Przedawkowanie
Cytrynian sodu

Cytrynian sodu, będący substancją czynną leku Citrolyt, występuje w granulacie w stężeniu 39,1 g/100 g, co odpowiada 0,98 g w dawce 2,5 g oraz 1,96 g w dawce 5,0 g granulatu. Preparat zawiera także potasu cytrynian jednowodny i kwas cytrynowy jednowodny, co może wpływać na złożoność obrazu klinicznego w przypadku przedawkowania. Objawy ostrego przedawkowania obejmują kołatanie serca, obrzęk kończyn, zaburzenia rytmu serca (bradykardia <60/min lub tachykardia >100/min) oraz zaburzenia równowagi, wynikające głównie z zaburzeń elektrolitowych i ich wpływu na układ sercowo-naczyniowy i nerwowy. W diagnostyce i monitorowaniu kluczowe jest badanie EKG, kontrola ciśnienia tętniczego oraz stężenia sodu i potasu w surowicy, a także ocena równowagi kwasowo-zasadowej.

Przedawkowanie cytrynianu sodu

Cytrynian sodu jest substancją czynną występującą w leku Citrolyt, który jest dostępny w postaci granulatu do sporządzania roztworu doustnego. W preparacie tym cytrynian sodu dwuwodny (Natrii citras) występuje w ilości 39,1 g na 100 g granulatu, co stanowi 0,98 g w dawce 2,5 g granulatu oraz 1,96 g w dawce 5,0 g granulatu. Warto zaznaczyć, że lek ten zawiera również potasu cytrynian jednowodny oraz kwas cytrynowy jednowodny jako pozostałe substancje czynne. 1

Objawy przedawkowania

W przypadku ostrego przedawkowania cytrynianu sodu, który jest składnikiem leku Citrolyt, mogą wystąpić charakterystyczne objawy kliniczne wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Objawy te związane są głównie z zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego oraz układu nerwowego. 2

Pacjenci, którzy przedawkowali cytrynian sodu, mogą doświadczać następujących objawów klinicznych:

  • Kołatanie serca – nieprawidłowe odczuwanie bicia własnego serca, które może być zbyt szybkie, zbyt mocne lub nieregularne
  • Obrzęk kończyn – nadmierne gromadzenie się płynu w tkankach, najczęściej widoczne w obrębie kończyn dolnych
  • Zaburzenia rytmu serca – mogą objawiać się zarówno zmniejszeniem, jak i zwiększeniem częstości akcji serca (tętna)
  • Zaburzenia równowagi – trudności w utrzymaniu prawidłowej postawy ciała, zawroty głowy, niestabilność podczas chodzenia lub stania

3

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania cytrynianu sodu nie istnieje specyficzna odtrutka. Leczenie przedawkowania opiera się głównie na terapii objawowej, która powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz nasilenia objawów klinicznych. 4

Postępowanie terapeutyczne w przedawkowaniu cytrynianu sodu powinno uwzględniać:

  • Monitorowanie funkcji układu sercowo-naczyniowego, ze szczególnym uwzględnieniem rytmu serca oraz ciśnienia tętniczego
  • Leczenie objawowe zaburzeń rytmu serca (w zależności od typu zaburzenia – tachykardia czy bradykardia)
  • Kontrola gospodarki wodno-elektrolitowej, w tym stężenia sodu i potasu w surowicy
  • W przypadku obrzęków – zastosowanie odpowiednich leków moczopędnych
  • W ciężkich przypadkach – hospitalizacja i intensywny nadzór medyczny

5

Tabela objawów przedawkowania cytrynianu sodu

Objaw przedawkowania Opis kliniczny Mechanizm powstawania Postępowanie terapeutyczne
Kołatanie serca Subiektywne odczucie nieprawidłowej akcji serca; pacjent może odczuwać przyspieszone, zbyt mocne lub nieregularne bicie serca Zaburzenia elektrolitowe wpływające na przewodnictwo elektryczne w mięśniu sercowym Monitorowanie EKG, leczenie przyczynowe zaburzeń rytmu, w razie potrzeby leki przeciwarytmiczne
Obrzęk kończyn Widoczne powiększenie objętości kończyn, najczęściej dolnych, z towarzyszącym uczuciem ciężkości i napięcia Zatrzymanie sodu i wody w organizmie, zaburzenia ciśnienia onkotycznego Leki moczopędne, uniesienie kończyn, monitorowanie bilansu płynów
Zmniejszenie tętna (bradykardia) Spowolnienie rytmu serca poniżej 60 uderzeń na minutę, z możliwymi objawami osłabienia, zawrotów głowy Wpływ nadmiaru cytrynianu na układ przewodzący serca Monitorowanie EKG, w ciężkich przypadkach atropina, czasowa stymulacja
Zwiększenie tętna (tachykardia) Przyspieszenie rytmu serca powyżej 100 uderzeń na minutę, możliwe uczucie niepokoju, duszności Reakcja autonomicznego układu nerwowego na zaburzenia elektrolitowe Leki beta-adrenolityczne, monitoring hemodynamiczny, leczenie przyczynowe
Zaburzenia równowagi Zawroty głowy, niepewność chodu, zaburzenia koordynacji ruchowej, możliwe upadki Wpływ zaburzeń elektrolitowych na ośrodkowy układ nerwowy Zapewnienie bezpieczeństwa pacjenta, rehabilitacja, leczenie przyczynowe zaburzeń elektrolitowych

6

Specyfika przedawkowania w leku Citrolyt

Należy pamiętać, że Citrolyt zawiera nie tylko cytrynian sodu, ale również potasu cytrynian jednowodny oraz kwas cytrynowy jednowodny. W przypadku przedawkowania tego konkretnego produktu leczniczego, obraz kliniczny może być złożony i wynikać z działania wszystkich trzech substancji czynnych. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwe zaburzenia gospodarki potasowej, które mogą dodatkowo nasilać objawy kardiologiczne. 7

W przypadku podejrzenia przedawkowania leku Citrolyt, zaleca się:

  • Natychmiastową konsultację z lekarzem lub zgłoszenie do oddziału ratunkowego
  • Monitorowanie parametrów życiowych, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji układu sercowo-naczyniowego
  • Kontrolę laboratoryjną stężenia elektrolitów (zwłaszcza sodu i potasu)
  • Ocenę równowagi kwasowo-zasadowej
  • Leczenie objawowe zgodnie z aktualnym stanem klinicznym pacjenta

8 9

Wnioski kliniczne

Przedawkowanie cytrynianu sodu, szczególnie w kontekście leku Citrolyt, wymaga czujności klinicznej i szybkiego działania terapeutycznego. Ze względu na brak specyficznej odtrutki, leczenie ma charakter objawowy i wspierający. Niezwykle istotne jest monitorowanie funkcji układu sercowo-naczyniowego oraz równowagi wodno-elektrolitowej. Należy pamiętać, że objawy mogą być różnorodne i obejmować zarówno zaburzenia rytmu serca (bradykardia lub tachykardia), jak również obrzęki i zaburzenia neurologiczne w postaci zaburzeń równowagi. 10

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl