przedoperacyjne zapobieganie zakażeniu miejsca operowanego
Wskazanie

Przedoperacyjne zapobieganie zakażeniu miejsca operowanego to kluczowy element opieki chirurgicznej, mający na celu zmniejszenie ryzyka powikłań infekcyjnych po zabiegu. Zakażenia miejsca operowanego (ZMO) stanowią jedną z najczęstszych komplikacji pooperacyjnych, mogących prowadzić do przedłużonej hospitalizacji, zwiększonej śmiertelności oraz wyższych kosztów leczenia.

Profilaktyka przedoperacyjna obejmuje szereg interwencji, w tym przede wszystkim stosowanie antybiotyków profilaktycznych. W Polsce najczęściej wykorzystywane są: Tarcefoksym (cefoksytyna), Biofazolin (cefazolina), Taromentin (amoksycylina z kwasem klawulanowym), Klacid (klarytromycyna) oraz Metronidazol. Wybór antybiotyku zależy od rodzaju zabiegu, patogenów prawdopodobnie występujących w miejscu operacji oraz lokalnych wzorców oporności.

Kluczowe znaczenie ma odpowiedni timing podania antybiotyku – optymalnie 30-60 minut przed nacięciem skóry (z wyjątkiem wankomycyny i fluorochinolonów, które powinny być podane 120 minut wcześniej). Równie ważne jest przygotowanie skóry pacjenta, które obejmuje kąpiel antyseptyczną przed zabiegiem, usunięcie owłosienia (jeśli konieczne, najlepiej przy użyciu strzyżenia, nie golenia) oraz śródoperacyjną dezynfekcję pola operacyjnego preparatami zawierającymi chlorheksydynę (np. Skinsept) lub powidojodon (np. Braunol).

Główne trudności w skutecznym zapobieganiu ZMO obejmują narastającą oporność bakterii na antybiotyki, co ogranicza opcje terapeutyczne, oraz problemy z optymalnym czasowaniem profilaktyki antybiotykowej. Wyzwaniem jest również przestrzeganie wszystkich elementów pakietu prewencyjnego przez cały zespół operacyjny oraz indywidualizacja postępowania u pacjentów wysokiego ryzyka (np. z otyłością, cukrzycą, immunosupresją). Dodatkową trudność stanowi nierzadko przedłużanie profilaktyki antybiotykowej ponad zalecane 24 godziny, co może sprzyjać selekcji szczepów opornych.

Nowoczesne podejście do zapobiegania ZMO obejmuje także normotermię śródoperacyjną, kontrolę glikemii, odpowiednie nawodnienie pacjenta oraz stosowanie szczelnych opatrunków pooperacyjnych (np. Tegaderm, Aquacel Surgical). Coraz większą uwagę zwraca się również na przedoperacyjne wykrywanie i eliminację nosicielstwa Staphylococcus aureus (w tym MRSA) przy użyciu preparatów zawierających mupirocynę (Mupirox) oraz chlorheksydynę (Chlorheksydyna 0,5%).