Przeciwwskazania stosowania
Cytrynian sodu

Przeciwwskazania stosowania cytrynianu sodu

Cytrynian sodu, jako jedna z substancji czynnych zawartych w produktach leczniczych takich jak Citrolyt, podlega ścisłym ograniczeniom stosowania w określonych sytuacjach klinicznych. Przeciwwskazania do jego stosowania wynikają zarówno z właściwości samej substancji, jak i z interakcji z innymi stanami chorobowymi pacjenta. ¹

Nadwrażliwość i nietolerancje

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania cytrynianu sodu jest nadwrażliwość na tę substancję czynną lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. W przypadku preparatu Citrolyt należy zwrócić szczególną uwagę na obecność żółcieni pomarańczowej (E 110), która może wywoływać reakcje alergiczne u osób wrażliwych. ^{2 3}

Schorzenia układu moczowego

Cytrynian sodu jest przeciwwskazany u pacjentów z określonymi schorzeniami układu moczowego. Należy odradzić jego stosowanie w przypadku:

• Kamicy dróg moczowych o mieszanym składzie, szczególnie fosforanowo-amonowo-magnezowej
• Zakażeń dróg moczowych
• Alkalozą metaboliczną
• Oligurią i anurią

⁴

Zaburzenia czynności nerek

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Przeciwwskazaniem do stosowania cytrynianu sodu jest hiperkaliemia (hiperpotasemia) współistniejąca z przewlekłą niewydolnością nerek przebiegającą z azotemią lub oligurią (wartość GFR<0,7 ml/minutę). Ponadto, nie należy podawać tej substancji pacjentom z ostrym odwodnieniem, ze względu na potencjalne ryzyko pogłębienia zaburzeń elektrolitowych. ⁵

Schorzenia układu pokarmowego

Stosowanie cytrynianu sodu jest przeciwwskazane w przypadku schorzeń układu pokarmowego takich jak:

• Czynna choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy
• Stany zapalne żołądka i dwunastnicy
• Zaburzenia czynności wątroby

⁶

Przeciwwskazane jest również stosowanie cytrynianu sodu u pacjentów, u których prowadzone jest leczenie lekami zmniejszającymi perystaltykę jelit lub gdy obserwuje się zwolniony pasaż jelitowy. W takich przypadkach mogłoby dojść do kumulacji substancji i nasilenia jej działań niepożądanych. ⁷

Schorzenia układu krążenia

Cytrynian sodu jest przeciwwskazany u pacjentów z następującymi schorzeniami układu sercowo-naczyniowego:

• Niewydolność serca po przebytym zawale serca
• Choroba niedokrwienna serca
• Niekontrolowane nadciśnienie tętnicze
• Choroby, w których wskazane jest ograniczenie podawania sodu

⁸

Zaburzenia metaboliczne

W przypadku niewyrównanej cukrzycy stosowanie cytrynianu sodu jest przeciwwskazane ze względu na potencjalne ryzyko zaburzenia gospodarki elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Również zatrucie glinem stanowi przeciwwskazanie do podawania tej substancji. ⁹

Interakcje lekowe

Nie należy stosować cytrynianu sodu jednocześnie z produktami zawierającymi potas i produktami leczniczymi moczopędnymi oszczędzającymi potas. Takie połączenie może prowadzić do niebezpiecznego wzrostu stężenia potasu w surowicy krwi (hiperkaliemii). ¹⁰

Ciąża i karmienie piersią

Cytrynian sodu zawarty np. w preparacie Citrolyt może być stosowany w okresie ciąży i karmienia piersią jedynie w przypadku zdecydowanej konieczności do suplementacji, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu. Standardowo jednak należy uznać ciążę i okres karmienia piersią za przeciwwskazanie do stosowania cytrynianu sodu. ¹¹

Skład preparatów z cytrynianem sodu

Warto odnotować, że cytrynian sodu występuje w preparatach leczniczych najczęściej w połączeniu z innymi substancjami czynnymi. Na przykład w preparacie Citrolyt jest on połączony z cytrynianem potasu i kwasem cytrynowym. Poniższa tabela przedstawia dokładny skład preparatu Citrolyt: ¹²

^13
14
15
16

Cytrynian sodu w formie dwuwodnej (Natrii citras) stanowi 39,1% składu preparatu Citrolyt, co należy uwzględnić przy rozpatrywaniu przeciwwskazań do stosowania tej substancji. Szczególnie istotne jest to u pacjentów z chorobami, w których wskazane jest ograniczenie podawania sodu. ^{17 18}