociśnienie, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, objawy pozapiramidowe, omamy, płukanie żołądka, równowaga elektrolitowa, równowaga kwasowo-zasadowa, rozszerzenie źrenic, senność, śpiączka, technika nerkozastępcza, węgiel aktywny, zaburzenie termoregulacji, zachłystowe zapalenie płuc, zapaść - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Voluven 10%
Voluven 10% to roztwór poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi (HES) o stężeniu 10% (100 g/l), średniej masie cząsteczkowej 130 000 Da i stopniu podstawienia 0,38–0,45, zawierający 0,9% chlorku sodu (9 g/l) oraz elektrolity Na⁺ i Cl⁻ w stężeniu 154 mmol/l, o pH 4,0–5,5 i osmolarności 308 mOsm/l. Produkt wymaga ścisłego monitorowania hemodynamicznego, elektrolitowego oraz funkcji nerek podczas infuzji, ze względu na ryzyko reakcji anafilaktoidalnych, uszkodzenia nerek i zaburzeń krzepnięcia. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek, wątroby, zaburzeniami krzepnięcia oraz u osób z hipowolemią, unikając przeciążenia płynami i nadmiernej hemodylucji. Stosowanie HES jest przeciwwskazane u pacjentów poddawanych terapii nerkozastępczej oraz podczas operacji na otwartym sercu z krążeniem pozaustrojowym ze względu na zwiększone ryzyko krwawień.
hipowolemnia, krążenie pozaustrojowe, monitorowanie czynności nerek, monitorowanie hemodynamiki, objętość wewnątrznaczyniowa, parametr krzepnięcia krwi, poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia, przeciążenie płynami, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, równowaga elektrolitowa, równowaga kwasowo-zasadowa, terapia nerkozastępcza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia krwi - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Diuver
Leczenie torasemidem wymaga wstępnej korekty zaburzeń wodno-elektrolitowych, takich jak hipokaliemia, hiponatremia oraz hipowolemia, a także eliminacji przyczyn zaburzeń mikcji. Podczas terapii produktem Diuver konieczne jest regularne monitorowanie parametrów laboratoryjnych, w tym gospodarki wodno-elektrolitowej, stężenia glukozy, kwasu moczowego, kreatyniny, profilu lipidowego oraz morfologii krwi. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z ryzykiem hiperurykemii, skazy moczanowej oraz cukrzycą, u których kontrola stężenia kwasu moczowego i glukozy jest kluczowa dla bezpieczeństwa terapii.
antybiotyk aminoglikozydowy, brak laktazy, cefalosporyna, cukrzyca, czynnik nefrotoksyczny, erytrocyty, glikozyd naparstnicy, glukokortykosteroid, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, kreatynina, kwas moczowy, mineralokortykosteroid, morfologia krwi, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, poziom glukozy, profil lipidowy, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga wodno-elektrolitowa, skaza moczanowa, torasemid, trombocyty, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Sodu glukonian – Dawkowanie i sposób podawania
Sodu glukonian w stężeniu 5,02 g/l (23 mmol/l, 23 mEq/l) jest kluczowym składnikiem roztworu do infuzji Plasmalyte, charakteryzującego się izoosmolalnością około 295 mOsm/l i pH 6,5-8,0, zbliżonym do fizjologicznego 7,4. Roztwór ten, zawierający zbilansowany skład elektrolitowy, może być podawany do żyły obwodowej, a dawkowanie i szybkość infuzji powinny być indywidualizowane w zależności od wieku, masy ciała oraz stanu klinicznego pacjenta, z uwzględnieniem szczególnych wskazań, takich jak oparzenia, zabiegi chirurgiczne czy urazy. Standardowa dawka dla dorosłych i młodzieży (≥12 lat) wynosi 500 ml do 3 litrów na 24 godziny, z typową szybkością około 40 ml/kg mc/24h, natomiast w trakcie zabiegów chirurgicznych szybkość może wzrosnąć do około 15 ml/kg mc/godz. U osób w podeszłym wieku konieczna jest szczególna ostrożność ze względu na ryzyko chorób współistniejących i interakcji lekowych. U dzieci dawkowanie jest dostosowane do masy ciała, z podziałem na grupy 0-10 kg, 10-20 kg oraz >20 kg, z odpowiednio zmniejszonymi szybkościami infuzji (6-8, 4-6, 2-4 ml/kg mc/godz.).
agonista wazopresyny, aseptyka, elektrolity w roztworze, izoosmolalność, jon glukonianu, osmolarność, płynoterapia dożylna, płynoterapia pediatryczna, podanie dożylne, równowaga elektrolitowa, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga płynów, roztwór do infuzji, sodu glukonian, stężenie elektrolitów, uzupełnianie płynów, wydzielanie wazopresyny, zator powietrzny, zespół SIADH - Leksykon substancji czynnych
Cytrynian sodu – Przedawkowanie
Cytrynian sodu, będący substancją czynną leku Citrolyt, występuje w granulacie w stężeniu 39,1 g/100 g, co odpowiada 0,98 g w dawce 2,5 g oraz 1,96 g w dawce 5,0 g granulatu. Preparat zawiera także potasu cytrynian jednowodny i kwas cytrynowy jednowodny, co może wpływać na złożoność obrazu klinicznego w przypadku przedawkowania. Objawy ostrego przedawkowania obejmują kołatanie serca, obrzęk kończyn, zaburzenia rytmu serca (bradykardia <60/min lub tachykardia >100/min) oraz zaburzenia równowagi, wynikające głównie z zaburzeń elektrolitowych i ich wpływu na układ sercowo-naczyniowy i nerwowy. W diagnostyce i monitorowaniu kluczowe jest badanie EKG, kontrola ciśnienia tętniczego oraz stężenia sodu i potasu w surowicy, a także ocena równowagi kwasowo-zasadowej.
bradykardia, Citrolyt, cytrynian sodu, cytrynian sodu dwuwodny, EKG, gospodarka wodno-elektrolitowa, interwencja medyczna, kołatanie serca, kwas cytrynowy jednowodny, lek beta-adrenolityczny, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, obrzęk kończyn, potasu cytrynian jednowodny, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór doustny, stężenie elektrolitów, tachykardia, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia równowagi, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Glukoza 40 Braun 400 mg/ml
Glukoza 40 Braun to roztwór do infuzji o wysokim stężeniu glukozy (400 mg/ml) i wysokiej osmolarności teoretycznej (2200 mOsm/l), stosowany w warunkach szpitalnych. Głównym działaniem niepożądanym jest hiponatremia związana z leczeniem szpitalnym, charakteryzująca się obniżeniem stężenia sodu w surowicy poniżej 135 mmol/l. Hiponatremia może prowadzić do encefalopatii hiponatremicznej, poważnego powikłania neurologicznego objawiającego się zaburzeniami świadomości, drgawkami i ryzykiem śpiączki, które stanowi bezpośrednie zagrożenie życia i może skutkować nieodwracalnym uszkodzeniem mózgu lub zgonem. Mechanizm hiponatremii wiąże się z przemieszczaniem się wody do przestrzeni zewnątrzkomórkowej i rozcieńczeniem sodu w osoczu, co jest szczególnie istotne przy braku odpowiedniej suplementacji elektrolitów.
elektrolity surowicy, encefalopatia hiponatremiczna, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiponatremia, hiponatremia szpitalna, obrzęk mózgu, osmolarność, parametry laboratoryjne, przemieszczanie płynów, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór glukozy, roztwór infuzyjny, stan krytyczny pacjenta, zaburzenia czynności nerek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Woda do wstrzykiwań Fresenius
Woda do wstrzykiwań Fresenius, stosowana jako rozpuszczalnik do leków parenteralnych, wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa ze względu na ryzyko hemolizy i zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej. Podawanie dożylne samej wody do wstrzykiwań jest dopuszczalne tylko w objętości poniżej 50 ml; przekroczenie tej wartości wymaga rozcieńczenia roztworem izotonicznym NaCl 0,9% lub glukozy 5% w stosunku co najmniej 1:1, aby zapewnić minimalną osmolarność roztworu na poziomie ≥50% normalnej osmolarności osocza. Woda charakteryzuje się pH w zakresie 5,0–7,0 i jest wolna od dodatków, co wymaga monitorowania parametrów morfologicznych krwi, zwłaszcza wskaźników hemolizy, równowagi kwasowo-zasadowej oraz bilansu płynów podczas terapii.
bilans płynów, hemoliza wewnątrznaczyniowa, izotoniczny roztwór NaCl, kontaminacja mikrobiologiczna, lek parenteralny, osmolarność osocza, osmolarność roztworu, parametr fizykochemiczny, parametr gazometryczny, parametry morfologiczne krwi, pH krwi, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór glukozy, substancja pomocnicza, technika aseptyczna, woda do wstrzykiwań, zakres pH - Leksykon substancji czynnych
Kwas cytrynowy – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kwas cytrynowy, stosowany w preparatach do oczyszczania jelita oraz leczenia kamicy moczanowej, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej, zwłaszcza u pacjentów wrażliwych, wyniszczonych lub z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min). Zaleca się monitorowanie stanu klinicznego oraz kontrolę stężenia elektrolitów (potasu, sodu) i parametrów równowagi kwasowo-zasadowej. Wskazane jest nawodnienie pacjenta na poziomie 2-2,5 litra/dobę, z uzupełnianiem strat wody w przypadku pocenia, wymiotów czy odwodnienia (łagodne: 1-5% utraty masy ciała; ciężkie: >5%). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością serca (klasy III/IV NYHA), leczonych glikozydami naparstnicy, z nadciśnieniem tętniczym, obrzękami, niewydolnością nerek oraz stosujących diety ograniczające potas lub sód. Preparaty mogą wpływać na wchłanianie innych leków i wywoływać działania niepożądane, w tym ciężkie zapalenie jelita grubego i owrzodzenia przewodu pokarmowego, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków przeczyszczających o działaniu stymulującym.
arytmia, glikozyd naparstnicy, hipolowemia, kamica moczanowa, klirens kreatyniny, kortykosteroid, krwawienie z odbytu, kwas cytrynowy, lek moczopędny, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienne zapalenie jelita grubego, niestabilna choroba wieńcowa, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność serca, odruch gardłowy, odruch wazowagalny, odwodnienie, ostry zawał serca, padaczka, równowaga kwasowo-zasadowa, sonda nosowo-żołądkowa, stężenie elektrolitów, upośledzenie czynności nerek, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zaburzenie świadomości, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zapalenie jelita grubego