kwasica ketonowa
Kwasica ketonowa (DKA, diabetic ketoacidosis) jest ostrym, zagrażającym życiu powikłaniem cukrzycy, charakteryzującym się hiperglikemią, kwasicą metaboliczną i ketonemią. Powstaje w wyniku bezwzględnego lub względnego niedoboru insuliny przy jednoczesnym wzroście stężenia hormonów kontrregulacyjnych, co prowadzi do nasilonej lipolizy, ketogenezy i glukoneogenezy.
Typowa triada objawów kwasicy ketonowej obejmuje hiperglikemię (zazwyczaj >250 mg/dl), kwasicę metaboliczną (pH <7,3, HCO3 <15 mmol/l) oraz obecność ciał ketonowych we krwi i moczu. Klinicznie manifestuje się odwodnieniem, wymiotami, bólami brzucha, oddechem Kussmaula oraz zaburzeniami świadomości, które mogą prowadzić do śpiączki.
Leczenie kwasicy ketonowej opiera się na intensywnej insulinoterapii, wyrównaniu zaburzeń wodno-elektrolitowych (szczególnie niedoboru potasu), korekcie zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej oraz leczeniu przyczyny wywołującej (np. infekcji). Kluczowe znaczenie ma regularne monitorowanie parametrów biochemicznych, w tym glikemii, elektrolitów oraz gazometrii.
Najczęstszymi czynnikami wyzwalającymi kwasicę ketonową są infekcje, przerwanie leczenia insuliną, zawał serca, udar mózgu oraz nowo rozpoznana cukrzyca typu 1. Śmiertelność w przebiegu DKA wynosi obecnie 2-5%, głównie wśród osób starszych z chorobami współistniejącymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Pioglitazone Bioton 45 mg
Pioglitazon (Pioglitazone Bioton) jest lekiem z grupy tiazolidynodionów stosowanym w terapii cukrzycy typu 2, dostępnym w dawkach 15 mg, 30 mg i 45 mg. Jego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę bezwodną (37,24 mg w tabletce 15 mg, 74,46 mg w 30 mg oraz 111,70 mg w 45 mg), co jest istotne u osób z nietolerancją laktozy. Ponadto, pioglitazon nie powinien być stosowany u pacjentów z niewydolnością serca (klasy I-IV wg NYHA) ze względu na ryzyko retencji płynów i zaostrzenia niewydolności, a także u osób z zaburzoną czynnością wątroby, gdzie podwyższone enzymy wątrobowe stanowią bezwzględne przeciwwskazanie. Kwasica ketonowa, obecny lub przebyły rak pęcherza moczowego oraz krwiomocz o nieustalonej etiologii również wykluczają stosowanie tego leku.
aminotransferaza, choroba sercowo-naczyniowa, ciała ketonowe, cukrzyca typu 2, enzymy wątrobowe, insulinoterapia, klasyfikacja NYHA, krwiomocz, kwasica ketonowa, laktoza bezwodna, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, nowotwór pęcherza moczowego, pioglitazon, rak pęcherza moczowego, reakcja alergiczna, retencja płynów, tiazolidynodion, uszkodzenie hepatocytów, wrodzona nietolerancja galaktozy, zaburzona czynność wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Quetiapine Orion
Stosowanie kwetiapiny (Quetiapine Orion) wymaga uwzględnienia specyficznego profilu bezpieczeństwa w zależności od wskazań i dawki, ze szczególnym naciskiem na pacjentów poniżej 18. roku życia, u których brak jest danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo. U dzieci i młodzieży obserwuje się zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak wzrost łaknienia, hiperprolaktynemia, objawy pozapiramidowe, a także podwyższone ciśnienie tętnicze. Wskazane jest ścisłe monitorowanie pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi, zwłaszcza ze względu na ryzyko myśli i zachowań samobójczych, które jest szczególnie nasilone w początkowej fazie terapii i u osób poniżej 25 lat. Konieczne jest także regularne kontrolowanie parametrów metabolicznych, w tym masy ciała, glikemii i profilu lipidowego, ze względu na ryzyko pogorszenia profilu metabolicznego. W trakcie leczenia należy zwracać uwagę na objawy pozapiramidowe, akatyzję, niedociśnienie ortostatyczne, senność oraz potencjalne interakcje z lekami serotoninergicznymi, które mogą prowadzić do zespołu serotoninowego.
akatyzja, cholesterol HDL, cholesterol LDL, ciężkie skórne działania niepożądane, depresja w chorobie afektywnej dwubiegunowej, dysfagia, dyskinezy późne, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, jaskra z wąskim kątem przesączania, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, kwetiapina, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, norkwetiapina, objawy odstawienia leku, objawy pozapiramidowe, ostra uogólniona osutka krostkowa, reakcja na lek z eozynofilią, rumień wielopostaciowy, schizofrenia, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, triglicerydy, wydłużenie odstępu QT, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zaparcie, zespół bezdechu sennego, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzaran
Olanzapina, stosowana w terapii przeciwpsychotycznej, wykazuje opóźnioną poprawę kliniczną, co wymaga uważnego monitorowania pacjenta pod kątem działań niepożądanych. Szczególnie niezalecana jest u pacjentów z psychozą związaną z otępieniem (śmiertelność 3,5% vs 1,5% placebo przy średniej dawce 4,4 mg/dobę), ryzykiem incydentów naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo) oraz u chorych z chorobą Parkinsona, gdzie obserwuje się nasilenie parkinsonizmu i omamów bez poprawy skuteczności. Zespół neuroleptycznego złośliwego zespołu (ZZN) jest rzadkim, ale potencjalnie śmiertelnym powikłaniem, objawiającym się m.in. gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagającym natychmiastowego odstawienia leku. W trakcie terapii należy monitorować glikemię (na początku, po 12 tygodniach i co roku), masę ciała (na początku, po 4, 8, 12 tygodniach i co kwartał) oraz profil lipidowy (na początku, po 12 tygodniach i co 5 lat), ze względu na ryzyko hiperglikemii, cukrzycy, dyslipidemii i przyrostu masy ciała.
agonista dopaminy, AlAT, aminotransferaza wątrobowa, AspAT, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, cukrzyca, dyskineza polekowa, dyslipidemia, działanie przeciwcholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwasica ketonowa, laktoza bezwodna, mioglobinuria, nagła śmierć sercowa, napad drgawkowy, neutropenia, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, odstęp QTc, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, otępienie, parkinsonizm, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, psychoza, udar mózgu, uszkodzenie wątrobowo-komórkowe, walproinian, zapalenie płuc aspiracyjne, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aripiprazole Medical Valley
Podczas terapii arypiprazolem poprawa kliniczna może pojawić się dopiero po kilku dniach lub tygodniach, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta, zwłaszcza u osób z wysokim ryzykiem zachowań samobójczych. Lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, nadciśnienie tętnicze) oraz u osób predysponowanych do niedociśnienia. Arypiprazol wiąże się z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), dlatego konieczna jest identyfikacja czynników ryzyka i wdrożenie profilaktyki. W badaniach klinicznych częstość wydłużenia odstępu QT była porównywalna z placebo, jednak zaleca się ostrożność u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia QT. Należy monitorować objawy późnych dyskinez, akatyzji i innych zaburzeń pozapiramidowych, a w razie ich wystąpienia rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Rzadko obserwowano Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS) z objawami takimi jak gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność autonomiczna, co wymaga natychmiastowego przerwania terapii.
ADHD, akatyzja, arypiprazol, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba psychiczna, choroba układu sercowo-naczyniowego, dysfagia, dyskineza, hiperglikemia, kwasica ketonowa, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, parkinsonizm, patologiczny hazard, psychoza związana z demencją, śpiączka hiperosmolarna, terapia przeciwpsychotyczna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie krążenia mózgowego, zaburzenie nastroju, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie przewodzenia, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Apra-swift 30 mg
Lek Apra-swift zawierający arypiprazol charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznana (częstość nieokreślona). Najczęściej obserwowane działania niepożądane to akatyzja i nudności (>3% pacjentów). Szczególnie istotne są rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłania, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, zaburzenia sercowo-naczyniowe (w tym Torsades de pointes, zatrzymanie akcji serca, bradykardia), powikłania metaboliczne (cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, kwasica ketonowa), choroba zakrzepowo-zatorowa żył, zespół serotoninowy oraz drgawki typu grand mal. W trakcie terapii należy monitorować zaburzenia psychiczne (w tym myśli i próby samobójcze), zaburzenia kontroli impulsów, rabdomiolizę oraz objawy agresji i nadmiernego pobudzenia.
akatyzja, arypiprazol, arytmia, bradykardia, choroba zakrzepowo-zatorowa, drgawki grand mal, dysfagia, dystonia, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, kwasica ketonowa, leukopenia, napad przymusowego patrzenia, neutropenia, niedobór laktazy, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, poriomania, priapizm, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, reakcja fotoalergiczna, skurcz krtani, śpiączka hiperosmolarna, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia pozapiramidowe, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatrzymanie akcji serca, zatrzymanie moczu, zespół abstynencyjny noworodków, zespół DRESS, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Anzorin 20 mg
Olanzapina, substancja czynna leku Anzorin, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które obejmują zarówno często występujące objawy, takie jak senność, zwiększenie masy ciała (do ≥7% u 22,2% pacjentów po 47 dniach i do 64,4% po 48 tygodniach), eozynofilia, leukopenia, neutropenia, jak i zmiany metaboliczne, w tym istotne klinicznie wzrosty stężenia prolaktyny, cholesterolu (≥6,2 mmol/l), glukozy (≥7 mmol/l) oraz triglicerydów (≥2,26 mmol/l). Działania niepożądane neurologiczne obejmują akatyzję, parkinsonizm, dyskinezę oraz rzadziej złośliwy zespół neuroleptyczny. Nagłe odstawienie olanzapiny może wywołać objawy odstawienne, takie jak pocenie się, bezsenność i drżenie. W badaniach klinicznych u osób starszych z otępieniem odnotowano zwiększoną śmiertelność oraz częstsze incydenty naczyniowo-mózgowe, a u pacjentów z chorobą Parkinsona – nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, amnezja, astenia, bradykardia, brak miesiączki, cholesterol, cholesterol całkowity, choroba afektywna dwubiegunowa, cukromocz, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dystonia, dyzartria, działanie antycholinergiczne, eozynofilia, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, glukoza, hiperprolaktynemia, krwawienie z nosa, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, letarg, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, mlekotok, nadwrażliwość na światło, napady drgawek, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, olanzapina, omamy wzrokowe, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, rumień, senność, triglicerydy, wydłużenie odstępu QTc, wysypka, zaburzenia erekcji, zakrzep z zatorami, zakrzepica żył głębokich, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia leku, złośliwy zespół neuroleptyczny, zmniejszenie libido, zwiększenie apetytu, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Przedawkowanie – Physioneal 40 Clear-Flex –
Przedawkowanie roztworu do dializy otrzewnowej Physioneal 40 Clear-Flex może prowadzić do poważnych zaburzeń homeostazy, takich jak hiperwolemia, hipowolemia, zaburzenia elektrolitowe (w tym hipokaliemia) oraz hiperglikemia, szczególnie u pacjentów z cukrzycą. Hiperwolemia objawia się obrzękami obwodowymi, dusznością, wzrostem masy ciała i zastojem w krążeniu małym, wymagając zastosowania hipertonicznych roztworów dializacyjnych oraz ograniczenia podaży płynów. Hipowolemia manifestuje się spadkiem masy ciała, hipotonią, tachykardią i objawami odwodnienia, co wymaga uzupełnienia płynów drogą doustną lub dożylną. Zaburzenia elektrolitowe, najczęściej hipokaliemia, objawiają się osłabieniem mięśniowym, skurczami i zaburzeniami rytmu serca, a ich leczenie polega na korekcji składu elektrolitowego roztworu dializacyjnego oraz suplementacji potasu.
chlorek potasu, ciśnienie tętnicze, dializa otrzewnowa, hiperchloremia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperwolemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, kwasica ketonowa, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, śpiączka hiperglikemiczna, suplementacja potasu, tachykardia, ultrafiltracja, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca, zastój w krążeniu małym - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Glibetic 4 mg 4 mg
Glibetic, zawierający glimepiryd, jest pochodną sulfonylomocznika stosowaną w leczeniu cukrzycy typu 2, jednak jego stosowanie jest przeciwwskazane w wielu sytuacjach klinicznych. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na glimepiryd, inne sulfonylomoczniki lub sulfonamidy, cukrzycę typu 1, stany ostre powikłań cukrzycy takie jak śpiączka cukrzycowa i kwasica ketonowa, ciężkie zaburzenia czynności nerek i wątroby oraz okres ciąży i karmienia piersią. Tabletki zawierają laktozę jednowodną w ilościach od 68,98 mg (1 mg dawka) do 137,20 mg (2 mg dawka), co stanowi istotne ograniczenie u pacjentów z nietolerancją laktozy. W wymienionych stanach zalecane jest stosowanie insulinoterapii, która umożliwia bezpieczniejszą i skuteczniejszą kontrolę glikemii.
cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, glimepiryd, hipoglikemia, insulinoterapia, komórki beta trzustki, kwasica ketonowa, laktoza jednowodna, nadwrażliwość, non-compliance, objawy hipoglikemii, pacjent geriatryczny, pochodna sulfonylomocznika, polipragmazja, reakcja alergiczna, śpiączka cukrzycowa, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia elektrolitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aripilek
Stosowanie arypiprazolu (Aripilek) wymaga ścisłej obserwacji pacjentów, zwłaszcza w początkowym okresie terapii, ze względu na ryzyko zachowań samobójczych, szczególnie u osób z zaburzeniami psychicznymi i nastroju. Należy zachować ostrożność u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, choroby naczyń mózgowych) oraz u osób predysponowanych do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi, stosowanie leków przeciwnadciśnieniowych). W trakcie terapii obserwowano ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), dlatego konieczna jest identyfikacja i profilaktyka czynników ryzyka. Arypiprazol może powodować wydłużenie odstępu QT, dyskinezy, objawy pozapiramidowe (akatyzja, parkinsonizm), a także rzadkie przypadki Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (NMS) i napadów drgawkowych. U dzieci i młodzieży należy monitorować objawy pozapiramidowe i przyrost masy ciała, a u osób starszych z psychozą związaną z chorobą Alzheimera odnotowano zwiększone ryzyko zgonu (3,5% vs 1,7% placebo) oraz incydenty naczyniowo-mózgowe.
akatyzja, arypiprazol, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroby układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca, dysfagia, fosfokinaza kreatynowa, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, mioglobinuria, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, ostra niewydolność nerek, parkinsonizm, patologiczny hazard, późne dyskinezy, przejściowy napad niedokrwienny, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, udar, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia krążenia mózgowego, zaburzenia nastroju, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenia przewodzenia, zaburzenia tarczycy, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zachowania samobójcze, zapalenie płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzaran
Olanzapina w dawce 10 mg w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku oraz z otępieniem, ze względu na dwukrotnie zwiększone ryzyko śmiertelności (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotny wzrost zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo). Nie jest zalecana u pacjentów z psychozą związaną z otępieniem ani u chorych z chorobą Parkinsona ze względu na ryzyko nasilenia parkinsonizmu i omamów. Należy monitorować ryzyko Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (ZZN) objawiającego się m.in. gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością układu autonomicznego. W przypadku podejrzenia ZZN lub niewyjaśnionej gorączki należy natychmiast odstawić lek. Olanzapina może powodować hiperglikemię i nasilenie cukrzycy, dlatego zaleca się monitorowanie glikemii na początku terapii, po 12 tygodniach oraz corocznie, a także masy ciała i lipidów zgodnie z określonym harmonogramem.
agonista dopaminy, aminotransferaza wątrobowa, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dyskineza polekowa, dyslipidemia, działanie przeciwcholinergiczne, granulocyt obojętnochłonny, hipereozynofilia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwasica ketonowa, leukocyt, nagła śmierć sercowa, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, objaw odstawienny, olanzapina, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późna dyskineza, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, schizofrenia, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, terapia przeciwpsychotyczna, wydłużenie odstępu QT, zahamowanie czynności szpiku, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Eprocliv
Lek Eprocliv, zawierający sytagliptynę (inhibitor DPP-4) oraz metforminę, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą typu 1, kwasicą ketonową oraz z historią zapalenia trzustki. Istotnym ryzykiem jest rozwój ostrego zapalenia trzustki, objawiającego się uporczywym, silnym bólem brzucha, które wymaga natychmiastowego odstawienia leku i diagnostyki. Metformina niesie ryzyko kwasicy mleczanowej, szczególnie przy pogorszeniu czynności nerek, chorobach układu krążenia, oddechowego, posocznicy, odwodnieniu czy stosowaniu leków nefrotoksycznych (NLPZ, leki moczopędne, przeciwnadciśnieniowe). Kwasica mleczanowa manifestuje się m.in. dusznością kwasiczą, bólem brzucha, skurczami mięśni, a w diagnostyce laboratoryjnej obserwuje się pH krwi <7,35, stężenie mleczanów >5 mmol/l, zwiększoną lukę anionową oraz zaburzenia stosunku mleczanów do pirogronianów.
anafilaksja, astenia, choroba układu krążenia, choroba układu oddechowego, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, duszność kwasicza, dysfagia, hipoglikemia, hipotermia, inhibitor DPP-4, jodowy środek kontrastowy, ketoza, kwasica ketonowa, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, martwicze zapalenie trzustki, metformina, nefropatia kontrastowa, niedotlenienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodna sulfonylomocznika, posocznica, przesączanie kłębuszkowe, zaburzenie elektrolitowe, zespół Stevensa-Johnsona, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Olzapin 15 mg
Profil bezpieczeństwa olanzapiny został szczegółowo opisany na podstawie danych z badań klinicznych oraz zgłoszeń spontanicznych. Najczęściej występujące działania niepożądane (≥1% pacjentów) obejmują zaburzenia neurologiczne (senność, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, dyskineza), metaboliczne (istotny przyrost masy ciała, podwyższone stężenia cholesterolu, glukozy i triglicerydów, cukromocz) oraz hematologiczne (eozynofilia, leukopenia, neutropenia, trombocytopenia). Długotrwałe stosowanie (≥48 tygodni) wiąże się z narastającym ryzykiem zaburzeń metabolicznych, w tym rozwojem lub nasileniem cukrzycy, czasem z powikłaniami takimi jak kwasica ketonowa czy śpiączka. W zakresie układu sercowo-naczyniowego obserwowano niedociśnienie ortostatyczne, bradykardię, wydłużenie QTc, a rzadko ciężkie arytmie prowadzące do nagłej śmierci. Wśród innych działań niepożądanych wymienia się reakcje alergiczne, przejściowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zapalenie trzustki, wysypki skórne, a także złośliwy zespół neuroleptyczny (rzadko).
akatyzja, aminotransferaza wątrobowa, amnezja, astenia, bradykardia, brak miesiączki, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dystonia, dyzartria, eozynofilia, fosfokinaza kreatynowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, hiperprolaktynemia, kwas moczowy, kwasica ketonowa, leukopenia, migotanie komór, morfologia krwi, nadwrażliwość, nadwrażliwość na światło, nagła śmierć sercowa, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, olanzapina, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, senność, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia erekcji, zakrzep z zatorami, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół DRESS, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ranofren
Olanzapina (Ranofren, 5 mg) wykazuje opóźnioną skuteczność terapeutyczną, co wymaga ścisłego monitorowania pacjentów w początkowym okresie leczenia. Nie jest zalecana u pacjentów z psychozą lub zaburzeniami zachowania wywołanymi otępieniem ze względu na dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie większą częstość incydentów naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo) w badaniach u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat). Czynniki ryzyka obejmują wiek >65 lat, zaburzenia połykania, sedację, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Olanzapina nie jest rekomendowana w psychozie indukowanej agonistami dopaminy u chorych na chorobę Parkinsona ze względu na nasilenie parkinsonizmu i omamów oraz brak przewagi nad placebo. Istotnym powikłaniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny, objawiający się m.in. hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością układu autonomicznego, wymagający natychmiastowego odstawienia leku.
aminotransferazy wątrobowe, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, choroba zakrzepowo-zatorowa, działanie przeciwcholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, incydent naczyniowo-mózgowy, kwasica ketonowa, mioglobinuria, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, niestabilność autonomicznego układu nerwowego, objawy odstawienne, olanzapina, ostra niewydolność nerek, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późne dyskinezy, przerost mięśnia sercowego, rabdomioliza, sedacja, sztywność mięśniowa, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia przemiany lipidów, zakrzepica żylna, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego QT, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon substancji czynnych
Insulina izofanowa – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Insulina izofanowa, stanowiąca 70% preparatów dwufazowych (np. Gensulin M30, Humulin M3) oraz dostępna jako Humulin N, wymaga ścisłego nadzoru lekarskiego przy zmianie typu, marki, pochodzenia lub metody produkcji, gdyż może to wymagać modyfikacji dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów przechodzących z insuliny zwierzęcej na ludzką izofanową, u których dawka i objawy hipoglikemii mogą ulec zmianie, a wczesne symptomy hipoglikemii mogą być mniej wyraźne lub odmienne. Czynniki takie jak długotrwała cukrzyca, neuropatia cukrzycowa czy stosowanie β-adrenolityków również mogą maskować objawy hipoglikemii. Niewyrównana glikemia podczas terapii może prowadzić do poważnych powikłań, w tym śpiączki lub zgonu, a przerwanie leczenia grozi hiperglikemią i kwasicą ketonową. Wytwarzanie przeciwciał na insulinę izofanową jest możliwe, lecz ich miano jest niższe niż przy insulinie zwierzęcej.
amyloidoza skórna, choroba nadnerczy, choroba przysadki mózgowej, choroba tarczycy, choroba trzustki, cukrzyca insulinozależna, dysfagia, Gensulin M30, gruczoł wydzielania wewnętrznego, hiperglikemia, hipoglikemia, Humulin M3, Humulin N, insulina izofanowa, intensywna insulinoterapia, kontrola glikemii, kwasica ketonowa, leczenie skojarzone, lipodystrofia, neuropatia cukrzycowa, niewydolność serca, pioglitazon, preparat dwufazowy, przeciwciało, wstrzykiwacz insulinowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, β-adrenolityk - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapine Lekam
Olanzapina, stosowana w leczeniu przeciwpsychotycznym, wykazuje poprawę stanu klinicznego pacjentów po kilku dniach lub tygodniach terapii, jednak wymaga ścisłego monitorowania działań niepożądanych. U pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z otępieniem stosowanie olanzapiny wiąże się z dwukrotnym wzrostem śmiertelności (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnym wzrostem zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo), niezależnie od dawki (średnia 4,4 mg/dobę) i czasu leczenia. Olanzapina jest przeciwwskazana u pacjentów z psychozą indukowaną agonistami dopaminy w chorobie Parkinsona ze względu na nasilenie parkinsonizmu i omamów oraz brak przewagi nad placebo. Należy zwracać uwagę na ryzyko Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (ZZN) objawiającego się wysoką gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagając natychmiastowego odstawienia leku.
aminotransferaza wątrobowa, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dyslipidemia, działanie przeciwcholinergiczne, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwasica ketonowa, leczenie przeciwpsychotyczne, nagła śmierć sercowa, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność nerek, odstęp QT, ośrodkowy układ nerwowy, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późne dyskinezy, prolaktyna, przerost mięśnia sercowego, psychoza, rabdomioliza, udar niedokrwienny, układ cholinergiczny, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ranofren
Olanzapina w dawce 10 mg (produkt Ranofren) wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia, gdy poprawa kliniczna może nastąpić po kilku dniach lub tygodniach. Nie jest zalecana u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na dwukrotnie zwiększone ryzyko śmiertelności (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie wyższe ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo) u osób w podeszłym wieku (średnia 78 lat). U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina może nasilać parkinsonizm i wywoływać omamy. Należy monitorować ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN) z objawami takimi jak gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność autonomiczna. W przypadku podejrzenia ZZN lub niewyjaśnionej gorączki należy przerwać leczenie.
aminotransferazy wątrobowe, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, choroba zakrzepowo-zatorowa, dysfagia, dyskinezy późne, działanie przeciwcholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, niewydolność nerek, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, otępienie, przerost gruczołu krokowego, rabdomioliza, Ranofren, sedacja, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia lipidowe, zakrzepica żylna, zapalenie wątroby, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół odstawienny, zespół wydłużonego QT, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rispolept
Rysperydon, stosowany zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem umieralności (4,0% vs. 3,1% placebo; OR 1,21, 95% CI 0,7-2,1) oraz zdarzeń naczyniowo-mózgowych (3,3% vs. 1,2% placebo; OR 2,96, 95% CI 1,34-7,50). Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu rysperydonu i furosemidu, gdyż obserwowano wzrost śmiertelności do 7,3% w tej grupie. Rysperydon jest wskazany wyłącznie do krótkotrwałego leczenia uporczywej agresji u pacjentów z otępieniem w chorobie Alzheimera o umiarkowanym do ciężkiego nasileniu, po nieskuteczności metod niefarmakologicznych. Należy unikać leczenia pacjentów z innymi typami otępienia ze względu na wyższe ryzyko powikłań naczyniowo-mózgowych. Monitorowanie pacjentów powinno obejmować ocenę objawów udaru, niedociśnienia ortostatycznego, zaburzeń hematologicznych (leukopenia, neutropenia, agranulocytoza), a także działań niepożądanych takich jak późne dyskinezy, złośliwy zespół neuroleptyczny oraz hiperglikemia i przyrost masy ciała.
agranulocytoza, atypowy lek przeciwpsychotyczny, choroba Parkinsona, dyskinezy, furosemid, ginekomastia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, kwasica ketonowa, leczenie przeciwpsychotyczne, leukopenia, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe, otępienie naczyniowe, otępienie typu mieszanego, otępienie w chorobie Alzheimera, otępienie z ciałami Lewy’ego, późne dyskinezy, priapizm, rabdomioliza, rysperydon, śpiączka cukrzycowa, wydłużenie QT, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia miesiączkowania, zdarzenia naczyniowo-mózgowe, zespół Reye’a, zespół wiotkiej tęczówki, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapin Krka
Olanzapin Krka wykazuje opóźniony początek działania, z poprawą stanu klinicznego obserwowaną po kilku dniach lub tygodniach terapii, co wymaga ścisłego monitorowania pacjentów. Lek nie jest zalecany u osób z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na dwukrotnie wyższe ryzyko śmiertelności (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie większą częstość incydentów naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo), niezależnie od dawki (średnia 4,4 mg/dobę) i czasu leczenia. U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina nie wykazała skuteczności w leczeniu psychozy, a wręcz nasilała objawy parkinsonizmu i omamy. Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) jest poważnym powikłaniem, objawiającym się m.in. hipertermią, sztywnością mięśni i niestabilnością autonomiczną, wymagającym natychmiastowego odstawienia leku. Ponadto, olanzapina może indukować hiperglikemię i zaostrzenie cukrzycy, co wymaga monitorowania glikemii (przed leczeniem, po 12 tygodniach i następnie corocznie) oraz masy ciała (przed leczeniem, po 4, 8, 12 tygodniach i kwartalnie). Monitorowanie lipidów jest zalecane przed terapią, po 12 tygodniach i co 5 lat.
agonista dopaminy, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy wątrobowe, benzodiazepiny, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dysfagia, działanie antycholinergiczne, fosfokinaza kreatynowa, granulocyty obojętnochłonne, hipereozynofilia, hiperglikemia, krążenie mózgowe, kwasica ketonowa, leukocyty, nagły zgon sercowy, neutropenia, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, odstęp QTc, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późne dyskinezy, prolaktyna, rabdomioliza, sedacja, udar niedokrwienny, zapalenie wątroby, zespół wydłużonego QT, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tractiva
Podczas terapii arypiprazolem poprawa kliniczna może pojawić się dopiero po kilku dniach lub tygodniach, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta pod kątem skuteczności leczenia oraz działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zachowań samobójczych, zwłaszcza u pacjentów z chorobami psychicznymi i zaburzeniami nastroju, którzy powinni pozostawać pod intensywnym nadzorem. Arypiprazol wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia), chorobą naczyń mózgu oraz stanami predysponującymi do hipotensji. Należy monitorować ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) oraz wydłużenia odstępu QT, zwłaszcza u pacjentów z rodzinnym wywiadem. W trakcie leczenia obserwowano rzadkie przypadki zespołu złośliwego neuroleptycznego (NMS), napadów drgawkowych, dyskinez, akatyzji i parkinsonizmu, które wymagają odpowiedniej interwencji, w tym zmniejszenia dawki lub odstawienia leku.
akatyzja, arypiprazol, choroba Alzheimera, choroba niedokrwienna serca, dysfagia, dyskineza, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, kwasica ketonowa, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, objawy pozapiramidowe, parkinsonizm, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia kontroli impulsów, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzin
Olanzapina wymaga ścisłego monitorowania klinicznego ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym zwiększonej śmiertelności u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat), gdzie odnotowano dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie częstsze zdarzenia naczyniowo-mózgowe (1,3% vs 0,4%). Szczególnie niezalecane jest stosowanie u pacjentów z psychozą związaną z otępieniem oraz u chorych z chorobą Parkinsona, gdzie obserwowano nasilenie parkinsonizmu i omamów. Dawkowanie w badaniach u pacjentów z chorobą Parkinsona rozpoczynano od 2,5 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 15 mg/dobę. Należy zwracać uwagę na ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN) oraz hiperglikemii, w tym kwasicy ketonowej i śpiączki, co wymaga monitorowania glikemii przed leczeniem, po 12 tygodniach oraz corocznie, a także regularnej kontroli masy ciała i lipidów.
agonista dopaminy, aminotransferazy wątrobowe, choroba Parkinsona, dysfagia, działanie antycholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hipotonia ortostatyczna, kwasica ketonowa, lipidy, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedrożność porażenna jelit, odstęp QT, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, późne dyskinezy, przemijający napad niedokrwienny, przerost gruczołu krokowego, psychoza, rabdomioliza, walproinian, zakrzep z zatorami, zapalenie wątroby, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kventiax SR
Kwentiax SR, zawierający kwetiapinę, wymaga indywidualnej oceny profilu bezpieczeństwa w zależności od wskazań i dawki. U dorosłych pacjentów potwierdzono długoterminową skuteczność i bezpieczeństwo monoterapii, jednak brak jest danych dla terapii wspomagającej w dużej depresji. Nie zaleca się stosowania u osób poniżej 18 lat ze względu na odmienny profil działań niepożądanych, takich jak zwiększone łaknienie, podwyższenie prolaktyny, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, a także wzrost ciśnienia tętniczego i objawy pozapiramidowe. Ryzyko samobójstw i zachowań samobójczych jest szczególnie podwyższone u pacjentów poniżej 25 lat, zwłaszcza w początkowej fazie leczenia lub po nagłym odstawieniu leku. Monitorowanie parametrów metabolicznych, w tym masy ciała, glikemii i lipidów, jest niezbędne, gdyż kwetiapina może powodować hiperglikemię, dyslipidemię oraz przyrost masy ciała. Występują także objawy pozapiramidowe, akatyzja, senność, niedociśnienie ortostatyczne oraz ryzyko zespołu bezdechu sennego, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka.
akatyzja, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciężka neutropenia, ciężki epizod depresyjny, ciśnienie wewnątrzgałkowe, depresja w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym, drażliwość, duża depresja, dysfagia, dyskinezy późne, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, jaskra z wąskim kątem, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, kwetiapina, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, objawy odstawienia, objawy pozapiramidowe, omdlenie, ostra uogólniona osutka krostkowa, podwyższone triglicerydy, polidypsja, polifagia, poliuria, rumień wielopostaciowy, senność, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, wymioty, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zaparcia, zespół bezdechu sennego, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększone łaknienie, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Kwas salicylowy – Przedawkowanie
Kwas salicylowy, stosowany miejscowo w dermatologii w różnych stężeniach, jest efektywny w leczeniu schorzeń takich jak łuszczyca, brodawki, odciski czy grzybica. Jednakże, jego nadmierne lub nieprawidłowe użycie, zwłaszcza na dużych powierzchniach skóry, uszkodzonej lub pod opatrunkiem okluzyjnym, może prowadzić do systemowego wchłaniania i toksyczności. Szczególnie narażone są dzieci oraz pacjenci z rozległymi zmianami skórnymi, gdzie stężenie salicylanów w surowicy przekraczające 30 mg/dl może wywołać wczesne objawy zatrucia, takie jak tinnitus, nudności, wymioty, a w ciężkich przypadkach porażenie ośrodka oddechowego, kwasicę ketonową i uszkodzenia układów nerwowego, oddechowego i krążenia. Długotrwałe stosowanie powyżej 2 tygodni oraz aplikacja na uszkodzoną skórę znacząco zwiększają ryzyko kumulacji i powikłań toksycznych.
alkalizacja moczu, brodawka, centralny układ nerwowy, cukromocz, diureza forsowana, dwuwęglan sodu, grzybica, hiperglikemia, kortykosteroid, kwas salicylowy, kwasica ketonowa, łuszczyca, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, niewydolność krążenia obwodowego, niewydolność nadnerczy, odcisk, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, salicylany w surowicy, tinnitus, uszkodzenie wątroby, zaburzenie świadomości, zasadowica oddechowa, zatrucie salicylanami, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gensulin M40 (40/60)
Gensulin M40 (40/60) to dwufazowa ludzka insulina zawierająca 40% insuliny rozpuszczalnej i 60% insuliny izofanowej, produkowana metodą rekombinacji DNA E. coli. Zmiana typu, marki, mocy lub pochodzenia insuliny wymaga ścisłego nadzoru lekarskiego i dostosowania dawki, zwłaszcza przy przejściu z insuliny zwierzęcej na ludzką, gdzie objawy hipoglikemii mogą być mniej wyraźne lub zmienione. Należy uwzględnić czynniki takie jak długość trwania cukrzycy, neuropatia, stosowanie β-adrenolityków oraz intensywność insulinoterapii, które mogą maskować wczesne objawy hipoglikemii. Nieprawidłowe dawkowanie lub przerwanie terapii może prowadzić do hiperglikemii i kwasicy ketonowej, stanów zagrażających życiu. Przeciwciała przeciwinsulinowe mogą się pojawić, choć ich miano jest zwykle niższe niż przy insulinie zwierzęcej.
beta-adrenolityki, biologiczny produkt leczniczy, choroba nadnerczy, choroba przysadki mózgowej, choroba tarczycy, choroba trzustki, cukrzyca insulinozależna, hiperglikemia, insulina dwufazowa, insulina ludzka, intensywna insulinoterapia, kwasica ketonowa, lipodystrofia, miejsce wstrzyknięcia insuliny, nadczynność tarczycy, neuropatia cukrzycowa, niewydolność serca, objawy hipoglikemii, pioglitazon, przeciwciała przeciwinsulinowe, rekombinacja DNA, wstrzykiwacz insulinowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zapotrzebowanie na insulinę - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapin Krka
Olanzapina wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania, zwłaszcza w początkowym okresie terapii, gdy poprawa kliniczna może nastąpić dopiero po kilku dniach lub tygodniach. Lek nie jest zalecany u pacjentów z psychozą lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem, ze względu na dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5%) w grupie osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) leczonych dawką średnią 4,4 mg/dobę. Czynniki ryzyka zwiększonej śmiertelności to wiek >65 lat, utrudnione połykanie, sedacja, niedożywienie, choroby płuc oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Ponadto, olanzapina wiąże się z trzykrotnym wzrostem częstości incydentów naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4%), a także nie jest wskazana u pacjentów z chorobą Parkinsona ze względu na nasilenie parkinsonizmu i omamów bez przewagi skuteczności nad placebo. Należy monitorować ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN), objawiającego się wysoką gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością układu autonomicznego, co wymaga natychmiastowego odstawienia leku.
aminotransferazy wątrobowe, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatynowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, krążenie mózgowe, kwasica ketonowa, mioglobinuria, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, ostra niewydolność nerek, otępienie, parkinsonizm, późna dyskineza, przemijający napad niedokrwienny, przerost mięśnia sercowego, rabdomioliza, sedacja, sztywność mięśniowa, udar, uszkodzenie wątrobokomórkowe, walproinian, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia świadomości, zaburzenia zachowania, zapalenie płuc aspiracyjne, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zolaxa
Olanzapina (Zolaxa) wykazuje opóźniony początek działania, z poprawą kliniczną obserwowaną po kilku dniach do tygodni terapii, co wymaga ścisłego monitorowania pacjenta. U osób starszych (>65 lat) z psychozą lub zaburzeniami zachowania w przebiegu otępienia stosowanie olanzapiny wiąże się z dwukrotnie wyższą śmiertelnością (3,5% vs 1,5%) oraz trzykrotnie wyższą częstością zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4%) w porównaniu z placebo. Czynniki ryzyka obejmują m.in. wiek powyżej 75 lat, otępienie naczyniowe, sedację, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Olanzapina nie jest zalecana w psychozie indukowanej agonistami dopaminy u chorych z chorobą Parkinsona ze względu na nasilenie parkinsonizmu i omamów oraz brak przewagi nad placebo. Istotnym zagrożeniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) objawiający się m.in. hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagający natychmiastowego odstawienia leku.
aminotransferazy wątrobowe, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, cukrzyca, dysfagia, działanie antycholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, granulocyty obojętnochłonne, hipereozynofilia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, lipidy, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, odstęp QT, olanzapina, omamy, otępienie, parkinsonizm, późna dyskineza, prolaktyna, przemijający napad niedokrwienny, przerost gruczołu krokowego, psychoza, rabdomioliza, zakrzep z zatorem, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Amaryl 2 2 mg
Glimepiryd (Amaryl) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną, inne pochodne sulfonylomocznika lub sulfonamidy, a także u osób z cukrzycą typu 1, gdzie mechanizm stymulacji wydzielania insuliny jest nieskuteczny. Nie należy stosować leku w ostrych powikłaniach cukrzycy, takich jak śpiączka cukrzycowa i kwasica ketonowa, które wymagają natychmiastowej insulinoterapii. Przeciwwskazaniem są również ciężkie zaburzenia czynności wątroby i nerek, gdzie preferowana jest insulinoterapia ze względu na ryzyko kumulacji glimepirydu i jego metabolitów. Tabletki Amaryl zawierają laktozę jednowodną w dawkach od 69 mg (1 mg tabletka) do około 137 mg (2-4 mg tabletki), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy lub galaktozemią.
cukrzyca ciążowa, cukrzyca insulinozależna, cukrzyca typu 1, galaktozemia, glimepiryd, hipoglikemia, insulinoterapia, komórka beta trzustki, kontrola glikemii, kwasica ketonowa, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na glimepiryd, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, pochodna sulfonylomocznika, śpiączka cukrzycowa, sulfonamid, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapine APC
Olanzapina wykazuje opóźnioną skuteczność terapeutyczną, wymagającą kilku dni do tygodni monitorowania stanu klinicznego pacjenta. Nie jest zalecana u osób starszych z psychozą lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na dwukrotnie zwiększone ryzyko śmiertelności (3,5% vs 1,5%) oraz trzykrotnie wyższe ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4%), szczególnie u pacjentów powyżej 65-75 lat z czynnikami ryzyka takimi jak dysfagia, sedacja, niedożywienie, choroby płuc czy jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Olanzapina nie jest wskazana w psychozie związanej z agonistami dopaminy u chorych na chorobę Parkinsona, gdyż nie wykazuje przewagi nad placebo, a może nasilać parkinsonizm i omamy. Należy zwracać uwagę na potencjalne powikłania, takie jak zespół neuroleptyczny złośliwy (ZZN) charakteryzujący się wysoką gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagający natychmiastowego odstawienia leku.
agonista dopaminy, aminotransferazy wątrobowe, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dysfagia, działanie przeciwcholinergiczne, fenyloketonuria, hipereozynofilia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, odstęp QTc, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późne dyskinezy, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, psychoza w otępieniu, rabdomioliza, uszkodzenie wątroby, zaburzenie gospodarki lipidowej, zakrzep z zatorami, zakrzepica żylna, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego QT, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aripsan 15 mg
Profil bezpieczeństwa arypiprazolu, substancji czynnej leku Aripsan, został szczegółowo oceniony w badaniach klinicznych oraz w obserwacjach po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi (>3%) są akatyzja i nudności. W badaniach kontrolowanych placebo, częstość występowania objawów pozapiramidowych (EPS) u pacjentów ze schizofrenią wynosiła 19% dla arypiprazolu i 13,1% dla placebo, natomiast u pacjentów z epizodami maniakalnymi w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I EPS występowały u 23,5% leczonych arypiprazolem i 53,3% leczonych haloperydolem. Akatyzja u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi występowała u 12,1% osób leczonych arypiprazolem, a u pacjentów ze schizofrenią u 6,2%. W populacji młodzieży (13-17 lat) częstość działań niepożądanych była zbliżona do dorosłych, z wyjątkiem wyższej częstości senności, zaburzeń pozapiramidowych i akatyzji (odpowiednio ≥10% i do 16%). Średnie przyrosty masy ciała u młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym wynosiły 2,4 kg po 12 tygodniach i 5,8 kg po 30 tygodniach leczenia arypiprazolem.
dysfagia, fosfokinaza kreatynowa, fotofobia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, kwasica ketonowa, leukopenia, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm, późne dyskinezy, priapizm, rabdomioliza, schizofrenia, śpiączka hiperosmolarna, torsades de pointes, zaburzenia krążenia mózgowego, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zespół odstawienny noworodków, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aribit ODT
Stosowanie arypiprazolu w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (Aribit ODT) wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, zaburzeniami rytmu serca (w tym wydłużeniem odstępu QT), a także u osób z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów późnych dyskinez, zaburzeń pozapiramidowych (akatyzja, parkinsonizm), a także potencjalnie śmiertelnego Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (NMS), charakteryzującego się m.in. wysoką gorączką, sztywnością mięśni i niestabilnością autonomiczną. W trakcie terapii konieczna jest ścisła obserwacja pacjentów z historią napadów drgawkowych oraz osób z grupy wysokiego ryzyka samobójstwa, ze względu na możliwość nasilenia zachowań samobójczych po rozpoczęciu lub zmianie leczenia. U pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera odnotowano zwiększone ryzyko zgonu (3,5% vs 1,7% w grupie placebo), głównie z powodu chorób układu krążenia i zakażeń, dlatego arypiprazol nie jest wskazany w tej populacji.
akatyzja, arypiprazol, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba psychiczna, choroba układu sercowo-naczyniowego, dysfagia, działanie niepożądane krążenia mózgowego, dziedziczna nietolerancja galaktozy, epizod manii, fenyloketonuria, hiperglikemia, kwasica ketonowa, leczenie przeciwpsychotyczne, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, objaw pozapiramidowy, parkinsonizm, patologiczny hazard, polidypsja, poliuria, późna dyskineza, przejściowy napad niedokrwienny, psychoza związana z demencją, reakcja alergiczna, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, spowolnienie motoryki przełyku, udar, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie nastroju, zaburzenie przewodzenia, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zapalenie płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sitaformil duo
Produkt leczniczy Sitaformil duo, zawierający sytagliptynę 50 mg oraz metforminę 1000 mg, jest wskazany do leczenia cukrzycy typu 2, jednak nie powinien być stosowany u pacjentów z cukrzycą typu 1 ani w przypadku kwasicy ketonowej. Istotne jest monitorowanie czynności nerek, zwłaszcza wartości GFR, która powinna być powyżej 30 ml/min, gdyż metformina może kumulować się przy niewydolności nerek, zwiększając ryzyko kwasicy mleczanowej. W trakcie terapii należy zwracać uwagę na objawy ostrego zapalenia trzustki (silny, uporczywy ból brzucha) oraz kwasicy mleczanowej, której objawy to m.in. duszność kwasicza, ból brzucha, skurcze mięśni, astenia i hipotermia. W przypadku podejrzenia tych powikłań konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Ponadto, u pacjentów stosujących Sitaformil duo w skojarzeniu z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika istnieje zwiększone ryzyko hipoglikemii, co wymaga dostosowania dawek tych leków.
anafilaksja, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, czynność nerek, GFR, hipoglikemia, inhibitor DPP-4, insulina, jodowy środek kontrastowy, ketony w surowicy, kwasica ketonowa, kwasica mleczanowa, martwicze zapalenie trzustki, metformina, nefropatia, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodna sulfonylomocznika, przesączanie kłębuszkowe, reakcja nadwrażliwości, Sitaformil duo, stężenie mleczanów, sytagliptyna, zabieg chirurgiczny, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Symquel XR
Symquel XR (kwetiapina) wykazuje zróżnicowany profil bezpieczeństwa zależny od wskazań, dawki oraz grupy wiekowej pacjentów. U dzieci i młodzieży poniżej 18 lat nie zaleca się stosowania ze względu na brak danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa oraz zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak wzrost apetytu, podwyższone stężenie prolaktyny, objawy pozapiramidowe, wzrost ciśnienia tętniczego oraz zmiany w funkcji tarczycy. U dorosłych pacjentów z epizodami ciężkiej depresji i zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi obserwuje się ryzyko nasilenia myśli i zachowań samobójczych, szczególnie u osób poniżej 25 roku życia (częstość zachowań samobójczych do 3,0% w porównaniu do 0% placebo). Kwetiapina może powodować objawy pozapiramidowe, akatyzję, senność, niedociśnienie ortostatyczne oraz zaburzenia metaboliczne, w tym wzrost masy ciała, hiperglikemię i niekorzystne zmiany lipidowe. Zaleca się regularne monitorowanie parametrów metabolicznych, masy ciała oraz funkcji hematologicznych, zwłaszcza liczby neutrofilów (przerwanie leczenia przy neutrofilach <1,0 × 10^9/l).
agranulocytoza, badanie kliniczne, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba Parkinsona, czynnik ryzyka, czynność tarczycy, dysfagia, działanie przeciwcholinergiczne, epizod ciężkiej depresji, epizod maniakalny, hiperglikemia, hipertermia, induktor enzymów wątrobowych, jaskra z wąskim kątem, kardiomiopatia, kwas walproinowy, kwasica ketonowa, myśli samobójcze, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, objawy pozapiramidowe, objawy psychotyczne, otępienie, polidypsja, polifagia, poliuria, profil bezpieczeństwa, prolaktyna, remisja, rumień wielopostaciowy, schizofrenia, senność, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, triglicerydy, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie psychiczne, zapalenie błony śluzowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zespół bezdechu sennego, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Cukrzyca – Objawy
Cukrzyca (diabetes mellitus) to przewlekła choroba charakteryzująca się hiperglikemią, której objawy różnią się w zależności od typu choroby. W cukrzycy typu 1 objawy rozwijają się szybko i obejmują polidypsję, poliurię, polifagię, utratę masy ciała, zmęczenie, zaburzenia widzenia oraz objawy kwasicy ketonowej. Cukrzyca typu 2 często przebiega bezobjawowo lub z łagodnymi symptomami, takimi jak neuropatia obwodowa, nawracające infekcje i powolne gojenie ran. Diagnostyka opiera się na pomiarze glikemii na czczo (≥126 mg/dl), testach doustnego obciążenia glukozą, hemoglobinie glikowanej (HbA1c ≥6,5%) oraz przypadkowym pomiarze glikemii ≥200 mg/dl z objawami hiperglikemii. Cukrzyca typu 1 przebiega w trzech stadiach, od obecności autoprzeciwciał bez objawów, przez dysglicemię, aż do pełnoobjawowej choroby z destrukcją komórek beta trzustki. Cukrzyca typu 2 rozwija się stopniowo, począwszy od insulinooporności, przez stan przedcukrzycowy, aż do pełnoobjawowej choroby z powikłaniami naczyniowymi i neuropatią.
albuminuria, autoprzeciwciała, choroba przewlekła, choroba tętnic obwodowych, choroba wieńcowa, ciała ketonowe, cukrzyca, cukrzyca ciążowa, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, faza miodowego miesiąca, hemoglobina glikowana, hiperglikemia, hipoglikemia, insulinooporność, komórki beta trzustki, kwasica ketonowa, miażdżyca, nefropatia cukrzycowa, neuropatia autonomiczna, neuropatia cukrzycowa, neuropatia obwodowa, polidypsja, polifagia, poliuria, powikłania naczyniowe, retinopatia cukrzycowa, stan hiperosmolarny, stan przedcukrzycowy, stopa cukrzycowa, test obciążenia glukozą, udar mózgu, zaburzenia erekcji, zawał serca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Erwinase
Produkt leczniczy Crisantaspase Porton Biopharma, zawierający L-asparaginazę pochodzącą z Erwinia chrysanthemi, wymaga podawania wyłącznie przez specjalistów onkologii hematologicznej z uwagi na ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaksji, które mogą wystąpić zarówno po pierwszej, jak i kolejnych dawkach. Reakcje te pojawiają się zwykle w ciągu 24 godzin od podania, ale mogą wystąpić także z opóźnieniem. W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, takich jak zapalenie trzustki (monitorowane poprzez aktywność amylazy i lipazy), hiperglikemia, zaburzenia krzepnięcia (w tym nieprawidłowe czasy protrombinowy i częściowej tromboplastyny, stężenia fibrynogenu i antytrombiny III), uszkodzenie wątroby (aminotransferazy, bilirubina) oraz neurotoksyczność (encefalopatia, zespół PRES), konieczne jest przerwanie leczenia i ścisłe monitorowanie pacjenta. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko reakcji krzyżowych u pacjentów uprzednio leczonych asparaginazą z E. coli, u których odsetek reakcji alergicznych wynosi 3-34%.
aminotransferaza, amoniak we krwi, amylaza, antytrombina III, cukrzyca, czas częściowej tromboplastyny, czas krzepnięcia, czas protrombinowy, encefalopatia, epinefryna, fibrynogen, glikokortykosteroid dożylny, hiperamonemia, hiperglikemia, hipertrójglicerydemia, hipoalbuminemia, immunosupresja, koagulopatia, kryzantaspaza, kwasica ketonowa, L-asparaginaza, lipaza w surowicy, napad drgawkowy, neurotoksyczność, niedowidzenie połowicze jednoimienne, nietolerancja glukozy, niewydolność trzustki, niewydolność wątroby, niewydolność zewnątrzwydzielnicza, nowotwór złośliwy układu krwiotwórczego, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka limfoblastyczna, przewlekłe zapalenie trzustki, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reaktywność krzyżowa, stłuszczenie wątroby, torbiel rzekoma trzustki, uszkodzenie wątroby, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie trzustki, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii - Leksykon leków
Działania niepożądane – Symcloza 100 mg
Klozapina, substancja czynna leku Symcloza, charakteryzuje się złożonym profilem działań niepożądanych, z których najistotniejszym jest ryzyko agranulocytozy, szczególnie w pierwszych 18 tygodniach terapii (częstość 32,0 na 100 000 osobo-tygodni). Wymaga to systematycznego monitorowania morfologii krwi i natychmiastowego przerwania leczenia w przypadku leukopenii lub neutropenii. Inne poważne działania niepożądane obejmują napady padaczkowe, powikłania sercowo-naczyniowe (częstoskurcz, zapalenie mięśnia sercowego, arytmie) oraz gorączkę. Najczęstsze objawy to senność, sedacja, zawroty głowy, zaparcia i nadmierne wydzielanie śliny. Od 7,1% do 15,6% pacjentów przerywa terapię z powodu działań niepożądanych, głównie leukopenii, senności i zawrotów głowy. Klozapina jest wskazana wyłącznie w leczeniu schizofrenii opornej na leczenie oraz psychoz w chorobie Parkinsona, gdy inne metody zawiodły.
agranulocytoza, akatyzja, częstoskurcz, częstoskurcz komorowy, depresja oddechowa, dysfagia, eozynofilia, granulocytopenia, kardiomiopatia, klozapina, kwasica ketonowa, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, majaczenie, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nadmierne wydzielanie śliny, napad padaczkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, objaw pozapiramidowy, ostre śródmiąższowe zapalenie nerek, ostre zapalenie trzustki, piorunująca martwica wątroby, powikłanie sercowo-naczyniowe, późna dyskineza, priapizm, psychoza w chorobie Parkinsona, schizofrenia oporna na leczenie, sedacja, śpiączka hiperosmolarna, torsades de pointes, układowy toczeń rumieniowaty, wysięk osierdziowy, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie tolerancji glukozy, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie wątroby, zapaść krążeniowa, zapis EEG, zatrzymanie pracy serca, zespół iglica-fala, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Abilium 15 mg
Arypiprazol, substancja czynna leku Abilium, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, potwierdzony badaniami klinicznymi oraz obserwacjami po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej (>3%) zgłaszane działania to akatyzja oraz nudności. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznana. Do często obserwowanych należą m.in. leukopenia, bezsenność, lęk, niepokój ruchowy, drżenie, bóle głowy, sedacja, senność, zawroty głowy, tachykardia, hipotensja ortostatyczna, zaparcia, nudności, wymioty, nadmierne wydzielanie śliny oraz wysypka. Rzadziej występują zaburzenia pozapiramidowe, dystonia, późne dyskinezy, a także poważne reakcje alergiczne, zaburzenia metaboliczne (np. hiperglikemia, cukrzyca, kwasica ketonowa), zaburzenia wątroby (niewydolność, zapalenie, żółtaczka) oraz poważne powikłania kardiologiczne (torsade de pointes, arytmie, wydłużenie QT, nagły zgon).
akatyzja, anoreksja, arypiprazol, arytmia komorowa, bezsenność, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, drgawki typu grand mal, dysfagia, dystonia, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kwasica ketonowa, leukopenia, neutropenia, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, olanzapina, parkinsonizm, późne dyskinezy, priapizm, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, schizofrenia, torsade de pointes, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator płucny, zespół DRESS, zespół odstawienia, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zolafren-Swift 5 mg
Olanzapina, substancja czynna preparatu Zolafren-Swift, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które występują z różną częstością i nasileniem. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1% pacjentów) obejmują senność, zwiększenie masy ciała (do ≥7% u 22,2% pacjentów po 47 dniach i do 64,4% po 48 tygodniach), eozynofilię, leukopenię, neutropenię, wzrost stężenia prolaktyny, cholesterolu (≥6,2 mmol/L), glukozy (≥7 mmol/L) i triglicerydów (≥2,26 mmol/L), cukromocz, akatyzję, parkinsonizm, niedociśnienie ortostatyczne, objawy antycholinergiczne oraz przejściowe podwyższenie aktywności aminotransferaz wątrobowych. Wśród poważnych działań niepożądanych należy zwrócić uwagę na rozwój lub nasilenie cukrzycy, złośliwy zespół neuroleptyczny, incydenty zakrzepowo-zatorowe, zapalenie wątroby, rabdomiolizę, zaburzenia rytmu serca (częstoskurcz komorowy, migotanie komór) oraz polekową reakcję z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS). Nagłe odstawienie olanzapiny może wywołać objawy odstawienne, takie jak pocenie się, bezsenność, drżenie i lęk.
akatyzja, amenorrhea, aminotransferazy wątrobowe, amnezja, bradykardia, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, cukromocz, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dyslipidemia, dystonia, dyzartria, eozynofilia, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatyninowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, nadwrażliwość, napady drgawkowe, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, objawy antycholinergiczne, obniżone libido, olanzapina, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, senność, wątrobowokomórkowe uszkodzenie wątroby, wskaźnik BMI, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia erekcji, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, zaburzenia pozapiramidowe, zakrzep z zatorami, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia, zespół odstawienia u noworodków, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zolaxa Rapid
Olanzapina wykazuje poprawę stanu klinicznego pacjentów po kilku dniach do tygodni stosowania, jednak wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko działań niepożądanych. Nie zaleca się jej stosowania u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem, ze względu na dwukrotnie zwiększoną śmiertelność (3,5% vs. 1,5% placebo) oraz trzykrotnie wyższą częstość zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs. 0,4% placebo) w badaniach kontrolowanych placebo u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat). Olanzapina nie jest wskazana w leczeniu psychozy indukowanej agonistami dopaminy u chorych z chorobą Parkinsona, gdyż nasila objawy parkinsonizmu i omamy, nie wykazując przewagi nad placebo. Istotnym zagrożeniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) z objawami takimi jak wysoka gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność autonomiczna, wymagający natychmiastowego odstawienia leku. Ponadto, olanzapina może indukować hiperglikemię i zaostrzenie cukrzycy, dlatego zaleca się monitorowanie glikemii (przed leczeniem, po 12 tygodniach i następnie corocznie) oraz masy ciała (przed leczeniem, w 4., 8., 12. tygodniu i kwartalnie dalej). Występują także zmiany lipidowe wymagające kontroli zgodnie z wytycznymi (przed leczeniem, po 12 tygodniach i co 5 lat).
aminotransferazy, choroba Parkinsona, dyskineza późna, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatyninowa, hiperglikemia, incydent naczyniowo-mózgowy, kwasica ketonowa, lipidy, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność nerek, niewydolność serca zastoinowa, otępienie, otyłość polekowa, parkinsonizm, przerost mięśnia sercowego, psychoza, psychoza polekowa, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żylna, zapalenie płuc aspiracyjne, złośliwy zespół neuroleptyczny