przenikanie do mleka
Przenikanie leków do mleka matki to istotny aspekt farmakoterapii kobiet karmiących piersią. Większość substancji leczniczych może w różnym stopniu przenikać do mleka, co zależy od ich właściwości fizykochemicznych, takich jak masa cząsteczkowa, stopień jonizacji, rozpuszczalność w tłuszczach oraz wiązanie z białkami osocza.
Czynniki decydujące o stężeniu leku w mleku to: gradient stężeń między osoczem a mlekiem, pH mleka (które jest niższe niż pH osocza), zawartość lipidów w mleku oraz czas trwania karmienia. Leki lipofilne, o niskiej masie cząsteczkowej i słabym wiązaniu z białkami osocza łatwiej przenikają do mleka matki.
Ocena bezpieczeństwa leku podczas laktacji opiera się na współczynniku M/P (stosunek stężenia leku w mleku do stężenia w osoczu) oraz względnej dawce dla niemowlęcia (RID). Za bezpieczne uważa się leki o RID poniżej 10%. Przed przepisaniem leku kobiecie karmiącej należy rozważyć potencjalne ryzyko dla dziecka w stosunku do korzyści z leczenia matki.
Dla lekarza kluczowa jest znajomość kategoryzacji leków pod względem bezpieczeństwa stosowania w okresie laktacji. Systemy klasyfikacji, takie jak kategorie LactMed czy klasyfikacja Hale’a, stanowią praktyczne narzędzia pomocne w podejmowaniu decyzji klinicznych dotyczących farmakoterapii u matek karmiących.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Dermitopic 0,1%
Stosowanie maści Dermitopic 0,1% zawierającej takrolimus w okresie ciąży, karmienia piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym wymaga szczególnej ostrożności. Brak jest wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania miejscowego takrolimusu u kobiet ciężarnych, a badania na modelach zwierzęcych wykazały szkodliwy wpływ ogólnoustrojowego podawania leku na reprodukcję. Z tego względu preparatu nie zaleca się stosować w ciąży, chyba że korzyści przewyższają potencjalne ryzyko. W przypadku karmienia piersią takrolimus przenika do mleka matki po podaniu ogólnoustrojowym, a mimo niskiej ekspozycji po zastosowaniu miejscowym, zaleca się unikanie karmienia podczas terapii. U kobiet planujących ciążę brak jest danych dotyczących wpływu Dermitopic 0,1% na płodność, co wymaga zachowania ostrożności przy długotrwałym stosowaniu.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Clotrimazolum GSK 10 mg/g
Przeprowadzone szerokie badania przedkliniczne klotrymazolu wykazały korzystny profil bezpieczeństwa substancji. W badaniach toksyczności po podaniu doustnym, wartości LD50 wynosiły od 95 do 923 mg/kg masy ciała u gryzoni, a u psów i kotów przekraczały 2000 mg/kg. W badaniach wielokrotnego podawania doustnego stwierdzono, że wątroba jest głównym narządem docelowym toksyczności, z objawami takimi jak podwyższone aminotransferazy, wakuolizacja i stłuszczenie, obserwowanymi od dawki 50 mg/kg u szczurów (78 tygodni) i 100 mg/kg u psów (13 tygodni). Testy mutagenności in vitro i in vivo nie wykazały potencjału mutagennego, a badanie rakotwórczości (78 tygodni) nie potwierdziło działania kancerogennego. W badaniach reprodukcyjnych dawki do 25 mg/kg nie wpływały na rozwój potomstwa ani płodność, natomiast dawka 50 mg/kg wiązała się ze zmniejszoną przeżywalnością potomstwa. Badania teratogenności na myszach, królikach i szczurach nie wykazały działania teratogennego nawet przy dawkach do 200 mg/kg.
aminotransferazy wątrobowe, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie teratogenności, dawka śmiertelna LD50, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, odkładanie tłuszczu, podanie dopochwowe, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, przenikanie do mleka, przeżywalność potomstwa, stężenie klotrymazolu, test mutagenności, toksyczność doustna, toksyczność klotrymazolu, wakuolizacja wątroby, wątroba, wchłanianie klotrymazolu, wpływ na rozród - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Stomezul 40 mg
Ezomeprazol (Stomezul) stosowany u kobiet w ciąży, planujących ciążę lub karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności. Dostępne dane kliniczne, obejmujące od 300 do 1000 przypadków stosowania ezomeprazolu w ciąży, nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych ani toksyczności dla płodu czy noworodka. Również badania epidemiologiczne dotyczące omeprazolu, izomeru racemicznego ezomeprazolu, nie potwierdziły działania teratogennego ani toksycznego. Badania przedkliniczne na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu na rozwój zarodka, płodu, reprodukcję, przebieg ciąży, poród ani rozwój pourodzeniowy. Mimo to, ze względu na ograniczoną liczbę danych klinicznych, decyzja o zastosowaniu leku powinna być oparta na indywidualnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka. W przypadku płodności brak jest bezpośrednich badań dotyczących wpływu ezomeprazolu, jednak na podstawie danych o omeprazolu nie przewiduje się negatywnego wpływu na funkcje rozrodcze.
badania epidemiologiczne, badania przedkliniczne, dawkowanie leku, ezomeprazol magnezowy, ezomeprazol w ciąży, izomer S, laktacja, mieszanina racemiczna, omeprazol, przenikanie do mleka, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodka, Stomezul, substancje pomocnicze, tabletki dojelitowe, toksyczność płodowa, wady rozwojowe, wady wrodzone, wpływ na noworodki, wpływ na płodność - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Nolicin 400 mg
Norfloksacyna, substancja czynna leku Nolicin (400 mg, tabletki powlekane), należy do grupy chinolonów i jest przeciwwskazana u kobiet w ciąży ze względu na ryzyko uszkodzenia tkanki chrzęstnej płodu, potwierdzone w badaniach na modelach zwierzęcych. W badaniach na ciężarnych królikach wykazano toksyczne działanie na płód wtórne do toksyczności u matki. Brak jest danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania norfloksacyny w ciąży, co wyklucza jej użycie w tym okresie. Ponadto, brak jednoznacznych danych dotyczących przenikania norfloksacyny do mleka kobiecego skutkuje przeciwwskazaniem do stosowania leku u kobiet karmiących piersią; w przypadku konieczności terapii należy rozważyć przerwanie laktacji.
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Apoauronarami 10 mg
Ramipryl, zawarty w preparacie Apoauronarami w dawkach 2,5 mg, 5 mg oraz 10 mg, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu w ciągu 1 godziny. Biodostępność aktywnego metabolitu ramiprylatu wynosi około 45% po dawkach 2,5 mg i 5 mg, a jego maksymalne stężenie pojawia się po 2-4 godzinach. Ramipryl wykazuje umiarkowane wiązanie z białkami osocza (73%), natomiast ramiprylat wiąże się w 56%. Stan stacjonarny ramiprylatu osiągany jest około 4 dnia terapii, a okres półtrwania metabolitu wynosi 13-17 godzin dla dawek 5-10 mg, z dłuższym okresem dla mniejszych dawek (1,25-2,5 mg). Metabolizm ramiprylu zachodzi głównie w wątrobie, z przemianą do ramiprylatu i dalszymi metabolitami, które są wydalane głównie przez nerki. U pacjentów z niewydolnością nerek obserwuje się zmniejszony klirens nerkowy ramiprylatu, co prowadzi do jego akumulacji i wymaga dostosowania dawkowania. W przypadku zaburzeń czynności wątroby metabolizm ramiprylu jest opóźniony, jednak stężenia maksymalne ramiprylatu pozostają niezmienione.
biodostępność, biotransformacja, enzym konwertujący angiotensynę, esteraza wątrobowa, klirens nerkowy, klirens ramiprylatu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przenikanie do mleka, ramipryl, ramiprylat, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Meropenem AptaPharma 500 mg
Meropenem, antybiotyk z grupy karbapenemów, wymaga szczególnej ostrożności przy stosowaniu u kobiet w okresie rozrodczym, zwłaszcza w ciąży i podczas laktacji. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa jego stosowania w ciąży są ograniczone, a badania przedkliniczne nie wykazały teratogenności, jednak ze względu na brak jednoznacznych dowodów zaleca się unikanie meropenemu, jeśli dostępne są alternatywy o lepszym profilu bezpieczeństwa. Decyzja o zastosowaniu powinna uwzględniać ciężkość zakażenia, wrażliwość patogenu, etap ciąży oraz potencjalne ryzyko dla matki i płodu. Meropenem przenika do mleka kobiecego w niewielkich ilościach, co wymaga rozważenia przerwania karmienia piersią lub monitorowania dziecka podczas terapii, a stosowanie leku w okresie laktacji jest dopuszczalne tylko, gdy korzyści przewyższają ryzyko.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Calcium Folinate Kabi 10 mg/ml
Calcium Folinate Kabi (10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań/infuzji) jest stosowany głównie w celu redukcji toksyczności antagonistów kwasu foliowego, takich jak metotreksat, oraz w terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem. W populacji kobiet w ciąży brak jest dobrze kontrolowanych badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa folinianu wapnia, a także danych toksycznych z badań na zwierzętach. Kwas foliowy podawany w ciąży nie wykazuje działania niekorzystnego, co pozwala na stosowanie folinianu wapnia w celu przeciwdziałania toksyczności metotreksatu, pod warunkiem że metotreksat jest stosowany wyłącznie przy wyraźnych wskazaniach i gdy korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Stosowanie 5-fluorouracylu oraz terapii skojarzonej z folinianem wapnia jest przeciwwskazane w ciąży.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sitagliptin Polpharma 25 mg
Dane toksykologiczne dotyczące sytagliptyny wykazują, że jej stosowanie w dawkach terapeutycznych u ludzi cechuje się szerokim marginesem bezpieczeństwa. Toksyczność wątrobowa i nerkowa u gryzoni pojawiała się jedynie przy ekspozycji przekraczającej 58-krotnie poziom kliniczny, natomiast przy 19-krotnym narażeniu nie obserwowano negatywnych efektów. U szczurów nieprawidłowości siekaczy występowały przy narażeniu >67-krotnym, ale nie przy 58-krotnym w badaniu 14-tygodniowym. U psów objawy neurologiczne i mięśniowe pojawiały się przy około 23-krotnym narażeniu, natomiast przy 6-krotnym nie stwierdzono zmian. Brak genotoksyczności potwierdza niskie ryzyko mutagenne, a działanie rakotwórcze ogranicza się do szczurów, u których nowotwory wątroby były wtórne do hepatotoksyczności przy ekspozycji >58-krotnej. W badaniach reprodukcyjnych nie wykazano istotnych negatywnych efektów przy narażeniach do 29-krotnych, a obserwowane zmiany u zwierząt nie przekładają się na ryzyko u ludzi.
ataksja, badanie genotoksyczne, badanie rakotwórcze, badanie toksykologiczne, dawka terapeutyczna, działanie hepatotoksyczne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, ekspozycja kliniczna, ekspozycja u człowieka, genotoksyczność sytagliptyny, gruczolak wątroby, miotoksyczność, narażenie kliniczne, narażenie ustrojowe, neurotoksyczność, nieprawidłowości siekaczy, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, przenikanie do mleka, rozwój przed- i pourodzeniowy, stężenie w mleku, sytagliptyna, toksyczność matczyna, toksyczność narządowa, toksyczność wątrobowo-nerkowa, toksyczny wpływ na reprodukcję, uszkodzenie nerwów, wpływ na płodność, wpływ na reprodukcję, zaburzenia koordynacji ruchowej, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni szkieletowych - Leksykon substancji czynnych
Worykonazol – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Worykonazol, lek przeciwgrzybiczy, nie posiada wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży, a badania na zwierzętach wykazały jego toksyczne działanie na reprodukcję. Z tego względu stosowanie worykonazolu w ciąży jest dopuszczalne jedynie w sytuacjach, gdy korzyść dla matki wyraźnie przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu, zwłaszcza przy ciężkich zakażeniach zagrażających życiu lub zdrowiu matki. Lekarz powinien przeprowadzić szczegółową analizę korzyści i ryzyka, poinformować pacjentkę o ograniczeniach danych oraz konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji przez cały okres terapii. W przypadku podejrzenia ciąży podczas leczenia, pacjentka powinna niezwłocznie zgłosić ten fakt lekarzowi.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Canesten 500 mg
Klotrymazol, substancja czynna Canesten 500 mg w formie miękkiej kapsułki dopochwowej, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania w ciąży są ograniczone, jednak badania na zwierzętach nie wykazały toksycznego wpływu na reprodukcję. W pierwszym trymestrze leczenie powinno być prowadzone wyłącznie pod kontrolą lekarza, a aplikacja kapsułek dopochwowych powinna odbywać się bez użycia aplikatora, aby zminimalizować ryzyko dla płodu. Szczególną uwagę należy zwrócić na higienę dróg rodnych w ostatnich 4-6 tygodniach ciąży, co jest istotne dla zapobiegania infekcjom okołoporodowym.
aplikator dopochwowy, badanie przedkliniczne, farmakokinetyka, infekcja okołoporodowa, kapsułka dopochwowa, karmienie piersią, klotrymazol, leczenie przeciwgrzybicze, pierwszy trymestr ciąży, przenikanie do mleka, toksyczność reprodukcyjna, wchłanianie ogólnoustrojowe, wpływ na płodność, zdolność reprodukcyjna - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Predox 50 mg
Stosowanie chlorowodorku itoprydu (Predox) u kobiet w ciąży, karmiących piersią lub planujących ciążę wymaga szczegółowej oceny korzyści i ryzyka. Brak jednoznacznych danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku w ciąży nakazuje ostrożność i stosowanie go wyłącznie, gdy korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. W okresie laktacji brak jest danych o przenikaniu substancji czynnej do mleka kobiecego oraz jej wpływie na dziecko, dlatego nie zaleca się stosowania Predox u kobiet karmiących piersią. W przypadku konieczności terapii należy rozważyć przerwanie karmienia lub alternatywne metody leczenia.
antykoncepcja, badanie kliniczne, badanie przedkliniczne, chlorowodorek itoprydu, ciąża, działanie niepożądane, karmienie piersią, kwalifikacja pacjenta, laktacja, mleko kobiece, okres laktacji, płodność, Predox, przenikanie do mleka, ryzyko dla płodu, substancja czynna, wskazania i przeciwwskazania, zdolność rozrodcza - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Rosuvastatin + Ezetimibe RAFARM 10 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Rosuvastatin + Ezetimibe RAFARM, zawierający rozuwastatynę w dawkach 5 mg, 10 mg lub 20 mg oraz ezetymib 10 mg, jest bezwzględnie przeciwwskazany w okresie ciąży i karmienia piersią. Rozuwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, może zaburzać biosyntezę cholesterolu niezbędnego dla prawidłowego rozwoju płodu, co stanowi istotne ryzyko przewyższające potencjalne korzyści terapeutyczne. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii, leczenie należy natychmiast przerwać. Ezetymib, mimo braku danych klinicznych dotyczących stosowania w ciąży, nie wykazał toksycznego wpływu w badaniach przedklinicznych na zwierzętach, jednak ze względu na połączenie z rozuwastatyną, preparat nie powinien być stosowany u kobiet ciężarnych. Podobne przeciwwskazania dotyczą okresu laktacji, gdyż oba składniki przenikają do mleka zwierzęcego, a brak danych klinicznych o przenikaniu do mleka ludzkiego oraz potencjalne ryzyko dla dziecka wykluczają stosowanie leku u kobiet karmiących piersią.
dane kliniczne, ezetymib, hiperlipidemia, karmienie piersią, leczenie hiperlipidemii, metody antykoncepcji, monoterapia ezetymibem, procesy reprodukcyjne, produkt złożony, przenikanie do mleka, reduktaza HMG-CoA, rozuwastatyna, rozwój płodu, rozwój pourodzeniowy, toksyczność rozuwastatyny, wpływ ezetymibu - Leksykon substancji czynnych
Foskarnet – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Foskarnet sodowy sześciowodny (24 mg/ml, roztwór do infuzji) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentek w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Brak jest danych klinicznych dotyczących wpływu na płodność u ludzi, choć badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu na funkcje rozrodcze. Zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji zarówno u kobiet, jak i mężczyzn aktywnych seksualnie podczas terapii oraz przez 6 miesięcy po jej zakończeniu. W przypadku ciąży brak jest wystarczających danych klinicznych i toksykologicznych, co uniemożliwia ocenę bezpieczeństwa stosowania foskarnetu i skutkuje zaleceniem unikania jego stosowania w tym okresie, z koniecznością indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Ovestin 1 mg/g
Preparat Ovestin, zawierający estriol w stężeniu 1 mg/g w formie kremu dopochwowego, jest przeznaczony wyłącznie dla kobiet po menopauzie, zarówno naturalnej, jak i po zabiegach chirurgicznych. Stosowanie u kobiet w ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane, a w przypadku zajścia w ciążę podczas terapii konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia. Dane epidemiologiczne nie wskazują na teratogenne lub toksyczne działanie estriolu na płód, co jest istotne w kontekście niezamierzonej ekspozycji we wczesnej ciąży. Preparat zawiera również substancje pomocnicze, takie jak alkohol cetylowy (36,7 mg/g) i alkohol stearylowy (88,4 mg/g), które mogą wywoływać miejscowe reakcje skórne.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Menero MED 2,5 mg
Produkt leczniczy Menero MED zawierający tadalafil w dawce 2,5 mg w postaci tabletek powlekanych nie jest wskazany do stosowania u kobiet, zwłaszcza w okresie ciąży i laktacji. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania tadalafilu u kobiet ciężarnych są ograniczone, jednak badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych nie wykazały teratogenności ani negatywnego wpływu na rozwój zarodka, płodu, przebieg porodu czy rozwój pourodzeniowy. Pomimo braku dowodów na toksyczność rozwojową, ze względu na zasadę ostrożności, lek nie powinien być stosowany w ciąży, a pacjentki należy poinformować o konieczności unikania ekspozycji na tadalafil w tym okresie. Ponadto, tadalafil przenika do mleka matki, co stwarza potencjalne ryzyko dla niemowląt karmionych piersią, dlatego Menero MED jest przeciwwskazany podczas laktacji.
badanie przedkliniczne, bezpieczeństwo farmakoterapii, ciąża, działanie niepożądane, farmakodynamika, karmienie piersią, laktacja, przenikanie do mleka, rozwój zarodka i płodu, stężenie plemników, substancja czynna, tabletka powlekana, tadalafil, tadalafil w ciąży, teratogenność, toksyczność rozwojowa, zaburzenie płodności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – XABOPLAX 2,5 mg
Rywaroksaban w dawce 2,5 mg (preparat XABOPLAX) jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią ze względu na brak ustalonego profilu bezpieczeństwa i skuteczności, przenikanie leku przez łożysko oraz do mleka, a także zwiększone ryzyko krwawień wewnętrznych. Badania przedkliniczne wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję u zwierząt, co potwierdza potencjalne ryzyko dla płodu i niemowlęcia. Kobietom w wieku rozrodczym zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas terapii oraz omówienie konieczności zakończenia leczenia przed planowaną ciążą, uwzględniając okres eliminacji leku z organizmu. W przypadku karmienia piersią, jeśli terapia rywaroksabanem jest niezbędna, należy zalecić przerwanie karmienia lub rozważyć alternatywne metody leczenia.
antykoncepcja, badania przedkliniczne, eliminacja leku, karmienie piersią, krwawienie wewnętrzne, leczenie rywaroksabanem, płodność, profil bezpieczeństwa leku, przeciwwskazania w ciąży, przeciwwskazania w okresie laktacji, przenikanie do mleka, przenikanie przez łożysko, rywaroksaban, toksyczność reprodukcyjna, wiek rozrodczy, XABOPLAX - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Trasylol 277,8 j. Ph. Eur. (500 000 KIU)
Aprotynina (Trasylol, roztwór do infuzji 277,8 j. Ph. Eur., odpowiadający 500 000 KIU) nie posiada odpowiednio kontrolowanych badań klinicznych dotyczących stosowania u kobiet w ciąży. Badania na modelach zwierzęcych nie wykazały działania teratogennego ani embriotoksycznego, jednak lek powinien być stosowany w ciąży wyłącznie, gdy korzyści terapeutyczne przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku ciężkich reakcji niepożądanych, takich jak reakcje anafilaktyczne czy zatrzymanie akcji serca, które mogą stanowić zagrożenie dla płodu. Decyzja o leczeniu aprotyniną powinna opierać się na indywidualnej analizie bilansu korzyści i ryzyka.
aprotynina, bilans korzyści i ryzyka, biodostępność, ciężka reakcja niepożądana, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, funkcja rozrodcza, karmienie piersią, laktacja, płodność, przenikanie do mleka, reakcja anafilaktyczna, roztwór do infuzji, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wpływ ogólnoustrojowy, zatrzymanie akcji serca - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Sitagliptin Aflofarm 100 mg
Stosowanie sytagliptyny (Sitagliptin Aflofarm) u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności ze względu na brak wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo leku w tych grupach. Badania przedkliniczne wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję przy wysokich dawkach, jednak brak jednoznacznych dowodów u ludzi. W ciąży lek nie powinien być stosowany, a pacjentki powinny być poinformowane o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas terapii. W przypadku karmienia piersią brak jest danych dotyczących przenikania sytagliptyny do mleka kobiecego, choć badania na zwierzętach sugerują taką możliwość, co rodzi potencjalne ryzyko dla niemowląt. Z tego powodu zaleca się unikanie stosowania leku podczas laktacji lub rozważenie alternatywnych metod karmienia.
- Leksykon substancji czynnych
Klozapina – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania klozapiny u kobiet w ciąży są ograniczone, jednak badania na modelach zwierzęcych nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego teratogennego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka, płodu czy porodu. Szczególną ostrożność zaleca się przy podawaniu klozapiny w trzecim trymestrze ciąży, gdyż noworodki matek stosujących ten lek mogą wykazywać objawy neurologiczne i oddechowe, takie jak pobudzenie psychoruchowe, zmiany napięcia mięśniowego, drżenia, senność, niewydolność oddechową oraz trudności w karmieniu. Objawy te mogą mieć różne nasilenie i czas trwania, a w niektórych przypadkach wymagają intensywnej opieki medycznej i hospitalizacji. Zaleca się staranne monitorowanie noworodków po porodzie, w tym ocenę neurologiczną, funkcji oddechowych oraz zdolności do przyjmowania pokarmu, a także edukację pacjentek o konieczności zgłaszania niepokojących objawów. Klozapina przenika do mleka matki, co stanowi przeciwwskazanie do karmienia piersią podczas terapii tym lekiem ze względu na potencjalne ryzyko dla niemowląt. W przypadku konieczności leczenia klozapiną u kobiet karmiących, należy zalecić przerwanie karmienia piersią i rozważyć alternatywne metody żywienia dziecka. Dane dotyczące wpływu klozapiny na płodność u ludzi są ograniczone i niejednoznaczne, jednak badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu na płodność przy dawkach do 40 mg/kg masy ciała. Kobiety w wieku rozrodczym stosujące klozapinę powinny stosować skuteczną antykoncepcję, zwłaszcza że terapia klozapiną może przywrócić prawidłowe miesiączkowanie, zwiększając ryzyko zajścia w ciążę. Lekarz powinien szczegółowo omówić z pacjentką konieczność stosowania antykoncepcji oraz potencjalne zmiany w cyklu menstruacyjnym podczas leczenia.
antykoncepcja, drżenie, funkcja oddechowa, hospitalizacja, klozapina w ciąży, lek przeciwpsychotyczny, miesiączkowanie, monitorowanie noworodka, niewydolność oddechowa, obniżone napięcie mięśniowe, pobudzenie psychoruchowe, przenikanie do mleka, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodka, stan neurologiczny, trymestr ciąży, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenie odżywiania - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Nyscandin 100 000 IU/ml
W przypadku przepisywania nystatyny w postaci zawiesiny doustnej (Nyscandin 100 000 IU/ml) kobietom w wieku rozrodczym, lekarze powinni zachować szczególną ostrożność ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tego leku w kontekście płodności, ciąży oraz karmienia piersią. Obecnie nie ma dowodów na wpływ nystatyny na płodność u ludzi, jednak brak jest również danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania w ciąży, co skutkuje przeciwwskazaniem do jej stosowania w tym okresie. W przypadku zakażeń grzybiczych u kobiet ciężarnych należy rozważyć alternatywne terapie o lepiej udokumentowanym profilu bezpieczeństwa, a jeśli nystatyna jest niezbędna, konieczna jest dokładna ocena stosunku korzyści do ryzyka z uwzględnieniem stadium ciąży i nasilenia infekcji.
alternatywne karmienie, charakterystyka produktu leczniczego, glikol propylenowy, karmienie piersią, metody leczenia alternatywne, Nyscandin, nystatyna, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, przenikanie do mleka, przerwanie laktacji, sacharoza, status ciążowy, stosunek korzyści do ryzyka, wiek rozrodczy, zakażenie grzybicze - Leksykon substancji czynnych
Oksybutynina – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Oksybutynina, stosowana w leczeniu zaburzeń czynności pęcherza moczowego (m.in. Ditropan, Driptane, Uralex, Vesoxx), wymaga ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania oksybutyniny w ciąży są ograniczone i niejednoznaczne, a badania na zwierzętach wskazują na potencjalne ryzyko reprodukcyjne, zwłaszcza przy dawkach toksycznych. W związku z tym lek należy stosować u kobiet ciężarnych wyłącznie, gdy korzyści przewyższają ryzyko, uwzględniając ciężkość objawów, etap ciąży oraz dostępność alternatywnych terapii. Oksybutynina przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania podczas karmienia piersią, a w razie konieczności leczenia zaleca się przerwanie karmienia i rozważenie alternatywnych metod żywienia noworodka.
alternatywne metody leczenia, badania na zwierzętach, dawka toksyczna, Ditropan, Driptane, karmienie piersią, mleko modyfikowane, oksybutynina, pęcherz moczowy, przenikanie do mleka, roztwór do pęcherza moczowego, rozwój embrionalny, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodka, stosunek korzyści do ryzyka, Uralex, Vesoxx, wpływ na ciążę, zaburzenia czynności pęcherza moczowego, zaburzenia płodności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Sitagliptin + Metformin hydrochloride Grindeks 50 mg + 850 mg
Preparat Sitagliptin + Metformin hydrochloride Grindeks, zawierający sytagliptynę (50 mg) oraz metforminę chlorowodorek (850 mg lub 1000 mg), jest przeciwwskazany w okresie ciąży oraz karmienia piersią. Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania sytagliptyny u kobiet ciężarnych są niewystarczające, a badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję przy wysokich dawkach. Metformina, choć w ograniczonym zakresie, nie wykazuje zwiększonego ryzyka wad wrodzonych i nie wpływa negatywnie na przebieg ciąży czy rozwój płodu. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii, lek należy natychmiast odstawić i przejść na insulinoterapię, która jest bezpieczniejszą opcją terapeutyczną w ciąży. Ponadto, zarówno sytagliptyna, jak i metformina przenikają do mleka szczurów, a metformina wykazuje przenikanie do mleka ludzkiego w niewielkich ilościach, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatu u kobiet karmiących piersią.
antykoncepcja, badanie na zwierzętach, cukrzyca, insulinoterapia, karmienie piersią, kobieta ciężarna, kobieta w wieku rozrodczym, laktacja, leczenie alternatywne, metformina chlorowodorek, poród, przenikanie do mleka, rozwój płodu, rozwój pourodzeniowy, Sitagliptin + Metformin hydrochloride, sytagliptyna, wada wrodzona, wpływ na płodność, wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Suvardio Plus 5 mg + 10 mg
Preparat Suvardio Plus, zawierający rozuwastatynę (5 mg, 10 mg lub 20 mg) oraz ezetymib (10 mg), jest bezwzględnie przeciwwskazany w okresie ciąży i karmienia piersią ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i niemowlęcia. Rozuwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, hamuje syntezę cholesterolu, co może negatywnie wpływać na rozwój płodu, gdyż cholesterol jest kluczowy w procesach rozwojowych. W przypadku nieplanowanej ciąży podczas terapii Suvardio Plus, leczenie należy natychmiast przerwać. Ezetymib nie posiada danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa w ciąży, choć badania przedkliniczne na zwierzętach nie wykazały bezpośrednich działań teratogennych, co jednak nie pozwala na rekomendację jego stosowania w tej grupie pacjentek.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Rosulip Plus 40 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Rosulip Plus, zawierający rozuwastatynę 40 mg oraz ezetymib 10 mg, jest bezwzględnie przeciwwskazany w okresie ciąży i karmienia piersią. Rozuwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, może zaburzać biosyntezę cholesterolu, co jest kluczowe dla prawidłowego rozwoju płodu, a potencjalne ryzyko przewyższa korzyści terapeutyczne. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii, konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia. Ezetymib nie posiada wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa w ciąży, choć badania na zwierzętach nie wykazały bezpośrednich działań teratogennych. Obie substancje przenikają do mleka u szczurów, co stanowi potencjalne zagrożenie dla dziecka karmionego piersią, dlatego stosowanie Rosulip Plus w okresie laktacji jest przeciwwskazane.
antykoncepcja, biosynteza cholesterolu, ciąża, działanie niepożądane, ezetymib, hamowanie syntezy cholesterolu, karmienie piersią, metody antykoncepcyjne, płodność, przenikanie do mleka, reduktaza HMG-CoA, Rosulip Plus, rozuwastatyna, rozwój płodu, rozwój postnatalny, toksyczność reprodukcyjna, wiek rozrodczy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ansifora 50 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa sytagliptyny, substancji czynnej leku Ansifora, wykazały toksyczność narządową (wątroba, nerki) u gryzoni przy narażeniu przekraczającym 58-krotnie ekspozycję kliniczną, przy czym brak efektów toksycznych przy 19-krotnym przekroczeniu wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa. U szczurów stwierdzono nieprawidłowości siekaczy przy narażeniu >67x, jednak bez wpływu przy 58x. U psów dawki powodujące ~23-krotne narażenie wywołały przemijające objawy neurotoksyczne (m.in. ataksja, drżenie, ślinienie się) oraz niewielkie zwyrodnienie mięśni szkieletowych, natomiast przy 6-krotnym narażeniu nie obserwowano tych efektów. Testy genotoksyczności były negatywne, a potencjał rakotwórczy ograniczał się do wzrostu częstości gruczolaków i raków wątroby u szczurów przy narażeniu >58x, co wiązało się z przewlekłą hepatotoksycznością i nie jest uznawane za istotne dla ludzi ze względu na margines bezpieczeństwa (19x).
Badania reprodukcyjne nie wykazały negatywnego wpływu na płodność szczurów ani na rozwój przed- i pourodzeniowy przy ekspozycji do 29-krotności dawki klinicznej, choć zaobserwowano niewielkie zwiększenie zniekształceń żeber u płodów szczurów przy narażeniu >29x. U królików toksyczność matczyna pojawiła się przy dawkach >29-krotnych. Sytagliptyna przenika do mleka szczurów z wysokim wskaźnikiem mleko/osocze 4:1, co może mieć znaczenie kliniczne u kobiet karmiących, choć różnice gatunkowe należy uwzględnić. Podsumowując, wszystkie toksyczne efekty występowały przy ekspozycji wielokrotnie przekraczającej dawki terapeutyczne u ludzi, a określone poziomy bez efektów potwierdzają bezpieczny profil stosowania Ansifory w warunkach klinicznych.
ataksja, badanie płodności, drżenie mięśniowe, działanie hepatotoksyczne, genotoksyczność, margines bezpieczeństwa, nieprawidłowości siekaczy, objawy neurologiczne, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, rak wątroby, sytagliptyna, toksyczne uszkodzenie nerwów, toksyczność matczyna, toksyczność narządowa, toksyczność rozwojowa, toksyczność wątrobowo-nerkowa, wskaźnik mleko/osocze, zaburzenia oddechowe, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni szkieletowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Mifoglame 50 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne sytagliptyny, substancji czynnej leku Mifoglame, wykazały szeroki margines bezpieczeństwa w stosunku do narażenia terapeutycznego u ludzi. Toksyczne efekty na wątrobę i nerki u gryzoni pojawiały się przy ekspozycji przekraczającej 58-krotnie poziom kliniczny, natomiast przy 19-krotnym narażeniu nie obserwowano zmian patologicznych. U szczurów nieprawidłowości siekaczy występowały powyżej 67-krotnego narażenia, a przy 58-krotnym poziomie nie stwierdzono wpływu na zęby. U psów objawy toksycznego uszkodzenia układu nerwowego oraz zwyrodnienie mięśni szkieletowych pojawiały się przy około 23-krotnym narażeniu, podczas gdy przy 6-krotnym narażeniu nie odnotowano działań niepożądanych. Badania genotoksyczności i kancerogenności wskazały na brak działania mutagennego oraz kancerogennego u myszy, natomiast u szczurów zaobserwowano wzrost częstości gruczolaków i raków wątroby przy narażeniu >58x, co wiązano z przewlekłą hepatotoksycznością. Warto podkreślić, że margines bezpieczeństwa (19-krotność narażenia klinicznego) eliminuje kliniczne znaczenie tych zmian dla ludzi.
ataksja, genotoksyczność, hepatotoksyczność, kancerogenność, margines bezpieczeństwa, neurotoksyczność, płodność, podrażnienie błon śluzowych, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, przewlekła hepatotoksyczność, rak wątroby, rozwój przedurodzeniowy, sytagliptyna, toksyczność matczyna, toksyczność narządowa, toksyczność wątroby i nerek, zaburzenia nerwowo-mięśniowe, zaburzenia oddechowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni szkieletowych - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Miflonide Breezhaler 400 mcg
Lek Miflonide Breezhaler zawierający budezonid, stosowany wziewnie w leczeniu astmy, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Brak jest dobrze kontrolowanych badań klinicznych dotyczących stosowania tego leku w ciąży, jednak dane epidemiologiczne nie wskazują na zwiększone ryzyko działań niepożądanych u płodu i noworodka. Decyzja o terapii powinna opierać się na ocenie stosunku korzyści do ryzyka, z zastosowaniem najmniejszej skutecznej dawki budezonidu niezbędnej do kontroli astmy, co minimalizuje potencjalne ryzyko dla płodu. W przypadku kobiet karmiących, lek przenika do mleka matki, a stężenie w osoczu dziecka wynosi około 1/600 stężenia matczynego, jednak długotrwały wpływ na dziecko nie jest w pełni poznany.
badanie epidemiologiczne prospektywne, badanie przedkliniczne, budezonid, budezonid wziewny, dawka budezonidu, decyzja terapeutyczna, glikokortykosteroid wziewny, kapsułka twarda, kontrola astmy, korzyść terapeutyczna, leczenie astmy, Miflonide Breezhaler, proszek do inhalacji, przenikanie do mleka, stężenie leku w osoczu, świadoma zgoda pacjenta, wpływ na płodność - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sitagliptin + Metformin hydrochloride +pharma 50 mg + 850 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne produktu leczniczego Sitagliptin + Metformin hydrochloride +pharma wykazały brak dodatkowej toksyczności terapii skojarzonej w 16-tygodniowych badaniach na psach, przy narażeniu na sytagliptynę przekraczającym około 6-krotnie, a na metforminę około 2,5-krotnie poziom narażenia klinicznego u ludzi. Toksyczność narządowa sytagliptyny obejmowała hepatotoksyczność i nefrotoksyczność u gryzoni przy narażeniu >58-krotnym, nieprawidłowości zębów u szczurów przy narażeniu >67-krotnym oraz neurotoksyczność i miotoksyczność u psów przy narażeniu >23-krotnym. Warto podkreślić, że przy narażeniu 6-krotnym (neurotoksyczność) i 19-krotnym (hepatotoksyczność) nie obserwowano efektów toksycznych, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa. Nie stwierdzono potencjału genotoksycznego ani istotnej kancerogenności u myszy, a zwiększona częstość guzów wątroby u szczurów przy narażeniu >58-krotnym była prawdopodobnie wtórna do przewlekłej hepatotoksyczności i nie jest uznawana za klinicznie istotną dla ludzi.
badanie toksykologiczne, działanie rakotwórcze, genotoksyczność, hepatotoksyczność, kancerogenność, margines terapeutyczny, miopatia, neurotoksyczność, nieprawidłowości zębów, NOEL, nowotwór wątroby, przenikanie do mleka, sitagliptyna z metforminą, teratogenność, toksyczność matczyna, toksyczność narządowa, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wątrobowa, wady wrodzone, współczynnik mleko-osocze - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Xanconalon 40 mg + 20 mg
Preparat Xanconalon, zawierający oksykodon 40 mg i nalokson 20 mg, powinien być stosowany u kobiet w ciąży wyłącznie wtedy, gdy korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej kombinacji w ciąży są ograniczone, jednak oksykodon samodzielnie nie wykazuje zwiększonego ryzyka wad wrodzonych. Nalokson przenika przez łożysko, choć jego ekspozycja ogólnoustrojowa u ciężarnych jest niska, co może ograniczać ryzyko. Należy jednak pamiętać, że długotrwałe stosowanie oksykodonu w ciąży może wywołać u noworodka zespół abstynencyjny objawiający się m.in. drżeniem, bezdechem i zaburzeniami karmienia, a podanie leku bezpośrednio przed porodem może prowadzić do depresji oddechowej noworodka, co wymaga ścisłego monitorowania dziecka po porodzie.
bezdech, dawka terapeutyczna, depresja oddechowa, działanie farmakologiczne, działanie teratogenne, leczenie przeciwbólowe, metoda antykoncepcji, objawy abstynencyjne, oksykodon w ciąży, oksykodon z naloksonem, przenikanie do mleka, przenikanie przez łożysko, stężenie w osoczu, toksyczność zarodkowa, tremor, trymestr ciąży, wiek rozrodczy, zaburzenia oddychania, zespół abstynencyjny - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Metsigletic 50 mg + 850 mg
Metsigletic to preparat zawierający sytagliptynę (50 mg) oraz metforminę (850 mg lub 1000 mg), stosowany w terapii cukrzycy. W kontekście pacjentek w wieku rozrodczym, w ciąży lub karmiących piersią, należy zwrócić szczególną uwagę na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa sytagliptyny w ciąży oraz jej potencjalnie szkodliwy wpływ na reprodukcję w badaniach na zwierzętach. Metformina, choć w ograniczonym zakresie, nie wykazuje zwiększonego ryzyka wad wrodzonych ani negatywnego wpływu na przebieg ciąży i rozwój płodu. Mimo to, stosowanie Metsigletic jest przeciwwskazane w ciąży, a w przypadku planowania ciąży lub jej potwierdzenia konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku i rozpoczęcie insulinoterapii, która pozostaje preferowaną metodą kontroli glikemii u kobiet ciężarnych z cukrzycą.
- Leksykon substancji czynnych
Paklitaksel – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Paklitaksel, jako taksan o udokumentowanym działaniu przeciwnowotworowym, wykazuje w badaniach przedklinicznych właściwości mutagenne i genotoksyczne, co jest powiązane z jego mechanizmem farmakodynamicznym polegającym na zaburzeniu funkcji mikrotubul podczas mitozy. W testach in vitro i in vivo stwierdzono aberracje chromosomowe, a chociaż brak jest pełnych, długoterminowych badań rakotwórczości, istnieje uzasadnione podejrzenie potencjalnego działania rakotwórczego w dawkach klinicznych. Paklitaksel wykazuje także toksyczny wpływ na rozrodczość i rozwój płodu – u królików obserwowano embriotoksyczność i fetotoksyczność, a u szczurów zmniejszenie płodności. Działania teratogenne pojawiały się nawet przy dawkach niższych niż toksyczne dla samic, co podkreśla szczególną wrażliwość zarodka i płodu na tę substancję.
aberracja chromosomowa, badanie histopatologiczne, badanie in vitro, badanie in vivo, działanie embriotoksyczne, działanie fetotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, mechanizm działania leku, mechanizm farmakodynamiczny, mikrotubule, neurotoksyczność, Paclitaxelum Accord, paklitaksel, podział komórkowy, przenikanie do mleka, resorpcja płodu, śmiertelność wewnątrzmaciczna, taksan, uszkodzenie układu nerwowego, zaburzenie płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Celbic 100 mg
Dane przedkliniczne dotyczące celekoksybu, substancji czynnej preparatu Celbic, nie wykazały istotnych zagrożeń toksykologicznych przy stosowaniu terapeutycznym, co potwierdzono w badaniach oceniających toksyczność po podaniu wielokrotnym, mutagenność oraz rakotwórczość. Jednakże, w modelach zwierzęcych zaobserwowano efekty teratogenne i toksyczność rozwojową przy dawkach znacznie przekraczających dawki terapeutyczne u ludzi. U królików dawki ≥150 mg/kg/dobę (około 2-krotnie wyższa ekspozycja niż u ludzi przy dawce 200 mg dwa razy na dobę, na podstawie AUC0-24) powodowały wady rozwojowe, takie jak ubytek przegrody międzykomorowej, zrośnięte żebra, zrośnięty lub brak mostka. U szczurów dawki ≥30 mg/kg/dobę (około 6-krotnie wyższa ekspozycja) wiązały się ze wzrostem częstości przepukliny przeponowej oraz poronieniami i zmniejszoną przeżywalnością zarodków.
charakterystyka produktu leczniczego, dane przedkliniczne, efekt teratogenny, hamowanie syntezy prostaglandyn, okres pourodzeniowy, organogeneza, poronienie poimplantacyjne, poronienie przedimplantacyjne, potencjał mutagenny, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przenikanie do mleka, przepuklina przeponowa, przeżywalność zarodków, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność rozwojowa, ubytek przegrody międzykomorowej, wpływ teratogenny, zakrzepica, zrośnięte żebra, zrośnięty mostek - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Glandex 25 mg
Eksemestan (Glandex, 25 mg, tabletki powlekane) jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią ze względu na brak danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania oraz toksyczny wpływ wykazany w badaniach przedklinicznych na modelach zwierzęcych. Lekarz powinien jednoznacznie poinformować pacjentki o konieczności unikania stosowania leku w okresie ciąży oraz o przeciwwskazaniu do karmienia piersią podczas terapii. W przypadku konieczności leczenia eksemestanem u kobiet karmiących, należy rozważyć zaprzestanie karmienia lub zastosowanie alternatywnej terapii.