Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Ceftriaxone TZF

Podczas leczenia ceftriaksonem należy zachować szczególną ostrożność i uwzględnić szereg potencjalnych zagrożeń, które mogą wystąpić w trakcie terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego Ceftriaxone TZF z uwzględnieniem specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności.¹

Reakcje nadwrażliwości

Podobnie jak w przypadku wszystkich antybiotyków beta-laktamowych, podczas stosowania ceftriaksonu obserwowano ciężkie i niekiedy prowadzące do zgonu reakcje nadwrażliwości. Reakcje te mogą również prowadzić do rozwoju zespołu Kounisa – ciężkiej reakcji alergicznej, której skutkiem może być zawał mięśnia sercowego. W przypadku wystąpienia ciężkiej reakcji nadwrażliwości konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia ceftriaksonem i wdrożenie odpowiedniego leczenia ratunkowego.²

Przed rozpoczęciem leczenia niezbędne jest ustalenie, czy pacjent nie przebył w przeszłości ciężkiej reakcji nadwrażliwości na:

• ceftriakson
• inne cefalosporyny
• jakikolwiek inny antybiotyk beta-laktamowy

Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania ceftriaksonu u pacjentów z nieciężką reakcją nadwrażliwości na inne antybiotyki beta-laktamowe w wywiadzie.³

Interakcja z produktami zawierającymi wapń

Opisano przypadki zgonów w wyniku wytrącania się soli wapniowej ceftriaksonu w płucach i nerkach u wcześniaków i urodzonych o czasie noworodków w pierwszym miesiącu życia. Badania in vitro wykazały, że u noworodków występuje zwiększone, w porównaniu do innych grup wiekowych, ryzyko wytrącania się soli wapniowej ceftriaksonu.⁴

Zasady bezpiecznego stosowania ceftriaksonu w kontekście podawania preparatów wapniowych:

• U pacjentów, niezależnie od wieku, nie wolno mieszać ani podawać ceftriaksonu jednocześnie z roztworami do podawania dożylnego zawierającymi wapń, nawet jeśli stosuje się różne linie infuzyjne lub podaje się w różne miejsca.⁵
• U pacjentów w wieku powyżej 28 dni ceftriakson i roztwory zawierające wapń można podawać kolejno jeden po drugim, jeżeli:
  • linie infuzyjne są wkłute w różne miejsca lub
  • linie infuzyjne są wymienione, lub
  • pomiędzy infuzjami linie zostaną starannie przepłukane fizjologicznym roztworem soli

Jeśli u pacjentów konieczne jest podawanie w ciągłej infuzji zawierających wapń roztworów do całkowitego żywienia pozajelitowego (TPN), lekarz może rozważyć zastosowanie alternatywnych metod leczenia przeciwbakteryjnego, które nie wiążą się z takim ryzykiem wytrącania się osadu.⁶

W przypadku gdy konieczne jest jednoczesne stosowanie ceftriaksonu i TPN, można:

• podawać jednocześnie przez różne linie infuzyjne wkłute w różne miejsca, lub
• przerwać podawanie TPN na czas infuzji ceftriaksonu i przepłukać linię infuzyjną pomiędzy podaniem roztworów.⁷

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność ceftriaksonu u noworodków, niemowląt i dzieci określono dla schematów dawkowania opisanych w punkcie „Dawkowanie i sposób podawania”. Badania wykazały, że ceftriakson, podobnie jak niektóre inne cefalosporyny, może wypierać bilirubinę z miejsc wiązania z albuminami surowicy.⁸

Produkt Ceftriaxone TZF jest przeciwwskazany u wcześniaków oraz donoszonych noworodków, u których występuje ryzyko encefalopatii bilirubinowej.⁹

Autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna

Obserwowano przypadki autoimmunologicznej niedokrwistości hemolitycznej u pacjentów otrzymujących antybiotyki z grupy cefalosporyn, w tym produkt Ceftriaxone TZF. Wystąpiły ciężkie przypadki niedokrwistości hemolitycznej, w tym zakończone zgonem, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.¹⁰

Jeżeli podczas leczenia ceftriaksonem u pacjenta wystąpi niedokrwistość, należy wziąć pod uwagę możliwość niedokrwistości związanej z cefalosporyną i przerwać leczenie ceftriaksonem do czasu określenia etiologii niedokrwistości.¹¹

Długotrwałe leczenie

W trakcie długotrwałego leczenia ceftriaksonem należy regularnie oznaczać morfologię krwi.¹²

Zapalenie jelita grubego i nadmierny wzrost drobnoustrojów niewrażliwych

Obserwowano występowanie zapalenia jelita grubego i rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego, związane ze stosowaniem leków przeciwbakteryjnych, także ceftriaksonu. Może ono mieć przebieg od postaci lekkiej do zagrażającej życiu. W przypadku wystąpienia biegunki podczas lub po zakończeniu stosowania ceftriaksonu należy wziąć pod uwagę możliwość zapalenia jelit.¹³

W przypadku podejrzenia zapalenia jelit wywołanego przez Clostridioides difficile należy:

• rozważyć przerwanie leczenia ceftriaksonem
• zastosować leki działające swoiście na C. difficile
• nie podawać leków hamujących perystaltykę jelit¹⁴

Podobnie jak podczas stosowania innych leków przeciwbakteryjnych, może dojść do nadkażenia niewrażliwymi drobnoustrojami.¹⁵

Ciężka niewydolność nerek i wątroby

U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek i wątroby zaleca się ścisłą obserwację kliniczną w celu oceny bezpieczeństwa i skuteczności leczenia ceftriaksonem.¹⁶

Zaburzenia wyników testów serologicznych

Ceftriaxone TZF może powodować fałszywe wyniki w następujących badaniach:

• Test Coombsa – fałszywie dodatni wynik¹⁷
• Test na galaktozemię – fałszywie dodatni wynik¹⁸
• Nieenzymatyczne oznaczanie glukozy w moczu – fałszywie dodatnie wyniki. Podczas leczenia produktem Ceftriaxone TZF zawartość glukozy w moczu należy oznaczać metodami enzymatycznymi.¹⁹
• Poziom glukozy we krwi – ceftriakson może fałszywie zaniżać wyniki podczas badań diagnostycznych. Należy zapoznać się z instrukcją obsługi każdego stosowanego systemu oraz zastosować alternatywne metody badania, jeśli jest to konieczne.²⁰

Zakres działania przeciwbakteryjnego

Ceftriakson ma ograniczony zakres działania przeciwbakteryjnego i może nie być odpowiedni do stosowania w monoterapii niektórych rodzajów zakażeń, chyba że zidentyfikowano drobnoustrój odpowiedzialny za zakażenie. W przypadku zakażeń wielopatogenowych, gdy podejrzewa się obecność drobnoustrojów opornych na ceftriakson, należy rozważyć zastosowanie dodatkowego antybiotyku.²¹

Stosowanie lidokainy

Gdy jako rozpuszczalnik stosowany jest roztwór lidokainy, otrzymany roztwór ceftriaksonu może być użyty wyłącznie do wstrzyknięć domięśniowych. Przed użyciem należy wziąć pod uwagę przeciwwskazania do stosowania lidokainy, ostrzeżenia i inne istotne informacje wymienione w Charakterystyce Produktu Leczniczego lidokainy. Roztworów zawierających lidokainę nie wolno nigdy podawać dożylnie.²²

Kamica żółciowa

W badaniach USG pęcherzyka żółciowego mogą pojawić się cienie, które można błędnie zinterpretować jako kamienie żółciowe. Zjawisko to obserwowano częściej podczas stosowania ceftriaksonu w dawkach 1 g na dobę i większych, szczególnie u dzieci i młodzieży. Takie strąty soli wapniowej ceftriaksonu zanikają po zakończeniu leczenia.²³

Rzadko strąty soli wapniowej ceftriaksonu powodują objawy. Jeśli wystąpią objawy, zaleca się leczenie zachowawcze, niechirurgiczne. Lekarz powinien rozważyć przerwanie leczenia ceftriaksonem na podstawie oceny stosunku korzyści do ryzyka u konkretnego pacjenta.²⁴

Zastój żółci i zapalenie trzustki

U pacjentów leczonych ceftriaksonem obserwowano przypadki zapalenia trzustki, spowodowane prawdopodobnie niedrożnością dróg żółciowych. U większości pacjentów występowały czynniki ryzyka zastoju żółci i powstawania szlamu żółciowego, takie jak:

• przebyte poważne leczenie
• ciężka choroba
• całkowite żywienie pozajelitowe

Nie można wykluczyć, że ceftriakson jest czynnikiem wyzwalającym lub sprzyjającym powstawaniu osadów żółciowych.²⁵

Kamica nerkowa

Obserwowano przypadki kamicy nerkowej, która ustępowała po przerwaniu leczenia ceftriaksonem. Jeśli wystąpią objawy, należy przeprowadzić badanie USG. Stosowanie ceftriaksonu u pacjentów z kamicą nerkową w wywiadzie lub z hiperkalcjurią powinno być rozważone przez lekarza na podstawie oceny stosunku korzyści do ryzyka u konkretnego pacjenta.²⁶

Reakcja Jarischa-Herxheimera

U niektórych pacjentów z zakażeniem wywołanym krętkami, krótko po rozpoczęciu leczenia ceftriaksonem może wystąpić reakcja Jarischa-Herxheimera. Reakcja ta zwykle ma przebieg samoograniczający się lub można ją leczyć objawowo. W razie wystąpienia takiej reakcji nie należy odstawiać antybiotykoterapii.²⁷

Encefalopatia

W związku ze stosowaniem ceftriaksonu notowano przypadki encefalopatii, zwłaszcza u pacjentów:

• w podeszłym wieku z ciężką niewydolnością nerek
• z zaburzeniami ośrodkowego układu nerwowego

Jeśli podejrzewa się, że występujące objawy encefalopatii (np. obniżenie poziomu świadomości, zmiany w stanie psychicznym, mioklonie, drgawki) są związane ze stosowaniem ceftriaksonu, należy rozważyć odstawienie leku.²⁸

Ważne informacje o substancjach pomocniczych

Każdy gram produktu Ceftriaxone TZF zawiera około 83 mg sodu, co odpowiada 4,2% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu w diecie u osób dorosłych.²⁹ Pacjenci na diecie z kontrolowaną zawartością sodu powinni uwzględnić tę informację.