Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Olanzapine Aurovitas

Stosując olanzapinę należy mieć na uwadze, że poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić z opóźnieniem, zwykle po upływie kilku dni lub tygodni terapii. W tym czasie konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu pacjenta i jego reakcji na leczenie.¹

Przeciwwskazania i szczególne grupy pacjentów

Psychoza i zaburzenia zachowania związane z otępieniem – nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem. Decyzja ta wynika z obserwowanego zwiększonego ryzyka śmiertelności oraz incydentów naczyniowo-mózgowych w tej grupie pacjentów. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania w przebiegu otępienia wykazano dwukrotny wzrost śmiertelności w grupie otrzymującej olanzapinę (3,5%) w porównaniu do placebo (1,5%). Wzrost śmiertelności nie był zależny od dawki olanzapiny (średnia dobowa 4,4 mg) ani czasu trwania leczenia.²

Czynnikami ryzyka predysponującymi do zwiększonej śmiertelności były: wiek powyżej 65 lat, utrudnione połykanie, sedacja, niedożywienie i odwodnienie, choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez), a także jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Niezależnie od tych czynników, śmiertelność była wyższa w grupie leczonej olanzapiną.⁵

Zagrożenia w trakcie leczenia

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) – jest to potencjalnie zagrażający życiu zespół związany z lekami przeciwpsychotycznymi, w tym olanzapiną. Objawy kliniczne ZZN obejmują: wysoką gorączkę, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i objawy niestabilności układu autonomicznego (zaburzenia tętna i ciśnienia, tachykardia, obfite pocenie, zaburzenia rytmu serca). Mogą wystąpić także: wzrost aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria i ostra niewydolność nerek. W przypadku pojawienia się objawów ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, konieczne jest natychmiastowe odstawienie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, włącznie z olanzapiną.⁶

Hiperglikemia i cukrzyca – u pacjentów stosujących olanzapinę niezbyt często odnotowywano wystąpienie hiperglikemii oraz rozwój lub zaostrzenie objawów cukrzycy, w pojedynczych przypadkach prowadzących do kwasicy ketonowej lub śpiączki, również ze skutkiem śmiertelnym. W niektórych przypadkach raportowano wcześniejszy wzrost masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym. Zaleca się odpowiedni monitoring kliniczny pacjentów zgodnie z przyjętymi wytycznymi leczenia przeciwpsychotycznego, w tym pomiar glikemii przed rozpoczęciem leczenia, po 12 tygodniach oraz następnie raz w roku. Należy obserwować pacjentów pod kątem objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, wielomocz, zwiększone łaknienie, osłabienie), szczególnie tych z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej rozwoju.⁷

Konieczne jest systematyczne kontrolowanie masy ciała – przed rozpoczęciem leczenia, następnie w 4., 8. i 12. tygodniu terapii, a później raz na kwartał.⁸

Zaburzenia lipidowe – w badaniach klinicznych kontrolowanych placebo obserwowano niepożądane zmiany w profilu lipidowym u pacjentów leczonych olanzapiną. Zmiany te wymagają odpowiedniego postępowania, szczególnie u pacjentów z dyslipidemią oraz czynnikami ryzyka jej rozwoju. U wszystkich pacjentów otrzymujących leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę, należy regularnie monitorować stężenie lipidów zgodnie z wytycznymi – przed rozpoczęciem leczenia, po 12 tygodniach terapii, a następnie co 5 lat.⁹

Działania farmakologiczne i interakcje

Aktywność przeciwcholinergiczna – chociaż olanzapina wykazuje aktywność przeciwcholinergiczną in vitro, doświadczenia kliniczne wskazują na niską częstość powiązanych objawów. Jednakże, ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne z olanzapiną u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, zaleca się zachowanie ostrożności w przypadku jej stosowania u pacjentów z rozrostem gruczołu krokowego, niedrożnością porażenną jelit i podobnymi schorzeniami.¹⁰

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego – ze względu na pierwotny wpływ olanzapiny na OUN, należy zachować ostrożność podając ją łącznie z innymi lekami działającymi ośrodkowo i alkoholem. Ponieważ wykazuje działanie antagonistyczne wobec dopaminy in vitro, olanzapina może antagonizować działanie bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.¹¹

Napady drgawek – olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie lub poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy. Wystąpienie napadów drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną zgłaszano niezbyt często. W większości tych przypadków odnotowano w wywiadzie napady drgawkowe lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.¹²

Wpływ na funkcje narządów

Czynność wątroby – często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT), szczególnie w początkowym okresie leczenia. Należy zachować szczególną ostrożność i wdrożyć kontrolę u pacjentów z podwyższoną aktywnością AlAT i/lub AspAT, objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby, z chorobami powodującymi ograniczenie rezerwy czynnościowej wątroby oraz u pacjentów leczonych potencjalnie hepatotoksycznymi lekami. W przypadku rozpoznania zapalenia wątroby (w tym postaci wątrobowokomórkowej, cholestatycznej lub mieszanej) leczenie olanzapiną należy przerwać.¹³

Neutropenia – należy zachować ostrożność u pacjentów ze stwierdzaną z jakiejkolwiek przyczyny leukopenią i/lub neutropenią, przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię, z wywiadem dotyczącym polekowego zahamowania/toksycznego uszkodzenia szpiku, zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią, a także u pacjentów z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną. Neutropenię zgłaszano często podczas jednoczesnego stosowania olanzapiny i walproinianu.¹⁴

Przerwanie leczenia i objawy odstawienia

W przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny rzadko (≥0,01% do <0,1%) zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty.¹⁵

Zaburzenia kardiologiczne

Odstęp QT – w badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (Fridericia QTcF ≥500 milisekund [ms] w dowolnym momencie po rozpoczęciu leczenia u pacjentów z wyjściową wartością QTcF <500 ms) występowało niezbyt często (0,1% do 1%) u pacjentów leczonych olanzapiną, bez istotnych różnic w porównaniu z placebo pod względem częstości towarzyszących zdarzeń kardiologicznych. Zaleca się jednak zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania olanzapiny z innymi lekami wydłużającymi odstęp QTc, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, pacjentów z wrodzonym zespołem długiego QT, zastoinową niewydolnością serca, przerostem mięśnia sercowego, hipokaliemią lub hipomagnezemią.¹⁶

Nagły zgon sercowy – w raportach po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłego zgonu sercowego u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym badaniu obserwacyjnym kohortowym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Wykazano porównywalne ryzyko nagłego zgonu sercowego związanego ze stosowaniem olanzapiny i innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.¹⁷

Poważne powikłania żylne

Zakrzep z zatorami – podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥0,1% i <1%) zgłaszano przejściowe występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym. Chociaż związek przyczynowo-skutkowy między tym zjawiskiem a terapią olanzapiną nie został jednoznacznie ustalony, należy pamiętać, że u pacjentów ze schizofrenią często występują nabyte czynniki ryzyka zakrzepicy żylnej. Dlatego istotne jest zidentyfikowanie wszystkich możliwych czynników ryzyka, jak np. unieruchomienie, oraz wdrożenie odpowiednich działań zapobiegawczych.¹⁸

Zaburzenia neurologiczne

Późne dyskinezy – w badaniach porównawczych trwających rok lub krócej późne dyskinezy występowały ze statystycznie istotnie mniejszą częstością w przypadku stosowania olanzapiny. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie jednak wraz z czasem trwania leczenia, dlatego w przypadku pojawienia się objawów późnych dyskinez u pacjenta leczonego olanzapiną należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy te mogą czasowo nasilić się lub wystąpić po zakończeniu leczenia.¹⁹

Niedociśnienie ortostatyczne – u pacjentów w podeszłym wieku w trakcie badań klinicznych niezbyt często obserwowano niedociśnienie ortostatyczne. U pacjentów powyżej 65. roku życia zaleca się regularne pomiary ciśnienia tętniczego.²⁰

Bezpieczeństwo w grupach szczególnych

Stosowanie u dzieci i młodzieży – olanzapina nie jest wskazana do stosowania u dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat stwierdzono różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny.²¹

Substancje pomocnicze

Fenyloalanina – produkt leczniczy Olanzapine Aurovitas w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej zawiera aspartam, będący źródłem fenyloalaniny, który może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią. Zawartość aspartamu w poszczególnych dawkach wynosi:²²

Produkt zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, to znaczy uznaje się go za „wolny od sodu”.²³