Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Olanzapinu Krka

Stosując Olanzapin Krka należy pamiętać, że poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić po kilku dniach lub tygodniach leczenia. W tym okresie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tego leku oraz zalecane środki ostrożności¹.

Przeciwwskazania stosowania u pacjentów z otępieniem

Olanzapin Krka nie jest zalecany do stosowania u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem. Decyzja ta wynika z udokumentowanego zwiększonego ryzyka śmiertelności oraz zaburzeń krążenia mózgowego w tej grupie pacjentów².

Badania kliniczne kontrolowane placebo, przeprowadzone wśród pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą związaną z otępieniem, wykazały dwukrotne zwiększenie częstości zgonów w grupie stosującej olanzapinę w porównaniu do grupy placebo (3,5% vs 1,5%). Co istotne, zwiększona śmiertelność nie była zależna od dawki olanzapiny (średnia dobowa dawka 4,4 mg) ani czasu trwania leczenia³.

Zidentyfikowane czynniki ryzyka zwiększonej śmiertelności w tej populacji obejmują:

• wiek powyżej 65 lat
• utrudnienie połykania
• sedację
• niedożywienie i odwodnienie
• choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez)
• jednoczesne stosowanie benzodiazepin

Należy jednak podkreślić, że śmiertelność była wyższa u pacjentów leczonych olanzapiną niezależnie od obecności tych czynników ryzyka^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. Badania kliniczne wykazały, że w tej grupie pacjentów bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy, występujące z większą częstością niż w przypadku stosowania placebo⁶.

Co istotne, olanzapina nie wykazała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych u tych pacjentów. W badaniach klinicznych pacjenci otrzymywali olanzapinę w dawce początkowej 2,5 mg/dobę, którą następnie zwiększano – zgodnie z decyzją badacza – maksymalnie do 15 mg/dobę⁷.

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) jest potencjalnie zagrażającym życiu powikłaniem związanym ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Rzadkie przypadki ZZN zgłaszano również podczas leczenia olanzapiną⁸.

Objawy kliniczne ZZN obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego krwi, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Do dodatkowych objawów mogą należeć zwiększona aktywność fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek⁹.

W przypadku wystąpienia objawów podmiotowych i przedmiotowych wskazujących na ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, nawet bez innych klinicznych objawów ZZN, należy natychmiast odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę¹⁰.

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój albo nasilenie objawów cukrzycy, której czasami towarzyszyła kwasica ketonowa lub śpiączka, włącznie z kilkoma przypadkami śmiertelnymi¹¹.

W niektórych przypadkach odnotowano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym. Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego¹².

Schemat monitorowania glikemii:

1. Pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia
2. Kontrola po 12 tygodniach od rozpoczęcia terapii olanzapiną
3. Następnie kontrola raz na rok

Pacjentów leczonych produktem Olanzapin Krka należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii, takich jak:

• nadmierne pragnienie
• nadmierne wydzielanie moczu
• nadmierne łaknienie
• osłabienie

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do jej rozwoju powinni być regularnie monitorowani pod kątem pogorszenia kontroli glikemii¹³.

Konieczne jest również regularne kontrolowanie masy ciała pacjenta według następującego schematu:

1. Przed rozpoczęciem leczenia
2. Po 4 tygodniach leczenia
3. Po 8 tygodniach leczenia
4. Po 12 tygodniach leczenia
5. Następnie raz na kwartał

¹⁴

Zmiany stężeń lipidów

W badaniach klinicznych z grupą kontrolną placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w profilu lipidowym¹⁵.

W przypadku stwierdzenia zaburzeń gospodarki lipidowej należy zastosować odpowiednie postępowanie, szczególnie u pacjentów:

• z zaburzeniami przemiany lipidów
• z czynnikami ryzyka rozwoju takich zaburzeń

Schemat monitorowania stężenia lipidów u pacjentów leczonych produktem Olanzapin Krka:

1. Przed rozpoczęciem leczenia
2. Po 12 tygodniach od rozpoczęcia terapii olanzapiną
3. Następnie co 5 lat

¹⁶

Aktywność przeciwcholinergiczna

Chociaż wykazano aktywność antycholinergiczną olanzapiny in vitro, doświadczenia z badań klinicznych wskazują na małą częstość występowania objawów związanych z tym działaniem¹⁷.

Ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne związane ze stosowaniem olanzapiny u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność przy przepisywaniu leku pacjentom z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• schorzeniami powiązanymi z powyższymi stanami

¹⁸

Czynność wątroby

W początkowym etapie leczenia olanzapiną często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych – aminotransferazy alaninowej (AlAT) i aminotransferazy asparaginianowej (AspAT)¹⁹.

Należy zachować szczególną ostrożność oraz wdrożyć badania kontrolne u pacjentów z:

• podwyższoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku rozpoznania zapalenia wątroby (w tym wątrobokomórkowego i cholestatycznego uszkodzenia wątroby oraz mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) należy przerwać leczenie olanzapiną²⁰.

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów z obniżoną liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny, a szczególnie u pacjentów:

• przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki w wywiadzie
• z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

Szczególnej uwagi wymaga jednoczesne stosowanie olanzapiny i walproinianu, ponieważ często zgłaszano neutropenię w przypadku tej kombinacji leków²¹.

Przerwanie leczenia

W przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny rzadko (≥0,01% do <0,1%) zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak:

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności
• wymioty

²²

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF <500 ms przed rozpoczęciem badania) u pacjentów leczonych olanzapiną występowało niezbyt często (0,1% do 1%)²³.

W porównaniu z placebo nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych. Należy jednak zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u pacjentów:

• w podeszłym wieku
• z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• z zastoinową niewydolnością serca
• z przerostem mięśnia sercowego
• ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

²⁴

Żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥0,1% i <1%) zgłaszano przejściowe występowanie żylnych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Chociaż nie ustalono bezpośredniego związku przyczynowego między tymi zaburzeniami a leczeniem olanzapiną, należy pamiętać, że u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka rozwoju tych powikłań²⁵.

Wszystkie możliwe czynniki ryzyka żylnych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, takie jak unieruchomienie, należy identyfikować wcześnie i wdrażać odpowiednie działania zapobiegawcze²⁶.

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na to, że olanzapina działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność podczas jej stosowania jednocześnie z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem²⁷.

Wykazano, że olanzapina może działać antagonistycznie wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy, co potwierdzono w badaniach in vitro²⁸.

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy. U pacjentów leczonych olanzapiną niezbyt często zgłaszano napady drgawek, przy czym w większości tych przypadków odnotowano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia²⁹.

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających 1 rok lub krócej późne dyskinezy występowały ze statystycznie istotnie mniejszą częstością u pacjentów leczonych olanzapiną³⁰.

Należy pamiętać, że ryzyko późnych dyskinez wzrasta wraz z wydłużeniem czasu leczenia. Dlatego w przypadku wystąpienia objawów podmiotowych lub przedmiotowych późnych dyskinez u pacjenta leczonego olanzapiną należy rozważyć zmniejszenie dawki lub całkowite odstawienie leku³¹.

Objawy te mogą czasowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić po odstawieniu leku³².

Niedociśnienie ortostatyczne

W badaniach klinicznych olanzapiny u pacjentów w wieku podeszłym obserwowano niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. U pacjentów powyżej 65. roku życia zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego³³.

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano występowanie nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym, obserwacyjnym badaniu kohortowym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych³⁴.

Badania wykazały, że ryzyko nagłego zgonu sercowego związane ze stosowaniem olanzapiny jest porównywalne z ryzykiem obserwowanym w przypadku innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej³⁵.

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach obejmujących pacjentów w wieku od 13 do 17 lat obserwowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych oraz zwiększenie stężenia prolaktyny³⁶.

Zawartość laktozy

Produkt leczniczy Olanzapin Krka zawiera laktozę. Pacjenci cierpiący na rzadkie dziedziczne schorzenia związane z nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy/galaktozy nie powinni stosować tego leku³⁷.

Zawartość laktozy w poszczególnych dawkach produktu Olanzapin Krka:

³⁸