zaburzenie funkcji wątroby
Zaburzenie funkcji wątroby (dysfunkcja wątroby) to stan kliniczny, w którym dochodzi do nieprawidłowej pracy tego narządu, co może wpływać na wiele procesów metabolicznych w organizmie. Wątroba pełni kluczowe funkcje, w tym detoksykację, syntezę białek, produkcję czynników krzepnięcia oraz metabolizm leków i innych substancji.
Dysfunkcja wątroby może być wynikiem różnych przyczyn, takich jak wirusowe zapalenie wątroby, choroby autoimmunologiczne, alkoholowa choroba wątroby, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD), uszkodzenie polekowe, zatrucia lub choroby genetyczne. Objawy mogą obejmować żółtaczkę, świąd skóry, zmęczenie, obrzęki, wodobrzusze, encefalopatię wątrobową oraz zaburzenia krzepnięcia.
Diagnostyka zaburzeń funkcji wątroby opiera się na badaniach laboratoryjnych, takich jak oznaczenie aktywności aminotransferaz (ALT, AST), fosfatazy alkalicznej, bilirubiny, albuminy, czasu protrombinowego oraz badaniach obrazowych (USG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny). W niektórych przypadkach niezbędne jest wykonanie biopsji wątroby.
Leczenie dysfunkcji wątroby zależy od przyczyny i stopnia uszkodzenia narządu. Obejmuje eliminację czynnika uszkadzającego, farmakoterapię ukierunkowaną na etiologię, leczenie objawowe oraz w ciężkich przypadkach rozważenie przeszczepu wątroby. Monitorowanie funkcji wątroby jest kluczowe przy stosowaniu wielu leków, które mogą wykazywać hepatotoksyczność.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Optiray 300 636 mg/ml (300 mg I/ml)
Optiray 300 to jodowy środek kontrastowy zawierający 636 mg/ml jowersolu, co odpowiada 300 mg/ml jodu elementarnego, o osmolalności 645 mOsm/kg i lepkości 8,2 mPa·s w 25°C oraz 5,5 mPa·s w 37°C. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na jodowe środki kontrastowe lub składniki pomocnicze oraz u osób z ujawnioną nadczynnością tarczycy, ze względu na ryzyko poważnych reakcji alergicznych i zaostrzenia choroby tarczycy, w tym przełomu tarczycowego. Podanie preparatu wymaga oceny ryzyka i korzyści, szczególnie u pacjentów z historią ciężkich reakcji alergicznych, zaburzeniami funkcji nerek, wątroby, niewydolnością serca, zaburzeniami krążenia oraz chorobami ośrodkowego układu nerwowego.
choroba ośrodkowego układu nerwowego, drgawka, jod elementarny, jodowy środek kontrastowy, jowersol, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na środki kontrastowe, niejonowy środek kontrastowy, niewydolność serca, osmolalność, przełom tarczycowy, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, roztwór do wstrzykiwań, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie krążenia - Leksykon leków
Przedawkowanie – Penicillinum procainicum L TZF 2 400 000 j.m.
Przedawkowanie benzylopenicyliny prokainowej lecytynowanej prowadzi do toksycznego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy, manifestującego się nadpobudliwością, zaburzeniami świadomości oraz drgawkami tonicznymi i klonicznymi, które mogą przejść w stan padaczkowy. Dodatkowo obserwuje się zaburzenia oddychania (tachypnoe lub bradypnoe), hemodynamiczne (zmiany ciśnienia tętniczego, arytmie) oraz zaburzenia elektrolitowe wtórne do uszkodzenia nerek i metabolizmu leku. Szczególnie narażone są grupy ryzyka, takie jak pacjenci z niewydolnością nerek, chorobami neurologicznymi (np. padaczka), zaburzeniami funkcji wątroby, osoby w podeszłym wieku oraz pacjenci stosujący leki neurotropowe. W przypadku podejrzenia przedawkowania konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku i wdrożenie leczenia objawowego, ze ścisłym monitorowaniem funkcji życiowych: oddechu, tętna i ciśnienia krwi.
benzylopenicylina prokainowa, benzylopenicylina prokainowa lecytynowana, drgawki, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodializa, lek przeciwdrgawkowy, napad toniczno-kloniczny, niewydolność nerek, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, stan padaczkowy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia oddychania, zaburzenia rytmu oddechowego, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie funkcji wątroby - Leksykon substancji czynnych
Fotemustyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Fotemustyna jest cytotoksycznym lekiem wymagającym ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa podczas przygotowywania i podawania, w tym stosowania środków ochrony osobistej przez personel oraz natychmiastowego płukania wodą w przypadku kontaktu ze skórą lub błonami śluzowymi. Nie zaleca się jej stosowania u pacjentów pediatrycznych ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa, a u osób powyżej 60. roku życia obserwuje się zwiększoną toksyczność, w tym trombocytopenię i leukopenię 3. stopnia oraz nasilone działania niepożądane ze strony układu pokarmowego. Fotemustyna jest przeciwwskazana w skojarzeniu z żywymi atenuowanymi szczepionkami oraz lekami przeciwpadaczkowymi (fenytoina, fosfenytoina), a także u pacjentów, którzy stosowali inne cytotoksyczne leki w ciągu ostatnich 4 tygodni (6 tygodni w przypadku pochodnych nitrozomocznika).
alkohol etylowy, badanie hematologiczne, cewnik, choroba alkoholowa, choroba wątroby, czynność wątroby, działanie niepożądane, działanie toksyczne, fenytoina, fosfenytoina, fotemustyna, granulocyt, leczenie podtrzymujące, lek cytotoksyczny, lek przeciwpadaczkowy, leukopenia, morfologia krwi, odpad cytotoksyczny, pacjent pediatryczny, padaczka, parametr hematologiczny, płytka krwi, pochodna nitrozomocznika, profil toksyczności, rękawiczka ochronna, substancja cytotoksyczna, szczepionka atenuowana, trombocytopenia, układ pokarmowy, uszkodzenie tkanki, wynaczynienie, zaburzenie funkcji wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aspirin Pro 500 mg
Kwas acetylosalicylowy (ASA) stosowany w dawce 500 mg wykazuje istotne działania niepożądane, z których najważniejsze to zwiększone ryzyko krwawień i krwotoków, wynikające z nieodwracalnej inhibicji cyklooksygenazy płytkowej i hamowania agregacji płytek przez okres 7-10 dni. Ryzyko krwawień utrzymuje się do 4-8 dni po odstawieniu leku, co ma znaczenie przy planowaniu zabiegów chirurgicznych. Najczęstsze krwawienia obejmują epistaxis, krwawienia z dziąseł, purpurę, krwawienia z przewodu pokarmowego (w tym jawne i utajone) oraz rzadkie, ale ciężkie krwawienia wewnątrzczaszkowe. Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego obejmują ból brzucha, chorobę wrzodową z możliwością perforacji oraz enteropatię zwężeniową jelit, szczególnie przy długotrwałej terapii wysokimi dawkami ASA. Ryzyko powikłań gastroenterologicznych wzrasta u osób starszych, z chorobą wrzodową, stosujących jednocześnie inne NLPZ, glikokortykosteroidy lub leki przeciwzakrzepowe.
agregacja płytek krwi, astma aspirynowa, astma oskrzelowa, choroba wrzodowa żołądka, efekt przeciwpłytkowy, encefalopatia, enteropatia zwężeniowa jelit, epistaxis, filtracja kłębuszkowa, glikokortykosteroid, hematemeza, inhibicja cyklooksygenazy płytkowej, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie z dziąseł, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok wewnątrzczaszkowy, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, melena, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, ostre uszkodzenie nerek, polip nosa, prostaglandyna nerkowa, purpura, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retencja sodu, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, stłuszczenie wątroby, tinnitus, triada aspirynowa, układ krzepnięcia, uszkodzenie wątroby, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie neurologiczne, zespół Reye’a, zwiększenie enzymów wątrobowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Levebon 500 mg
Lek Levebon zawierający lewetyracetam w dawkach 500 mg i 1000 mg wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony na podstawie analizy danych od 3416 pacjentów z różnych grup wiekowych (od niemowląt powyżej 1 miesiąca życia do dorosłych) i wskazań terapeutycznych. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, senność, bóle głowy, zmęczenie oraz zawroty głowy. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz bardzo rzadko (<1/10 000). Wśród rzadkich, ale poważnych działań wymienia się ciężkie reakcje skórne (toksyczna nekroliza naskórka, zespół Stevensa-Johnsona), zaburzenia hematologiczne (trombocytopenia, leukopenia, pancytopenia, neutropenia, agranulocytoza), zaburzenia wątroby (nieprawidłowe testy wątrobowe, zapalenie i niewydolność wątroby) oraz ostre uszkodzenie nerek. Zalecane jest regularne monitorowanie morfologii krwi, funkcji wątroby i nerek, zwłaszcza na początku terapii i u pacjentów z ryzykiem.
agranulocytoza, amnezja, anafilaksja, badanie kliniczne kontrolowane placebo, ból głowy, choreoatetoza, ciężka reakcja skórna, drgawki, dyskineza, encefalopatia, hiperkinezja, hiponatremia, jadłowstręt, kinaza kreatynowa, lewetyracetam, morfologia krwi, neutropenia, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, padaczka, pancytopenia, parestezja, podwójne widzenie, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, senność, stan splątania, terapia przeciwpadaczkowa, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie neuropsychiatryczne, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie równowagi, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fluconazole Polfarmex 200 mg
Flukonazol, niezależnie od dawki (50 mg, 100 mg, 150 mg, 200 mg), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną, inne azole lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (od 80 mg do 160 mg w zależności od dawki). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z nietolerancją laktozy. Przeciwwskazania obejmują także istotne interakcje lekowe, zwłaszcza z lekami wydłużającymi odstęp QT metabolizowanymi przez CYP3A4, takimi jak terfenadyna (przy dawkach flukonazolu ≥400 mg/dobę), cyzapryd, astemizol, pimozyd, chinidyna i erytromycyna. Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol może prowadzić do zwiększenia stężenia tych leków, co skutkuje ryzykiem groźnych zaburzeń rytmu serca, w tym torsade de pointes.
antybiotyk makrolidowy, astemizol, chinidyna, cytochrom P450, cyzapryd, dysfagia, erytromycyna, flukonazol, hepatotoksyczność, interakcja lekowa, izoenzym CYP3A4, laktoza jednowodna, leczenie przeciwgrzybicze, lek antyarytmiczny, lek prokinetyczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość, nietolerancja laktozy, odstęp QT, pimozyd, terapia flukonazolem, terfenadyna, torsade de pointes, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie rytmu serca, związek azolowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Fenardin 160 mg
Fenardin, zawierający 160 mg fenofibratu w kapsułkach twardych, jest lekiem hipolipemizującym stosowanym w terapii zaburzeń gospodarki lipidowej, szczególnie w ciężkiej hipertrójglicerydemii oraz mieszanej hiperlipidemii. Lek ten powinien być stosowany jako uzupełnienie diety i modyfikacji stylu życia, takich jak aktywność fizyczna i redukcja masy ciała. Fenardin jest wskazany u pacjentów z wysokim stężeniem trójglicerydów, zarówno z niskim, jak i prawidłowym poziomem cholesterolu HDL, a także u osób z nietolerancją lub przeciwwskazaniami do stosowania statyn. W terapii skojarzonej ze statynami, u pacjentów wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego, Fenardin może być dodany, gdy statyny nie zapewniają odpowiedniej kontroli poziomu trójglicerydów i HDL.
cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba alkoholowa, cukrzyca typu 2, fenofibrat, hipertrójglicerydemia, lek hipolipemizujący, mieszana hiperlipidemia, miopatia, niedoczynność tarczycy, ryzyko sercowo-naczyniowe, stężenie trójglicerydów, terapia skojarzona, terapia statynami, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie gospodarki lipidowej, zapalenie trzustki, zespół nerczycowy - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Sumilar 10 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Sumilar, zawierający ramipryl i amlodypinę, może wywierać niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługiwania maszyn. Objawy niepożądane takie jak zawroty głowy, ból głowy, zmęczenie, znużenie oraz nudności mogą upośledzać szybkość reakcji i koncentrację pacjenta, co stanowi istotne ryzyko w kontekście bezpieczeństwa ruchu drogowego i pracy z maszynami precyzyjnymi. Ryzyko to jest szczególnie podwyższone w początkowej fazie terapii, gdy organizm adaptuje się do działania substancji czynnych. Dawki leku Sumilar w zakresie od 5 mg + 5 mg do 10 mg + 10 mg (ramipryl + amlodypina) wiążą się z niewielkim lub umiarkowanym wpływem na zdolności psychomotoryczne, przy czym wyższe dawki mogą potencjalnie zwiększać to ryzyko.
ból głowy, działanie niepożądane, interakcja lekowa, modyfikacja dawkowania, nudności, objaw niepożądany, początkowa faza terapii, produkt leczniczy, ramipryl i amlodypina, substancja czynna, upośledzenie szybkości reakcji, zaburzenie funkcji motorycznej, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji poznawczych, zaburzenie funkcji wątroby, zawroty głowy, zdolność psychomotoryczna - Leksykon substancji czynnych
Korzeń prawoślazu – Dawkowanie i sposób podawania
Korzeń prawoślazu (Althaea officinalis L., radix) jest składnikiem leczniczym preparatu Imupret, w którym jedna tabletka drażowana zawiera 8,00 mg sproszkowanego korzenia. Preparat stosowany jest w terapii schorzeń układu oddechowego, a dawkowanie powinno być dostosowane do wieku pacjenta oraz nasilenia objawów. W fazie ostrej dzieci w wieku 6-11 lat przyjmują 1 tabletkę 5-6 razy dziennie (40-48 mg korzenia prawoślazu/dobę), natomiast młodzież od 12 lat i dorośli 2 tabletki 5-6 razy dziennie (80-96 mg/dobę). Po ustąpieniu lub złagodzeniu objawów dawkę zmniejsza się odpowiednio do 3 tabletek dziennie u dzieci (24 mg/dobę) i 6 tabletek u młodzieży i dorosłych (48 mg/dobę). Leczenie nie powinno przekraczać 14 dni, a w przypadku utrzymujących się objawów konieczna jest konsultacja lekarska.
działanie terapeutyczne, efekt terapeutyczny, Imupret, kora dębu, korzeń prawoślazu, kwiat rumianku, liść orzecha włoskiego, ostre objawy, ostre objawy przeziębienia, schorzenie układu oddechowego, sproszkowany korzeń prawoślazu, substancja roślinna, tabletka drażowana, ustępowanie objawów, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, ziele krwawnika pospolitego, ziele mniszka lekarskiego, ziele skrzypu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Finaster 5 mg
Finasteryd w dawce 5 mg raz na dobę jest standardowym leczeniem łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH). Tabletki można przyjmować niezależnie od posiłków, co ułatwia przestrzeganie terapii. Minimalny czas terapii wynosi 6 miesięcy, aby ocenić skuteczność leczenia, przy czym pierwsze efekty mogą pojawić się wcześniej. Ochrona przed ostrym zatrzymaniem moczu, poważnym powikłaniem BPH, następuje po około 4 miesiącach regularnego stosowania. U pacjentów z niewydolnością nerek, nawet przy klirensie kreatyniny do 9 ml/min, nie jest konieczna modyfikacja dawki. Podobnie u osób powyżej 70 roku życia, mimo zmniejszonej eliminacji leku, standardowa dawka 5 mg/dobę pozostaje skuteczna i bezpieczna.
badanie farmakokinetyczne, dystrybucja finasterydu, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, eliminacja finasterydu, farmakokinetyka, Finaster, finasteryd, klirens kreatyniny, łagodny rozrost gruczołu krokowego, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ostre zatrzymanie moczu, tabletka powlekana, wiek podeszły, zaburzenie funkcji wątroby - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Zofenil 7,5 7,5 mg
Produkt leczniczy Zofenil, zawierający sól wapniową zofenoprylu w dawkach 7,5 mg oraz 30 mg w formie tabletek powlekanych, nie był przedmiotem dedykowanych badań klinicznych oceniających jego wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Niemniej jednak, charakterystyka leku wskazuje na możliwość wystąpienia działań niepożądanych takich jak senność, zawroty głowy oraz uczucie nadmiernego zmęczenia, które mogą istotnie upośledzać zdolności psychomotoryczne pacjenta. Objawy te mogą prowadzić do wydłużenia czasu reakcji, zaburzeń koncentracji, równowagi oraz prawidłowej oceny odległości, co stanowi istotne ryzyko podczas prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn.
alternatywna opcja terapeutyczna, badanie kliniczne, charakterystyka produktu leczniczego, czas reakcji, dokumentacja medyczna, działanie niepożądane, grupa podwyższonego ryzyka, lek sedatywny, modyfikacja dawki, senność, tabletka powlekana, wpływ leku na prowadzenie pojazdów, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie koncentracji, zaburzenie równowagi, zawrót głowy, zdolność psychomotoryczna, zmęczenie, Zofenil, zofenopryl - Leksykon leków
Interakcje leku – Dasatinib Stada 80 mg
Dazatynib jest substratem enzymu CYP3A4, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne wpływające na jego stężenie i skuteczność terapeutyczną. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna, klarytromycyna, rytonawir, telitromycyna oraz sok grejpfrutowy, znacząco zwiększają ekspozycję na dazatynib i dlatego ich jednoczesne stosowanie jest niewskazane. Z kolei silne induktory CYP3A4, np. ryfampicyna (600 mg/dobę), fenytoina, karbamazepina, fenobarbital i preparaty z dziurawca, mogą obniżyć AUC dazatynibu nawet o 82%, co również dyskwalifikuje ich kojarzenie. Słaby induktor, deksametazon, zmniejsza AUC dazatynibu o około 25%, co jest klinicznie akceptowalne. Ponadto, leki podnoszące pH żołądka, takie jak inhibitory pompy protonowej (omeprazol 40 mg) i antagoniści receptora H2 (famotydyna), obniżają ekspozycję na dazatynib odpowiednio o 43% i 61%, co wymaga unikania ich jednoczesnego stosowania lub stosowania leków zobojętniających z zachowaniem odstępu czasowego co najmniej 2 godzin od podania dazatynibu. Dazatynib wiąże się z białkami osocza w 96%, co może potencjalnie wpływać na interakcje z innymi lekami o wysokim stopniu wiązania, choć kliniczne znaczenie tego zjawiska nie zostało jeszcze w pełni określone. Dazatynib może zwiększać stężenia leków będących substratami CYP3A4, zwłaszcza tych o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak astemizol, terfenadyna, cyzapryd, pimozyd, chinidyna, beprydyl oraz alkaloidy sporyszu, co wymaga szczególnej ostrożności lub unikania kojarzenia. W badaniach na zdrowych ochotnikach podanie dazatynibu w dawce 100 mg zwiększyło AUC symwastatyny o 20% i Cmax o 37%. Istnieje także potencjalne ryzyko interakcji z substratami CYP2C8, np. glitazonami, co należy uwzględnić w terapii skojarzonej. Brak jest danych klinicznych dotyczących interakcji dazatynibu z alkoholem, jednak ze względu na wspólny metabolizm przez CYP3A4 oraz ryzyko hepatotoksyczności, nasilenia działań niepożądanych neurologicznych i zwiększonego ryzyka krwawień, zaleca się ograniczenie lub całkowite unikanie spożycia alkoholu podczas terapii dazatynibem, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby lub małopłytkowością. Wszystkie interakcje opisano w tabeli z podziałem na grupy leków, ich przykłady, efekt interakcji, poziom ważności oraz zalecenia kliniczne.
alkaloid sporyszu, antagonista receptora H2, AUC, dazatynib, dziurawiec, famotydyna, glitazon, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, krwawienie, lek zobojętniający sok żołądkowy, małopłytkowość, omeprazol, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, substrat CYP2C8, substrat CYP3A4, symwastatyna, wskaźnik terapeutyczny, zaburzenie funkcji wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lancetan
Produkt leczniczy LANCETAN 648 mg/5 ml w postaci syropu zawiera wyciąg płynny z liścia babki lancetowatej oraz substancje pomocnicze, w tym etanol (4,0-7,0% V/V, co odpowiada 0,22-0,37 g etanolu w dawce 5 ml) oraz sacharozę (78 g/100 g syropu, około 3,9 g w dawce 5 ml). Ze względu na obecność etanolu, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z chorobami wątroby, padaczką, uszkodzeniem mózgu, chorobami psychicznymi oraz u osób z chorobą alkoholową, ze względu na ryzyko nasilenia objawów i interakcji. Ponadto, LANCETAN nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 6 lat z powodu ryzyka związanego z etanolem oraz braku danych klinicznych. Wysoka zawartość sacharozy wyklucza stosowanie u pacjentów z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy oraz niedoborem sacharazy-izomaltazy.
antybiotykoterapia, babka lancetowata, bakteryjne zakażenie dróg oddechowych, choroba alkoholowa, choroba psychiczna, choroba wątroby, duszność, gorączka, infekcja bakteryjna, infekcja dróg oddechowych, lek psychotropowy, napad drgawkowy, niedobór sacharozy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, padaczka, próg drgawkowy, reakcja alergiczna, ropna plwocina, trudność w oddychaniu, uszkodzenie mózgu, wyciąg z babki lancetowatej, zaburzenie funkcji wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Metylu salicylan – Dawkowanie i sposób podawania
Metyl salicylan, będący składnikiem preparatu Reumatol w stężeniu 150 mg/g, wykazuje działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne przy miejscowym stosowaniu na skórę. Zaleca się aplikację cienkiej warstwy maści 3-4 razy na dobę, maksymalnie do 4 aplikacji dziennie, z delikatnym wmasowaniem w bolące obszary. Preparat zawiera również lewomentol (100 mg/g), który może wspomagać efekt terapeutyczny. W trakcie wywiadu należy uwzględnić przeciwwskazania, takie jak nadwrażliwość na salicylany, obecność uszkodzeń skóry, stosowanie doustnych leków przeciwzakrzepowych oraz astmę aspirynową. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów pediatrycznych, osób w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami funkcji wątroby i nerek, ze względu na ryzyko podrażnień i potencjalne wchłanianie ogólnoustrojowe.
astma, błona śluzowa, dolegliwość bólowa, działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, lek przeciwzakrzepowy, lewomentol, metyl salicylan, nadwrażliwość na aspirynę, nadwrażliwość na salicylany, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieuszkodzona skóra, opatrunek okluzyjny, pacjent pediatryczny, preparat do stosowania miejscowego, reakcja alergiczna, Reumatol, szumy uszne, wchłanianie ogólnoustrojowe, wywiad medyczny, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie słuchu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Osaver 20 mg
Olmesartan medoksomil, substancja czynna leku Osaver, posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Bezwzględnie przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z nadwrażliwością na olmesartan lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (zawartość od 58,5 mg do 233,9 mg na tabletkę w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg), co jest istotne u osób z nietolerancją laktozy. Ponadto, lek jest przeciwwskazany w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko uszkodzenia płodu i noworodka. Niedrożność dróg żółciowych stanowi kolejne bezwzględne przeciwwskazanie, gdyż zaburza metabolizm i wydalanie olmesartanu, zwiększając ryzyko działań niepożądanych.
antagonista receptora angiotensyny II, cholestaza, cukrzyca, hiperkaliemia, hipotensja, hipotonia, laktoza jednowodna, nadwrażliwość, niedobór laktazy, niedrożność dróg żółciowych, nietolerancja galaktozy, obstrukcja dróg żółciowych, olmesartan medoksomil, podwójna blokada układu RAA, reakcja alergiczna, trymestr ciąży, układ renina-angiotensyna-aldosteron, uszkodzenie płodu, współczynnik przesączania kłębuszkowego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aspirin Complex Zatoki 500 mg + 30 mg
Aspirin Complex Zatoki to preparat zawierający 500 mg kwasu acetylosalicylowego oraz 30 mg chlorowodorku pseudoefedryny w jednej saszetce granulatu do sporządzania zawiesiny doustnej, stosowany w leczeniu objawowym przeziębienia i grypy u dorosłych oraz młodzieży powyżej 16 roku życia. Zalecane dawkowanie to 1-2 saszetki jednorazowo, z minimalnym odstępem 4 godzin, nie przekraczając 6 saszetek na dobę. Kuracja nie powinna trwać dłużej niż 3 dni bez konsultacji lekarskiej. Lek należy rozpuścić w wodzie przed podaniem, a obecność sacharozy (2 g) i alkoholu benzylowego (3,78 mg) wymaga uwzględnienia podczas kwalifikacji pacjenta do terapii. Preparat nie jest zalecany dla dzieci i młodzieży poniżej 16 roku życia bez wyraźnej rekomendacji lekarza ze względu na brak danych klinicznych.
alkohol benzylowy, Aspirin Complex Zatoki, chlorowodorek pseudoefedryny, działanie niepożądane, granulat do sporządzania zawiesiny, kwas acetylosalicylowy, leczenie objawowe przeziębienia, nieprawidłowa funkcja wątroby, pseudoefedryna, sacharoza, substancja pomocnicza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie krążenia sercowo-naczyniowego, zawiesina doustna - Leksykon substancji czynnych
Lutet – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Lutet (177Lu) jest radioizotopem wykorzystywanym jako prekursor w produkcji radiofarmaceutyków, dostępny m.in. w preparacie LutaPol w formie roztworu chlorku lutetu o aktywności 0,925-37 GBq/fiolkę (1,86-74 µg lutetu) i aktywności właściwej >500 GBq/mg. Izotop ten emituje cząstki β o maksymalnej energii 498 keV (średnia 149,2 keV) oraz promieniowanie gamma o energiach 208 keV (10,4%) i 113 keV (6,2%), a jego okres półtrwania wynosi 6,65 dni. Lutet (177Lu) powstaje w reaktorze jądrowym przez napromienianie neutronami wzbogaconego 176Lu, co skutkuje obecnością stabilnego nośnika 176Lu, wpływającego na profil bezpieczeństwa preparatu. Brak jest jednak kompleksowych danych przedklinicznych dotyczących toksyczności chlorku lutetu (177Lu), w tym jego wpływu na zdolności rozrodcze, mutagenność i rakotwórczość.
aktywność właściwa, chlorek lutetu, cząstka beta, lutet, mielosupresja, napromienianie neutronami, okres półtrwania, prekursor radiofarmaceutyku, preparat radiofarmaceutyczny, produkt radiofarmaceutyczny, promieniowanie gamma, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk terapeutyczny, radioizotop, reaktor jądrowy, właściwość mutagenna, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie hematologiczne - Leksykon substancji czynnych
Mniszek – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Substancja aktywna mniszek (Taraxacum), obecna w preparatach takich jak Nefrobonisol, jest podawana w formie soku z korzenia, który zawiera znaczną ilość etanolu (45-55% V/V). Zawartość alkoholu etylowego w tych produktach może wpływać na funkcje poznawcze i zdolności psychomotoryczne pacjentów, co jest kluczowe przy prowadzeniu pojazdów i obsłudze maszyn. Brak jest bezpośrednich danych dotyczących wpływu samego mniszka na te zdolności, jednak obecność etanolu stanowi istotne ryzyko, zwłaszcza przy przekraczaniu zalecanych dawek. Lekarze powinni szczegółowo informować pacjentów o potencjalnym wpływie preparatu na zdolności psychofizyczne oraz konieczności unikania prowadzenia pojazdów po jego przyjęciu.
choroba wątroby, dokumentacja medyczna, etanol, farmakokinetyka, funkcja poznawcza, interakcja lekowa, lek o działaniu ośrodkowym, mniszek lekarski, nalewka lecznicza, Nefrobonisol, ośrodkowy układ nerwowy, preparat ziołowy, produkt leczniczy, prowadzenie pojazdów, sok z korzenia mniszka, upośledzenie psychofizyczne, uzależnienie od alkoholu, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie koordynacji ruchowej, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Przedawkowanie – Triveram 40 mg + 10 mg + 10 mg
Przedawkowanie produktu Triveram, zawierającego atorwastatynę, peryndopryl oraz amlodypinę, stanowi poważny stan kliniczny wymagający natychmiastowej interwencji medycznej i hospitalizacji. Objawy przedawkowania są sumą efektów farmakologicznych poszczególnych składników: atorwastatyna może powodować podwyższenie enzymów wątrobowych i kinazy kreatynowej, peryndopryl prowadzi do znacznego niedociśnienia tętniczego, wstrząsu, zaburzeń elektrolitowych i niewydolności nerek, natomiast amlodypina wywołuje rozszerzenie naczyń obwodowych, odruchową tachykardię, głębokie niedociśnienie tętnicze oraz ryzyko niekardiogennego obrzęku płuc z opóźnionym początkiem (24-48h). Hemodializa jest skuteczna jedynie w usuwaniu peryndoprylu, natomiast atorwastatyna i amlodypina ze względu na silne wiązanie z białkami osocza są dializowane w niewielkim stopniu.
angiotensyna II, atorwastatyna peryndopryl amlodypina, blokada kanałów wapniowych, bradykardia, ciśnienie tętnicze, czynność wątroby, enzymy wątrobowe, gazometria tętnicza, glukonian wapnia, hemodializa, hiperwentylacja, hospitalizacja, kinaza kreatynowa, leki wazopresyjne, niedociśnienie, niewydolność nerek, obrzęk płuc niekardiogenny, pozycja Trendelenburga, rozrusznik serca, rozszerzenie naczyń, roztwór soli fizjologicznej, stan wstrząsowy, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywny, wstrząs, zaburzenia elektrolitów, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie funkcji wątroby - Leksykon leków
Przedawkowanie – Mobilat (0,2 g + 1 g + 2 g)/100 g
Mobilat, żel o składzie 0,2 g mukopolisacharydowego polisiarczanu, 1,0 g ekstraktu z kory nadnerczy oraz 2,0 g kwasu salicylowego na 100 g, charakteryzuje się niskim ryzykiem przedawkowania ze względu na zewnętrzną formę aplikacji. Jednak przypadkowe spożycie, zwłaszcza u dzieci oraz pacjentów z dysfunkcją wątroby lub nerek, może prowadzić do zatrucia salicylanami. Objawy kliniczne zatrucia obejmują wymioty, nasilone pocenie się, tachykardię (>100 uderzeń/min), hiperwentylację, gorączkę, szumy uszne, zaburzenia świadomości (od splątania do śpiączki), zasadowicę oddechową oraz zasadowy odczyn moczu (pH >7,0). Wczesne rozpoznanie i monitorowanie stężenia salicylanów w surowicy oraz parametrów kwasowo-zasadowych są kluczowe dla skutecznego leczenia.
dializa, diureza forsowana, działanie ogólnoustrojowe, ekstrakt z kory nadnerczy, gorączka, hiperwentylacja, kwas salicylowy, leczenie objawowe, monitorowanie EKG, mukopolisacharydowy polisiarczan, nadwrażliwość na salicylany, nasilone pocenie, niewydolność nerek, ototoksyczność salicylanów, płukanie żołądka, stężenie salicylanów w surowicy, szum uszny, tachykardia, wymioty, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie kwasowo-zasadowe, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości, zasadowica oddechowa, zasadowy odczyn moczu, zatrucie salicylanami - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Calipra 80 mg
Lek Calipra zawiera atorwastatynę wapniową w dawce 80 mg i należy do grupy inhibitorów reduktazy HMG-CoA, stosowanych w celu obniżenia poziomu cholesterolu. Bezwzględne przeciwwskazania do stosowania obejmują nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, aktywną chorobę wątroby oraz utrzymujące się, niewyjaśnione podwyższenie aktywności aminotransferaz powyżej 3-krotności górnej granicy normy (GGN). Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania z lekami przeciwwirusowymi zawierającymi glekaprewir i pibrentaswir, ze względu na ryzyko znacznego wzrostu stężenia atorwastatyny i potencjalnych działań niepożądanych, w tym miopatii. Preparat zawiera 366,53 mg laktozy na tabletkę, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy, galaktozemią lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
aminotransferaza, antykoncepcja, atorwastatyna wapniowa, czynna choroba wątroby, galaktozemia, glekaprewir z pibrentaswirem, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, laktoza, lek przeciwgrzybiczny, makrolid, miopatia, nadwrażliwość na atorwastatynę, nietolerancja laktozy, obniżanie cholesterolu, statyna, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenie funkcji wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Laboratoria PolfaŁódź Paracetamol 500 mg
Paracetamol w dawce 500 mg, stosowany zgodnie z zaleceniami, może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu. Do najpoważniejszych należą zaburzenia hematologiczne, takie jak agranulocytoza, trombocytopenia, leukopenia oraz anemia hemolityczna, występujące rzadko, a także pancytopenia obserwowana bardzo rzadko. Wśród reakcji alergicznych wyróżnia się rzadkie łagodne alergie oraz bardzo rzadkie ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy i wstrząs anafilaktyczny. Uszkodzenie wątroby jest kluczowym ryzykiem, zwłaszcza przy dawkach ≥6 g u dorosłych oraz >140 mg/kg masy ciała u dzieci, z możliwością rozwoju hepatotoksyczności i martwicy wątroby nawet przy przewlekłym stosowaniu 3-4 g/dobę. Rzadko obserwuje się także zaburzenia neurologiczne (drgawki, bóle głowy), psychiczne (depresja, splątanie, halucynacje), zmiany w widzeniu, skurcze oskrzeli u pacjentów z astmą analgetyczną oraz reakcje skórne od łagodnych do ciężkich, w tym zespół Stevens-Johnsona i toksyczną nekrolizę naskórka o nieznanej częstości.
agranulocytoza, anemia hemolityczna, astma analgetyczna, bezmocz, ciężka reakcja skórna, dermatoza polekowa, działanie niepożądane paracetamolu, hepatotoksyczność, hipoglikemia, klasyfikacja MedDRA, krwiomocz, martwica wątroby, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, przedawkowanie leku, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, splątanie, śródmiąższowe zapalenie nerek, sterylny ropomocz, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, uszkodzenie wątroby, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie hematologiczne, zapalenie skóry, zespół Stevens-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Hydroxyzinum VP 25 mg
Hydroxyzinum VP (chlorowodorek hydroksyzyny) jest dostępny w postaci tabletek powlekanych o dawkach 10 mg (różowe, okrągłe, obustronnie wypukłe) oraz 25 mg (ciemnoróżowe, okrągłe, obustronnie wypukłe). Lek znajduje zastosowanie w leczeniu stanów lękowych, objawowym leczeniu świądu oraz jako premedykacja przed zabiegami chirurgicznymi. W terapii lęku stosuje się go w krótkoterminowym leczeniu różnych postaci zaburzeń lękowych, zwłaszcza gdy inne metody farmakoterapii są nieskuteczne lub przeciwwskazane. W leczeniu świądu, który może towarzyszyć dermatozom, alergiom czy chorobom ogólnoustrojowym (np. choroby nerek, wątroby), hydroksyzyna działa przeciwhistaminowo, przynosząc ulgę w takich schorzeniach jak pokrzywka, atopowe zapalenie skóry czy wyprysk kontaktowy. W premedykacji lek redukuje lęk i napięcie emocjonalne, wywołuje sedację oraz uzupełnia analgezję, co pozwala na zmniejszenie dawek anestetyków i ułatwia indukcję znieczulenia.
analgezja, atopowe zapalenie skóry, chlorowodorek hydroksyzyny, choroba nerek, choroba wątroby, działanie przeciwcholinergiczne, indukcja znieczulenia, jaskra, lęk przedoperacyjny, lęk sytuacyjny, lęk uogólniony, nietolerancja laktozy, niewydolność wątroby, pokrzywka, premedykacja, pruritus, przerost gruczołu krokowego, sedacja przedoperacyjna, stan lękowy, świąd, właściwość przeciwhistaminowa, wydłużenie odstępu QT, wyprysk kontaktowy, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Sastium 50 mg
Preparat Sastium zawierający sertralinę w dawkach 50 mg i 100 mg nie wykazuje bezpośredniego negatywnego wpływu na sprawność psychomotoryczną pacjentów, co potwierdzają wyniki badań klinicznych. Niemniej jednak, jako lek przeciwdepresyjny, sertralina może u niektórych pacjentów powodować zaburzenia funkcji poznawczych i motorycznych, które są kluczowe dla bezpiecznego prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Szczególną ostrożność należy zachować w okresach rozpoczynania terapii, zmiany dawkowania oraz odstawiania leku, a także u pacjentów w podeszłym wieku, z zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek, przyjmujących inne leki mogące wchodzić w interakcje oraz u osób z historią zaburzeń koncentracji po lekach przeciwdepresyjnych.
badanie kliniczne, charakterystyka produktu leczniczego, deficyt funkcji poznawczych, funkcja poznawcza, interakcja lekowa, koordynacja wzrokowo-ruchowa, leczenie sertraliną, lek przeciwdepresyjny, senność, sertralina, sprawność psychomotoryczna, terapia sertraliną, upośledzenie funkcji, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie koncentracji, zaburzenie koordynacji, zawroty głowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Crosuvo 10 mg
Przedawkowanie rozuwastatyny, inhibitora reduktazy HMG-CoA stosowanego w terapii hipolipemizującej, stanowi poważne zagrożenie kliniczne, wymagające natychmiastowej interwencji. W przypadku przedawkowania leku Crosuvo (dostępnego w dawkach 5 mg, 10 mg, 20 mg i 40 mg) nie istnieje specyficzny protokół leczenia, dlatego postępowanie opiera się na leczeniu objawowym i podtrzymującym, dostosowanym do stanu pacjenta. Kluczowe jest monitorowanie parametrów biochemicznych, w tym aktywności aminotransferaz (ALT, AST), kinazy kreatynowej (CK), bilirubiny, fosfatazy alkalicznej oraz parametrów nerkowych (kreatynina, mocznik), ze względu na ryzyko hepatotoksyczności, miopatii, rabdomiolizy oraz uszkodzenia nerek. Hemodializa nie jest skuteczna w eliminacji rozuwastatyny, co ogranicza możliwości terapeutyczne.
alkalizacja moczu, aminotransferazy, bilirubina, ból mięśniowy, choroba mięśni, enzymy wątrobowe, fosfataza alkaliczna, hemodializa, hepatotoksyczność, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, lek hipolipemizujący, mioglobinuria, miopatia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, parametry biochemiczne, parametry nerkowe, rabdomioliza, rozuwastatyna, uszkodzenie mięśni, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie neurologiczne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Supliven –
Produkt leczniczy Supliven to koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, zawierający zestaw niezbędnych pierwiastków śladowych w precyzyjnie określonych stężeniach, m.in. chrom (Cr: 1,0 μg/ml), miedź (Cu: 38 μg/ml), żelazo (Fe: 110 μg/ml), mangan (Mn: 5,5 μg/ml), jod (I: 13 μg/ml), fluor (F: 95 μg/ml), molibden (Mo: 1,9 μg/ml), selen (Se: 7,9 μg/ml) oraz cynk (Zn: 500 μg/ml). Po dożylnym podaniu pierwiastki te podlegają dystrybucji do tkanek zgodnie z ich aktualnym zapotrzebowaniem metabolicznym, a ich eliminacja odbywa się głównie przez drogi nerkowe (selen, cynk, chrom, molibden) lub żółciowe (miedź, mangan, molibden w mniejszym stopniu). Żelazo wykazuje unikalne mechanizmy eliminacji, w tym utratę przez pot, złuszczające się komórki jelitowe oraz u kobiet w wieku rozrodczym dodatkową utratę 30–150 mg podczas cyklu miesiączkowego, co należy uwzględnić w bilansie tego pierwiastka.
bilans elektrolitowy, chlorek cynku, chlorek manganu, chlorek miedzi, chlorek żelaza, dystrybucja do tkanek, eliminacja nerkowa, eliminacja żółciowa, farmakokinetyka pierwiastków śladowych, fluorek sodu, homeostaza organizmu, indywidualizacja terapii, jodek potasu, koncentrat do sporządzania roztworu, krwawienie miesiączkowe, molibdenian sodu, osmolalność, pierwiastek śladowy, podanie dożylne, selenin sodu, układ żółciowy, wydalanie z moczem, wydalanie z żółcią, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Imupret N 1 ml/ml
Imupret N to preparat w postaci kropli doustnych, zawierający wyciągi roślinne: ziele skrzypu, krwawnika pospolitego, korzeń prawoślazu, liść orzecha włoskiego, ziele mniszka lekarskiego, kwiat rumianku oraz korę dębu. Dawkowanie jest uzależnione od wieku pacjenta oraz nasilenia objawów infekcji górnych dróg oddechowych. W fazie ostrej zaleca się stosowanie wyższych dawek: dzieci 2-5 lat – 10 kropli jednorazowo, 50-60 kropli/dobę; dzieci 6-11 lat – 15 kropli jednorazowo, 75-90 kropli/dobę; młodzież od 12 lat i dorośli – 25 kropli jednorazowo, 125-150 kropli/dobę. Po ustąpieniu lub złagodzeniu objawów dawkę należy zmniejszyć odpowiednio do 30 kropli/dobę u najmłodszych, 45 kropli/dobę u dzieci starszych oraz 75 kropli/dobę u osób powyżej 12 lat. Maksymalny czas stosowania to 14 dni, z wyjątkiem dzieci poniżej 6 roku życia, gdzie bez konsultacji lekarskiej dopuszcza się stosowanie do 7 dni.
choroba mózgu, dawka dobowa, dawka jednorazowa, działanie niepożądane leku, kora dębu, korzeń prawoślazu, kwiat rumianku, liść orzecha włoskiego, ostre przeziębienie, padaczka, przeziębienie, schorzenie wątroby, uszkodzenie mózgu, uzależnienie od alkoholu, wywiad medyczny, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, ziele krwawnika pospolitego, ziele mniszka lekarskiego, ziele skrzypu