system antyoksydacyjny
System antyoksydacyjny stanowi złożony mechanizm obronny organizmu przed szkodliwym działaniem reaktywnych form tlenu (RFT) i wolnych rodników. W jego skład wchodzą enzymatyczne i nieenzymatyczne komponenty, które współdziałają w celu neutralizacji czynników oksydacyjnych i zapobiegania uszkodzeniom komórkowym.
Główne enzymatyczne składniki systemu antyoksydacyjnego to dysmutaza ponadtlenkowa (SOD), katalaza (CAT) oraz peroksydaza glutationowa (GPx). SOD katalizuje przemianę anionorodnika ponadtlenkowego do nadtlenku wodoru, który następnie jest rozkładany przez katalazę lub peroksydazę glutationową. Do nieenzymatycznych antyoksydantów należą m.in. glutation, witaminy E i C, karotenoidy, flawonoidy oraz kwas moczowy.
Zaburzenia równowagi między produkcją reaktywnych form tlenu a zdolnością systemu antyoksydacyjnego do ich neutralizacji prowadzą do stresu oksydacyjnego. Stan ten przyczynia się do rozwoju wielu chorób, w tym schorzeń neurodegeneracyjnych, sercowo-naczyniowych, nowotworów i procesów starzenia. Wzmacnianie systemu antyoksydacyjnego poprzez odpowiednią dietę bogatą w antyoksydanty czy suplementację może stanowić element strategii prewencyjnych i terapeutycznych.
W praktyce klinicznej ocena wydolności systemu antyoksydacyjnego może być przydatna w monitorowaniu przebiegu chorób związanych ze stresem oksydacyjnym oraz w ocenie skuteczności interwencji terapeutycznych. Badania obejmują pomiar aktywności enzymów antyoksydacyjnych, stężenia nieenzymatycznych antyoksydantów oraz markerów uszkodzeń oksydacyjnych w próbkach biologicznych.