niedrożność porażenna jelit

Niedrożność porażenna jelit (ileus) to stan kliniczny charakteryzujący się zaburzeniem motoryki przewodu pokarmowego bez mechanicznej przeszkody, prowadzący do upośledzenia pasażu treści jelitowej. W przeciwieństwie do niedrożności mechanicznej, w porażennej dochodzi do zastoju treści jelitowej na skutek zahamowania perystaltyki jelit.

Najczęstsze przyczyny niedrożności porażennej obejmują: zabiegi operacyjne w obrębie jamy brzusznej, zapalenie otrzewnej, urazy brzucha, zaburzenia metaboliczne (hipokaliemia, hiponatremia), stosowanie niektórych leków (opioidów, antycholinergików, blokerów kanału wapniowego), choroby neurologiczne oraz ciężkie infekcje ogólnoustrojowe. Stan ten może również towarzyszyć chorobom układowym, takim jak mocznica czy porfiria.

Objawy kliniczne niedrożności porażennej jelit to wzdęcie brzucha, nudności, wymioty, brak oddawania gazów i stolca oraz bóle brzucha o charakterze kolkowym. W badaniu przedmiotowym stwierdza się rozdęcie brzucha, osłabienie lub brak perystaltyki oraz tkliwość przy palpacji. Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej, tomografię komputerową), które ukazują rozdęte pętle jelitowe z poziomami płynu.

Leczenie niedrożności porażennej jelit jest głównie zachowawcze i polega na odbarczeniu przewodu pokarmowego poprzez założenie sondy nosowo-żołądkowej, wyrównaniu zaburzeń wodno-elektrolitowych, wczesnej mobilizacji pacjenta oraz usunięciu przyczyny porażenia jelit. W przypadkach opornych na leczenie zachowawcze stosuje się prokinetyki, a w wybranych sytuacjach konieczna może być interwencja chirurgiczna.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Novistig

Novistig to preparat zawierający bromek glikopironiowy (0,5 mg/ml) oraz metylosiarczan neostygminy (2,5 mg/ml), łączący działanie antycholinergiczne i antycholinesterazowe. Lek wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak choroba wieńcowa, zastoinowa niewydolność serca, zaburzenia rytmu (zwłaszcza bradykardia), nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy oraz niewydolność serca, ze względu na ryzyko pogorszenia funkcji serca i hemodynamiki. Przeciwwskazaniem jest ciężka bradykardia. Preparat może nasilać skurcz oskrzeli oraz stanowić zagrożenie u pacjentów po zabiegach z zespoleniami jelitowymi, zwiększając ryzyko pęknięcia zespolenia lub wycieku treści jelitowej. Ponadto, Novistig wymaga ostrożności u chorych z padaczką, chorobą Parkinsona, gorączką (zwłaszcza u dzieci), przerostem gruczołu krokowego, niedrożnością porażenną jelit, zwężeniem odźwiernika oraz jaskrą z zamkniętym kątem przesączania.
bariera krew-mózg, bradykardia, bromek glikopironiowy, choroba Parkinsona, choroba wieńcowa, ciężka bradykardia, czwartorzędowy związek amoniowy, jaskra zamkniętego kąta, lek antycholinergiczny, metylosiarczan neostygminy, miastenia, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadmierne wydzielanie śliny, niedrożność porażenna jelit, niewydolność serca, padaczka, przerost gruczołu krokowego, skurcz oskrzeli, zaburzenie rytmu serca, zastoinowa niewydolność serca, zespolenie jelitowe, zwężenie odźwiernika
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Mucofalk O

Produkt leczniczy Mucofalk O, zawierający łupinę nasienną babki jajowatej, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z objawami sugerującymi niedrożność jelit, takimi jak zaklinowanie stolca, bóle brzucha, nudności czy wymioty. Preparat należy przyjmować z co najmniej 150 ml płynu na saszetkę (5 g), aby zapobiec ryzyku niedrożności gardła, przełyku lub jelit, co może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zadławienia. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów w podeszłym wieku oraz w złym stanie ogólnym, którzy wymagają ścisłego nadzoru lekarskiego. Ponadto, stosowanie Mucofalk O w połączeniu z lekami hamującymi perystaltykę jelit (np. opioidy, loperamid) zwiększa ryzyko ileusu i wymaga monitorowania.
Mucofalk O zawiera 0,5 g sacharozy na saszetkę, co odpowiada 3,07 kcal (12,86 kJ) i 0,064 jednostkom chlebowym, co jest istotne dla pacjentów z cukrzycą oraz z rzadkimi zaburzeniami metabolicznymi związanymi z nietolerancją fruktozy czy sacharazy-izomaltazy. Produkt dostarcza również 90 mg sodu na saszetkę, co stanowi 4,5% maksymalnej dziennej dawki zalecanej przez WHO; przy maksymalnej dawce dobowej (6 saszetek) jest to 27% zalecanej dawki sodu, co wymaga uwzględnienia u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca i innymi schorzeniami wymagającymi ograniczenia sodu. Mucofalk O nie zawiera glutenu ani laktozy, co jest istotne dla pacjentów z celiakią, nadwrażliwością na gluten oraz nietolerancją laktozy. Stosowanie leku u pacjentów z hipercholesterolemią wymaga nadzoru lekarskiego i regularnej kontroli parametrów lipidowych.
ból brzucha, ból w klatce piersiowej, celiakia, cukrzyca, duszność, dysfagia, hipercholesterolemia, loperamid, łupina nasienna babki jajowatej, nadciśnienie tętnicze, nieceliakowa nadwrażliwość na gluten, niedobór sacharazy-izomaltazy, niedrożność gardła, niedrożność jelit, niedrożność porażenna jelit, niedrożność przełyku, nieregularne wypróżnienia, nietolerancja fruktozy, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, nudności, opioid, parametry lipidowe, perystaltyka jelit, rzadkie zaburzenia dziedziczne, udławienie, wymioty, zadławienie, zaklinowanie stolca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon substancji czynnych
Winkrystyna – Działania niepożądane

Winkrystyna, alkaloid barwinka stosowany jako cytostatyk, wykazuje toksyczność głównie neurologiczną, z neuropatią obwodową (postać mieszana ruchowo-czuciowa) występującą u prawie wszystkich pacjentów. Objawy neurotoksyczne rozwijają się progresywnie: od zaburzeń czuciowych i parestezji, przez nerwobóle, aż po zaburzenia motoryczne, w tym zniesienie odruchów głębokich, zespół opadającej stopy, ataksję i porażenia nerwów czaszkowych. Drgawki, często związane z nadciśnieniem, mogą prowadzić do śpiączki, zwłaszcza u dzieci. Działania niepożądane obejmują także toksyczność autonomicznego i ośrodkowego układu nerwowego, manifestującą się zaburzeniami świadomości i zmianami psychicznymi. Ponadto, winkrystyna wywołuje często nudności, wymioty, zaparcia (mogące prowadzić do niedrożności porażennej jelit, szczególnie u dzieci), bóle brzucha oraz rzadziej poważne powikłania żołądkowo-jelitowe, takie jak martwica czy perforacja jelit. Hematologicznie obserwuje się przemijającą trombocytozę, a także rzadziej ciężkie zahamowanie czynności szpiku, anemię, leukopenię i trombocytopenię. Bardzo często występuje odwracalne łysienie.
alkaloid barwinka, amenorrhea, anafilaksja, anemia, anoreksja, ataksja, azoospermia, bezpłodność, ból brzucha, choroba wieńcowa, choroba zarostowa żył wątrobowych, depresja, drgawki, dyzuria, halucynacja, hiperurykemia, hiponatremia, leukoencefalopatia, leukopenia, łysienie, martwica jelit, nadciśnienie tętnicze, nefropatia moczanowa, nerw czaszkowy, neuralgia, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność, niedociśnienie tętnicze, niedrożność jelit, niedrożność porażenna jelit, nietrzymanie moczu, nudności, perforacja jelit, poliuria, porażenie, skurcz oskrzeli, splątanie, toksyczność neurologiczna, trombocytopenia, trombocytoza, wtórny nowotwór złośliwy, wymioty, zaburzenie świadomości, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie trzustki, zapalenie żył, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawał mięśnia sercowego, zespół opadającej stopy, zespół SIADH
Leksykon substancji czynnych
Potasu chlorek – Przeciwwskazania stosowania

Stosowanie potasu chlorku jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję lub jej składniki pomocnicze, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych od łagodnych do anafilaktycznych. Hiperkaliemia stanowi bezwzględne przeciwwskazanie, gdyż podawanie potasu może prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca, osłabienia mięśni, a nawet zatrzymania akcji serca. Przeciwwskazania obejmują także ciężką niewydolność nerek (zwłaszcza ze skąpomoczem lub bezmoczem), ciężką niewydolność serca, niestabilny stan krążeniowy (wstrząs), blok serca oraz obrzęk płuc. W stanach kwasicy metabolicznej i zasadowicy metabolicznej stosowanie potasu wymaga szczególnej ostrożności ze względu na zmiany dystrybucji jonów potasu między przestrzenią wewnątrz- i zewnątrzkomórkową, co może nasilać hiperkaliemię lub maskować hipokaliemię. Ponadto, hipernatremia, hiperkalcemia i hipermagnezemia są przeciwwskazaniami do stosowania potasu, zwłaszcza w preparatach zawierających jednocześnie te elektrolity.
amiloryd, blok serca, ceftriakson, choroba Crohna, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność serca, ciężka posocznica, ciężki stan pourazowy, dializoterapia, eplerenon, gastropareza, glikozyd naparstnicy, hemofiltracja, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hipernatremia, hiperwolemia, kwasica metaboliczna, lek moczopędny oszczędzający potas, niedotlenienie komórkowe, niedrożność porażenna jelit, niestabilny stan krążeniowy, niewyrównana cukrzyca, niewyrównana niewydolność krążenia, obrzęk płuc, osłabienie mięśni, ostry zawał serca, perforacja jelita, przewlekła choroba nerek, przewodnienie, reakcja anafilaktyczna, skąpomocz, śpiączka hiperosmolarna, spironolakton, toksyczne rozszerzenie okrężnicy, triamteren, wrodzone zaburzenie metabolizmu aminokwasów, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie opróżniania żołądka, zaburzenie rytmu serca, zasadowica metaboliczna, zatrzymanie akcji serca, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Glikopironium – Przeciwwskazania stosowania

Glikopironium, substancja czynna kremu Axhidrox (2,2 mg/dozę), wykazuje działanie antycholinergiczne, co determinuje szereg przeciwwskazań klinicznych. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na glikopironium lub substancje pomocnicze, takie jak alkohol cetostearylowy (21,6 mg/dozę), alkohol benzylowy (2,7 mg/dozę) oraz glikol propylenowy (8,1 mg/dozę). Ze względu na mechanizm działania, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z jaskrą, niedrożnością porażenną jelit, niestabilnym stanem układu krążenia związanym z ostrym krwotokiem, ciężkim wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, toksycznym rozdęciem okrężnicy, miastenią oraz zespołem Sjögrena, gdyż może nasilać objawy tych schorzeń lub pogarszać ich przebieg.
alkohol benzylowy, alkohol cetostearylowy, Axhidrox, bromek glikopironiowy, choroba autoimmunologiczna, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie antycholinergiczne, glikol propylenowy, glikopironium, jaskra, miastenia, nadwrażliwość, niedrożność porażenna jelit, niestabilny stan układu krążenia, ostry krwotok, perystaltyka, przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe, reakcja alergiczna, suchość błon śluzowych, toksyczne rozdęcie okrężnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół Sjögrena
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapine Aurovitas

Olanzapina wykazuje opóźnioną poprawę stanu klinicznego, co wymaga ścisłego monitorowania pacjenta w trakcie terapii. Nie zaleca się jej stosowania u pacjentów z psychozą i zaburzeniami zachowania w przebiegu otępienia ze względu na dwukrotny wzrost śmiertelności (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotny wzrost incydentów naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo), szczególnie u osób powyżej 65-75 lat z czynnikami ryzyka. U chorych z chorobą Parkinsona olanzapina może nasilać objawy parkinsonizmu i omamy, nie wykazując przewagi nad placebo. Istotnym zagrożeniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) objawiający się wysoką gorączką, sztywnością mięśni i zaburzeniami autonomicznymi, wymagający natychmiastowego odstawienia leku. Ponadto, olanzapina może indukować hiperglikemię i zaostrzenie cukrzycy, dlatego zaleca się monitorowanie glikemii przed terapią, po 12 tygodniach oraz corocznie, a także kontrolę masy ciała w 4., 8., 12. tygodniu i kwartalnie dalej.
choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dysfagia, dyslipidemia, działanie przeciwcholinergiczne, fenyloketonuria, hipereozynofilia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwasica ketonowa, leukopenia, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, podwyższone aminotransferazy, późna dyskineza, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, psychoza, udar naczyniowo-mózgowy, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żylna, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół długiego QT, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon leków
Przeciwwskazania – OxyContin 10 mg

OxyContin, zawierający chlorowodorek oksykodonu w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (dawki 5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg), posiada istotne przeciwwskazania, które należy bezwzględnie uwzględnić w praktyce klinicznej. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na oksykodon lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (33,5–74,6 mg w zależności od dawki). Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką POChP, sercem płucnym, ciężką astmą oskrzelową oraz ciężką depresją oddechową z niedotlenieniem i/lub hiperkapnią, ze względu na ryzyko nasilonej depresji ośrodka oddechowego. Niedrożność porażenna jelit stanowi kolejne bezwzględne przeciwwskazanie, gdyż oksykodon może pogłębiać spowolnienie perystaltyki i prowadzić do poważnych powikłań, w tym perforacji jelit.
astma oskrzelowa, chlorowodorek oksykodonu, ciśnienie śródczaszkowe, cor pulmonale, depresja oddechowa, hiperkapnia, hipoksemia, nadwrażliwość na substancję czynną, niedoczynność tarczycy, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja laktozy, niewydolność prawej komory serca, objaw odstawienny, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodek oddechowy, parametr gazometryczny, perforacja jelit, perystaltyka jelit, POChP, skurcz oskrzeli, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie funkcji nadnerczy, zaburzenie wymiany gazowej, zespół odstawienny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapine Bluefish

Olanzapina wykazuje opóźnioną poprawę stanu klinicznego, co wymaga starannego monitorowania pacjentów zwłaszcza w początkowym okresie terapii. Nie jest zalecana u osób z psychozą lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5%) oraz trzykrotnie zwiększone ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4%) w badaniach kontrolowanych placebo u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) przy dawce średniej 4,4 mg/dobę. U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina nie wykazuje skuteczności w leczeniu psychozy i może nasilać objawy parkinsonizmu. Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) jest rzadkim, ale potencjalnie śmiertelnym powikłaniem, objawiającym się m.in. wysoką gorączką, sztywnością mięśni i zaburzeniami świadomości, wymagającym natychmiastowego odstawienia leku. Należy również monitorować ryzyko hiperglikemii i zaburzeń metabolicznych, w tym wzrost masy ciała, z pomiarem glikemii przed leczeniem, po 12 tygodniach i następnie corocznie, a także kontrolą lipidów i masy ciała zgodnie z wytycznymi.
aminotransferaza wątrobowa, benzodiazepina, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dysfagia, dyslipidemia, działanie antycholinergiczne, fenyloketonuria, hipereozynofilia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, nagły zgon sercowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, odstęp QT, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, otępienie, otępienie naczyniowe, późna dyskineza, próg drgawkowy, przejściowy napad niedokrwienny, przerost gruczołu krokowego, rabdomioliza, sedacja, udar, wątrobokomórkowe uszkodzenie wątroby, zapalenie płuc, zapalenie wątroby, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Nalokson – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Nalokson jest antagonistą receptorów opioidowych stosowanym przede wszystkim do odwracania depresji oddechowej wywołanej opioidami. Podawanie naloksonu wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z dużym narażeniem na opioidy lub uzależnionych, ze względu na ryzyko ostrego zespołu odstawiennego, który może objawiać się m.in. nudnościami, wymiotami, tachykardią, nadciśnieniem tętniczym, drżeniem, a u noworodków także drgawkami i nadmiernym płaczem. Nalokson działa krótko, dlatego konieczna jest kilkugodzinna obserwacja pacjenta i ewentualne podanie kolejnych dawek. Nie jest skuteczny w depresji oddechowej wywołanej lekami nieopioidowymi, a odwrócenie działania buprenorfiny może być niepełne, co wymaga zastosowania wentylacji mechanicznej. U pacjentów po zabiegach chirurgicznych nadmierne dawki naloksonu mogą wywołać podniecenie, wzrost ciśnienia tętniczego oraz odwrócenie działania przeciwbólowego opioidów, a szybkie odwrócenie działania opioidów może powodować objawy takie jak nudności, wymioty, pocenie się i tachykardia.
antagonista receptorów opioidowych, antagonista wapnia, bezdech senny, centralnie indukowany bezdech senny, choroba Addisona, częstoskurcz komorowy, delirium tremens, depresja oddechowa, drgawka, działanie diuretyczne, endokrynopatia, hipoksemia związana ze snem, kamica żółciowa, kurczowy ból brzucha, lek beta-adrenolityczny, marskość wątroby, migotanie komór, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, niedociśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, obrzęk płuc, obrzęk śluzowaty, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostry zespół odstawienny, piloerekcja, psychoza toksyczna, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, rozrost gruczołu krokowego, sedacja, stężenie prolaktyny, tachykardia, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wentylacja mechaniczna, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie związane ze stosowaniem opioidów, zahamowanie oddychania, zapalenie trzustki, zatrzymanie czynności serca, zespół ciasnoty wewnątrzbrzusznej, zespół odstawienia opioidów, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Axhidrox 2,2 mg/dozę

Podczas terapii kremem Axhidrox zawierającym glikopironium w stężeniu 8 mg/g (2,2 mg glikopironium na jedną dozę 270 mg kremu) kluczowe jest uwzględnienie przeciwwskazań wynikających z nadwrażliwości na substancję czynną lub składniki pomocnicze, takie jak alkohol cetostearylowy (21,6 mg/dozę), alkohol benzylowy (2,7 mg/dozę) oraz glikol propylenowy (8,1 mg/dozę), które mogą wywoływać reakcje alergiczne lub podrażnienia skóry. W przypadku historii alergii na te składniki stosowanie leku jest bezwzględnie przeciwwskazane. Ponadto, ze względu na działanie antycholinergiczne glikopironium, krem nie powinien być stosowany u pacjentów z jaskrą, niedrożnością porażenną jelit, niestabilnym stanem układu krążenia związanym z ostrym krwotokiem, ciężkim wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, toksycznym rozdęciem okrężnicy, miastenią oraz zespołem Sjögrena, gdyż może to prowadzić do zaostrzenia tych schorzeń lub nasilenia objawów.
alergen kontaktowy, alkohol benzylowy, alkohol cetostearylowy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie antycholinergiczne, glikol propylenowy, glikopironium, jaskra, miastenia, nadwrażliwość, nerw wzrokowy, niedrożność porażenna jelit, niestabilność hemodynamiczna, perystaltyka jelit, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, suchość błon śluzowych, toksyczne rozdęcie okrężnicy, transmisja nerwowo-mięśniowa, wchłanianie ogólnoustrojowe, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół Sjögrena
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Oxyduo 5 mg + 2,5 mg

Produkt leczniczy Oxyduo, zawierający oksykodon chlorowodorek i nalokson chlorowodorek w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, posiada liczne przeciwwskazania, które wykluczają jego stosowanie u określonych grup pacjentów. Bezwzględnie przeciwwskazany jest u osób z nadwrażliwością na substancje czynne lub pomocnicze, a także u pacjentów z ciężką depresją oddechową, ciężką POChP, sercem płucnym oraz ciężką astmą oskrzelową ze względu na ryzyko nasilenia niewydolności oddechowej. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z niedrożnością porażenną jelit niespowodowaną opioidami oraz u osób z umiarkowaną do ciężką niewydolnością wątroby, gdzie upośledzony metabolizm oksykodonu i naloksonu może prowadzić do wzrostu stężenia oksykodonu w surowicy i ryzyka depresji oddechowej.
astma oskrzelowa, biodostępność leku, choroba Addisona, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, depresja oddechowa, enzymy CYP3A4, hiperkapnia, leki agonistyczno-antagonistyczne, nadwrażliwość na substancje czynne, niedoczynność nadnerczy, niedoczynność tarczycy, niedrożność porażenna jelit, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, oksykodon i nalokson, perystaltyka jelit, POChP, przerost prostaty, reakcja anafilaktyczna, serce płucne, skurcz oskrzeli, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, zaburzenia świadomości, zwężenie cewki moczowej
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzaran

Olanzapina, stosowana w terapii przeciwpsychotycznej, wykazuje opóźnioną poprawę kliniczną, co wymaga uważnego monitorowania pacjenta pod kątem działań niepożądanych. Szczególnie niezalecana jest u pacjentów z psychozą związaną z otępieniem (śmiertelność 3,5% vs 1,5% placebo przy średniej dawce 4,4 mg/dobę), ryzykiem incydentów naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo) oraz u chorych z chorobą Parkinsona, gdzie obserwuje się nasilenie parkinsonizmu i omamów bez poprawy skuteczności. Zespół neuroleptycznego złośliwego zespołu (ZZN) jest rzadkim, ale potencjalnie śmiertelnym powikłaniem, objawiającym się m.in. gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagającym natychmiastowego odstawienia leku. W trakcie terapii należy monitorować glikemię (na początku, po 12 tygodniach i co roku), masę ciała (na początku, po 4, 8, 12 tygodniach i co kwartał) oraz profil lipidowy (na początku, po 12 tygodniach i co 5 lat), ze względu na ryzyko hiperglikemii, cukrzycy, dyslipidemii i przyrostu masy ciała.
agonista dopaminy, AlAT, aminotransferaza wątrobowa, AspAT, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, cukrzyca, dyskineza polekowa, dyslipidemia, działanie przeciwcholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwasica ketonowa, laktoza bezwodna, mioglobinuria, nagła śmierć sercowa, napad drgawkowy, neutropenia, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, odstęp QTc, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, otępienie, parkinsonizm, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, psychoza, udar mózgu, uszkodzenie wątrobowo-komórkowe, walproinian, zapalenie płuc aspiracyjne, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Cabazitaxel MSN

Leczenie kabazytakselem wymaga rygorystycznego monitorowania pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka ciężkich reakcji nadwrażliwości, które mogą wystąpić w trakcie pierwszych infuzji i objawiać się uogólnioną wysypką, niedociśnieniem oraz skurczem oskrzeli. Konieczne jest stosowanie premedykacji oraz zapewnienie natychmiastowego dostępu do leczenia anafilaksji. Najczęstszym działaniem niepożądanym jest neutropenia, dlatego zaleca się cotygodniową kontrolę morfologii krwi podczas pierwszego cyklu oraz przed każdym kolejnym, a także rozważenie profilaktyki G-CSF u pacjentów z czynnikami ryzyka (wiek >65 lat, zły stan czynnościowy, wcześniejsze epizody gorączki neutropenicznej). W przypadku gorączki neutropenicznej lub przedłużającej się neutropenii konieczne jest zmniejszenie dawki i odroczenie podania do uzyskania neutrofili ≥1500/mm³.
bilirubina całkowita, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, gorączka neutropeniczna, hematokryt, induktor CYP3A, infuzja kabazytakselu, inhibitor CYP3A, krwotok z przewodu pokarmowego, lek przeciwzapalny, migotanie przedsionków, morfologia krwi, neuropatia czuciowa, neuropatia obwodowa, neuropatia ruchowa, niedożywienie, niedrożność porażenna jelit, niewydolność nerek, pancytopenia, parestezja, perforacja przewodu pokarmowego, radioterapia miednicy, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe nieinfekcyjne zapalenie płuc, stężenie hemoglobiny, terapia przeciwzakrzepowa, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie jelita grubego, zaporowa uropatia
Leksykon leków
Przedawkowanie – Pridinol Zentiva 5 mg

Przedawkowanie chlorowodorku prydynolu, substancji czynnej leku Pridinol Zentiva (5 mg tabletki), wywołuje charakterystyczny zespół objawów atropinowych obejmujących układ wzrokowy (midriaza, zaburzenia akomodacji, nieostre widzenie, wzrost ciśnienia śródgałkowego), pokarmowy (suchość błon śluzowych, niedrożność porażenna jelit), moczowy (zatrzymanie moczu), sercowo-naczyniowy (tachykardia, hipotensja) oraz nerwowy (upośledzenie funkcji poznawczych, pobudzenie, psychozy, omamy). Objawy te mogą prowadzić do poważnych powikłań zagrażających życiu, szczególnie u pacjentów z jaskrą lub zaburzeniami układu krążenia. Wartości dawkowania antidotum oraz szczegółowe objawy należy uwzględnić w diagnostyce i terapii.
antidotum, chlorowodorek prydynolu, ciśnienie śródgałkowe, fizostygmina, hipotensja, inhibitor acetylocholinesterazy, jaskra, leki antycholinergiczne, midriaza, niedrożność porażenna jelit, objawy atropinowe, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, tachykardia, zaburzenia akomodacji, zatrzymanie moczu
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Oxynador

Produkt leczniczy Oxynador, zawierający oksykodon chlorowodorek (odpowiednio 10 mg, 20 mg lub 40 mg) oraz nalokson chlorowodorek (odpowiednio 5 mg, 10 mg lub 20 mg), jest wskazany do stosowania z zachowaniem szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko depresji oddechowej, uzależnienia oraz interakcji farmakologicznych. Szczególnie narażeni na działania niepożądane są pacjenci z ciężkimi zaburzeniami układu oddechowego, bezdechem sennym, stosujący inhibitory MAOI, leki depresyjne na OUN, osoby starsze, z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, a także pacjenci z ryzykiem uzależnienia. Monitorowanie funkcji oddechowych jest kluczowe, zwłaszcza podczas inicjacji i zwiększania dawki. Tabletki o przedłużonym uwalnianiu należy podawać w całości, aby uniknąć szybkiego uwolnienia substancji czynnych i potencjalnie śmiertelnego przedawkowania oksykodonu.
benzodiazepina, bezdech senny, brak laktazy, chlorowodorek oksykodonu, choroba Addisona, choroba dróg żółciowych, czynność wątroby, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, hiperalgezja, hiperprolaktynemia, hipogonadyzm, hipokortyzolemia, hipoksemia, inhibitor monoaminooksydazy, kamica żółciowa, majaczenie drżenne, martwica tkanek, niedoczynność tarczycy, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność nerek, nowotwór otrzewnej, obrzęk śluzowaty, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodkowy bezdech senny, podanie parenteralne, przerost gruczołu krokowego, psychoza toksyczna, skurcz zwieracza Oddiego, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia oddychania związane ze snem, zaburzenie związane ze stosowaniem opioidów, zapalenie trzustki, zespół ciasnoty wewnątrzbrzusznej, zespół odstawienny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzaran

Olanzapina w dawce 10 mg w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku oraz z otępieniem, ze względu na dwukrotnie zwiększone ryzyko śmiertelności (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotny wzrost zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo). Nie jest zalecana u pacjentów z psychozą związaną z otępieniem ani u chorych z chorobą Parkinsona ze względu na ryzyko nasilenia parkinsonizmu i omamów. Należy monitorować ryzyko Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (ZZN) objawiającego się m.in. gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością układu autonomicznego. W przypadku podejrzenia ZZN lub niewyjaśnionej gorączki należy natychmiast odstawić lek. Olanzapina może powodować hiperglikemię i nasilenie cukrzycy, dlatego zaleca się monitorowanie glikemii na początku terapii, po 12 tygodniach oraz corocznie, a także masy ciała i lipidów zgodnie z określonym harmonogramem.
agonista dopaminy, aminotransferaza wątrobowa, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dyskineza polekowa, dyslipidemia, działanie przeciwcholinergiczne, granulocyt obojętnochłonny, hipereozynofilia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwasica ketonowa, leukocyt, nagła śmierć sercowa, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, objaw odstawienny, olanzapina, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późna dyskineza, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, schizofrenia, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, terapia przeciwpsychotyczna, wydłużenie odstępu QT, zahamowanie czynności szpiku, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Sód diwodorofosforan jednowodny – Przedawkowanie

Przedawkowanie sodu diwodorofosforanu jednowodnego, głównego składnika produktu Coloclear (1102 mg sodu diwodorofosforanu jednowodnego i 398 mg disodu fosforanu bezwodnego na tabletkę), prowadzi do poważnych zaburzeń wodno-elektrolitowych, w tym hipernatremii, hiperfosfatemii, hipokalcemii, hipokaliemii oraz kwasicy metabolicznej. Klinicznie manifestuje się to odwodnieniem, hipowolemią, niedociśnieniem tętniczym, zaburzeniami rytmu serca, a w ciężkich przypadkach tachypnoe, niewydolnością oddechową, drgawkami, niedrożnością porażenną jelit oraz objawami psychicznymi jak nasilony lęk i ból. Szczególnie narażone są dzieci oraz pacjenci z niedrożnością jelit, u których odnotowano przypadki śmiertelne związane z ciężką hiperfosfatemią i towarzyszącą hipokalcemią, hipernatremią i kwasicą. Mimo to, opisano również przypadki pełnego wyzdrowienia, nawet po sześciokrotnym przekroczeniu dawki terapeutycznej.
disodu fosforan bezwodny, drgawka, duszność, dysfagia, glukonian wapnia, hiperfosfatemia, hipernatremia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipowolemia, kwasica metaboliczna, leczenie przeciwdrgawkowe, monitorowanie hemodynamiczne, niedociśnienie tętnicze, niedrożność jelit, niedrożność porażenna jelit, niewydolność oddechowa, równowaga wodno-elektrolitowa, sód diwodorofosforan jednowodny, tachypnoe, terapia nawadniająca, wentylacja mechaniczna, wstrząs, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie rytmu serca, zatrzymanie akcji serca
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ranofren

Olanzapina (Ranofren, 5 mg) wykazuje opóźnioną skuteczność terapeutyczną, co wymaga ścisłego monitorowania pacjentów w początkowym okresie leczenia. Nie jest zalecana u pacjentów z psychozą lub zaburzeniami zachowania wywołanymi otępieniem ze względu na dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie większą częstość incydentów naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo) w badaniach u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat). Czynniki ryzyka obejmują wiek >65 lat, zaburzenia połykania, sedację, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Olanzapina nie jest rekomendowana w psychozie indukowanej agonistami dopaminy u chorych na chorobę Parkinsona ze względu na nasilenie parkinsonizmu i omamów oraz brak przewagi nad placebo. Istotnym powikłaniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny, objawiający się m.in. hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością układu autonomicznego, wymagający natychmiastowego odstawienia leku.
aminotransferazy wątrobowe, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, choroba zakrzepowo-zatorowa, działanie przeciwcholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, incydent naczyniowo-mózgowy, kwasica ketonowa, mioglobinuria, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, niestabilność autonomicznego układu nerwowego, objawy odstawienne, olanzapina, ostra niewydolność nerek, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późne dyskinezy, przerost mięśnia sercowego, rabdomioliza, sedacja, sztywność mięśniowa, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia przemiany lipidów, zakrzepica żylna, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego QT, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ranofren

Olanzapina w dawce 10 mg (produkt Ranofren) wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia, gdy poprawa kliniczna może nastąpić po kilku dniach lub tygodniach. Nie jest zalecana u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na dwukrotnie zwiększone ryzyko śmiertelności (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie wyższe ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo) u osób w podeszłym wieku (średnia 78 lat). U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina może nasilać parkinsonizm i wywoływać omamy. Należy monitorować ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN) z objawami takimi jak gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność autonomiczna. W przypadku podejrzenia ZZN lub niewyjaśnionej gorączki należy przerwać leczenie.
aminotransferazy wątrobowe, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, choroba zakrzepowo-zatorowa, dysfagia, dyskinezy późne, działanie przeciwcholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, niewydolność nerek, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, otępienie, przerost gruczołu krokowego, rabdomioliza, Ranofren, sedacja, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia lipidowe, zakrzepica żylna, zapalenie wątroby, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół odstawienny, zespół wydłużonego QT, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzin

Olanzapina wymaga ścisłego monitorowania klinicznego ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym zwiększonej śmiertelności u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat), gdzie odnotowano dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie częstsze zdarzenia naczyniowo-mózgowe (1,3% vs 0,4%). Szczególnie niezalecane jest stosowanie u pacjentów z psychozą związaną z otępieniem oraz u chorych z chorobą Parkinsona, gdzie obserwowano nasilenie parkinsonizmu i omamów. Dawkowanie w badaniach u pacjentów z chorobą Parkinsona rozpoczynano od 2,5 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 15 mg/dobę. Należy zwracać uwagę na ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN) oraz hiperglikemii, w tym kwasicy ketonowej i śpiączki, co wymaga monitorowania glikemii przed leczeniem, po 12 tygodniach oraz corocznie, a także regularnej kontroli masy ciała i lipidów.
agonista dopaminy, aminotransferazy wątrobowe, choroba Parkinsona, dysfagia, działanie antycholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hipotonia ortostatyczna, kwasica ketonowa, lipidy, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedrożność porażenna jelit, odstęp QT, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, późne dyskinezy, przemijający napad niedokrwienny, przerost gruczołu krokowego, psychoza, rabdomioliza, walproinian, zakrzep z zatorami, zapalenie wątroby, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon substancji czynnych
Winkrystyna – Przeciwwskazania stosowania

Winkrystyna w postaci siarczanu (1 mg/ml roztwór do wstrzykiwań, np. Vincristine Teva) jest alkaloidem barwinka o działaniu przeciwnowotworowym, którego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na winkrystynę lub substancje pomocnicze, zaburzenia nerwowo-mięśniowe (zwłaszcza demielinizacyjną odmianę choroby Charcota-Mariego-Tootha), ciężkie zaburzenia czynności wątroby, zaparcia lub zagrażającą niedrożność jelita (szczególnie u dzieci) oraz radioterapię obejmującą wątrobę ze względu na ryzyko hepatotoksyczności. Ze względu na metabolizm wątrobowy i neurotoksyczność, konieczne jest dokładne zbieranie wywiadu i ocena stanu pacjenta przed rozpoczęciem terapii.
alkaloid barwinka, chemioterapia przeciwnowotworowa, choroba Charcota-Mariego-Tootha, działanie niepożądane, hepatotoksyczność, indeks terapeutyczny, lek przeciwnowotworowy, mielosupresja, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność, niedrożność jelita, niedrożność porażenna jelit, podanie dokanałowe, radioterapia wątroby, reakcja alergiczna, roztwór do wstrzykiwań, siarczan winkrystyny, Vincristine Teva, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zaparcie, zespół von Hippla-Lindaua
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – OxyNorm

Produkt leczniczy OxyNorm (10 mg/ml) wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z poważnie upośledzoną funkcją oddechową, bezdechem sennym, zaburzeniami czynności wątroby i nerek, a także u osób z historią uzależnień, chorób psychicznych czy zaburzeń neurologicznych. Przedawkowanie oksykodonu może prowadzić do depresji oddechowej, a ryzyko bezdechu centralnego (CSA) wzrasta wraz z dawką. Konieczne jest unikanie jednoczesnego stosowania z inhibitorami MAO oraz lekami uspokajającymi (np. benzodiazepinami), ze względu na ryzyko nadmiernego uspokojenia, depresji oddechowej, śpiączki i zgonu. W przypadku podejrzenia niedrożności porażennej jelit lek należy natychmiast odstawić. Zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów pod kątem objawów uzależnienia, depresji oddechowej oraz nadmiernego uspokojenia, a także stosowanie najniższej skutecznej dawki i ograniczenie czasu terapii do niezbędnego minimum.
benzodiazepina, bezdech senny, choroba Addisona, choroba dróg żółciowych, ciśnienie śródczaszkowe, depresja oddechowa, hiperalgezja, hipoksemia, hipowolemia, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, majaczenie alkoholowe, niedociśnienie, niedoczynność tarczycy, niedrożność porażenna jelit, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk śluzowaty, oksykodonu chlorowodorek, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodkowy bezdech senny, perystaltyka jelit, przerost prostaty, psychoza organiczna, tolerancja, uzależnienie fizyczne, uzależnienie psychiczne, zaburzenie związane ze stosowaniem opioidów, zapalenie trzustki, zespół odstawienny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fenta MX 50

System transdermalny Fenta MX zawiera fentanyl, silny opioid o wysokim ryzyku działań niepożądanych, w tym ciężkiej niewydolności oddechowej, która może utrzymywać się nawet po usunięciu plastra, ze względu na stopniowe zmniejszanie stężenia fentanylu w surowicy (ok. 50% po 20-27 godzinach). Produkt jest przeznaczony wyłącznie dla pacjentów wcześniej tolerujących opioidy, a szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych oraz z zaburzeniami czynności wątroby i nerek. Należy unikać jednoczesnego stosowania z lekami hamującymi OUN (np. benzodiazepiny, alkohol) oraz inhibitorami CYP3A4, które mogą zwiększać stężenie fentanylu i ryzyko depresji oddechowej. Wskazane jest monitorowanie pacjentów pod kątem objawów zespołu serotoninowego przy jednoczesnym stosowaniu leków serotoninergicznych. Przechowywanie plastrów musi być bezpieczne, aby zapobiec przypadkowemu połknięciu, zwłaszcza u dzieci.
allodynia, bezdech senny, bradykardia, depresja oddechowa, działanie niepożądane, hiperalgezja, hiperalgezja wywołana opioidami, hiperkinezja, hipertermia, hipowentylacja, hipowolemii, inhibitor CYP3A4, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, klirens leku, miastenia, niedociśnienie tętnicze, niedotlenienie, niedrożność porażenna jelit, niewydolność oddechowa, pobudzenie, przewlekła obturacyjna choroba płuc, retencja dwutlenku węgla, sedacja, śpiączka, system transdermalny, tachykardia, tolerancja na leki, uzależnienie fizyczne, zaburzenia oddychania, zaburzenia związane ze stosowaniem opioidów, zespół odstawienia, zespół serotoninowy, ziewanie, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Accordeon 20 mg

Lek Accordeon zawierający oksykodon chlorowodorek w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (dawki 5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg) posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na oksykodon lub substancje pomocnicze, w tym sacharozę (12–48 mg w zależności od dawki). Oksykodon jest przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności oddechowej z niedotlenieniem, hiperkapnii, zaawansowanej POChP, zespole serca płucnego oraz ciężkiej astmie oskrzelowej ze względu na ryzyko depresji ośrodka oddechowego i nasilenia objawów. Ponadto, lek nie powinien być stosowany przy porażennej niedrożności jelit, ostrym brzuchu, opóźnionym opróżnianiu żołądka i przewlekłych zaparciach, które mogą ulec pogorszeniu. Umiarkowane i ciężkie zaburzenia czynności wątroby stanowią bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na ryzyko akumulacji oksykodonu i nasilonej depresji oddechowej. Przeciwwskazania obejmują także rzadkie zaburzenia metaboliczne związane z galaktozą oraz sytuacje kliniczne, w których opioidy są generalnie niewskazane, np. ostry uraz głowy, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe, zaburzenia świadomości, poród oraz stosowanie inhibitorów MAO.
astma oskrzelowa, ból neuropatyczny, ciśnienie śródczaszkowe, depresja oddechowa, depresja ośrodka oddechowego, dysfagia, hiperkapnia, inhibitor MAO, lek opioidowy, lek opioidowy przeciwbólowy, metabolizm oksykodonu, motoryka przewodu pokarmowego, nadwrażliwość na oksykodon, niedobór laktazy, niedotlenienie narządów, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, niewydolność oddechowa, oksykodonu chlorowodorek, opóźnione opróżnianie żołądka, ośrodkowy układ nerwowy, ostry brzuch, perystaltyka jelit, POChP, retencja dwutlenku węgla, skurcz oskrzeli, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, uraz głowy, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności układu oddechowego, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia świadomości, zaparcia przewlekłe, zespół serca płucnego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapine APC

Olanzapina wykazuje opóźnioną skuteczność terapeutyczną, wymagającą kilku dni do tygodni monitorowania stanu klinicznego pacjenta. Nie jest zalecana u osób starszych z psychozą lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na dwukrotnie zwiększone ryzyko śmiertelności (3,5% vs 1,5%) oraz trzykrotnie wyższe ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4%), szczególnie u pacjentów powyżej 65-75 lat z czynnikami ryzyka takimi jak dysfagia, sedacja, niedożywienie, choroby płuc czy jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Olanzapina nie jest wskazana w psychozie związanej z agonistami dopaminy u chorych na chorobę Parkinsona, gdyż nie wykazuje przewagi nad placebo, a może nasilać parkinsonizm i omamy. Należy zwracać uwagę na potencjalne powikłania, takie jak zespół neuroleptyczny złośliwy (ZZN) charakteryzujący się wysoką gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagający natychmiastowego odstawienia leku.
agonista dopaminy, aminotransferazy wątrobowe, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dysfagia, działanie przeciwcholinergiczne, fenyloketonuria, hipereozynofilia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, odstęp QTc, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późne dyskinezy, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, psychoza w otępieniu, rabdomioliza, uszkodzenie wątroby, zaburzenie gospodarki lipidowej, zakrzep z zatorami, zakrzepica żylna, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego QT, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon substancji czynnych
Nalokson – Przeciwwskazania stosowania

Nalokson, jako antagonista receptorów opioidowych, jest stosowany głównie do odwracania depresji oddechowej wywołanej przedawkowaniem opioidów. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest jedynie nadwrażliwość na nalokson lub substancje pomocnicze, co może manifestować się od łagodnych reakcji skórnych po anafilaksję. W przypadku preparatów złożonych zawierających nalokson i oksykodon (np. Enolwen, Oxyduo, Oxynador, Xanconalon), przeciwwskazania rozszerzają się o ciężką depresję oddechową z hipoksją i/lub hiperkapnią, ciężką POChP, serce płucne, ciężką astmę oskrzelową, niedrożność porażenną jelit niespowodowaną opioidami oraz umiarkowaną do ciężkiej niewydolność wątroby. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów uzależnionych od opioidów, z chorobami sercowo-naczyniowymi, neurologicznymi, kobiet ciężarnych oraz noworodków matek uzależnionych od opioidów ze względu na ryzyko zespołu odstawienia, arytmii, drgawek i innych powikłań.
antagonista receptorów opioidowych, arytmia, astma oskrzelowa, choroby kardiologiczne, choroby neurologiczne, ciąża, depresja oddechowa, drgawki, działanie niepożądane, hiperkapnia, katecholaminy, metabolizm leku, nadwrażliwość, nalokson, niedotlenienie tkanek, niedrożność jelit, niedrożność porażenna jelit, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, padaczka, POChP, preparat złożony, przedawkowanie opioidów, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, serce płucne, skurcz oskrzeli, tachykardia, uzależnienie od opioidów, zaburzenia perystaltyki, zaburzenia termoregulacji, zespół odstawienia, zespół sercowo-płucny
Leksykon leków
Przedawkowanie – Vinorelbine Zentiva 20 mg

Przedawkowanie winorelbiny, cytostatyku z grupy alkaloidów barwinka, prowadzi do nasilenia działań niepożądanych, w tym hipoplazji szpiku kostnego skutkującej pancytopenią, niedrożności porażennej jelit oraz zaburzeń funkcji wątroby. Kluczowe objawy to neutropenia z ryzykiem ciężkich infekcji, gorączka neutropeniczna, wzrost parametrów wątrobowych oraz zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego. Warto podkreślić, że brak jest specyficznego antidotum, dlatego postępowanie ma charakter objawowy i wymaga ścisłego monitorowania parametrów hematologicznych oraz biochemicznych, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji wątroby i oceny stanu nawodnienia pacjenta.
antidotum, antybiotykoterapia, antybiotykoterapia o szerokim spektrum, cytostatyk, czynnik wzrostu, elementy morfotyczne krwi, G-CSF, gorączka neutropeniczna, hipoplazja szpiku kostnego, mielosupresja, morfologia krwi z rozmazem, neutropenia, niedrożność porażenna jelit, pancytopenia, parametry biochemiczne krwi, parametry wątrobowe, równowaga elektrolitowa, transfuzja krwi, uszkodzenie hepatocytów, winorelbina, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego
Leksykon leków
Interakcje leku – Methadone hydrochloride INN-FARM 1 mg/ml

Metadon wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco wpływać na jego stężenie w osoczu oraz bezpieczeństwo terapii. Substrat glikoproteiny P, metadon może mieć zwiększone stężenie przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów tego białka (np. chinidyna, werapamil), co nasila jego działanie. Induktory enzymu CYP3A4 (m.in. barbiturany, karbamazepina, efawirenz) obniżają stężenie metadonu nawet o 48-57% (AUC), co może prowadzić do objawów abstynencyjnych i wymagać zwiększenia dawki. Z kolei inhibitory CYP3A4 (np. klarytromycyna, flukonazol, fluwoksamina) podnoszą stężenie metadonu o 40-100%, zwiększając ryzyko przedawkowania. Metadon wchodzi także w interakcje z lekami przeciwretrowirusowymi, antagonistami opioidowymi, lekami depresyjnymi na OUN, lekami serotonergicznymi oraz substancjami zakwaszającymi mocz, co wymaga szczegółowego monitorowania i dostosowania terapii. Szczególnie niebezpieczne jest łączenie metadonu z inhibitorami MAO, lekami wydłużającymi odstęp QT oraz alkoholem, ze względu na ryzyko ciężkiej depresji oddechowej, zaburzeń rytmu serca i zgonu.
antagonista opioidowy, bariera krew-mózg, benzodiazepina, ciśnienie płynu mózgowo-rdzeniowego, depresja oddechowa, dziurawiec zwyczajny, gabapentynoidy, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor glikoproteiny p, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy, inhibitor wychwytu noradrenaliny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwpsychotyczny, niedrożność porażenna jelit, objawy abstynencyjne, opróżnianie żołądka, przewlekłe zapalenie wątroby typu C, selektywny inhibitor wychwytu serotoniny, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, uzależnienie od opioidów, wydłużenie odstępu QT, zespół serotoninowy, zwieracz Oddiego
Leksykon substancji czynnych
Opipramol – Przeciwwskazania stosowania

Opipramol, trójpierścieniowy lek przeciwlękowy, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jego zastosowaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na opipramol lub inne trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (dotyczy preparatów Apropol, Pramolan, Sympramol), a także na składniki pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna (1,90 mg w Apropolu, 0,84 mg w Pramolanie, 48 mg w Sympramolu). Opipramol jest przeciwwskazany w ostrych zatruciach (alkohol, leki nasenne, przeciwbólowe, psychotropowe), ostrym delirium, ostrym zatrzymaniu moczu oraz w schorzeniach układu moczowo-płciowego, takich jak rozrost gruczołu krokowego z zaleganiem moczu i nieleczona jaskra z wąskim kątem przesączania, ze względu na działanie antycholinergiczne leku. Niedrożność jelita porażenna oraz zaburzenia przewodzenia w układzie bodźcotwórczo-przewodzącym serca (blok przedsionkowo-komorowy wyższego stopnia, rozproszone nadkomorowe i komorowe zaburzenia przewodzenia) również stanowią bezwzględne przeciwwskazania, ze względu na ryzyko nasilenia objawów i powikłań, w tym wydłużenia odstępu QT i arytmii.
arytmia, blok przedsionkowo-komorowy, ciśnienie śródgałkowe, ciśnienie wewnątrzgałkowe, delirium, działanie antycholinergiczne, działanie cholinolityczne, inhibitor MAO, jaskra z wąskim kątem, laktoza jednowodna, lek trójpierścieniowy przeciwdepresyjny, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, niedobór sacharazy-izomaltazy, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, opipramol, przełom nadciśnieniowy, przerost prostaty, retencja moczu, wydłużenie QT, zaburzenia perystaltyki, zaburzenia przewodzenia, zaburzenia rytmu serca, zatrucie alkoholem, zatrucie lekami nasennymi, zatrucie lekami przeciwbólowymi, zatrucie lekami psychotropowymi, zatrzymanie moczu, zespół serotoninowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Oxynador

Produkt leczniczy Oxynador, zawierający oksykodon chlorowodorek w połączeniu z naloksonem chlorowodorkiem w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami oddechowymi (np. ośrodkowy bezdech senny), schorzeniami neurologicznymi, sercowo-naczyniowymi, endokrynologicznymi oraz u osób starszych i osłabionych. Przedawkowanie opioidów może prowadzić do depresji oddechowej, a ryzyko to wzrasta wraz z dawką. Jednoczesne stosowanie z lekami uspokajającymi (np. benzodiazepinami) lub inhibitorami MAOI wymaga szczególnej kontroli ze względu na ryzyko sedacji, depresji oddechowej i zgonu. Tabletki należy przyjmować w całości, aby uniknąć szybkiego uwolnienia substancji czynnych i potencjalnie śmiertelnej dawki oksykodonu. Oxynador nie jest zalecany u dzieci poniżej 18. roku życia oraz u pacjentów z nowotworami otrzewnej lub zespołem ciasnoty wewnątrzbrzusznej.
choroba Addisona, depresja oddechowa, drgawki, hiperalgezja, hipoksemia, inhibitor monoaminooksydazy, kamica żółciowa, majaczenie drżenne, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nalokson, niedobór laktazy, niedociśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk śluzowaty, oksykodon, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodkowy bezdech senny, przerost gruczołu krokowego, psychoza toksyczna, uraz głowy, uzależnienie fizyczne, zaburzenie padaczkowe, zaburzenie związane ze stosowaniem opioidów, zapalenie trzustki, zespół ciasnoty wewnątrzbrzusznej, zespół odstawienny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwieracz Oddiego
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Durogesic

System transdermalny Durogesic zawierający fentanyl charakteryzuje się wysoką aktywnością farmakologiczną i wymaga ścisłego monitorowania pacjentów, zwłaszcza po usunięciu plastra, ze względu na stopniowy spadek stężenia fentanylu w surowicy o około 50% w ciągu 20-27 godzin. Lek powinien być stosowany wyłącznie u pacjentów z udokumentowaną tolerancją na opioidy, gdyż nawet najmniejsza dawka 12 μg/h może wywołać ciężką depresję oddechową, szczególnie u osób starszych oraz z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek. Konieczne jest unikanie jednoczesnego stosowania z lekami sedatywnymi, inhibitorami CYP3A4 oraz lekami serotoninergicznymi ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych, w tym zagrażającej życiu depresji oddechowej i zespołu serotoninowego. Pacjenci z POChP, nowotworami mózgu, zaburzeniami rytmu serca (bradyarytmia) oraz zaburzeniami świadomości wymagają szczególnej ostrożności podczas terapii.
allodynia, bezdech senny ośrodkowy, bradyarytmia, bradykardia, ciśnienie śródczaszkowe, depresja oddechowa, hiperalgezja, hiperalgezja opioidowa, hipowentylacja, hipowolemie, IMAO, inhibitor CYP3A4, lek depresyjny OUN, miastenia, niedociśnienie, niedrożność porażenna jelit, POChP, SNRI, SSRI, stężenie fentanylu, system transdermalny, zaburzenia związane ze stosowaniem opioidów, zdarzenie niepożądane, zespół odstawienny, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Przedawkowanie – Navirel 10 mg/ml

Przedawkowanie winorelbiny, stosowanej dożylnie, prowadzi do poważnej toksyczności, przede wszystkim hipoplazji szpiku kostnego, skutkującej pancytopenią. W konsekwencji obserwuje się neutropenię predysponującą do zakażeń ogólnoustrojowych, gorączkę oraz powikłania gastroenterologiczne, takie jak niedrożność porażenna jelit. Brak swoistej odtrutki wymusza leczenie objawowe i wspomagające, obejmujące codzienne monitorowanie morfologii krwi, przetoczenia preparatów krwiopochodnych, podawanie czynników wzrostu (np. G-CSF), a także antybiotykoterapię o szerokim spektrum działania w przypadku infekcji. Konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów życiowych, funkcji wątroby i układu krążenia ze względu na potencjalną hepatotoksyczność i kardiotoksyczność winorelbiny.
antybiotyk o szerokim spektrum, antybiotykoterapia empiryczna, chemioterapia, czynnik wzrostu, czynność wątroby, enzym wątrobowy, G-CSF, hepatotoksyczność, hipoplazja szpiku kostnego, leczenie prokinetyczne, małopłytkowość, morfologia krwi obwodowej, neutropenia, niedokrwistość, niedrożność porażenna jelit, oddział intensywnej opieki medycznej, odtrutka, pancytopenia, parametr hemodynamiczny, preparat krwiopochodny, przetoczenie krwi, supresja szpiku kostnego, winorelbina, wydolność krążeniowa, zakażenie ogólnoustrojowe, zgłębnik nosowo-żołądkowy
Leksykon substancji czynnych
Neostygmina metylosiarczan – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Novistig, zawierający neostygminę metylosiarczan (0,5 mg/ml) i glikopironium bromek (2,5 mg/ml) w roztworze do wstrzykiwań, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami współistniejącymi. Neostygmina, ze względu na działanie cholinergiczne, może nasilać skurcz oskrzeli, prowadząc do powikłań oddechowych, oraz pogłębiać bradykardię, zwłaszcza u pacjentów z ciężką bradykardią. Preparat należy stosować ostrożnie u osób z chorobą wieńcową, zastoinową niewydolnością serca, zaburzeniami rytmu serca, nadciśnieniem tętniczym, nadczynnością tarczycy, padaczką oraz chorobą Parkinsona, ze względu na potencjalne nasilenie objawów i ryzyko powikłań. Dodatkowo, u pacjentów po zabiegach z zespoleniami jelit istnieje ryzyko pęknięcia zespolenia z powodu zwiększonej perystaltyki jelit. U dzieci z gorączką stosowanie Novistig wymaga ostrożności z uwagi na ryzyko zaburzeń termoregulacji spowodowanych działaniem antycholinergicznym glikopironium.
bariera krew-mózg, choroba Parkinsona, choroba wieńcowa, ciężka bradykardia, ciśnienie wewnątrzgałkowe, czwartorzędowy związek amoniowy, działanie cholinergiczne, efekt muskarynowy, glikopironium, gorączka, jaskra z zamkniętym kątem przesączania, komorowe zaburzenie rytmu serca, lek antycholinergiczny, lek antycholinesterazowy, miastenia gravis, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neostygmina metylosiarczan, niedrożność porażenna jelit, niewydolność serca, padaczka, perystaltyka jelit, przerost gruczołu krokowego, skurcz oskrzeli, zaburzenie rytmu serca, zastoinowa niewydolność serca, zespolenie jelitowe, zwężenie odźwiernika
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Oxyduo

Produkt leczniczy Oxyduo, zawierający oksykodon chlorowodorek i nalokson chlorowodorek w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami oddechowymi (np. ciężkie zaburzenia czynności układu oddechowego, bezdech senny), neurologicznymi (uraz głowy, padaczka), sercowo-naczyniowymi, endokrynologicznymi, gastrointestinalnymi, wątrobowymi, nerkowymi, urogenitalnymi oraz psychiatrycznymi. Kluczowym zagrożeniem jest depresja oddechowa, której ryzyko wzrasta wraz z dawką leku, szczególnie w przypadku współistnienia bezdechu sennego centralnego (CSA). Jednoczesne stosowanie Oxyduo z lekami uspokajającymi (np. benzodiazepinami) może prowadzić do sedacji, depresji oddechowej, śpiączki, a nawet zgonu, dlatego takie połączenia należy stosować wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach, stosując najmniejsze skuteczne dawki i prowadząc ścisłą obserwację pacjenta.
benzodiazepina, bezdech senny, centralnie indukowany bezdech senny, choroba Addisona, choroba alkoholowa, ciśnienie śródczaszkowe, delirium tremens, depresja oddechowa, drgawki, hipoksemia, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, kamica żółciowa, nadciśnienie, nalokson, niedociśnienie, niedoczynność tarczycy, niedrożność porażenna jelit, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność nerek, obrzęk śluzowaty, oksykodon, padaczka, psychoza toksyczna, rozrost gruczołu krokowego, tolerancja lekowa, uraz głowy, uzależnienie fizyczne, uzależnienie psychiczne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności układu oddechowego, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie depresyjne, zaburzenie lękowe, zaburzenie osobowości, zaburzenie związane ze stosowaniem opioidów, zapalenie trzustki, zespół odstawienny
Leksykon leków
Działania niepożądane – DHC Continus 90 mg

Stosowanie dihydrokodeiny winianu w formie tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu (DHC Continus) wiąże się z występowaniem licznych działań niepożądanych o różnej częstości. Najczęściej obserwuje się zaparcia oraz uspokojenie polekowe, przy czym nudności, wymioty, zmęczenie, senność i zawroty głowy pojawiają się głównie na początku terapii i ustępują po kilku dniach. Zaparcia, występujące często (≥ 1/100 do < 1/10), mogą wymagać stosowania leków przeczyszczających. Niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100) obserwuje się poważne reakcje alergiczne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, oraz zaburzenia psychiczne, w tym uzależnienie, halucynacje, dysforię i stany dezorientacji. Ponadto, mogą wystąpić niedociśnienie, napady drgawkowe, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zaburzenia widzenia, a także objawy ze strony układu oddechowego, takie jak duszność, atak astmy i depresja oddechowa, która wymaga natychmiastowej interwencji.
atak astmy, depresja oddechowa, dezorientacja, dihydrokodeina winian, duszność, dysforia, ginekomastia, halucynacja, hiperprolaktynemia, kolka żółciowa, lek przeczyszczający, mlekotok, napad drgawkowy, niedociśnienie, niedrożność porażenna jelit, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, przerost prostaty, reakcja alergiczna, sedacja, skurcz dróg żółciowych, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, tolerancja lekowa, uspokojenie polekowe, uzależnienie lekowe, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawrót głowy błędnikowy, zespół bezdechu sennego, zespół odstawienia
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Matrifen 75 mikrogramów/godzinę system transdermalny

Produkt leczniczy Matrifen zawiera fentanyl w postaci systemu transdermalnego i jest wskazany wyłącznie dla pacjentów wykazujących tolerancję na opioidy. Ze względu na ryzyko ciężkiej depresji oddechowej, szczególnie u osób nieprzyjmujących wcześniej opioidów, pacjentów w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu klinicznego, zwłaszcza w ciągu co najmniej 24 godzin po usunięciu plastra, gdyż stężenie fentanylu w surowicy zmniejsza się o około 50% w ciągu 20-27 godzin. Należy unikać jednoczesnego stosowania z lekami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (np. benzodiazepiny, alkohol) oraz inhibitorami CYP3A4, które mogą zwiększać stężenie fentanylu i ryzyko działań niepożądanych, w tym zagrażającej życiu depresji oddechowej. Szczególną ostrożność wymaga stosowanie u pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, zaburzeniami czynności wątroby i nerek, a także u osób z ryzykiem zespołu serotoninowego podczas terapii lekami serotoninergicznymi.
allodynia, bradyarytmia, bradykardia, depresja oddechowa, depresja ośrodka oddechowego, farmakokinetyka fentanylu, fentanyl, hiperalgezja, hiperalgezja wywołana opioidami, hipowentylacja, hipowolemia, inhibitory cytochromu P450 3A4, inhibitory monoaminooksydazy, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, leki uspokajające, miastenia, niedociśnienie, niedrożność porażenna jelit, opór w drogach oddechowych, ośrodkowy bezdech senny, plaster fentanylu, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcje miokloniczne, silny opioid, system transdermalny, uzależnienie fizyczne, zaburzenia związane ze stosowaniem opioidów, zaparcia wywołane opioidami, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe
Leksykon chorób i schorzeń
Botulizm – Leczenie

Botulizm to rzadka, ale potencjalnie śmiertelna choroba wywołana przez neurotoksynę botulinową produkowaną przez Clostridium botulinum, prowadząca do porażenia mięśni i niewydolności oddechowej. Podstawą leczenia jest szybkie podanie antytoksyny botulinowej – heptawalentnej (BAT) u pacjentów powyżej 1. roku życia lub BabyBIG (50 mg/kg m.c. dożylnie) w botulizmie niemowlęcym, najlepiej w ciągu pierwszych 24-48 godzin od wystąpienia objawów. W ciężkich przypadkach konieczne jest wspomaganie oddychania mechanicznie, zwłaszcza przy pojemności życiowej płuc (FVC) <12 ml/kg. Botulizm ranny wymaga chirurgicznego oczyszczenia rany i antybiotykoterapii (penicylina G lub metronidazol), natomiast w botulizmie niemowlęcym antybiotyki są przeciwwskazane ze względu na ryzyko nasilenia toksynogenezy. Opieka wspierająca obejmuje monitorowanie funkcji oddechowych (spirometria, gazometria, pulsoksymetria), profilaktykę powikłań oraz odpowiednie żywienie, w tym żywienie dojelitowe u niemowląt.
4-diaminopirydyna, antytoksyna botulinowa, BabyBIG, Botulism Immune Globulin, botulizm jatrogenny, botulizm niemowlęcy, botulizm pokarmowy, botulizm ranny, Clostridium botulinum, debridement, dysfagia, gazometria krwi tętniczej, heptawalentna antytoksyna botulinowa, metronidazol, neurotoksyna botulinowa, niedrożność porażenna jelit, niewydolność oddechowa, odleżyna, penicylina G, pojemność życiowa płuc, porażenie mięśni oddechowych, profilaktyka przeciwzakrzepowa, przetrwalniki bakterii, spirometria, toksyna botulinowa, zespół miasteniczny Lamberta-Eatona
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Oxyduo 20 mg + 10 mg

Lek Oxyduo, zawierający oksykodon i nalokson w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, posiada bezwzględne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na substancje czynne lub składniki pomocnicze, ciężką depresję oddechową z niedotlenieniem i/lub hiperkapnią, ciężką POChP, serce płucne (cor pulmonale), ciężką astmę oskrzelową, niedrożność porażenną jelit niespowodowaną opioidami oraz umiarkowaną do ciężkiej niewydolność wątroby. W przypadku niewydolności wątroby metabolizm oksykodonu i naloksonu jest upośledzony, co może prowadzić do nieprzewidywalnego wzrostu stężenia leków w osoczu i nasilenia działań niepożądanych.
astma oskrzelowa, biodostępność substancji, cor pulmonale, depresja oddechowa, hiperkapnia, metabolizm leku, metabolizm wątrobowy, nadciśnienie płucne, nadwrażliwość na substancje czynne, nalokson, niedotlenienie narządów, niedrożność porażenna jelit, niewydolność oddechowa, niewydolność prawej komory, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obturacja dróg oddechowych, oksykodon, POChP, porażenie perystaltyki, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, stężenie substancji czynnej, terapia opioidowa
Leksykon substancji czynnych
Butylobromek hioscyny – Przeciwwskazania stosowania

Butylobromek hioscyny, składnik preparatu Scopolan compositum (10 mg butylobromku hioscyny + 250 mg metamizolu sodowego jednowodnego), posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed wdrożeniem terapii. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na alkaloidy tropanowe, zaburzenia hematologiczne takie jak leukopenia, granulocytopenia, niedokrwistość oraz wrodzony niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej ze względu na ryzyko hemolizy. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ostrą porfirią wątrobową, ostrą niewydolnością nerek i wątroby, jaskrą z wąskim kątem przesączania, rozrostem gruczołu krokowego, zwężeniem szyi pęcherza moczowego, niedrożnością porażenną jelit, zaparciami atonicznymi, zwężeniem przełyku, wpustu i odźwiernika żołądka, megacolon, myasthenia gravis oraz tachykardią. Preparat nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 10 roku życia oraz kobiet w III trymestrze ciąży.
alkaloid tropanowy, butylobromek hioscyny, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie antycholinergiczne, granulocytopenia, hemoliza, jaskra z wąskim kątem przesączania, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek antycholinergiczny, leukopenia, megacolon, metamizol sodowy jednowodny, myasthenia gravis, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistość, niedrożność porażenna jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nużliwość mięśni, ortostatyczny spadek ciśnienia, ostra niewydolność nerek, ostra niewydolność wątroby, ostra porfiria wątrobowa, pirazolon, przerost prostaty, rozrost gruczołu krokowego, Scopolan compositum, tachykardia, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zaburzenie rytmu serca, zaparcie atoniczne, zatrzymanie moczu, zwężenie odźwiernika żołądka, zwężenie przełyku, zwężenie szyi pęcherza moczowego
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Durogesic

Produkt Durogesic, zawierający fentanyl w dawkach od 12 µg/h do 100 µg/h (odpowiednio 2,1 mg do 16,8 mg fentanylu w plastrze), wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko ciężkiej depresji oddechowej, zwłaszcza u pacjentów nieprzyjmujących wcześniej opioidów, osób w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek. Po usunięciu plastra stężenie fentanylu w surowicy zmniejsza się o około 50% w ciągu 20-27 godzin, co uzasadnia monitorowanie pacjentów przez co najmniej 24 godziny. Należy unikać stosowania Durogesic jako terapii inicjującej u opioidowo-naïwnych, a także zachować ostrożność przy jednoczesnym podawaniu leków sedatywnych, inhibitorów CYP3A4 oraz leków serotoninergicznych ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych, w tym zespołu serotoninowego i depresji oddechowej. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko przedawkowania związane z ekspozycją plastra na źródła ciepła oraz przypadkowym przyklejeniem plastra osobom nieprzeznaczonym, zwłaszcza dzieciom.
allodynia, benzodiazepin, ból nienowotworowy, bradykardia, depresja oddechowa, hiperalgezja, hiperalgezja wywołana opioidami, hipowentylacja, inhibitor CYP3A4, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, miastenia, niedociśnienie tętnicze, niedrożność porażenna jelit, ośrodkowy bezdech senny, przewlekła obturacyjna choroba płuc, tolerancja na opioidy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie związane ze stosowaniem opioidów, zdarzenie niepożądane, zespół odstawienia, zespół serotoninowy, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Xedine Ipra MAX

Lek Xedine Ipra MAX, aerozol do nosa zawierający ksylometazolinę chlorowodorek (0,5 mg/ml) oraz ipratropiowy bromek (0,6 mg/ml), wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, zespołem długiego QT, nadczynnością tarczycy, cukrzycą, rozrostem gruczołu krokowego, guzem chromochłonnym oraz mukowiscydozą. Należy unikać stosowania u osób leczonych inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO) oraz trój- i czteropierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi w ciągu ostatnich dwóch tygodni ze względu na ryzyko poważnych interakcji farmakodynamicznych. Dodatkowo, u pacjentów stosujących beta-2-agonistów może dojść do nasilenia działania adrenergicznego. Wskazane jest monitorowanie pacjentów ze skłonnością do jaskry z zamkniętym kątem przesączania, krwawień z nosa oraz niedrożności porażennej jelit, gdyż składniki leku mogą nasilać te stany.
Stosowanie leku nie powinno przekraczać 7 dni, aby uniknąć polekowego zapalenia błony śluzowej nosa oraz efektu z odbicia, objawiającego się nasileniem obrzęku i wydzielania. W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości typu natychmiastowego, takich jak pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli czy anafilaksja, konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Pacjentów należy poinformować o konieczności unikania kontaktu aerozolu z oczami, gdyż może to wywołać przemijające zaburzenia widzenia, podrażnienie, ból, zaczerwienienie oraz zaostrzenie jaskry z zamkniętym kątem przesączania. W przypadku dostania się leku do oczu zaleca się natychmiastowe przemycie zimną wodą i konsultację lekarską. Produkt powinien być przechowywany w miejscu niedostępnym dla dzieci ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych po przypadkowym spożyciu.
agonista receptora beta-2-adrenergicznego, anafilaksja, arytmia komorowa, bromek ipratropiowy, choroba układu sercowo-naczyniowego, efekt z odbicia, guz chromochłonny, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra z zamkniętym kątem, krwawienie z nosa, ksylometazolina chlorowodorek, lek przeciwdepresyjny, mukowiscydoza, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niedrożność porażenna jelit, obrzęk gardła, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, przerost prostaty, reakcja nadwrażliwości typu natychmiastowego, skurcz oskrzeli, substancja adrenomimetyczna, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie rytmu serca, zespół długiego odstępu QT
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Posaconazole Abdi

Podczas przepisywania Posaconazole Abdi 100 mg tabletek dojelitowych należy zwrócić szczególną uwagę na ryzyko hepatotoksyczności, w tym podwyższenie enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza zasadowa) oraz bilirubiny całkowitej, a także możliwość wystąpienia zapalenia wątroby, które w rzadkich przypadkach może prowadzić do zgonu. Zaleca się wykonanie badań funkcji wątroby przed rozpoczęciem terapii oraz regularne monitorowanie podczas leczenia. U pacjentów z niewydolnością wątroby konieczna jest szczególna ostrożność ze względu na potencjalnie wyższe stężenia pozakonazolu w osoczu. Ponadto, lek może wydłużać odstęp QTc, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania z innymi lekami wydłużającymi QTc oraz ostrożności u pacjentów z predyspozycjami do zaburzeń rytmu serca. Monitorowanie elektrolitów (potas, magnez, wapń) jest niezbędne, a wszelkie nieprawidłowości powinny być korygowane.
alkaloidy barwinka, alprazolam, azole przeciwgrzybicze, bilirubina całkowita, bradykardia zatokowa, czynność wątroby, depresja oddechowa, działanie neurotoksyczne, efawirenz, elektrolity, enzymy wątrobowe, fenobarbital, fenytoina, funkcja wątroby, inhibitor CYP3A4, karbamazepina, kardiomiopatia, leki przeciwdrgawkowe, midazolam, nadwrażliwość na leki, napad drgawkowy, neuropatia obwodowa, niedobór laktazy, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, pozakonazol, prymidon, reakcja hepatotoksyczna, ryfabutyna, ryfampicyna, ryfamycyny, sedacja, triazolam, uszkodzenie wątroby, winkrystyna, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia rytmu serca, zapalenie wątroby, zespół nieprawidłowego wydzielania ADH, zespół wydłużonego QTc, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon substancji czynnych
Kabazytaksel – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Kabazytaksel, stosowany w terapii nowotworów, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, w tym reakcji nadwrażliwości, które mogą wystąpić w trakcie pierwszych dwóch infuzji i objawiać się uogólnioną wysypką, niedociśnieniem oraz skurczem oskrzeli. Konieczna jest premedykacja oraz dostęp do natychmiastowego leczenia tych powikłań. Najczęstszym hematologicznym działaniem niepożądanym jest neutropenia, której profilaktyka i leczenie mogą obejmować stosowanie G-CSF zgodnie z wytycznymi ASCO, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka (wiek >65 lat, wcześniejsze epizody gorączki neutropenicznej, złe odżywienie). Monitorowanie morfologii krwi co tydzień w pierwszym cyklu oraz przed kolejnymi jest niezbędne, a leczenie można kontynuować przy liczbie neutrofilów ≥1500/mm³. W przypadku gorączki neutropenicznej lub przedłużającej się neutropenii wskazane jest zmniejszenie dawki kabazytakselu. Ponadto, u pacjentów mogą wystąpić poważne powikłania ze strony przewodu pokarmowego, takie jak krwotok, perforacja czy zapalenie jelita grubego, które wymagają natychmiastowej interwencji i mogą prowadzić do śmierci, szczególnie u osób z neutropenią, podeszłym wiekiem, stosujących NLPZ lub po radioterapii miednicy.
biegunka, bilirubina całkowita, ciśnienie tętnicze, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, drętwienie, ekspozycja na etanol, elektrolity w surowicy krwi, gorączka neutropeniczna, hematokryt, induktor CYP3A, infuzja kabazytakselu, inhibitor CYP3A, kabazytaksel, kreatynina w surowicy, krwotok z przewodu pokarmowego, migotanie przedsionków, morfologia krwi, neuropatia czuciowa, neuropatia obwodowa, neuropatia ruchowa, neutropenia, niedrożność porażenna jelit, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, nudności, pancytopenia, parestezja, perforacja przewodu pokarmowego, premedykacja, reakcja nadwrażliwości, rumień, sepsa, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie płuc, toksyczność układu pokarmowego, układ pokarmowy, uropatia zaporowa, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie jelita grubego
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Binatta 100 mg

Lek Binatta, zawierający tapentadol w postaci fosforanu w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (dostępnych w dawkach 25 mg, 50 mg, 100 mg, 150 mg, 200 mg i 250 mg), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na tapentadol lub substancje pomocnicze. Ponadto, ze względu na opioidowy mechanizm działania (agonista receptorów μ), nie należy go stosować w przypadku istotnej depresji oddechowej, ostrej lub ciężkiej astmy oskrzelowej, hiperkapnii oraz niedrożności porażennej jelit lub jej podejrzenia. Ryzyko poważnych powikłań, w tym zatrzymania oddechu, jest szczególnie wysokie przy braku odpowiedniego nadzoru medycznego i sprzętu resuscytacyjnego.
astma oskrzelowa, depresja oddechowa, depresja OUN, hiperkapnia, lek przeciwbólowy ośrodkowy, lek psychotropowy, nadwrażliwość, niedrożność porażenna jelit, ośrodkowy układ nerwowy, ostre zatrucie, perystaltyka jelit, reakcja alergiczna, receptor opioidowy μ, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tapentadol
Leksykon leków
Interakcje leku – Tisercin 25 mg

Lek Tisercin, zawierający lewomepromazynę, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Bezwzględnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z lekami przeciwnadciśnieniowymi (inhibitory ACE, sartany, blokery kanału wapniowego, diuretyki) ze względu na ryzyko ciężkiej hipotonii, oraz z inhibitorami MAO (fenelzyna, tranylcypromina, moklobemid), które mogą powodować przedłużone działanie lewomepromazyny i nasilenie działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu z lekami przeciwcholinergicznymi (trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, leki przeciwhistaminowe H1, atropina, skopolamina), gdyż może dojść do nasilenia działań niepożądanych takich jak niedrożność porażenna jelit, retencja moczu czy jaskra. Ponadto, lewomepromazyna nasila depresyjne działanie na ośrodkowy układ nerwowy (np. opioidy, benzodiazepiny), co wymaga monitorowania pacjenta i ostrożnego dawkowania.
adrenalina, akatyzja, azolowy lek przeciwgrzybiczny, choroba Parkinsona, depresja oddechowa, desferrioksamina, doustny lek przeciwcukrzycowy, dystonia ostra, encefalopatia metaboliczna, epinefryna, hiperglikemia, hipotonia, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra, lek beta-adrenolityczny, lek narkotyczny, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwhistaminowy, lek wydłużający odstęp QT, lewodopa, lewomepromazyna, niedrożność porażenna jelit, objawy pozapiramidowe, ośrodkowy układ nerwowy, parkinsonizm polekowy, późne dyskinezy, prochlorperazyna, reakcja fotouczulająca, retencja moczu, środek do znieczulenia ogólnego, sukcynylocholina, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zolafren

Olanzapina, stosowana w terapii przeciwpsychotycznej, wykazuje opóźnioną poprawę kliniczną, co wymaga wczesnego i dokładnego monitorowania pacjenta. Nie jest zalecana u osób z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotny wzrost ryzyka zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo) w badaniach u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat). Czynniki ryzyka obejmują wiek >65 lat, sedację, niedożywienie, choroby płuc oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina nie wykazała skuteczności i nasilała objawy parkinsonizmu oraz omamy. Istotnym zagrożeniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) objawiający się wysoką gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagający natychmiastowego odstawienia leku.
agonista dopaminy, aktywność przeciwcholinergiczna, aminotransferazy wątrobowe, brak laktazy, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, kontrola glikemii, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, mioglobinuria, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, odstęp QTc, olanzapina, ostra niewydolność nerek, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późna dyskineza, profil lipidowy, przerost mięśnia sercowego, psychoza związana z otępieniem, rabdomioliza, stężenie glukozy we krwi, stężenie prolaktyny, uszkodzenie wątroby, zakrzep z zatorami, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Oxybutyninum Aflofarm 5 mg

Lek Oxybutyninum Aflofarm zawiera 5 mg oksybutyniny chlorowodorku w tabletce niepowlekanej i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym 149,2 mg laktozy, co jest istotne u osób z nietolerancją laktozy. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują jaskrę z wąskim kątem przesączania lub płytką przednią komorą oka, zwężenie drogi odpływu z pęcherza moczowego z ryzykiem zatrzymania moczu, a także schorzenia przewodu pokarmowego takie jak częściowa lub całkowita niedrożność jelit, niedrożność porażenna, atonia jelit, toksyczne rozszerzenie okrężnicy oraz ciężka postać wrzodziejącego zapalenia okrężnicy. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nużliwością mięśni (Myasthenia gravis) ze względu na ryzyko nasilenia objawów neurologicznych.
atonia jelit, działanie cholinolityczne, jaskra z wąskim kątem przesączania, miastenia, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, niedrożność jelit, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja laktozy, nużliwość mięśni, oksybutyniny chlorowodorek, płytka przednia komora oka, toksyczne rozszerzenie okrężnicy, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, zatrzymanie moczu, zwężenie drogi odpływu z pęcherza moczowego
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zolaxa

Olanzapina (Zolaxa) wykazuje poprawę stanu klinicznego po kilku dniach lub tygodniach stosowania, jednak wymaga ścisłego monitorowania pacjenta. Nie zaleca się jej stosowania u osób z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania w przebiegu otępienia ze względu na dwukrotnie zwiększoną śmiertelność (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie wyższe ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo), niezależnie od dawki (średnia 4,4 mg/dobę) i czasu leczenia. U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina może nasilać objawy parkinsonizmu i omamy, nie wykazując przewagi nad placebo w leczeniu psychozy. Istotne jest monitorowanie metaboliczne: glikemia przed leczeniem, po 12 tygodniach i następnie raz w roku; lipidogram przed leczeniem, po 12 tygodniach i co 5 lat; masa ciała przed leczeniem, po 4, 8, 12 tygodniach i kwartalnie dalej. Należy zwracać uwagę na ryzyko hiperglikemii, cukrzycy, zaburzeń lipidowych oraz przyrostu masy ciała.
agonista dopaminy, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferaza wątrobowa, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, mioglobinuria, neutropenia, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, olanzapina, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późne dyskinezy, przemijający napad niedokrwienny, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, schizofrenia, walproinian, wątrobowokomórkowe uszkodzenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zakrzep z zatorami, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon substancji czynnych
Sól sodowa sulfonowanej żywicy polistyrenowej – Dawkowanie i sposób podawania

Sól sodowa sulfonowanej żywicy polistyrenowej (Natrii polistyreni sulfonas) jest substancją czynną preparatu Resonium A, stosowanego w leczeniu hiperkaliemii, podawanego doustnie lub doodbytniczo. Standardowa dawka u dorosłych wynosi 15 g trzy-cztery razy na dobę w formie zawiesiny przygotowanej w 3-4 ml płynu na gram żywicy, z zachowaniem co najmniej 3-godzinnego odstępu od innych leków (6 godzin u pacjentów z gastroparezą). Podanie doodbytnicze obejmuje 30 g żywicy w 150 ml wody lub 10% roztworu glukozy jako lewatywę retencyjną utrzymywaną minimum 9 godzin, po czym konieczne jest wypłukanie okrężnicy. U dzieci dawkowanie jest dostosowane do masy ciała (1 g/kg mc./dobę w ostrej hiperkaliemii, 0,5 g/kg mc./dobę w leczeniu podtrzymującym), z preferencją podania doustnego, a u noworodków wyłącznie doodbytniczego (0,5-1 g/kg mc.). Zawiesinę należy przygotowywać bezpośrednio przed podaniem i nie stosować po 24 godzinach od przygotowania.
Ważne jest indywidualne dostosowanie dawki na podstawie regularnego monitorowania elektrolitów w surowicy. Należy unikać stosowania soków owocowych do przygotowania zawiesiny ze względu na wysoką zawartość potasu. W początkowej fazie terapii można łączyć podanie doustne i doodbytnicze dla szybszego efektu. Po podaniu doodbytniczym zawsze należy wypłukać okrężnicę, aby usunąć żywicę. Produkt zawiera znaczną ilość sodu (1400-1700 mg na 15 g, co odpowiada 60,9-73,9 mmol sodu), co jest istotne u pacjentów z ograniczeniami sodowymi. Zachowanie odpowiednich odstępów czasowych między podaniem Resonium A a innymi lekami jest kluczowe dla uniknięcia interakcji farmakokinetycznych.
choroba górnego odcinka przewodu pokarmowego, dawka podzielona, gastropareza, hiperkaliemia, leczenie podtrzymujące, lewatywa retencyjna, niedrożność porażenna jelit, ostra hiperkaliemia, pacjent w podeszłym wieku, Resonium A, roztwór glukozy, sól sodowa sulfonowanej żywicy polistyrenowej, stężenie elektrolitów w surowicy, wlew doodbytniczy, zawiesina leku
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapine APC

Olanzapina, stosowana w produkcie Olanzapine APC, wykazuje opóźnioną poprawę kliniczną, pojawiającą się po kilku dniach lub tygodniach terapii, co wymaga ścisłego monitorowania pacjentów pod kątem działań niepożądanych. Nie jest zalecana u pacjentów z psychozą lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na dwukrotnie zwiększone ryzyko śmiertelności (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie wyższe ryzyko incydentów naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo), szczególnie u osób powyżej 65-75 lat z otępieniem naczyniowym lub mieszanym. Olanzapina nie jest wskazana w psychozie indukowanej agonistami dopaminy u chorych z chorobą Parkinsona, gdyż nasila objawy parkinsonizmu i omamy, nie wykazując przewagi nad placebo. Istotnym zagrożeniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) objawiający się hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagający natychmiastowego odstawienia leku.
agonista dopaminy, aminotransferazy wątrobowe, benzodiazepiny, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dyskinezy, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatyninowa, granulocyty obojętnochłonne, hipereozynofilia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, leukocyty, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, niewydolność nerek, odstęp QTc, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, profil lipidowy, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, rabdomioliza, schizofrenia, szpik kostny, udar niedokrwienny, zakrzep z zatorami, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego QT, złośliwy zespół neuroleptyczny