aminokwas egzogenny
Aminokwasy egzogenne (niezbędne) to grupa aminokwasów, których organizm człowieka nie jest w stanie samodzielnie syntetyzować w ilościach wystarczających do pokrycia zapotrzebowania metabolicznego. Z tego powodu muszą być one dostarczane z pożywieniem.
Do aminokwasów egzogennych u dorosłego człowieka zalicza się: fenyloalaninę, walinę, treoninę, tryptofan, izoleucynę, metioninę, leucynę i lizynę. U niemowląt i dzieci dodatkowo za egzogenne uznaje się histydynę i argininę ze względu na zwiększone zapotrzebowanie w okresie intensywnego wzrostu.
Niedobór aminokwasów egzogennych może prowadzić do zaburzeń w syntezie białek, co skutkuje upośledzeniem wielu funkcji organizmu, w tym procesów metabolicznych, immunologicznych oraz regeneracyjnych. Szczególnie narażone na niedobory są osoby stosujące diety restrykcyjne, wegetariańskie lub wegańskie, które powinny zwracać uwagę na prawidłowe zbilansowanie białek roślinnych.
W praktyce klinicznej aminokwasy egzogenne mają zastosowanie w żywieniu pozajelitowym, leczeniu niedożywienia, wspomaganiu rekonwalescencji po zabiegach chirurgicznych oraz w terapii niektórych chorób metabolicznych. Suplementacja aminokwasów egzogennych może być również wykorzystywana w sporcie wyczynowym do wspomagania procesów anabolicznych i regeneracji mięśni.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
L-metionina – Działania niepożądane
L-metionina, aminokwas egzogenny stosowany w preparatach do żywienia pozajelitowego (np. Aminomel 10E, Vamin 18 Electrolyte-Free), może wywoływać różnorodne działania niepożądane, w tym reakcje nadwrażliwości o różnym nasileniu, od pokrzywki i duszności po ciężkie reakcje anafilaktyczne objawiające się sinicą, wstrząsem i obrzękiem dróg oddechowych. W trakcie terapii obserwuje się także zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperkaliemia (podwyższone stężenie potasu w surowicy), oraz poważne zaburzenia funkcji wątroby, w tym hiperamonemię, niewydolność, marskość, zwłóknienie, cholestazę i stłuszczenie wątroby. Metabolizm L-metioniny odbywa się głównie w wątrobie, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby oraz monitorowania enzymów wątrobowych i bilirubiny. Ponadto, preparaty te mogą powodować przejściowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych oraz zaburzenia funkcji nerek, takie jak azotemia.
aminokwas egzogenny, azotemia, bilirubina, cholestaza, dreszcze, encefalopatia wątrobowa, enzym wątrobowy, hiperamonemia, hiperkaliemia, hiperwentylacja, kamica pęcherzyka żółciowego, kołatanie serca, L-metionina, marskość wątroby, nadciśnienie, niedociśnienie, niedotlenienie, niewydolność wątroby, obrzęk dróg oddechowych, obrzęk obwodowy, parestezja, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sinica, stłuszczenie wątroby, stwardnienie, świąd, tachykardia, wstrząs, zaburzenie oddychania, zaburzenie rytmu serca, zakrzepowe zapalenie żyły, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zator, zatrzymanie krążenia, zwłóknienie wątroby, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – Aminoven Infant 10% –
Aminoven Infant 10% to roztwór do infuzji przeznaczony do żywienia pozajelitowego niemowląt i małych dzieci, zawierający precyzyjnie dobrane aminokwasy egzogenne (np. L-izoleucyna 8,00 g, L-leucyna 13,00 g, L-lizyna 8,51 g), częściowo egzogenne (L-arginina 7,50 g, L-histydyna 4,76 g) oraz endogenne (np. L-alanina 9,30 g, L-prolina 9,71 g) w 1000 ml roztworu. Preparat charakteryzuje się teoretyczną osmolarnością 885 mOsm/l, kwasowością 27-40 mmol NaOH/l oraz pH w zakresie 5,5-6,0. Produkt dostępny jest w butelkach o pojemnościach 100 ml, 250 ml i 1000 ml i przeznaczony jest wyłącznie do dożylnej infuzji. Ze względu na ryzyko zakażenia mikrobiologicznego i niezgodności farmaceutycznych, nie należy mieszać go z innymi lekami poza składnikami żywienia pozajelitowego, a wszelkie dodatki (węglowodany, tłuszcze, elektrolity, witaminy, pierwiastki śladowe) muszą być dodawane aseptycznie i po potwierdzeniu zgodności farmaceutycznej.
acetylocysteina, acetylotyrozyna, alanina, aminokwas częściowo egzogenny, aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, arginina, aseptyka, elektrolity, emulsja tłuszczowa, fenyloalanina, glicyna, histydyna, infuzja dożylna, izoleucyna, kwas jabłkowy, kwas tłuszczowy, leucyna, metionina, nadtlenek, niezgodność farmaceutyczna, octan lizyny, osmolarność, pierwiastek śladowy, prolina, roztwór do infuzji, seryna, tauryna, treonina, tryptofan, walina, zakażenie mikrobiologiczne, zgodność farmaceutyczna, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – Nutriflex Special
Nutriflex special to zestaw dwóch roztworów do sporządzania roztworu do infuzji w dwukomorowym worku, umożliwiającym aseptyczne zmieszanie składników bezpośrednio przed podaniem. Preparat zawiera kompleksową mieszaninę aminokwasów (70 g/1000 ml, 105 g/1500 ml), węglowodanów (240 g/1000 ml, 360 g/1500 ml) oraz elektrolitów, stanowiąc kompletne źródło składników odżywczych do żywienia pozajelitowego. W skład aminokwasów wchodzą zarówno aminokwasy egzogenne (np. izoleucyna 4,11 g/1000 ml, leucyna 5,48 g/1000 ml, lizyna 3,98 g/1000 ml), jak i endogenne (np. alanina 8,49 g/1000 ml, glicyna 2,89 g/1000 ml). Źródłem energii jest glukoza jednowodna (240 g/1000 ml), a profil elektrolitowy obejmuje m.in. sód 40,5 mmol/1000 ml, potas 25,7 mmol/1000 ml, magnez 5,0 mmol/1000 ml oraz wapń 4,1 mmol/1000 ml. Całkowita wartość energetyczna wynosi 1240 kcal/1000 ml i 1860 kcal/1500 ml, co pozwala na precyzyjne dostosowanie terapii żywieniowej do potrzeb pacjenta.
alanina, aminokwas, aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, aminokwas niezbędny, arginina, aseptyka, elektrolit, emulsja tłuszczowa, fenyloalanina, glicyna, glukoza jednowodna, histydyna, homeostaza, izoleucyna, kwas asparaginowy, kwas cytrynowy, kwas glutaminowy, leucyna, lizyna, metionina, niezgodność farmaceutyczna, osmolarność, pochłaniacz tlenu, proces oksydacji, profil elektrolitowy, prolina, roztwór do infuzji, seryna, terapia żywieniowa, treonina, tryptofan, walina, wartość energetyczna, warunki aseptyczne, węglowodan, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
L-leucyna – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
L-leucyna, aminokwas egzogenny obecny w wielu preparatach do żywienia pozajelitowego, jest stosowana u pacjentek w ciąży i karmiących piersią, jednak dostępne dane dotyczące jej bezpieczeństwa w tych okresach są ograniczone. Charakterystyki produktów takich jak Aminomel 10E (6,24 g/1000 ml), Aminomel 12,5E (7,80 g/1000 ml), AMINOSTERIL N-HEPA 8% (13,09 g/1000 ml) oraz Vamin 18 Electrolyte-Free (7,9 g/1000 ml) wskazują na brak wystarczających danych klinicznych, choć niektóre źródła sugerują brak ryzyka na podstawie badań porównywalnych roztworów aminokwasów. Wobec tego decyzja o zastosowaniu tych preparatów powinna być poprzedzona indywidualną oceną stosunku korzyści do potencjalnego ryzyka, uwzględniając stan kliniczny pacjentki oraz konieczność żywienia pozajelitowego.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Nutriflex Peri –
Nutriflex Peri to lek należący do grupy roztworów do żywienia pozajelitowego (ATC: B05BA10), przeznaczony do kompleksowego żywienia pacjentów wymagających wsparcia metabolicznego. Produkt zawiera precyzyjnie zbilansowaną mieszaninę aminokwasów (40 g/1000 ml, 80 g/2000 ml), węglowodanów (80 g/1000 ml, 160 g/2000 ml) oraz elektrolitów, takich jak sód (27,0 mmol/1000 ml), potas (15,0 mmol/1000 ml), magnez (4,0 mmol/1000 ml), fosforan (5,7 mmol/1000 ml), chlorek (31,6 mmol/1000 ml) i wapń (2,5 mmol/1000 ml). Aminokwasy egzogenne, niezbędne do syntezy białek, są dostarczane w formie dożylnej, co umożliwia ich efektywne wykorzystanie w procesach anabolicznych, pod warunkiem równoczesnego podawania energii z glukozy i tłuszczów, aby zapobiec ich katabolizmowi jako substratu energetycznego. Glukoza (88 g/1000 ml) stanowi podstawowe źródło energii dla tkanek o wysokim zapotrzebowaniu, takich jak OUN, erytrocyty i nabłonek cewek nerkowych.
alanina, aminokwas, aminokwas egzogenny, arginina, elektrolit, erytrocyt, fenyloalanina, glicyna, glukoza, histydyna, izoleucyna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, leucyna, lizyna, metionina, nabłonek cewek nerkowych, osmolarność, ośrodkowy układ nerwowy, prolina, roztwór do infuzji, seryna, synteza białka, szpik kostny, tłuszcz, treonina, tryptofan, walina, węglowodan, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Fenyloalanina – Właściwości farmakodynamiczne
Fenyloalanina, aminokwas egzogenny z grupy aromatycznych, jest niezbędna do syntezy białek strukturalnych i funkcjonalnych oraz stanowi prekursor tyrozyny, a dalej katecholamin (adrenaliny, noradrenaliny, dopaminy). Jej metabolizm obejmuje hydroksylację do tyrozyny katalizowaną przez hydroksylazę fenyloalaniny, co ma szczególne znaczenie w stanach patologicznych, gdy tyrozyna staje się aminokwasem egzogennym. W żywieniu pozajelitowym fenyloalanina jest dostarczana w ilościach odzwierciedlających fizjologiczne zapotrzebowanie, np. w preparacie Aminomix 1 Novum 2,55 g/1000 ml, a dawkowanie całkowite aminokwasów wynosi zwykle 0,8–1,5 g/kg mc./dobę. W stanach takich jak niewydolność nerek czy marskość wątroby metabolizm fenyloalaniny ulega zaburzeniom, co wymaga stosowania specjalistycznych preparatów (np. Nephrotect 3,50 g/1000 ml fenyloalaniny) dostosowanych do zmienionych potrzeb metabolicznych pacjentów.
aminokwas aromatyczny, aminokwas egzogenny, aminokwas semi-egzogenny, aminokwasy BCAA, aminokwasy o rozgałęzionych łańcuchach, choroba nerek, choroba wątroby, cykl kwasu cytrynowego, dysfagia, encefalopatia wątrobowa, fenyloketonuria, homeostaza aminokwasów, hydroksylaza fenyloalaniny, katecholamina, marskość wątroby, neuroprzekaźnik, neurotransmiter, niewydolność nerek, protokół żywieniowy, przewlekła niewydolność nerek, śpiączka wątrobowa, stan przedśpiączkowy, synteza białek, tyrozyna, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Aminomel 10 E –
Stosowanie preparatów Aminomel 10E i 12,5E, zawierających aminokwasy egzogenne i endogenne oraz elektrolity (Na+: 69–87 mmol/l, K+: 45–56,25 mmol/l, Ca++: 5–6 mmol/l, Mg++: 5–6 mmol/l), u kobiet w ciąży i karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ograniczone dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa. Brak jest badań oceniających wpływ tych preparatów na rozwój płodu, przebieg ciąży oraz laktację, co nakłada na lekarza obowiązek indywidualnej analizy korzyści i ryzyka. Konieczne jest dokładne monitorowanie stanu klinicznego matki, parametrów rozwojowych płodu lub dziecka karmionego piersią oraz dostosowanie składu i dawkowania preparatu do zmieniających się potrzeb metabolicznych w tych okresach.
aminokwas egzogenny, aminokwas siarkowy, aminokwasy egzogenne, Aminomel, bilans azotowy, elektrolit, fenyloalanina, funkcja wątroby, gospodarka wodno-elektrolitowa, izoleucyna, laktacja, lekarz prowadzący, leucyna, lizyna, metionina, niedożywienie, preparat odżywczy, równowaga kwasowo-zasadowa, stężenie aminokwasów, tyrozyna, żywienie parenteralne, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
L-walina – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
L-walina, jako aminokwas egzogenny, jest składnikiem różnych preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak Aminomel 10E (5,00 g/l), Aminomel 12,5E (6,25 g/l), Aminosteril N-Hepa 8% (10,08 g/l), Vamin 18 Electrolyte-Free (7,3 g/l) oraz Vaminolact (3,6 g/l). Dane kliniczne dotyczące stosowania tych preparatów u kobiet w ciąży są ograniczone. W przypadku Aminosteril N-Hepa 8% oraz Vamin 18 Electrolyte-Free nie wykazano ryzyka stosowania w ciąży na podstawie badań porównywalnych roztworów aminokwasów, choć brak jest specyficznych badań dla tych produktów. Natomiast dla Aminomel 10E i Aminomel 12,5E brak jest wystarczających danych, co wymaga ostrożnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. Podobne ograniczenia dotyczą stosowania tych preparatów u kobiet karmiących piersią, gdzie również brak jest dedykowanych badań klinicznych, a decyzja terapeutyczna powinna uwzględniać indywidualną analizę korzyści i potencjalnych zagrożeń.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Aminoplasmal Paed 10% –
Aminoplasmal Paed 10% to roztwór do infuzji zawierający kompletną mieszaninę aminokwasów, przeznaczony wyłącznie do żywienia pozajelitowego dzieci i młodzieży. Preparat zawiera zarówno aminokwasy egzogenne (izoleucyna, leucyna, lizyna, metionina, fenyloalanina, treonina, tryptofan, walina), jak i endogenne (arginina, histydyna, alanina, glicyna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, prolina, seryna) oraz pochodne aminokwasów (N-acetylotyrozyna, acetylocysteina, tauryna). Produkt charakteryzuje się osmolarnością teoretyczną 790 mOsm/l oraz pH około 6,1, co jest istotne przy doborze odpowiedniego preparatu do żywienia pozajelitowego w populacji pediatrycznej.
acetylocysteina, aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, aminokwasy egzogenne, aminokwasy endogenne, Aminoplasmal Paed, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, mieszanina aminokwasów, N-acetylotyrozyna, osmolarność teoretyczna, pochodna aminokwasu, populacja pediatryczna, roztwór do infuzji, tauryna, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aminoven Infant 10% –
Aminoven Infant 10% to roztwór aminokwasów do żywienia pozajelitowego, przeznaczony dla noworodków, niemowląt i dzieci, charakteryzujący się wysoką osmolarnością 885 mOsm/l. Preparat należy podawać wyłącznie w formie ciągłej infuzji dożylnej do żył centralnych, z maksymalną szybkością infuzji 0,1 g aminokwasów/kg mc./h (1,0 ml/kg mc./h), co jest kluczowe dla zapewnienia tolerancji i minimalizacji ryzyka powikłań. Dawkowanie musi być dostosowane do wieku pacjenta, z maksymalnymi dawkami dobowymi wynoszącymi 1,5-2,5 g/kg mc. dla dzieci 0-2 lata, 1,5 g/kg mc. dla dzieci 2-5 lat oraz 1,0 g/kg mc. dla dzieci 6-14 lat. Roztwór ma pH 5,5-6,0 i zawiera zarówno aminokwasy egzogenne, jak i endogenne w proporcjach odpowiadających potrzebom metabolicznym populacji pediatrycznej.
alanina, aminokwas, aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, arginina, cysteina, dawka dobowa, dawkowanie aminokwasów, fenyloalanina, histydyna, infuzja dożylna, izoleucyna, leucyna, lizyna, metionina, osmolarność roztworu, pacjent pediatryczny, populacja pediatryczna, prolina, roztwór aminokwasów, seryna, tolerancja preparatu, treonina, tryptofan, tyrozyna, walina, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Finomel Peri –
Finomel Peri to sterylna emulsja do infuzji przeznaczona do żywienia pozajelitowego dorosłych pacjentów, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Produkt jest dostępny w trójkomorowych workach zawierających 13% roztwór glukozy, 10% roztwór aminokwasów z elektrolitami oraz 20% emulsję tłuszczową, które po zmieszaniu tworzą jednorodną emulsję o osmolarności około 850 mOsm/l i pH około 6,0. Preparat jest wskazany m.in. w niedrożności przewodu pokarmowego, poważnych powikłaniach pooperacyjnych, ciężkich zaburzeniach połykania, zespołach złego wchłaniania, hiperkatabolizmie, chorobach nowotworowych z wyniszczeniem, ostrym zapaleniu trzustki oraz stanach, w których żywienie drogą przewodu pokarmowego mogłoby nasilić schorzenia. Dostępny jest w objętościach 1085 ml, 1450 ml i 2020 ml, dostarczając odpowiednio 751, 1003 i 1398 kcal, z bilansowanym stosunkiem energii pochodzącej z glukozy i tłuszczów (52/48) oraz 39% kalorii z tłuszczów.
aminokwas egzogenny, bilans azotowy, degradacja białek, dostęp centralny, dysfagia, emulsja tłuszczowa, hiperkatabolizm, kwas jednonienasycony, kwas omega-3, niedokrwienie jelit, niedożywienie, niedrożność przewodu pokarmowego, osmolarność, przetoka przewodu pokarmowego, równowaga wodno-elektrolitowa, triglicerydy, zapalenie jelit, zapalenie trzustki, zespół złego wchłaniania, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
L-tryptofan – Dawkowanie i sposób podawania
L-tryptofan, aminokwas egzogenny, jest składnikiem wielu preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak Aminomel 10E (2,00 g/1000 ml), Aminomel 12,5E (2,50 g/1000 ml), Aminosteril N-Hepa 8% (0,70 g/1000 ml), Vamin 18 Electrolyte-Free (1,9 g/1000 ml) oraz Vaminolact (1,4 g/1000 ml). Dawkowanie jest ściśle uzależnione od stanu klinicznego pacjenta, wieku, masy ciała oraz rodzaju preparatu. Przykładowo, dla Aminomel 10E zalecana dawka wynosi 8-10 ml/kg mc./dobę (0,016-0,02 g L-tryptofanu/kg mc./dobę), a maksymalna w stanach katabolicznych to 20 ml/kg mc./dobę (0,04 g/kg mc./dobę). Ketosteril, zawierający 23 mg L-tryptofanu na tabletkę, stosuje się doustnie w dawce 4-8 tabletek trzy razy na dobę (276-552 mg/dobę), szczególnie u pacjentów z GFR <25 ml/min i ograniczeniem białka do 40 g/dobę. Infuzje dożylne powinny być prowadzone z uwzględnieniem maksymalnych prędkości podawania, np. Vamin 18 Electrolyte-Free nie powinien być podawany szybciej niż 1000 ml w ciągu 8 godzin (około 2 ml/min).
aminokwas egzogenny, cewnik żylny, dawka dobowa, emulsja tłuszczowa, filtracja kłębuszkowa, gospodarka aminokwasowa, infuzja cykliczna, infuzja dożylna, infuzja kroplowa, L-tryptofan, niedobór kwasów tłuszczowych, osmolarność roztworu, prędkość wlewu, stan kataboliczny, stan kliniczny pacjenta, zapotrzebowanie na azot, żyła centralna, żyła obwodowa, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aminoven Infant 10% –
Aminoven Infant 10% to roztwór do infuzji zawierający aminokwasy egzogenne (m.in. L-izoleucyna, L-leucyna, L-lizyna) oraz endogenne (glicyna, L-alanina, L-prolina), taurynę, pochodne aminokwasów (N-acetylo-L-tyrozyna, N-acetylo-L-cysteina) i kwas L-jabłkowy, dedykowany do terapii pediatrycznej. Produkt charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa przy prawidłowym stosowaniu, jednak przekroczenie zalecanej prędkości infuzji może wywołać działania niepożądane, takie jak dreszcze, nudności i wymioty. Szybka infuzja niesie ryzyko poważniejszych zaburzeń metabolicznych, w tym nierównowagi aminokwasowej oraz zwiększonej utraty aminokwasów przez nerki, co może prowadzić do dysbalansu elektrolitowego i obniżenia efektywności terapii.
aminokwas, aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, dreszcze, dysbalans elektrolitowy, działanie niepożądane, glicyna, kwas L-jabłkowy, L-alanina, L-izoleucyna, L-leucyna, L-lizyna, L-prolina, N-acetylo-L-cysteina, N-acetylo-L-tyrozyna, nudności, parametry biochemiczne, roztwór do infuzji, szybkość infuzji, tauryna, utrata aminokwasów przez nerki, wymioty, zaburzenie równowagi aminokwasów - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ketosteril
Podczas terapii produktem Ketosteril kluczowe jest systematyczne monitorowanie stężenia wapnia w surowicy krwi, ze względu na zawartość 1,25 mmol (50 mg) wapnia w każdej tabletce, co ma istotne znaczenie u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej. Ponadto, preparat zawiera α-ketoanalogi aminokwasów egzogennych i częściowo egzogennych, m.in. 68 mg wapnia 2-okso-3-fenylopropionianu (prekursor fenyloalaniny) na tabletkę, co wymaga uwzględnienia u pacjentów z fenyloketonurią. W trakcie stosowania Ketosterilu należy także zwracać uwagę na odpowiednią podaż kaloryczną, aby zapobiec pogorszeniu stanu odżywienia i zachować efektywność leczenia. Brak jest danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci, dlatego nie zaleca się stosowania preparatu w populacji pediatrycznej.
aminokwas częściowo egzogenny, aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, fenyloketonuria, fenylopropionian wapnia, gospodarka wapniowa, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hydroksyanalog metioniny, ketoanalog fenyloalaniny, ketoanalog izoleucyny, ketoanalog leucyny, ketoanalog waliny, leki wiążące fosforany, przewlekła choroba nerek, stężenie fosforanów w surowicy, stężenie wapnia w surowicy, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
L-leucyna – Wskazania do stosowania
L-leucyna, aminokwas egzogenny z grupy BCAA, pełni kluczową rolę w metabolizmie białek, zwłaszcza w syntezie białek mięśniowych, i jest niezbędna w żywieniu pozajelitowym pacjentów z różnymi stanami klinicznymi. Preparaty takie jak Aminomel 10E (6,24 g L-leucyny/1000 ml), Aminomel 12,5E (7,80 g/1000 ml), Aminosteril N-Hepa 8% (13,09 g/1000 ml), Vamin 18 Electrolyte-Free (7,9 g/1000 ml) oraz Vaminolact (7,0 g/1000 ml) są stosowane w zależności od potrzeb metabolicznych, wieku pacjenta oraz obecności niewydolności wątroby. Wskazania obejmują ciężkie urazy, duże zabiegi operacyjne, ostre i przewlekłe choroby, a także specyficzne stany, takie jak encefalopatia wątrobowa czy ograniczenia w przyjmowaniu płynów. Preparaty te różnią się całkowitą zawartością aminokwasów (od 65,3 g/l do 125 g/l) i są dobierane indywidualnie, uwzględniając funkcję narządów oraz zapotrzebowanie na białko i energię.
5E, aminokwas egzogenny, aminokwasy rozgałęzione, Aminomel 10E, Aminomel 12, Aminosteril N-Hepa 8%, encefalopatia wątrobowa, funkcja narządów, katabolizm białek mięśniowych, L-leucyna, niewydolność wątroby, preparat pediatryczny, proces anaboliczny, protokół żywienia pozajelitowego, roztwór węglowodanów, synteza białek mięśniowych, terapia żywieniowa, uraz mnogi, Vamin 18 Electrolyte-Free, Vaminolact, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
L-fenyloalanina – Właściwości farmakodynamiczne
L-fenyloalanina, jako aminokwas egzogenny, odgrywa kluczową rolę w żywieniu pozajelitowym, będąc substratem do syntezy białek ustrojowych oraz prekursorem tyrozyny i ważnych neurotransmiterów (dopamina, adrenalina, noradrenalina). Preparaty do żywienia pozajelitowego, takie jak Vamin 18 Electrolyte-Free (7,9 g L-fenyloalaniny/1000 ml, 460 kcal/l), Aminomel 10E (5,4 g/1000 ml, 400 kcal/l) czy Aminomel 12,5E (6,75 g/1000 ml, 500 kcal/l), dostarczają L-fenyloalaninę w różnych stężeniach, co pozwala na indywidualizację terapii. W terapii niezbędne jest jednoczesne podawanie energii w postaci węglowodanów i tłuszczów, aby zapewnić efektywne wykorzystanie aminokwasów w procesach anabolicznych. Preparaty dla dzieci, np. Vaminolact (2,7 g/1000 ml, 240 kcal/l), są skomponowane tak, aby odzwierciedlać proporcje aminokwasów występujące w mleku kobiecym, co sprzyja prawidłowemu rozwojowi.
aminokwas egzogenny, aminokwasy aromatyczne, aminokwasy BCAA, aminokwasy o rozgałęzionym łańcuchu, amoniak w osoczu, efekt termogenny, encefalopatia wątrobowa, L-fenyloalanina, neurotransmitery, neurotransmitery katecholaminowe, niewydolność wątroby, pokarm kobiecy, preparat aminokwasowy, preparat do żywienia pozajelitowego, procesy anaboliczne, śpiączka wątrobowa, synteza białek ustrojowych, zaburzenia równowagi aminokwasów, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kabiven –
Kabiven to kompleksowy preparat do żywienia pozajelitowego, zawierający trzy składowe: 20% emulsję tłuszczową (Intralipid), roztwór aminokwasów oraz roztwór glukozy 19%, dostarczający odpowiednio od 100 g do 250 g glukozy, 34 g do 85 g aminokwasów (5,4 g do 13,5 g azotu) oraz zbilansowany zestaw elektrolitów (np. sód 32–80 mmol, potas 24–60 mmol, magnez 4–10 mmol) w zależności od objętości worka (1026–2566 ml). Preparat zapewnia całkowitą wartość energetyczną od 900 do 2300 kcal, z energią pozabiałkową 800–2000 kcal, co umożliwia kompleksowe pokrycie zapotrzebowania energetycznego i odżywczego pacjentów wymagających żywienia pozajelitowego. Obecność octanów, metabolizowanych do wodorowęglanów, wspiera utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej. Kabiven charakteryzuje się osmolalnością około 1230 mOsm/kg i pH około 5,6, co zapewnia stabilność preparatu i bezpieczeństwo infuzji.
aminokwas egzogenny, emulsja tłuszczowa, enzymy wątrobowe, homeostaza wodno-elektrolitowa, Intralipid, niezbędne kwasy tłuszczowe, osmolalność, osmolarność, parametr hemodynamiczny, proces anaboliczny, profil hemodynamiczny, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, termogeneza, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Izoleucyna – Wskazania do stosowania
Izoleucyna, jako aminokwas egzogenny z grupy BCAA, jest kluczowym składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego stosowanych w sytuacjach, gdy żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Preparaty zawierające izoleucynę dedykowane są różnym grupom pacjentów, w tym osobom z ostrą lub przewlekłą niewydolnością nerek (np. Aminomel Nephro, Nephrotect, Nutrineal PD4), ciężką niewydolnością wątroby i encefalopatią wątrobową (Aminoplasmal Hepa 10%), a także noworodkom i niemowlętom (Aminoplasmal Paed 10%, Aminoven Infant 10%, Numeta G13%E Preterm, Numeta G16%E). Stężenia izoleucyny w preparatach wahają się od 5,00 g/l (Aminoplasmal B. Braun 10%) do 8,80 g/l (Aminoplasmal Hepa 10%), a w preparatach pediatrycznych wynoszą odpowiednio 5,10 mg/ml (Aminoplasmal Paed 10%) i 8,00 g/l (Aminoven Infant 10%). Izoleucyna jest podawana zawsze w połączeniu z innymi składnikami odżywczymi, takimi jak węglowodany, tłuszcze, elektrolity i witaminy, aby zapewnić pełne pokrycie zapotrzebowania metabolicznego pacjenta.
aminokwas egzogenny, dializa, dializa otrzewnowa, emulsja tłuszczowa, encefalopatia wątrobowa, izoleucyna, mieszanina aminokwasów, mieszanina trójkomorowa, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niezbędne kwasy tłuszczowe, populacja pediatryczna, równowaga elektrolitowa, roztwór do dializy, stan kataboliczny, wcześniak, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Aminoven Infant 10% –
Aminoven Infant 10% to roztwór do infuzji zawierający 17 aminokwasów, w tym egzogenne (np. L-izoleucyna, L-leucyna, L-lizyna) oraz endogenne (np. L-arginina, glicyna), a także taurynę i inne pochodne. Preparat charakteryzuje się osmolarnością teoretyczną 885 mOsm/l oraz pH 5,5–6,0 i jest stosowany wyłącznie w warunkach szpitalnych, głównie u niemowląt i małych dzieci. Z uwagi na formę podania (dożylna infuzja) oraz grupę docelową pacjentów, produkt nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługiwania maszyn, co zostało potwierdzone w punkcie 4.7 charakterystyki produktu leczniczego, gdzie zagadnienie to określono jako „nie dotyczy”.
aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, Aminoven Infant 10%, charakterystyka produktu leczniczego, droga dożylna, glicyna, infuzja, infuzja aminokwasów, kwas L-jabłkowy, L-alanina, L-arginina, L-fenyloalanina, L-histydyna, L-izoleucyna, L-leucyna, L-lizyna, L-metionina, L-prolina, L-seryna, L-treonina, L-tryptofan, L-walina, N-acetylo-L-cysteina, N-acetylo-L-tyrozyna, osmolarność teoretyczna, produkt leczniczy, roztwór do infuzji, tauryna, żywienie parenteralne - Leksykon substancji czynnych
Lizyna bezwodna – Wskazania do stosowania
Lizyna bezwodna, podawana jako chlorowodorek lizyny, jest kluczowym aminokwasem egzogennym stosowanym w żywieniu pozajelitowym, szczególnie w preparacie Kabiven Peripheral. Preparat ten dostępny jest w trójkomorowych workach o pojemnościach 2400 ml, 1920 ml i 1440 ml, zawierających odpowiednio 5,6 g, 4,5 g i 3,4 g lizyny bezwodnej oraz całkowitą zawartość aminokwasów wynoszącą 57 g, 45 g i 34 g. Całkowita zawartość azotu w preparacie wynosi 9,0 g, 7,2 g lub 5,4 g, a wartość energetyczna całkowita to 1700 kcal, 1400 kcal lub 1000 kcal, w zależności od objętości worka. Lizyna pełni istotne funkcje biologiczne, takie jak udział w syntezie białek, tworzeniu kolagenu, absorpcji wapnia oraz produkcji enzymów i hormonów, co czyni ją niezbędnym składnikiem żywienia pozajelitowego u pacjentów z niemożnością lub niewystarczalnością żywienia doustnego bądź dojelitowego.
aminokwas, aminokwas egzogenny, aminokwas niezbędny, chlorowodorek lizyny, choroba nowotworowa, choroba przewodu pokarmowego, ciężka infekcja, ciężkie oparzenie, ciężkie zapalenie trzustki, Kabiven Peripheral, kacheksja, kolagen, lizyna bezwodna, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność wielonarządowa, roztwór aminokwasów, sepsa, SIRS, synteza białek, tkanka łączna, zaburzenie motoryki jelit, zespół krótkiego jelita, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – SmofKabiven extra Nitrogen EF –
SmofKabiven extra Nitrogen EF to trójkomorowy preparat do żywienia pozajelitowego, zawierający aminokwasy (33,1-166 g), glukozę (42,8-214 g) oraz emulsję tłuszczową (14,6-73,0 g) złożoną z oleju sojowego, triglicerydów średniołańcuchowych, oleju z oliwek i oleju rybiego bogatego w kwasy omega-3. Preparat jest wskazany u dorosłych i dzieci powyżej 2 lat, gdy żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane, np. w stanach zaburzeń połykania, niedrożności przewodu pokarmowego, ciężkich chorobach jelit czy stanach katabolicznych. Dostępny jest w pięciu objętościach (506-2531 ml) o wartości energetycznej od 450 do 2250 kcal (1,9-9,4 MJ) oraz zawartości azotu od 5,3 do 26,5 g, co pozwala na indywidualne dopasowanie do potrzeb pacjenta.
aminokwas, aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, aminokwas rozgałęziony, elektrolit, emulsja tłuszczowa, glukoza, izoleucyna, kwas omega-3, leucyna, niedokrwienie jelit, niedożywienie, niedrożność przewodu pokarmowego, olej rybi, olej sojowy, olej z oliwek, osmolalność, osmolarność, ostre zapalenie trzustki, przetoka przewodu pokarmowego, rozległe oparzenie, roztwór aminokwasów, stan kataboliczny, stan odżywienia, tauryna, tłuszcz, trigliceryd nasycony, trójkomorowy worek, walina, zaburzenie połykania, zaburzenie świadomości, zespół krótkiego jelita, żyła obwodowa, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
L-lizyna – Wskazania do stosowania
L-lizyna, jako aminokwas egzogenny, jest kluczowym składnikiem preparatów stosowanych w żywieniu pozajelitowym, szczególnie w stanach klinicznych charakteryzujących się nasilonym katabolizmem białek i zwiększonym zapotrzebowaniem na aminokwasy, takich jak ciężkie urazy, stany okołooperacyjne, ostre i przewlekłe choroby oraz niewydolność wątroby. W preparatach takich jak Aminomel (10,02–12,53 g/1000 ml octanu L-lizyny), Aminosteril N-Hepa 8% (6,88 g/1000 ml L-lizyny), Ketosteril (75 mg/tabletkę L-lizyny octanu) czy Vaminolact (5,6 g/1000 ml L-lizyny jednowodnej) L-lizyna wspiera syntezę białek i metabolizm aminokwasów. Szczególne znaczenie ma jej zastosowanie w żywieniu pacjentów z niewydolnością wątroby oraz przewlekłą chorobą nerek (GFR < 25 ml/min) w połączeniu z dietą niskobiałkową (≤ 40 g/dobę u dorosłych). W pediatrii preparaty zawierające L-lizynę, takie jak Vaminolact, są stosowane w żywieniu pozajelitowym dzieci.
aminokwas egzogenny, aminokwas niezbędny, dieta niskobiałkowa, encefalopatia wątrobowa, filtracja kłębuszkowa, immunomodulacja, katabolizm białek, lizyna jednowodna, niewydolność wątroby, octan glatirameru, octan L-lizyny, postępująca postać stwardnienia rozsianego, przewlekła choroba nerek, równowaga wodno-elektrolitowa, rzutowa postać stwardnienia rozsianego, stan okołooperacyjny, stwardnienie rozsiane, synteza białka, terapia pozajelitowa, uraz mnogi, żywienie pozajelitowe, żywienie pozajelitowe pediatryczne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Aminomel 10 E –
Preparaty Aminomel 10E oraz Aminomel 12,5E to kompleksowe roztwory aminokwasów przeznaczone do żywienia pozajelitowego, zawierające zrównoważony profil aminokwasów egzogennych (izoleucyna 5,85–7,31 g/l, leucyna 6,24–7,80 g/l, lizyna 10,02–12,53 g/l, metionina 4,68–5,85 g/l, fenyloalanina 5,40–6,75 g/l, treonina 5,00–6,25 g/l, tryptofan 2,00–2,50 g/l, walina 5,00–6,25 g/l) oraz endogennych i częściowo egzogennych (np. alanina 15,50–19,38 g/l, arginina 9,66–12,08 g/l). Preparaty zawierają także formy stabilizowane aminokwasów, takie jak acetylocysteina (0,673–0,84 g/l) i N-acetylo-L-tyrozyna (2,00–2,50 g/l). Skład uzupełniają elektrolity: Na+ (69–87 mmol/l), K+ (45–56,25 mmol/l), Ca++ (5–6 mmol/l), Mg++ (5–6 mmol/l), Cl- (90–112,5 mmol/l), octany (74–92,5 mmol/l) oraz jabłczany (22–28 mmol/l), które wspierają homeostazę wodno-elektrolitową podczas długotrwałego żywienia pozajelitowego. Parametry fizykochemiczne obejmują osmolarność 1145 mOsm/l (Aminomel 10E) i 1430 mOsm/l (Aminomel 12,5E), pH 6,0–6,3 oraz wartość energetyczną odpowiednio 1700 kJ/l (400 kcal/l) i 2125 kJ/l (500 kcal/l).
acetylocysteina, aminokwas częściowo egzogenny, aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, aminokwasy rozgałęzione, antyoksydant, bilans azotowy, ciśnienie osmotyczne, glukoneogeneza, glutation, gospodarka wodno-elektrolitowa, homeostaza białkowa, katabolizm białek, kwasowość miareczkowa, N-acetylo-L-tyrozyna, osmolarność, równowaga kwasowo-zasadowa, synteza białka, wartość energetyczna, żywienie pozajelitowe