Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Pioglitazon (Pioglitazone Bioton) dostępny w tabletkach o mocy 15 mg, 30 mg i 45 mg, jako substancja z grupy tiazolidynodionów stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2, posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które bezwzględnie wykluczają jego zastosowanie u określonych grup pacjentów. Znajomość tych przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa farmakoterapii.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Leku nie należy przepisywać pacjentom z nadwrażliwością na substancję czynną (pioglitazon w postaci chlorowodorku) lub na którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Warto zaznaczyć, że tabletki Pioglitazone Bioton zawierają laktozę bezwodną (37,24 mg w tabletce 15 mg, 74,46 mg w tabletce 30 mg oraz 111,70 mg w tabletce 45 mg), co ma szczególne znaczenie u pacjentów z nietolerancją laktozy.²³

Niewydolność serca

Pioglitazon jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z występującą obecnie lub w wywiadzie niewydolnością serca, niezależnie od jej nasilenia (dotyczy każdego stopnia niewydolności od I do IV według klasyfikacji NYHA). Wynika to z faktu, że lek może powodować retencję płynów, co może prowadzić do zaostrzenia lub ujawnienia niewydolności serca. U pacjentów, u których występują czynniki ryzyka niewydolności serca, należy rozważyć inne opcje terapeutyczne.⁴

Zaburzona czynność wątroby

Stosowanie pioglitazonu jest przeciwwskazane u wszystkich pacjentów z zaburzoną czynnością wątroby. Przed rozpoczęciem terapii należy oznaczyć aktywność enzymów wątrobowych. Podwyższone wartości aminotransferaz lub inne objawy uszkodzenia wątroby stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do rozpoczęcia leczenia lub jego kontynuacji.⁵

Kwasica ketonowa

Pacjenci z kwasicą ketonową nie powinni otrzymywać pioglitazonu. Ten stan, będący jednym z ostrych powikłań cukrzycy, charakteryzujący się zwiększoną produkcją ciał ketonowych, stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku. W przypadku wystąpienia kwasicy ketonowej u pacjenta przyjmującego pioglitazon, lek należy natychmiast odstawić i wdrożyć odpowiednie postępowanie.⁶

Nowotwory pęcherza moczowego

Szczególnie istotnym przeciwwskazaniem jest obecność raka pęcherza moczowego lub jego występowanie w wywiadzie. Pioglitazon nie może być stosowany u pacjentów z obecnie występującym nowotworem pęcherza moczowego, jak również u osób, które miały zdiagnozowany ten nowotwór w przeszłości. Wynika to z danych wskazujących na możliwy związek między stosowaniem pioglitazonu a zwiększonym ryzykiem nowotworów pęcherza moczowego.⁷

Krwiomocz

Pioglitazon jest przeciwwskazany u pacjentów z krwiomoczem różnego pochodzenia, który może być niewyjaśniony lub stanowić objaw choroby układu moczowego, w tym potencjalnie raka pęcherza moczowego. Przed rozpoczęciem leczenia pioglitazonem należy wyjaśnić przyczynę krwiomoczu, a w przypadku jego wystąpienia w trakcie terapii, lek należy odstawić do czasu diagnostyki i wykluczenia poważnych schorzeń.⁸

Szczególne uwagi przy przepisywaniu pioglitazonu

Przy kwalifikacji pacjenta do leczenia pioglitazonem, poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, należy uwzględnić potencjalne ryzyko wynikające z obecności substancji pomocniczych, takich jak laktoza bezwodna. Tabletki Pioglitazone Bioton zawierają znaczące ilości laktozy (od 37,24 mg do 111,70 mg w zależności od mocy), co może być istotne u pacjentów z wrodzoną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.⁹

Podczas podejmowania decyzji o przepisaniu pioglitazonu, lekarz powinien przeprowadzić dokładny wywiad dotyczący wszystkich wymienionych przeciwwskazań, a w szczególności zwrócić uwagę na historię chorób sercowo-naczyniowych, wątroby oraz układu moczowego. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do bezpieczeństwa stosowania leku, należy rozważyć alternatywne metody leczenia cukrzycy typu 2.¹⁰