biegunka
Biegunka (diarrhoea) to stan charakteryzujący się zwiększoną częstotliwością wypróżnień (powyżej 3 razy na dobę) oraz zmianą konsystencji stolca na luźną lub płynną. W zależności od czasu trwania, biegunkę klasyfikuje się jako ostrą (trwającą do 14 dni) lub przewlekłą (powyżej 4 tygodni).
Ostre biegunki mają najczęściej etiologię infekcyjną, wywołaną przez wirusy (rotawirusy, norowirusy), bakterie (Salmonella, Shigella, enterotoksyczna E. coli) lub pasożyty. Przewlekłe biegunki mogą być związane z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit, zespołem jelita drażliwego, zespołami złego wchłaniania, nowotworami czy nietolerancjami pokarmowymi.
Diagnostyka biegunki obejmuje badanie fizykalne, badania laboratoryjne, badanie kału (w tym posiewy mikrobiologiczne), badania endoskopowe i obrazowe. W terapii kluczowe znaczenie ma nawodnienie i wyrównanie zaburzeń elektrolitowych, a w zależności od przyczyny – leczenie przyczynowe (antybiotykoterapia, leki przeciwpasożytnicze, modyfikacja diety, leki przeciwzapalne).
Powikłaniami nieleczonej biegunki mogą być odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe, niewydolność nerek, wstrząs hipowolemiczny, a w niektórych przypadkach (np. infekcje C. difficile) – toksyczne rozdęcie okrężnicy. U niemowląt i osób starszych biegunka może stanowić poważne zagrożenie życia, wymagające pilnej interwencji medycznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Normaclin
Normaclin w postaci żelu zawiera 10 mg/g klindamycyny (fosforan) i jest przeznaczony wyłącznie do stosowania miejscowego na skórę. Podczas aplikacji należy unikać kontaktu z oczami, błonami śluzowymi oraz uszkodzoną skórą ze względu na ryzyko podrażnień i zwiększonego wchłaniania leku. W przypadku przypadkowego kontaktu zaleca się natychmiastowe przemycie chłodną wodą. Pomimo niskiego ryzyka rzekomobłoniastego zapalenia jelit przy stosowaniu miejscowym, pacjenci powinni być poinformowani o konieczności przerwania terapii i konsultacji lekarskiej w przypadku wystąpienia biegunki. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią zapalenia jelit, choroby Crohna, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, zapalenia okrężnicy po antybiotykoterapii oraz miastenii, ze względu na możliwość zaostrzenia objawów i konieczność ścisłego nadzoru medycznego.
badanie endoskopowe, bakteriologiczne badanie kału, biegunka, błona śluzowa, choroba Crohna, Clostridium difficile, glikol propylenowy, klindamycyna w żelu, kolestyramina, metylu parahydroksybenzoesan, miastenia, podrażnienie spojówki, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, transmisja nerwowo-mięśniowa, wankomycyna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie jelit, zapalenie okrężnicy poantybiotykowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Flecainide acetate Holsten 100 mg
Flekainid octan, lek przeciwarytmiczny klasy IC, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, zwłaszcza kardiologicznych. Najpoważniejsze z nich to działanie proarytmiczne, szczególnie u pacjentów ze strukturalną chorobą serca i zaburzeniami czynności lewej komory, co może prowadzić do bloków przedsionkowo-komorowych II i III stopnia, bradykardii, niewydolności serca, zawału mięśnia sercowego, niedociśnienia tętniczego oraz częstoskurczu przedsionkowego i komorowego. Częstość występowania działań niepożądanych jest zróżnicowana: bardzo często (≥1/10) obserwuje się zawroty głowy i zaburzenia widzenia (podwójne i niewyraźne widzenie), często (≥1/100 do <1/10) występuje działanie proarytmiczne oraz bezdech, a niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) zmiany hematologiczne, takie jak anemia, leukopenia i trombocytopenia. Rzadko notuje się zaburzenia psychiczne (omamy, depresja, splątanie), zapalenie płuc, a bardzo rzadko reakcje autoimmunologiczne z podwyższonym stężeniem przeciwciał przeciwjądrowych.
alergiczne zapalenie skóry, amnezja, artralgia, arytmia komorowa, astenia, ataksja, bezdech, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowy, bradykardia, choroba śródmiąższowa płuc, depresja, diplopia, drgawki, dyskinezja, dyspepsja, działanie proarytmiczne, flekainid octan, fotodermatoza, kołatanie serca, lek przeciwarytmiczny, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, mialgia, migotanie komór, neuropatia obwodowa, niedociśnienie tętnicze, niedoczulica, niedokrwistość, niewydolność serca, nudności, omamy, omdlenie, oszołomienie, parestezje, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, przeciwciała przeciwjądrowe, stan splątania, strukturalna choroba serca, szumy uszne, trzepotanie przedsionków, wymioty, zaburzenia widzenia, zapalenie płuc, zaparcia, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie akcji serca, zawał mięśnia sercowego, zawroty błędnikowe, zawroty głowy, zespół Brugadów, złogi rogówkowe, zmęczenie, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Carbo Activ Aflofarm 200 mg
Carbo Activ Aflofarm, zawierający 200 mg węgla aktywnego w kapsułkach twardych, jest wskazany w leczeniu zatruć pokarmowych, biegunek oraz zatruć chemicznych i lekowych. Dawkowanie u dorosłych i dzieci powyżej 12 lat zależy od ciężkości stanu klinicznego: w lżejszych zatruciach stosuje się 4-6 kapsułek kilkakrotnie na dobę, w cięższych biegunkach 15-30 kapsułek co godzinę (3-4 razy), a w zatruciach chemicznych i lekowych 10 kapsułek powtarzane kilkakrotnie. W cięższych zatruciach jednorazowa dawka wynosi 4-10 g węgla (20-50 kapsułek) podawanych w formie zawiesiny doustnej lub przez sondę żołądkową podczas płukania żołądka.
- Leksykon substancji czynnych
Imikwimod – Działania niepożądane
Imikwimod, stosowany miejscowo w leczeniu rogowacenia słonecznego, wykazuje immunomodulujące działanie, które wiąże się z występowaniem licznych działań niepożądanych, głównie miejscowych. W badaniach klinicznych III fazy u 56% pacjentów leczonych kremem odnotowano co najmniej jedno zdarzenie niepożądane, z czego 22% stanowiły reakcje w miejscu aplikacji, takie jak świąd (14%), pieczenie (5%), silny rumień (24%) oraz złuszczanie lub tworzenie strupów (20%). Reakcje te wynikają z aktywacji lokalnych mechanizmów immunologicznych. Ponadto, obserwowano ogólnoustrojowe działania niepożądane, m.in. bóle mięśniowe u około 2% pacjentów. W trakcie terapii mogą wystąpić wtórne zakażenia skóry, zmiany hematologiczne (spadek hemoglobiny, leukopenia, neutropenia, trombocytopenia), a także rzadkie, ale poważne reakcje skórne, takie jak rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona czy skórna postać tocznia rumieniowatego. U pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi możliwe jest zaostrzenie przebiegu choroby, co wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania.
anoreksja, biegunka, ból gardła, ból głowy, choroba autoimmunologiczna, dreszcze, działanie immunomodulujące, enzymy wątrobowe, hemoglobina, hipotensja, limfadenopatia, łysienie, neutrofil, nudności, obrzęk twarzy, owrzodzenie skóry, parestezja, profil bezpieczeństwa, przeczulica, rogowacenie słoneczne, rumień wielopostaciowy, strup, toczeń rumieniowaty skórny, układ krwiotwórczy, zapalenie spojówek, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Boraks – Przedawkowanie
Boraks, stosowany miejscowo w preparatach takich jak Aphtin (200 mg/g roztwór do jamy ustnej), Gargarin (1,74 g boraksu w 5 g proszku do płukania gardła) oraz maści Neo-Tormentil, Tormentiol i Tormexal forte (1 g boraksu w 100 g maści), może powodować poważne objawy przedawkowania. Klinicznie obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe (brak łaknienia, wymioty, biegunki), neurologiczne (splątanie, drgawki, bóle głowy), dermatologiczne (wysypki, łysienie, intensywne złuszczanie skóry, zapalenie skóry) oraz hematologiczne (niedokrwistość). Szczególnie preparaty do stosowania w jamie ustnej niosą większe ryzyko toksyczności ze względu na wyższe stężenia boraksu i potencjalną absorpcję. Długotrwałe lub nadmierne stosowanie może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zaburzeń neurologicznych wymagających pilnej interwencji.
biegunka, błona bębenkowa, ból głowy, boraks, brak łaknienia, dezorientacja, drgawki, leczenie objawowe, łysienie, morfologia krwi, niedokrwistość, ośrodkowy układ nerwowy, preparat leczniczy miejscowy, splątanie, stan zapalny skóry, stężenie hemoglobiny, utrata przytomności, wymioty, wysypka, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie neurologiczne, zaczerwienienie skóry, zapalenie skóry, złuszczanie skóry, zmiana skórna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tramadol Krka 100 mg/ 2 ml
Tramadol Krka, dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań/infuzji w dawkach 50 mg/mL oraz 100 mg/2 mL, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze to nudności i zawroty głowy (≥1/10). Zaburzenia układu nerwowego obejmują również ból głowy i senność (≥1/100 do <1/10), a także rzadziej parestezje, drżenie, mimowolne skurcze mięśni, nieprawidłową koordynację, omdlenia i zaburzenia mowy. Istotnym ryzykiem jest możliwość wystąpienia drgawek, zwłaszcza przy dużych dawkach lub jednoczesnym stosowaniu leków obniżających próg drgawkowy, oraz zespół serotoninowy o nieznanej częstości. Ponadto, lek może powodować zaburzenia psychiczne, takie jak omamy, splątanie, majaczenie, stany lękowe i koszmary senne, a także ryzyko uzależnienia, które wzrasta wraz z dawką i czasem terapii.
bezsenność, biegunka, ból głowy, bradykardia, czkawka, depersonalizacja, depresja oddechowa, derealizacja, drgawki, drżenie, duszność, dyzuria, hiperkineza, hipoglikemia, koszmar senny, majaczenie, mimowolny skurcz mięśni, nadmierna potliwość, napad paniki, nerwowość, niedociśnienie ortostatyczne, niepokój, nieprawidłowa koordynacja, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, odruch wymiotny, omamy, omdlenie, osłabienie siły mięśniowej, palpitacje, paranoja, parestezje, pobudzenie, pokrzywka, reakcja alergiczna, rozszerzenie źrenic, senność, silny lek, skurcz oskrzeli, splątanie, stan lękowy, suchość w jamie ustnej, świąd, świszczący oddech, szum w uszach, tachykardia, tramadolu chlorowodorek, uzależnienie, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, zaburzenie mikcji, zaburzenie mowy, zaburzenie snu, zaostrzenie astmy, zaparcia, zapaść sercowo-naczyniowa, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół odstawienia, zespół serotoninowy, zwężenie źrenic, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zwiększenie ciśnienia tętniczego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Venolan 300 mg
Przedawkowanie leku Venolan, zawierającego trokserutynę w dawce 300 mg w postaci kapsułek twardych, wymaga natychmiastowego podjęcia działań medycznych. Pomimo niskiego profilu toksyczności trokserutyny, nadmierne spożycie może wywołać objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka), układu nerwowego (bóle i zawroty głowy, zaburzenia świadomości) oraz układu sercowo-naczyniowego (wahania ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu serca). Wczesne postępowanie obejmuje eliminację niewchłoniętej substancji poprzez wywołanie wymiotów lub płukanie żołądka, co jest szczególnie skuteczne w fazie wczesnej po zażyciu nadmiernej dawki.
biegunka, ból brzucha, ból głowy, ciśnienie tętnicze, EKG, kapsułka twarda, leczenie objawowe, lek przeciwwymiotny, monitorowanie funkcji życiowych, nudności, parametry hemodynamiczne, płukanie żołądka, trokserutyna, Venolan, wymioty, wywołanie wymiotów, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia świadomości, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Metformin hydrochloride Teva 850 mg
Metformin hydrochloride Teva w dawce 850 mg, stosowana w terapii cukrzycy, wiąże się z szeregiem działań niepożądanych, które wymagają uważnej obserwacji klinicznej. Najczęściej występujące objawy ze strony przewodu pokarmowego to nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha oraz utrata apetytu, pojawiające się u ponad 10% pacjentów, zwłaszcza na początku leczenia, i zwykle ustępujące samoistnie. Zaleca się podawanie leku w 2-3 dawkach podzielonych oraz podczas posiłków, co poprawia tolerancję. Częstość występowania zaburzeń smaku (dysgeuzja) wynosi 1-10%, manifestując się metalicznym posmakiem. Istotnym działaniem niepożądanym jest często występujący niedobór witaminy B12 (1-10%), co może prowadzić do megaloblastycznej niedokrwistości i neuropatii obwodowej, zwłaszcza przy długotrwałej terapii, dlatego wskazane jest monitorowanie jej poziomu w surowicy. Bardzo rzadko (<1/10 000) obserwuje się poważne powikłanie metaboliczne – kwasicę mleczanową, wymagającą natychmiastowego odstawienia leku i interwencji medycznej.
anoreksja, biegunka, ból brzucha, dysgeusia, działania niepożądane, enzymy wątrobowe, kwasica mleczanowa, metformina chlorowodorek, nadwrażliwość, neuropatia obwodowa, niedobór witaminy B12, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, nudności, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, populacja pediatryczna, profil bezpieczeństwa, rumień, śpiączka, świąd skóry, tabletki powlekane, wymioty, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia funkcji wątroby, zapalenie wątroby - Leksykon substancji czynnych
Taraxacum officinalis – Przedawkowanie
Taraxacum officinalis, stosowany w homeopatycznym rozcieńczeniu D3 (0,50 g/100 g syropu) w preparacie ALVIA ZAPARCIA, wykazuje wysoki profil bezpieczeństwa samej substancji czynnej. Jednakże, główne ryzyko przedawkowania wiąże się z obecnością substancji pomocniczych, zwłaszcza sorbitolu, którego dawka w pojedynczej porcji 10 ml wynosi 8,64 g. Przekroczenie zalecanych dawek może prowadzić do nasilenia działania przeczyszczającego, objawiającego się wzmożoną perystaltyką jelit, luźnymi stolcami, biegunką oraz bólami brzucha, co jest efektem osmotycznego działania sorbitolu i jego wpływu na motorykę przewodu pokarmowego.
Alvia Zaparcia, biegunka, ból brzucha, dyskomfort brzuszny, działanie osmotyczne, działanie przeczyszczające, leczenie objawowe, luźny stolec, mniszek lekarski, perystaltyka jelit, produkt homeopatyczny, rozcieńczenie homeopatyczne, skurcz jelita, sorbitol, substancja pomocnicza, wzdęcie, zaburzenie trawienne, zaburzenie wodno-elektrolitowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Fromilid 500 500 mg
Przedawkowanie klarytromycyny, substancji czynnej leku Fromilid 500, może prowadzić do poważnych objawów klinicznych, głównie ze strony przewodu pokarmowego, takich jak nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka oraz dyskomfort żołądkowo-jelitowy. W literaturze opisano również przypadek pacjenta z chorobą dwubiegunową, u którego po przyjęciu dawki 8 g klarytromycyny wystąpiły ciężkie zaburzenia psychiczne, w tym zachowanie paranoidalne, a także hipokaliemia i hipoksemia, co wskazuje na potencjalne zagrożenie dla układu sercowo-naczyniowego i oddechowego. Dawka 8 g jest zatem krytyczna i powinna być traktowana jako próg wywołujący poważne objawy toksyczne.
antybiotyk makrolidowy, biegunka, ból brzucha, choroba dwubiegunowa, dializa otrzewnowa, dyskomfort żołądkowo-jelitowy, hemodializa, hipokaliemia, hipoksemia, klarytromycyna, nudności i wymioty, pobudzenie psychoruchowe, pozaustrojowe oczyszczanie krwi, przewód pokarmowy, stężenie klarytromycyny w surowicy, urojenie prześladowcze, zaburzenie percepcji rzeczywistości, zaburzenie psychiczne, zaburzenie rytmu serca, zachowanie paranoidalne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ceftriaxone TZF
Ceftriakson, jako antybiotyk beta-laktamowy, niesie ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, w tym zespołu Kounisa, które mogą prowadzić do zawału mięśnia sercowego. Przed terapią należy wykluczyć wcześniejsze reakcje alergiczne na ceftriakson, inne cefalosporyny lub beta-laktamy. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z historią nieciężkich reakcji nadwrażliwości. U noworodków, zwłaszcza wcześniaków, istnieje podwyższone ryzyko wytrącania się soli wapniowej ceftriaksonu, co może prowadzić do zgonów; dlatego nie wolno mieszać ani jednocześnie podawać ceftriaksonu z roztworami zawierającymi wapń. U pacjentów powyżej 28 dni życia można podawać te preparaty kolejno, stosując odpowiednie techniki infuzyjne i płukanie linii dożylnych. Ceftriakson może wypierać bilirubinę z albumin, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania u wcześniaków i noworodków z ryzykiem encefalopatii bilirubinowej.
antybiotyk beta-laktamowy, biegunka, cefalosporyna, Clostridioides difficile, drgawka, dysfagia, encefalopatia, encefalopatia bilirubinowa, hiperkalcjuria, kamica nerkowa, kamica żółciowa, morfologia krwi, niedokrwistość hemolityczna autoimmunologiczna, reakcja Jarischa-Herxheimera, reakcja nadwrażliwości, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, sól wapniowa ceftriaksonu, szlam żółciowy, test Coombsa, wstrzyknięcie domięśniowe, zapalenie trzustki, zastój żółci, zespół Kounisa, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Desloratadyna Doppelherz 5 mg
Desloratadyna w dawce 5 mg, stosowana w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, wykazuje profil bezpieczeństwa z działaniami niepożądanymi występującymi u około 3% pacjentów częściej niż placebo. Najczęstsze objawy to zmęczenie (1,2%), suchość w jamie ustnej (0,8%) oraz ból głowy (0,6%). W populacji pediatrycznej (12-17 lat) ból głowy występował u 5,9% leczonych, co jest porównywalne z 6,9% w grupie placebo. Rzadkie, ale istotne działania niepożądane obejmują reakcje nadwrażliwości (anafilaksja, obrzęk naczynioruchowy), zaburzenia rytmu serca (wydłużenie odstępu QT, arytmia, bradykardia) oraz objawy neurologiczne (omamy, drgawki). Hepatotoksyczność manifestuje się bardzo rzadko, ale wymaga monitorowania enzymów wątrobowych i bilirubiny, zwłaszcza przy długotrwałej terapii.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, anafilaksja, antagonista receptora histaminowego, arytmia, astenia, bezsenność, biegunka, bilirubina, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, bradykardia, desloratadyna, drgawki, duszność, enzymy wątrobowe, hepatotoksyczność, kołatanie serca, nadwrażliwość na światło, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omamy, pobudzenie psychoruchowe, pokrzywka, przewlekła pokrzywka idiopatyczna, reakcja nadwrażliwości, suchość jamy ustnej, świąd, tachykardia, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zmęczenie, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rywastigmina Aurovitas
Podczas stosowania systemu transdermalnego Rywastygmina Aurovitas należy zachować szczególną ostrożność ze względu na ryzyko działań niepożądanych nasilających się wraz ze wzrostem dawki, zwłaszcza podczas jej zwiększania. W przypadku przerwania terapii na ponad 3 dni, wznowienie leczenia powinno odbywać się od dawki 4,6 mg/24 h. Niewłaściwe stosowanie, takie jak nakładanie kolejnego plastra bez usunięcia poprzedniego lub jednoczesne stosowanie wielu plastrów, może prowadzić do poważnych powikłań, w tym hospitalizacji i zgonów. Działania niepożądane ze strony układu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka) są częstsze u kobiet i mogą prowadzić do odwodnienia, wymagającego interwencji dożylnej i ewentualnej modyfikacji dawki. Rywastygmina może powodować bradykardię i zwiększać ryzyko torsade de pointes, szczególnie u pacjentów z niewyrównaną niewydolnością serca, niedawno przebytym zawałem, bradyarytmiami, zaburzeniami elektrolitowymi lub stosujących leki wydłużające QT. Konieczne jest monitorowanie masy ciała ze względu na ryzyko jej zmniejszenia u chorych na chorobę Alzheimera.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, astma, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradyarytmia, bradykardia, choroba Alzheimera, choroba wrzodowa żołądka, działanie cholinergiczne, działanie cholinomimetyczne, hipokaliemia, inhibitor cholinesterazy, napad drgawkowy, niedrożność dróg moczowych, niewyrównana niewydolność serca, nudności, objaw pozapiramidowy, obturacyjna choroba płuc, odwodnienie, reakcja skórna, rozsiane alergiczne zapalenie skóry, rumień, skurcz oskrzeli, torsade de pointes, wymioty, zaburzenie czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Elvanse 40 mg
Przedawkowanie lisdeksamfetaminy dimezylanu, proleku deksamfetaminy o przedłużonym uwalnianiu, charakteryzuje się długotrwałym działaniem toksycznym, co wymaga specyficznego podejścia terapeutycznego. Klinicznie zatrucie manifestuje się szerokim spektrum objawów neurologicznych (np. niepokój ruchowy, drżenie, splątanie, agresja, omamy, napady paniki), sercowo-naczyniowych (nadciśnienie tętnicze, hipotensja, wstrząs kardiogenny) oraz pokarmowych (nudności, wymioty, biegunka, kurczowe bóle brzucha). Dodatkowo mogą wystąpić poważne powikłania, takie jak hipertermia, rabdomioliza prowadząca do niewydolności nerek, a w stanach terminalnych drgawki i śpiączka, które są najczęstszymi przyczynami zgonów w zatruciach tym lekiem.
biegunka, drgawki, drżenie, hipertermia, hipotensja, kurczowy ból brzucha, lek przeczyszczający, lek uspokajający, lisdeksamfetamina dimezylan, nadciśnienie tętnicze, napad paniki, nasilenie odruchów, niepokój ruchowy, nudności, odtrutka, omamy, ośrodek kontroli zatruć, pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, pochodne amfetaminy, prolek, przedłużone uwalnianie deksamfetaminy, rabdomioliza, śpiączka, splątanie, stymulacja adrenergiczna, węgiel aktywny, wstrząs kardiogenny, wymioty - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmisartan Medical Valley 40 mg
Telmisartan, antagonista receptora angiotensyny II, jest stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych. Profil bezpieczeństwa leku został potwierdzony w badaniach klinicznych oraz w praktyce klinicznej, obejmujących 21 642 pacjentów przez okres do 6 lat. Działania niepożądane występują niezależnie od dawki, wieku, płci czy rasy. Do najpoważniejszych należą rzadkie reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy (częstość ≥1/10 000 do <1/1 000) oraz ostra niewydolność nerek. Częstsze działania niepożądane (≥1/1000 do <1/100) obejmują zakażenia dróg moczowych i górnych dróg oddechowych, hiperkaliemię, zaburzenia snu, depresję, omdlenia, bradykardię, niedociśnienie tętnicze, duszność, kaszel oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego i mięśniowo-szkieletowe. Rzadziej obserwuje się posocznicę, hipoglikemię u pacjentów z cukrzycą, zaburzenia hematologiczne i czynności wątroby.
antagonista receptora angiotensyny II, astenia, biegunka, ból brzucha, ból mięśniowo-szkieletowy, ból ścięgna, bradykardia, choroba sercowo-naczyniowa, duszność, dysfagia, eozynofilia, hiperkaliemia, hipoglikemia, kurcz mięśni, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie się, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, nieprawidłowa czynność wątroby, nieżyt żołądka, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, pokrzywka, posocznica, reakcja anafilaktyczna, rwa kulszowa, śródmiąższowa choroba płuc, suchość błony śluzowej jamy ustnej, tachykardia, toksyczne uszkodzenie skóry, zaburzenie smaku, zaburzenie snu, zaburzenie widzenia, zakażenie dróg moczowych, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie pęcherza, zapalenie ścięgna, zawrót głowy, zmniejszone stężenie hemoglobiny, zwiększona aktywność enzymów wątrobowych, zwiększone stężenie kreatyniny, zwiększone stężenie kwasu moczowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Soledum forte 200 mg
Preparat Soledum forte zawiera 1,8-cyneol w dawce 200 mg w kapsułce dojelitowej i jest stosowany w terapii, jednak wymaga monitorowania działań niepożądanych. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) oraz bardzo rzadko (<1/10 000). Wśród działań niepożądanych dominują reakcje immunologiczne i objawy ze strony układu pokarmowego. Rzadko obserwuje się reakcje nadwrażliwości, takie jak obrzęk twarzy, świąd, zaburzenia oddychania i kaszel, które mogą stanowić zagrożenie życia i wymagają natychmiastowego przerwania terapii. Ze strony układu pokarmowego niezbyt często występują nudności i biegunka, a rzadko dysfagia, co może prowadzić do niedożywienia i zaburzeń elektrolitowych.
8-cyneol, biegunka, dysfagia, działanie niepożądane, kapsułka dojelitowa, monitorowanie bezpieczeństwa terapii, niedożywienie, nudność, obrzęk górnych dróg oddechowych, obrzęk twarzy, odwodnienie organizmu, profil bezpieczeństwa leku, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, Soledum forte, substancja czynna, układ immunologiczny, układ pokarmowy, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie oddychania, zaburzenie wodno-elektrolitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bonjesta 20 mg + 20 mg
Bonjesta to lek zawierający doksylaminę wodorobursztynianu (20 mg) oraz pirydoksynę chlorowodorek (20 mg) w formie tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu, stosowany w leczeniu nudności i wymiotów u kobiet w ciąży. W badaniu klinicznym z udziałem 261 pacjentek, najczęstszym działaniem niepożądanym była senność (≥5% pacjentek), szczególnie nasilona przy jednoczesnym stosowaniu z lekami depresyjnymi na ośrodkowy układ nerwowy, w tym alkoholem. Przeciwwskazane jest łączenie Bonjesta z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO) ze względu na ryzyko nasilenia działania antycholinergicznego. Działania niepożądane związane z mechanizmem antycholinergicznym obejmują m.in. suchość w jamie ustnej, dyzurię, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zaburzenia widzenia oraz szumy uszne.
agranulocytoza, astenia, bezsenność, biegunka, depresja ośrodkowego układu nerwowego, dezorientacja, doksylaminy wodorobursztynian, drgawki, drżenie, duszność, dyskineza twarzy, dyzuria, działanie antycholinergiczne, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra, klasyfikacja MedDRA, kołatanie serca, lek przeciwhistaminowy, leukopenia, migrena, nadmierne pocenie, nadpobudliwość psychoruchowa, nadwrażliwość, nadwrażliwość na światło, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość hemolityczna, nudności i wymioty, obrzęk obwodowy, ostre zapalenie błędnika, pancytopenia, parestezja, personel medyczny, pirydoksyny chlorowodorek, pobudzenie, podwójne widzenie, senność, stan splątania, suchość jamy ustnej, świąd, szum uszny, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, tachykardia, trombocytopenia, wysypka plamisto-grudkowa, wzdęcie brzucha, zaburzenie widzenia, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego - Leksykon substancji czynnych
Czerwone drzewo sandałowe – Działania niepożądane
Czerwone drzewo sandałowe (Pterocarpus santalinus L., lignum) jest składnikiem produktu leczniczego Padma 28 Formuła, występującym w dawce 30 mg na kapsułkę. Produkt ten jest wieloskładnikową formulacją ziołową, a działania niepożądane opisane w charakterystyce dotyczą całej mieszanki, nie zaś wyłącznie czerwonego drzewa sandałowego. Zgodnie z klasyfikacją MedDRA, działania niepożądane występujące niezbyt często (częstość 1/1000 do <1/100) obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak niestrawność, nudności, zgaga i biegunka, oraz reakcje skórne, w tym wysypkę i świąd. Objawy te zwykle mają łagodny lub umiarkowany przebieg, jednak wymagają konsultacji lekarskiej, zwłaszcza w przypadku nasilenia lub utrzymywania się dolegliwości. Zaleca się monitorowanie i zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych do odpowiednich organów nadzoru farmaceutycznego.
biegunka, czerwone drzewo sandałowe, działanie niepożądane, interakcje lekowe, monitorowanie bezpieczeństwa, niestrawność, nudności, odwodnienie, Pterocarpus santalinus, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, stosunek korzyści do ryzyka, substancja czynna, świąd, terminologia MedDRA, wysypka, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia skóry, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zgaga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Levosimendan Accord 2,5 mg/ml
Lewozymendan, stosowany w ostrej zdekompensowanej niewydolności serca, wykazuje istotny profil działań niepożądanych, które zostały udokumentowane w badaniach klinicznych takich jak REVIVE i SURVIVE. W programie REVIVE działania niepożądane wystąpiły u 53% pacjentów, z najczęstszymi objawami takimi jak tachykardia komorowa, niedociśnienie tętnicze oraz ból głowy. W badaniu SURVIVE odsetek ten wyniósł 18%, gdzie dominowały tachykardia komorowa, migotanie przedsionków, niedociśnienie tętnicze oraz dodatkowe skurcze komorowe. Działania niepożądane o częstości ≥1% obejmują hipokaliemię, bezsenność, ból głowy (≥1/10), zawroty głowy, tachykardię komorową (≥1/10), migotanie przedsionków, niedociśnienie tętnicze (≥1/10), nudności, zaparcia, biegunkę, wymioty oraz zmniejszone stężenie hemoglobiny. Szczególnie niebezpieczne jest migotanie komór, które może prowadzić do nagłego zatrzymania krążenia.
bezsenność, biegunka, ból głowy, choroba niedokrwienna serca, dodatkowe skurcze, dodatkowe skurcze komorowe, farmakovigilance, hipokaliemia, lewozymendan, migotanie komór, migotanie przedsionków, nagłe zatrzymanie krążenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, nudności, ostra zdekompensowana niewydolność serca, parametry hemodynamiczne, tachykardia, tachykardia komorowa, wymioty, zaburzenia rytmu serca, zaparcia, zawroty głowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Deferasirox MSN 90 mg
Przedawkowanie deferazyroksu może prowadzić do poważnych powikłań klinicznych, w tym dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty), zaburzeń czynności wątroby (podwyższenie enzymów AST, ALT, GGTP) oraz nerek (wzrost stężenia kreatyniny), które zwykle ustępują po zaprzestaniu terapii. Szczególnie niebezpieczne jest podanie pojedynczej dawki 90 mg/kg masy ciała, które może wywołać zespół Fanconiego – zaburzenie funkcji kanalików proksymalnych nerek, objawiające się upośledzonym wchłanianiem zwrotnym aminokwasów, glukozy, fosforanów i dwuwęglanów. W opisywanym przypadku zespół ten ustąpił po wdrożeniu odpowiedniego leczenia.
aktywność enzymów wątrobowych, biegunka, ból brzucha, deferazyroks, enzymy wątrobowe, funkcje życiowe, kanalik proksymalny nerki, leczenie objawowe, lek przeciwbiegunkowy, lek przeciwwymiotny, nudności, parametry nerkowe, parametry wątrobowe, przedawkowanie deferazyroksu, stężenie kreatyniny, tabletka powlekana, wymioty, zaburzenie czynności nerki, zaburzenie czynności wątroby, zespół Fanconiego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Aescin 20 mg
Przedawkowanie preparatu Aescin, zawierającego 20 mg alfa-escyny w tabletce powlekanej, manifestuje się głównie objawami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak nudności, wymioty oraz biegunka. Objawy te mogą pojawić się szybko po przyjęciu nadmiernej dawki i prowadzić do znacznego dyskomfortu pacjenta. Wymioty mogą mieć charakter jednokrotny lub uporczywy, natomiast biegunka niesie ryzyko zaburzeń wodno-elektrolitowych, szczególnie przy długotrwałym przebiegu. Przedawkowanie nie jest zwykle stanem zagrażającym życiu, jednak wymaga odpowiedniej interwencji medycznej, zwłaszcza u pacjentów z istniejącymi chorobami przewodu pokarmowego, u których objawy mogą być bardziej nasilone.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ristidic
Rywastygmina, stosowana w preparacie Ristidic, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na profil bezpieczeństwa i ryzyko działań niepożądanych, które nasilają się wraz ze wzrostem dawki. W przypadku przerwy w terapii dłuższej niż kilka dni, zaleca się wznowienie leczenia od dawki początkowej 1,5 mg dwa razy na dobę, aby zminimalizować ryzyko wymiotów. Należy monitorować reakcje skórne, zwłaszcza alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, szczególnie u pacjentów wcześniej leczonych plastrami rywastygminy. W razie potwierdzenia alergii konieczne jest wykonanie testu alergicznego przed zmianą formy podania. Rywastygmina może wywoływać nadciśnienie tętnicze, omamy u chorych na Alzheimera oraz nasilenie objawów pozapiramidowych u pacjentów z chorobą Parkinsona, co wymaga dostosowania dawki lub przerwania leczenia. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty i biegunka, są częste i zależne od dawki, a ich nasilenie może prowadzić do odwodnienia i poważnych powikłań, w tym pęknięcia przełyku.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, astma oskrzelowa, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradyarytmia, bradykardia, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, drżenie, dyskineza, działanie niepożądane, hipomagnezemia, inhibitor cholinoesterazy, lek cholinomimetyczny, nadciśnienie tętnicze, nasilone wymioty, niedrożność dróg moczowych, nudność, objawy pozapiramidowe, obturacyjna choroba płuc, odwodnienie, omamy, otępienie w chorobie Alzheimera, otępienie w chorobie Parkinsona, pęknięcie przełyku, rumień, rywastygmina, spowolnienie ruchowe, torsade de pointes, zaburzenie chodu, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Coryol 25 mg 25 mg
Karwedylol, substancja czynna leku Coryol, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których większość nie jest zależna od dawki, z wyjątkiem zawrotów głowy, zaburzeń widzenia oraz bradykardii, które nasilają się wraz z dawką. Najczęściej obserwowane działania obejmują układ sercowo-naczyniowy (niewydolność serca i niedociśnienie bardzo często ≥1/10, bradykardia często ≥1/100 do <1/10), układ nerwowy (zawroty głowy i ból głowy bardzo często ≥1/10), układ pokarmowy (nudności, biegunka, wymioty często ≥1/100 do <1/10) oraz reakcje skórne (wysypka, pokrzywka niezbyt często ≥1/1000 do <1/100). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko nasilenia niewydolności serca podczas zwiększania dawki, odwracalne pogorszenie czynności nerek u pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca oraz ciężkie reakcje skórne, takie jak toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka i zespół Stevensa-Johnsona, które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antagonista receptora beta-adrenergicznego, astenia, astma, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, ból brzucha, ból głowy, bradykardia, chromanie przestankowe, Coryol, depresja, dławica piersiowa, duszność, gamma-glutamylotransferaza, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipoglikemia, karwedylol, leukopenia, łysienie, nadwrażliwość, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niestrawność, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, niewydolność serca, nudności, objawy grypopodobne, obrzęk, obrzęk błony śluzowej nosa, obrzęk płuc, omamy, omdlenie, parestezje, reakcje skórne, stan przedomdleniowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wymioty, zaburzenia czynności lewej komory, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia erekcji, zaburzenia oddawania moczu, zaburzenia snu, zaburzenia widzenia, zahamowanie zatokowe, zakażenie dróg moczowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zaparcia, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zespół Raynauda, zespół Stevensa-Johnsona, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Działania niepożądane – Darifenacin Aristo 7,5 mg
Daryfenacyna, dostępna w preparacie Darifenacin Aristo w dawkach 7,5 mg i 15 mg w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla antagonistów receptorów muskarynowych. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są suchość w jamie ustnej (20,2% przy 7,5 mg, 35% przy 15 mg, 18,7% po dostosowaniu dawki) oraz zaparcia (14,8% przy 7,5 mg, 21% przy 15 mg, 20,9% po dostosowaniu dawki), z wyraźną zależnością od dawki. Pomimo ich częstego występowania, działania te rzadko prowadzą do przerwania terapii (0-0,9% dla suchości w jamie ustnej i 0,6-2,2% dla zaparć). Inne zgłaszane działania niepożądane obejmują bóle głowy, zespół suchego oka, suchość nosa, a także rzadziej zaburzenia widzenia, zatrzymanie moczu czy nadciśnienie tętnicze. Większość działań niepożądanych ma charakter łagodny lub umiarkowany, a ich częstość zmniejsza się podczas kontynuacji leczenia do 6 miesięcy.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antagonista receptora muskarynowego, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból pęcherza, choroba pęcherzyka żółciowego, daryfenacyna, duszność, halucynacja, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie, nastrój depresyjny, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, reakcja nadwrażliwości, sucha skóra, suchość jamy ustnej, suchość nosa, świąd, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, wysypka, wzdęcia, zaburzenia erekcji, zaburzenia myślenia, zaburzenia smaku, zakażenie dróg moczowych, zamazane widzenie, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie pochwy, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół suchego oka, zmienność nastroju - Leksykon leków
Przedawkowanie – Apo-Napro 250 mg
Przedawkowanie naproksenu, niesteroidowego leku przeciwzapalnego (NLPZ), może prowadzić do wieloukładowych objawów toksycznych, w tym dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, ból nadbrzuszny, krwawienia, biegunka), ośrodkowego układu nerwowego (ból głowy, dezorientacja, pobudzenie, senność, śpiączka, drgawki) oraz układu moczowego i wątroby (ostra niewydolność nerek, uszkodzenie wątroby). Objawy te mogą być ciężkie i zagrażać życiu, zwłaszcza przy dawkach znacznie przekraczających zalecane. Krwawienia z przewodu pokarmowego mogą prowadzić do wstrząsu hipowolemicznego, a ostra niewydolność nerek manifestuje się oligo- lub anurią. Uszkodzenie wątroby potwierdzane jest podwyższonymi enzymami wątrobowymi i może skutkować niewydolnością narządu.
biegunka, ból głowy, czynność nerek, dezorientacja, dializoterapia, diazepam, drgawki, funkcja wątroby, hemodializa, krwawienie z przewodu pokarmowego, naproksen, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, nudności i wymioty, oliguria, omdlenie, ostra niewydolność nerek, płukanie żołądka, senność, śpiączka, szumy uszne, uszkodzenie wątroby, węgiel aktywowany, wstrząs hipowolemiczny, zaburzenia świadomości, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Gerdin Max 20 mg
Podczas terapii pantoprazolem w dawce 20 mg (lek Gerdin Max) obserwuje się działania niepożądane u około 5% pacjentów, z najczęstszymi objawami takimi jak biegunka i ból głowy występującymi u około 1%. Działania niepożądane obejmują szeroki zakres układów i narządów, w tym zaburzenia hematologiczne (agranulocytoza, małopłytkowość, leukopenia, pancytopenia – częstość nieznana), reakcje nadwrażliwości (w tym rzadkie wstrząsy anafilaktyczne), zaburzenia metaboliczne (hiperlipidemie, hiponatremia, hipomagnezemia), psychiczne (zaburzenia snu, depresja, dezorientacja), neurologiczne (bóle głowy, zawroty głowy), żołądkowo-jelitowe (polipy dna żołądka, nudności, wzdęcia), wątrobowe (podwyższone enzymy, żółtaczka), skórne (wysypki, zespół Stevensa-Johnsona), mięśniowo-szkieletowe (złamania kości), nerkowe (śródmiąższowe zapalenie nerek) oraz inne. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (≤1/10 000), z wieloma działaniami o częstości nieznanej ze względu na ograniczone dane.
agranulocytoza, biegunka, ból głowy, enzymy wątrobowe, ginekomastia, hiperlipidemia, hipomagnezemia, inhibitor pompy protonowej, małopłytkowość, mikroskopowe zapalenie jelita, nadwrażliwość na światło, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, pancytopenia, pantoprazol, podwyższona bilirubina, polip żołądka, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie nerek, uszkodzenie wątroby, wstrząs anafilaktyczny, wysypka skórna, zaburzenia smaku, zaburzenie snu, zaburzenie widzenia, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, złamanie kości biodrowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tranexamic acid Baxter 100 mg/ml
Tranexamic acid Baxter, zawierający kwas traneksamowy w stężeniu 100 mg/ml, jest skutecznym środkiem antyfibrynolitycznym, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Do najczęściej obserwowanych należą nudności (≥1/100 do <1/10), natomiast wymioty i biegunka występują niezbyt często (≥1/1000 do <1/100). Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalnie zagrażające życiu reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję, oraz ryzyko drgawek, które pojawiają się zwłaszcza przy niewłaściwym stosowaniu leku. Ponadto, kwas traneksamowy może powodować zaburzenia widzenia, w tym upośledzenie widzenia kolorów, a także alergiczne zapalenie skóry, których częstość występowania nie jest dokładnie określona.
alergiczne zapalenie skóry, anafilaksja, biegunka, drgawki, fibrynoliza, kwas traneksamowy, niedociśnienie tętnicze, nudności, odwodnienie, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, udar mózgu, upośledzenie widzenia, wymioty, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie widzenia, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, złe samopoczucie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dessette Forte 30 mcg + 150 mcg
Dessette Forte, zawierający 30 µg etynyloestradiolu i 150 µg dezogestrelu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym zakrzepicy żył i tętnic oraz zdarzeń zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał serca, udar mózgu, przemijający napad niedokrwienny, zakrzepica żylna i zatorowość płucna. W początkowym okresie terapii mogą wystąpić zmiany w charakterystyce krwawień z pochwy, obejmujące zmiany częstości, nasilenia i czasu trwania krwawienia. Interakcje z lekami indukującymi enzymy wątrobowe mogą prowadzić do krwawień międzymiesiączkowych i obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej, co zwiększa ryzyko nieplanowanej ciąży.
biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból piersi, dezogestrel, etynyloestradiol, indukcja enzymów wątrobowych, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie z pochwy, migrena, nastrój depresyjny, nietolerancja soczewek kontaktowych, nudność, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, powiększenie piersi, przemijający napad niedokrwienny, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, tkliwość piersi, udar mózgu, wydzielina z piersi, wydzielina z pochwy, wymioty, wysypka, zaburzenie krwawienia miesiączkowego, zakrzepica żył i tętnic, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów w organizmie, zawał serca, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, zmniejszenie popędu seksualnego, zwiększenie popędu seksualnego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Seronil 10 mg
Seronil, zawierający 11,2 mg chlorowodorku fluoksetyny (odpowiadającego 10 mg fluoksetyny), jest lekiem z grupy SSRI, który może wywoływać różnorodne działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości. Najczęściej obserwowane objawy to bóle głowy, nudności, bezsenność, uczucie zmęczenia oraz biegunka. Działania niepożądane mogą ulegać zmniejszeniu podczas kontynuacji terapii, co zwykle nie wymaga przerwania leczenia. Wśród rzadkich, ale istotnych działań wymienia się małopłytkowość, neutropenię, leukopenię, reakcje anafilaktyczne, hiponatremię, zaburzenia rytmu serca (w tym wydłużenie QTcF ≥450 ms i torsade de pointes), a także ryzyko myśli i zachowań samobójczych, szczególnie w trakcie leczenia i po jego zakończeniu. U pacjentów powyżej 50. roku życia odnotowano zwiększone ryzyko złamań kości, co wymaga uwagi klinicznej.
arytmia komorowa, bezsenność, biegunka, ból głowy, choroba posurowicza, duszność, działanie niepożądane, fluoksetyna, fosfataza zasadowa, hipomania, hiponatremia, hormon antydiuretyczny, kołatanie serca, krwawienie z nosa, lęk, lek trójpierścieniowy, leukopenia, małopłytkowość, mania, myśli samobójcze, neutropenia, obniżenie libido, opóźnienie dojrzewania płciowego, parestezja, reakcja anafilaktyczna, reakcja maniakalna, SSRI, torsade de pointes, wydłużenie odcinka QT, wymioty, zaburzenie czucia, zaburzenie funkcji seksualnych, zaburzenie smaku, zaburzenie snu, zawrót głowy, zespół odstawienia, zmęczenie - Leksykon substancji czynnych
Kwiat lipy – Działania niepożądane
Kwiat lipy (Tilia cordata i/lub Tilia platyphyllos) wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w zastosowaniach leczniczych, zwłaszcza w monopreparatach, gdzie nie odnotowano działań niepożądanych przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. Pojedynczy przypadek zawodowego uczulenia kontaktowego wskazuje na możliwość reakcji nadwrażliwości u osób z ekspozycją zawodową lub predyspozycjami alergicznymi. Preparaty złożone, takie jak syrop Pyrosal (zawierający kwiat lipy i inne surowce roślinne), mogą wywoływać reakcje alergiczne o nieznanej częstości oraz nudności, szczególnie u pacjentów z nietolerancją sacharozy. W preparacie łączonym z lipą, bzem czarnym, wierzba i dziewanną nie zaobserwowano działań niepożądanych, jednak kora wierzby może indukować odczyny uczuleniowe. Czynniki ryzyka obejmują wcześniejsze alergie na lipowate, nadwrażliwość na składniki preparatów złożonych, nietolerancję sacharozy oraz ekspozycję zawodową na surowiec roślinny.
biegunka, ból brzucha, duszność, kora wierzby, kwiat lipy, lek przeciwhistaminowy, monitorowanie bezpieczeństwa, niestrawność, nietolerancja sacharozy, nudności, obrzęk naczynioruchowy, odczyn uczuleniowy, pokrzywka, Pyrosal, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, świąd, Tilia cordata, Tilia platyphyllos, uczulenie kontaktowe, wymioty, wysypka, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zgaga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Amlator 20 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Amlator, zawierający atorwastatynę (10 mg lub 20 mg) oraz amlodypinę (5 mg lub 10 mg), wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla obu składników. Najczęstsze działania niepożądane amlodypiny to kołatanie serca, uderzenia gorąca, obrzęk kostek, zawroty głowy i ból głowy, wynikające z działania wazodylatacyjnego. Atorwastatyna natomiast najczęściej powoduje bóle mięśni, kurcze, bóle stawów oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (często), a także rzadziej miopatię, zapalenie mięśni i rabdomiolizę. W badaniach klinicznych z udziałem 16066 pacjentów, 5,2% osób leczonych atorwastatyną przerwało terapię z powodu działań niepożądanych, co wskazuje na stosunkowo dobrą tolerancję leku. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania, od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (≥1/10000).
amlodypina, antagonista kanału wapniowego, astenia, atorwastatyna, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, bradykardia, częstomocz, duszność, hiperglikemia, hipoglikemia, impotencja, kinaza kreatynowa, kołatanie serca, krwawienie z nosa, kurcz mięśni, leukopenia, migotanie przedsionków, miopatia, niedociśnienie, nieżyt nosa, nudności, obrzęk kostek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, omdlenie, ostra niewydolność nerek, parestezje, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja alergiczna, senność, szumy uszne, tachykardia komorowa, trombocytopenia, uderzenia gorąca, wymioty, zaburzenia mikcji, zaburzenia widzenia, zapalenie mięśni, zapalenie naczyń, zapalenie wątroby, zaparcie, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, żółtaczka, zwężenie zastawki aortalnej - Leksykon substancji czynnych
Bisakodyl – Działania niepożądane
Bisakodyl, stosowany jako środek przeczyszczający w leczeniu zaparć oraz przygotowaniu do badań diagnostycznych i zabiegów chirurgicznych, wykazuje działania niepożądane głównie ze strony przewodu pokarmowego. Najczęściej obserwowane objawy to bóle brzucha, skurcze jelit, biegunka oraz nudności, występujące często (>1/100 do <1/10). Rzadziej pojawiają się wymioty, krew w kale, uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej i okolicach odbytu (niezbyt często >1/1000 do <1/100), a także poważniejsze powikłania, takie jak zapalenie okrężnicy i niedokrwienne zapalenie jelita grubego (rzadko >1/10 000 do <1/1000). Przedłużone stosowanie lub nadużywanie bisakodylu może prowadzić do odwodnienia (rzadko), szczególnie niebezpiecznego u osób starszych i pacjentów z chorobami współistniejącymi, oraz zaburzeń elektrolitowych, w tym hipokaliemii, co wymaga ostrożności u pacjentów przyjmujących glikozydy nasercowe, diuretyki lub kortykosteroidy.
badanie diagnostyczne, biegunka, bisakodyl, ból brzucha, diuretyk, działanie przeczyszczające, glikozyd nasercowy, hipokaliemia, kortykosteroid, krew w kale, MedDRA, niedokrwienne zapalenie jelita grubego, nudności, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, omdlenie, perystaltyka jelit, pokrzywka, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja wazowagalna, skurcz jamy brzusznej, skurcz jelitowy, świąd, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka skórna, zabieg chirurgiczny, zaburzenie elektrolitowe, zapalenie okrężnicy, zaparcie, zawrót głowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Apra-swift 30 mg
Przedawkowanie arypiprazolu, substancji czynnej leku Apra-swift, może prowadzić do szeregu objawów klinicznych, które różnią się w zależności od dawki i wieku pacjenta. U dorosłych odnotowano dawki do 1260 mg bez zgonów, z objawami takimi jak letarg, wzrost ciśnienia tętniczego, tachykardia (>100/min), nudności, wymioty, biegunka oraz senność. U dzieci dawki sięgały do 195 mg, a objawy obejmowały senność, przejściową utratę świadomości oraz objawy pozapiramidowe (drżenie, sztywność mięśniowa, dystonia, akatyzja, dyskineza). W każdym przypadku konieczne jest natychmiastowe wdrożenie leczenia podtrzymującego, w tym utrzymanie drożności dróg oddechowych, dotlenienie, wentylacja oraz leczenie objawowe.
akatyzja, arypiprazol, AUC, biegunka, Cmax, dotlenienie, drożność dróg oddechowych, drżenie, dyskineza, dystonia, hemodializa, leczenie podtrzymujące, letarg, nadciśnienie tętnicze, nudności, objawy podmiotowe i przedmiotowe, objawy pozapiramidowe, przejściowa utrata świadomości, senność, substancja czynna, sztywność mięśniowa, tachykardia, węgiel aktywny, wiązanie z białkami osocza, wymioty, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Ceftriaxon AptaPharma 1 g
Przedawkowanie ceftriaksonu, dostępnego w dawkach 1 g i 2 g (Ceftriaxon AptaPharma), manifestuje się głównie objawami ze strony układu pokarmowego, takimi jak nudności, wymioty oraz biegunka. Objawy te wynikają z podrażnienia błony śluzowej przewodu pokarmowego oraz zaburzenia flory jelitowej spowodowanych wysokim stężeniem leku. Warto podkreślić, że hemodializa i dializa otrzewnowa nie są skuteczne w eliminacji ceftriaksonu, a brak swoistej odtrutki wymusza leczenie objawowe. Terapia powinna obejmować nawadnianie (dożylne lub doustne), stosowanie leków przeciwwymiotnych i przeciwbiegunkowych oraz monitorowanie stanu klinicznego i parametrów życiowych pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem potencjalnych zaburzeń elektrolitowych.
biegunka, błona śluzowa, ceftriakson, choroba sercowo-naczyniowa, dializa otrzewnowa, flora bakteryjna jelit, hemodializa, lek przeciwbiegunkowy, lek przeciwwymiotny, nadciśnienie tętnicze, nawadnianie dożylne, niewydolność serca, nudności, odtrutka, roztwór do wstrzykiwań, stężenie ceftriaksonu, układ pokarmowy, wymioty, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Ospamox 500 mg/5 ml
Amoksycylina, dostępna w preparacie Ospamox (250 mg/5 ml lub 500 mg/5 ml, proszek do sporządzania zawiesiny doustnej), wymaga ostrożności podczas stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Badania na modelach zwierzęcych nie wykazały negatywnego wpływu na płodność ani rozwój płodu, a dane kliniczne nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych. Decyzja o terapii powinna być oparta na indywidualnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka, z uwzględnieniem potencjalnych korzyści dla matki i możliwych zagrożeń dla płodu. Amoksycylina przenika do mleka matki w niewielkich stężeniach, co może wywołać u niemowlęcia reakcje alergiczne, biegunkę lub zakażenia grzybicze, dlatego konieczne jest monitorowanie dziecka i ewentualne przerwanie karmienia piersią podczas terapii.
- Leksykon substancji czynnych
Glikozydy hydroksyantracenowe – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Glikozydy hydroksyantracenowe, obecne m.in. w liściach senesu i preparacie Red Senes Tea (800 mg liścia senesu zawierającego 17-23 mg glikozydów hydroksyantracenowych, średnio 20 mg na saszetkę), wykazują działanie przeczyszczające poprzez stymulację perystaltyki jelit i zwiększenie wydzielania wody oraz elektrolitów w jelicie grubym. Mechanizm ich działania jest miejscowy, bez wpływu na ośrodkowy układ nerwowy, co potwierdza brak negatywnego oddziaływania na funkcje psychomotoryczne, w tym zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Dokumentacja rejestracyjna preparatu jednoznacznie wskazuje, że glikozydy te nie upośledzają koncentracji ani funkcji poznawczych.
bakteria jelitowa, biegunka, ból brzucha, charakterystyka produktu leczniczego, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, działanie przeczyszczające, funkcja poznawcza, funkcja psychomotoryczna, glikozyd hydroksyantracenowy, jelito grube, leczenie zaparć, liść senesu, ośrodkowy układ nerwowy, perystaltyka jelitowa, przewód pokarmowy, Red Senes Tea, Sennae foliolum, sennozyd B, skurcz jelita, wydzielanie elektrolitów, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aporoza 5 mg
Rozuwastatyna, substancja czynna leku Aporoza, wykazuje profil bezpieczeństwa zależny od dawki, z większym ryzykiem działań niepożądanych przy dawce 40 mg. Działania niepożądane są przeważnie łagodne i przemijające, a mniej niż 4% pacjentów przerywa terapię z tego powodu. Najczęściej obserwuje się bóle mięśniowe, zapalenie mięśni, rabdomiolizę oraz podwyższenie aktywności kinazy kreatynowej (CK), szczególnie przy dawkach powyżej 20 mg. Wzrost CK powyżej 5 × GGN wymaga przerwania leczenia. Częstość występowania proteinurii, głównie kanalikowej, jest dawkozależna: poniżej 1% przy 10-20 mg i do 3% przy 40 mg, jednak białkomocz zwykle ustępuje samoistnie i nie predysponuje do przewlekłej choroby nerek. Ponadto, rozuwastatyna może powodować podwyższenie aminotransferaz wątrobowych, które jest zwykle łagodne i przemijające, a ciężkie hepatotoksyczne reakcje są rzadkie.
aminotransferaza wątrobowa, bezsenność, białkomocz, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, cukrzyca, działanie niepożądane, ginekomastia, hepatotoksyczność, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, krwiomocz, martwicze autoimmunologiczne zapalenie mięśni, miastenia, miastenia oczna, miopatia, miotoksyczność, neuropatia obwodowa, nudność, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, pokrzywka, polineuropatia, proteinuria, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, rozuwastatyna, śródmiąższowa choroba płuc, świąd, trombocytopenia, utrata pamięci, wysypka, zaburzenie snu, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny, żółtaczka - Leksykon leków
Przedawkowanie – Polprazol Acidcontrol 10 mg
Przedawkowanie omeprazolu, choć rzadkie, może wystąpić nawet przy dawkach sięgających 2400 mg, co stanowi 120-krotność zalecanej dawki terapeutycznej (10 mg). Objawy kliniczne przedawkowania obejmują głównie dolegliwości ze strony układu pokarmowego (nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka) oraz neurologiczne (zawroty głowy, bóle głowy), które występują często i mają charakter przemijający. Rzadziej obserwuje się objawy takie jak apatia, depresja czy splątanie. Kinetyka eliminacji omeprazolu pozostaje niezmieniona nawet przy znacznie zwiększonych dawkach, przebiegając zgodnie z kinetyką pierwszego rzędu.
apatia, biegunka, ból brzucha, ból głowy, dawka terapeutyczna, depresja, dezorientacja, kapsułki dojelitowe, kinetyka eliminacji leku, kinetyka pierwszego rzędu, leczenie objawowe, nudności, przedawkowanie omeprazolu, splątanie, terapia wspomagająca, układ nerwowy, układ pokarmowy, wymioty, zaburzenia świadomości, zawroty głowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ziele wierzbownicy 2 g/sasz.
Produkt leczniczy Ziele Wierzbownicy, zawierający 2,0 g ziela wierzbówki kiprzycy (Epilobium angustifolium L.) w saszetce, posiada jedno bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania – nadwrażliwość na substancję czynną. Przed zaleceniem preparatu konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, zwłaszcza u pacjentów z historią reakcji alergicznych na wierzbówkę kiprzycę lub inne rośliny z rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae). Reakcje nadwrażliwości mogą obejmować objawy skórne (wysypka, świąd, pokrzywka), oddechowe (duszność, kaszel, skurcz oskrzeli) oraz ze strony układu pokarmowego (nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka), a w cięższych przypadkach obrzęk naczynioruchowy lub reakcję anafilaktyczną.
alergia, biegunka, ból brzucha, duszność, krzyżowa reakcja alergiczna, nadwrażliwość na substancję czynną, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, reakcja układu oddechowego, reakcja układu pokarmowego, skurcz oskrzeli, świąd, wierzbówka kiprzyca, wysypka, wywiad alergiczny, wywiad alergologiczny, wywiad atopowy, zaczerwienienie, ziele wierzbówki kiprzycy, ziele wierzbownicy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tussicom 600 600 mg/5 g
Lek Tussicom zawierający N-acetylo-L-cysteinę dostępny jest w dawkach 200 mg/5 g, 400 mg/5 g oraz 600 mg/5 g w postaci proszku do sporządzania roztworu. Pomimo dobrej tolerancji, terapia może wywołać działania niepożądane o różnej częstości występowania. W układzie immunologicznym niezbyt często obserwuje się reakcje nadwrażliwości takie jak skurcz oskrzeli, duszność, świąd, pokrzywka, wysypka, obrzęk naczynioruchowy i tachykardia, a bardzo rzadko wstrząs anafilaktyczny wymagający natychmiastowej interwencji. W układzie nerwowym i słuchowym niezbyt często występują ból głowy i szumy uszne. Bardzo rzadko notuje się krwawienia oraz rozszerzenie naczyń krwionośnych i nagłe zaczerwienienie twarzy, zwłaszcza po dużych dawkach. Początkowo terapii mogą towarzyszyć skurcz oskrzeli, nadmierne wydzielanie śluzu i drażniący kaszel.
acetylocysteina, biegunka, ból brzucha, ból głowy, drażniący kaszel, duszność, dyspepsja, gorączka, hipotensja, krwawienie, nadmierne wydzielanie śluzu, nudność, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rozszerzenie naczyń krwionośnych, rumień twarzy, skurcz oskrzeli, świąd, szumy uszne, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka skórna, zapalenie jamy ustnej, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atirabo 60 mg
Profil bezpieczeństwa tikagreloru, substancji czynnej leku Atirabo, został szczegółowo oceniony w dwóch dużych badaniach fazy 3 – PLATO i PEGASUS, obejmujących ponad 39 000 pacjentów. W badaniu PLATO odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wyniósł 7,4% dla tikagreloru vs. 5,4% dla klopidogrelu, natomiast w PEGASUS przerwania terapii w grupie tikagreloru 60 mg + ASA sięgały 16,1% w porównaniu do 8,5% w monoterapii ASA. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były krwawienia (występujące u ≥1/10 pacjentów) oraz duszność, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej. Krwawienia obejmują różne układy: oddechowy (krwioplucie, epistaxis), przewód pokarmowy (wymioty krwawe, smoliste stolce), OUN (krwotok śródczaszkowy), układ moczowy (krwiomocz) oraz skórę (wybroczyny, siniaki). Dodatkowo obserwowano często hiperurykemię, a rzadziej dną moczanową, reakcje nadwrażliwości, bradyarytmię, blok AV oraz niedociśnienie.
biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradyarytmia, choroba wrzodowa, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, duszność, hiperurykemia, klopidogrel, krwawienie, krwiomocz, krwioplucie, krwotok do oka, krwotok śródczaszkowy, krwotok z przewodu pokarmowego, krwotok zaotrzewnowy, niedociśnienie, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, podwyższony poziom kreatyniny, powikłanie krwotoczne, smolisty stolec, splątanie, świąd, tikagrelor, wybroczyna, wysypka, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zaparcie, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Osaver 20 mg
Olmesartan medoksomil, składnik aktywny leku Osaver, wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący najczęstsze działania niepożądane takie jak ból głowy (7,7%), objawy grypopodobne (4,0%) oraz zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego (3,7%). W badaniach kontrolowanych placebo, zawroty głowy ośrodkowe występowały u 2,5% pacjentów leczonych olmesartanem w porównaniu do 0,9% w grupie placebo. Zauważono również nieznacznie wyższą częstość hipertriglicerydemii (2,0% vs 1,1%) oraz podwyższonej aktywności fosfokinazy kreatynowej (1,3% vs 0,7%). Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania, od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), obejmując m.in. małopłytkowość, reakcje anafilaktyczne, zapalenia błon śluzowych, zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, a także rzadkie przypadki autoimmunologicznego zapalenia wątroby i rabdomiolizy.
alergiczne zapalenie skóry, astenia, biegunka, ból brzucha, ból głowy, dławica piersiowa, enteropatia typu celiakii, enzymy wątrobowe, fosfokinaza kreatynowa, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, krwawienie z nosa, krwiomocz, letarg, małopłytkowość, niedociśnienie, niestrawność, niewydolność nerek, nudności, objawy grypopodobne, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, obrzęk twarzy, olmesartan medoksomil, ostra niewydolność nerek, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, stężenie kreatyniny, stężenie mocznika we krwi, zakażenie dróg moczowych, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit, zapalenie gardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie stawów, zapalenie wątroby autoimmunologiczne, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego