nudności
Nudności to subiektywne, nieprzyjemne uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej, często poprzedzające wymioty. Jest to jeden z najczęstszych objawów zgłaszanych przez pacjentów, który może towarzyszyć wielu schorzeniom, zarówno z zakresu gastroenterologii, jak i innych specjalności medycznych.
Etiologia nudności jest bardzo zróżnicowana i obejmuje choroby przewodu pokarmowego (zapalenie żołądka, chorobę wrzodową, niedrożność jelit), zaburzenia metaboliczne (cukrzycowa kwasica ketonowa, mocznica), choroby neurologiczne (migrena, wzrost ciśnienia śródczaszkowego), a także stany fizjologiczne (ciąża, choroba lokomocyjna). Nudności mogą być również działaniem niepożądanym wielu leków, w tym chemioterapeutyków, opioidów czy antybiotyków.
Diagnostyka nudności powinna uwzględniać dokładny wywiad, badanie fizykalne oraz, w zależności od podejrzenia klinicznego, badania laboratoryjne i obrazowe. Leczenie jest ukierunkowane na przyczynę podstawową, ale często wymaga również podawania leków przeciwwymiotnych (antagonistów receptora 5-HT3, antagonistów receptora NK1, leków przeciwhistaminowych, fenotiazyn czy metoklopramidu).
U pacjentów z przewlekłymi nudnościami istotna jest ocena stanu odżywienia i nawodnienia, gdyż długotrwałe występowanie tego objawu może prowadzić do poważnych zaburzeń elektrolitowych i wyniszczenia organizmu. W przypadku nudności opornych na standardowe leczenie należy rozważyć konsultację wielospecjalistyczną.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Rozmaryn – Działania niepożądane
Rozmaryn lekarski (Rosmarinus officinalis L.) w dawce 18 mg na tabletkę drażowaną, jako składnik produktu leczniczego Canephron, może wywoływać działania niepożądane, głównie ze strony układu pokarmowego, które występują często (≥1/100 do <1/10). Do najczęstszych należą nudności, dyskomfort w jamie brzusznej oraz biegunka. Ponadto, rozmaryn może indukować reakcje immunologiczne o częstości nieznanej, obejmujące reakcje alergiczne (wysypka, świąd, obrzęk) oraz reakcje nadwrażliwości, które w cięższych przypadkach manifestują się dusznością, spadkiem ciśnienia tętniczego i tachykardią. W przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii. Działania niepożądane mogą być również związane z innymi składnikami Canephron, takimi jak korzeń lubczyka i ziele centurii, a także substancjami pomocniczymi (glukoza ciekła 1,086 mg, laktoza jednowodna 45,0 mg, sacharoza 60,431 mg), które mogą powodować objawy u pacjentów z nietolerancją cukrów.
biegunka, duszność, dyskomfort w jamie brzusznej, działanie niepożądane, hipotensja, interakcje lekowe, korzeń lubczyka, nietolerancja cukrów, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk tkanek miękkich, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, rozmaryn lekarski, rumień, świąd, tachykardia, wysypka skórna, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, ziele centurii - Leksykon leków
Działania niepożądane – Medikinet CR 30 mg 30 mg
Metylofenidat, substancja czynna Medikinet CR 30 mg (kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych obejmujących układ nerwowy, psychiczny, krążenia, naczyniowy, pokarmowy, wątrobowy, hematologiczny oraz inne. Najczęściej obserwuje się ból głowy (≥1/10), bezsenność, nerwowość, tachykardię, nadciśnienie tętnicze, nudności i suchość w jamie ustnej. Rzadziej występują poważne powikłania, takie jak drgawki, złośliwy zespół neuroleptyczny, udary mózgu, zawał mięśnia sercowego, próby samobójcze, pancytopenia czy śpiączka wątrobowa. U dzieci długotrwałe stosowanie może prowadzić do opóźnienia wzrostu i zmniejszenia masy ciała, co wymaga regularnej kontroli parametrów antropometrycznych. Działania niepożądane klasyfikuje się według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana.
akatyzja, bezsenność, ból brzucha, ból głowy, bradykardia, drgawki, drżenie, dusznica bolesna, dyskineza, dyspepsja, hiperaktywność psychoruchowa, jadłowstręt, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, kołatanie serca, labilność emocjonalna, leukopenia, małopłytkowość, metylofenidat, migrena, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie wewnątrzgałkowe, napad drgawkowy grand mal, niedokrwistość, niewyraźne widzenie, nudności, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, omamy, opóźnienie wzrostu, pancytopenia, parestezja, plamica małopłytkowa, podwójne widzenie, podwyższone enzymy wątrobowe, priapizm, próba samobójcza, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, ruchy choreoatetotyczne, rumień wielopostaciowy, śpiączka wątrobowa, suchość w jamie ustnej, tachykardia, tachykardia nadkomorowa, zaburzenia naczyniowo-mózgowe, zaburzenia rytmu serca, zapalenie nosogardzieli, zapalenie żołądka i jelit, zatrzymanie krążenia, zawał mięśnia sercowego, zespół suchego oka, złośliwy zespół neuroleptyczny, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dexketoprofen Adamed 50 mg
Dekskeoprofen z trometamolem (Dexketoprofen Adamed, 50 mg/2 ml, roztwór do wstrzykiwań/do infuzji) wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, obejmujący układ krwiotwórczy (często niedokrwistość, rzadziej neutropenia, małopłytkowość, a bardzo rzadko agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna i hemolityczna), reakcje anafilaktyczne (w tym wstrząs anafilaktyczny), oraz poważne powikłania ze strony przewodu pokarmowego, takie jak choroba wrzodowa, krwotok i perforacja. Działania niepożądane ze strony wątroby (zapalenie, żółtaczka, miąższowe uszkodzenie) oraz skóry (w tym zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka) są rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu. Ponadto obserwuje się rzadkie zaburzenia ze strony układu nerwowego, sercowo-naczyniowego, oddechowego, nerek i układu mięśniowo-szkieletowego. Częstość występowania działań niepożądanych waha się od często (≥1/100 do <1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), co wymaga szczegółowego monitorowania klinicznego i laboratoryjnego pacjentów podczas terapii.
agranulocytoza, białkomocz, biegunka, ból brzucha, choroba tkanki łącznej, choroba wrzodowa żołądka, duszność, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, hipoglikemia, hipoplazja szpiku, hipotonia, jadłowstręt, jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, krwotok, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, ostra niewydolność nerek, parestezje, perforacja, plamica, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, tachykardia, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar, wielomocz, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica tętnicza, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcia, zawał serca, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Przedawkowanie – Lacosamide Neuraxpharm 200 mg
Przedawkowanie lakozamidu, zwłaszcza powyżej dawki 800 mg, prowadzi do poważnych objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego i układu pokarmowego, takich jak zawroty głowy, nudności, wymioty, napady toniczno-kloniczne uogólnione oraz stan padaczkowy. W ciężkich przypadkach obserwuje się zaburzenia przewodzenia serca (bradykardia, wydłużenie odstępów PR, QRS, QT), wstrząs, śpiączkę, a nawet zgon po jednorazowym przyjęciu kilku gramów leku. Objawy te wymagają natychmiastowej interwencji medycznej i hospitalizacji, ze względu na ryzyko gwałtownego pogorszenia stanu klinicznego, zwłaszcza funkcji serca i OUN.
bradykardia, ciśnienie tętnicze, hemodializa, intensywna opieka medyczna, lakozamid, monitorowanie EKG, napad padaczkowy, napad toniczno-kloniczny uogólniony, nudności, ośrodkowy układ nerwowy, parametry hemodynamiczne, równowaga wodno-elektrolitowa, śpiączka, stan neurologiczny, stan padaczkowy, wstrząs, wydłużenie odstępu PR, wydłużenie odstępu QRS, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenie przewodzenia serca, zawroty głowy, zawroty głowy układowe - Leksykon substancji czynnych
Dimetikon – Działania niepożądane
Dimetikon, stosowany w monoterapii w dawkach 50 mg i 200 mg w kapsułkach miękkich oraz 980 mg/g w kroplach doustnych (Esputicon), wykazuje wyjątkowo korzystny profil bezpieczeństwa, bez udokumentowanych działań niepożądanych. Jego mechanizm działania opiera się na miejscowym zmniejszeniu napięcia powierzchniowego pęcherzyków gazu w przewodzie pokarmowym, co ułatwia ich eliminację bez wchłaniania ogólnoustrojowego, minimalizując ryzyko działań niepożądanych. W populacji pediatrycznej brak jest danych o działaniach niepożądanych przy stosowaniu samego dimetikonu, jednak ze względu na lokalny mechanizm działania, profil bezpieczeństwa można uznać za korzystny również u dzieci.
ból głowy, chlorowodorek loperamidu, choroba współistniejąca, dimetikon, dyskomfort żołądkowy, działanie niepożądane, farmakoterapia, kapsułka miękka, krople doustne, leczenie objawowe, loperamid, mdłość, mechanizm działania, monoterapia, nadmierne gromadzenie gazów w przewodzie pokarmowym, napięcie powierzchniowe, nudności, personel medyczny, perystaltyka, populacja pediatryczna, postać farmaceutyczna, preparat złożony, profil bezpieczeństwa, przewlekła biegunka, przewód pokarmowy, rozciągnięcie jelit, substancja czynna, światło przewodu pokarmowego, symetykon, wchłanianie ogólnoustrojowe, wydalenie treści żołądkowej, wymioty, wzdęcie, zaburzenie smaku, zaparcie, zawrót głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tadulan 10 mg
Lek Tadulan, zawierający tadalafil, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które zostały szczegółowo zbadane w badaniach klinicznych obejmujących ponad 8000 pacjentów. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są ból głowy, niestrawność, ból pleców oraz ból mięśni, z nasileniem zależnym od dawki. Działania te mają zazwyczaj charakter przemijający i umiarkowany. Wśród poważniejszych, choć rzadszych zdarzeń, odnotowano incydenty neurologiczne (udar, przemijające napady niedokrwienne, napady drgawek), zaburzenia widzenia (m.in. NAION, okluzja naczyń siatkówki), a także poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona. Częstość występowania działań niepożądanych waha się od bardzo często (np. reakcje nadwrażliwości, obrzęk naczynioruchowy, szum w uszach, nagła głuchota) do bardzo rzadko (np. priapizm, krwiomocz, nagłe zgony sercowe). W badaniach klinicznych zaobserwowano także nieznacznie wyższą częstość bradykardii zatokowej w zapisie EKG u pacjentów stosujących tadalafil w porównaniu z placebo, jednak bez istotnych klinicznych konsekwencji.
ból brzucha, ból głowy, ból kończyn, ból mięśni, ból pleców, ból w klatce piersiowej, bradykardia zatokowa, choroba refluksowa przełyku, częstoskurcz, duszność, działanie niepożądane, hemospermia, incydent krwotoczny, kołatanie serca, komorowe zaburzenia rytmu serca, krwawienie z nosa, krwiomocz, krwotok z prącia, łagodny rozrost gruczołu krokowego, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadmierna potliwość, nagła głuchota, nagłe zaczerwienienie twarzy, nagły zgon sercowy, NAION, napad drgawkowy, niedociśnienie tętnicze, niestabilna dławica piersiowa, niestrawność, nietętnicza przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, obrzęk powiek, obrzęk twarzy, okluzja naczyń siatkówki, omdlenie, pokrzywka, priapizm, profil bezpieczeństwa, przedłużony wzwód, przekrwienie błony śluzowej nosa, przekrwienie spojówek, przemijająca amnezja, przemijający napad niedokrwienny, reakcja nadwrażliwości, szum w uszach, tadalafil, ubytek pola widzenia, udar, wymioty, wysypka, zaburzenie erekcji, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Convafort 15,7 mg
Lek Convafort, zawierający 15,7 mg wyciągu suchego z ziela konwalii (Convallaria maialis L.) w formie tabletek drażowanych, posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym sacharozę (167,85 mg/tabletkę) oraz laktozę jednowodną (94,20 mg/tabletkę). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z alergiami na rośliny z rodziny liliowatych. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami gospodarki elektrolitowej, takimi jak hipokaliemia i hiperkalcemia, ze względu na ryzyko nasilenia kardiotoksycznego działania glikozydów nasercowych zawartych w preparacie, co może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca.
blok przedsionkowo-komorowy, ból brzucha, bradykardia, częstoskurcz komorowy, działanie kardiotoksyczne, glikozyd nasercowy, hiperkalcemia, hipokaliemia, laktoza jednowodna, migotanie komór, nadwrażliwość, nudności, reakcja alergiczna, sacharoza, tachyarytmia komorowa, toksyczność glikozydów nasercowych, wyciąg z ziela konwalii, wymioty, zaburzenia gospodarki elektrolitowej, zaburzenia przewodnictwa serca, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia widzenia - Leksykon substancji czynnych
Rylmenidyna – Działania niepożądane
Rylmenidyna, stosowana w dawkach 1 mg/dobę i 2 mg/dobę, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa z częstością działań niepożądanych porównywalną do placebo przy niższej dawce oraz niższą niż inne leki centralnie działające (klonidyna 0,15-0,30 mg/dobę, alfa-metylodopa 500-1000 mg/dobę) przy dawce 2 mg/dobę. Do najczęstszych działań niepożądanych należą zaburzenia psychiczne (lęk, depresja, bezsenność), neuropsychiatryczne (senność, ból i zawroty głowy), sercowo-naczyniowe (palpitacje często, bradykardia o nieznanej częstości, niedociśnienie ortostatyczne niezbyt często), a także objawy ze strony przewodu pokarmowego (ból w nadbrzuszu, suchość błony śluzowej jamy ustnej, biegunka, zaparcia). Rylmenidyna może również powodować zaburzenia czynności seksualnych, skurcze mięśni, obrzęki, astenię i zmęczenie, a rzadko duszności i reakcje skórne (świąd, wysypka). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko upadków u osób starszych z powodu zawrotów głowy i senności oraz na potencjalne nasilenie objawów depresyjnych.
alfa-metylodopa, anhedonia, anorgazmia, astenia, bezsenność, biegunka, blok przewodzenia, ból głowy, ból nadbrzusza, bradykardia, depresja, duszność, klonidyna, lęk, lek hipotensyjny, myśli samobójcze, nadwrażliwość na lek, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelitowa, nudności, obrzęk, palpitacje, próchnica, reakcja alergiczna, rilmenidyna, rylmenidyna, senność, skurcze mięśni, suchość jamy ustnej, świąd, uczucie zimna w kończynach, uderzenia gorąca, wysypka, zaburzenia seksualne, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie mikrokrążenia, zaparcia, zawroty głowy, zmęczenie - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Olmita 40 mg + 5 mg
Produkt leczniczy Olmita, zawierający olmesartan medoksomil w dawkach 20-40 mg oraz amlodypinę 5-10 mg, może wywoływać niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Do najczęstszych działań niepożądanych wpływających na bezpieczeństwo prowadzenia należą zawroty głowy, ból głowy, nudności oraz uczucie zmęczenia, które mogą obniżać czujność i wydłużać czas reakcji. Szczególnie istotne jest zachowanie ostrożności w początkowym okresie terapii, kiedy organizm adaptuje się do leku, a ryzyko wystąpienia tych objawów jest największe. Lekarz powinien szczegółowo omówić z pacjentem potencjalne objawy oraz indywidualną reakcję na lek, podkreślając konieczność monitorowania własnego stanu zdrowia podczas prowadzenia pojazdów mechanicznych.
amlodypina, ból głowy, czas reakcji, dyskomfort żołądkowy, działanie niepożądane, działanie ośrodkowe, farmakoterapia nadciśnienia, lek przeciwnadciśnieniowy, nadciśnienie tętnicze, nudności, olmesartan medoksomil, olmesartan medoksomil i amlodypina, percepcja przestrzenna, zaburzenia czujności, zaburzenia koncentracji, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, zmęczenie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Alendronat Bluefish 70 mg
Alendronian w dawce 70 mg raz na tydzień jest stosowany głównie u kobiet po menopauzie z osteoporozą i wykazuje profil bezpieczeństwa porównywalny do dawki 10 mg podawanej codziennie. W badaniach klinicznych, zarówno rocznych, jak i trzyletnich, najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były zaburzenia przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha (3,7% przy 70 mg/tydzień, 6,6% przy 10 mg/dobę w badaniach 3-letnich), niestrawność (2,7% przy 70 mg), refluks żołądkowo-przełykowy (1,9%) oraz nudności (1,9%). Rzadziej występowały poważniejsze powikłania, takie jak owrzodzenie przełyku (1,5% przy 10 mg/dobę w badaniach 3-letnich) i owrzodzenie żołądka (1,1% przy 10 mg/dobę w badaniu rocznym). Dolegliwości mięśniowo-szkieletowe, w tym ból kości, mięśni lub stawów, dotyczyły 2,9% pacjentów przyjmujących dawkę 70 mg tygodniowo, co było nieco wyższe niż w grupie placebo (2,5%). Ból głowy występował rzadziej przy dawce 70 mg/tydzień (0,4%) niż przy dawce 10 mg/dobę (2,6%).
alendronian, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśniowo-szkieletowy, dolegliwości mięśniowo-szkieletowe, dysfagia, działanie niepożądane, kurcz mięśni, menopauza, niestrawność, nudności, osteoporoza, owrzodzenie przełyku, owrzodzenie żołądka, refluks żołądkowo-przełykowy, wzdęcia, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenia układu nerwowego, zapalenie błony śluzowej żołądka, zaparcia - Leksykon substancji czynnych
Liście brzozy – Działania niepożądane
Liście brzozy (Betula pendula Roth, Betula pubescens Ehrh., folium) stanowią składnik preparatu Fitolizyna, w którym występują w ilości 10,0 części w wyciągu złożonym. Pomimo naturalnego pochodzenia, preparaty zawierające liście brzozy mogą wywoływać działania niepożądane o różnej etiologii, klasyfikowane według MedDRA. Do najczęstszych należą reakcje alergiczne (świąd, wysypka, pokrzywka, alergiczny nieżyt nosa), zaburzenia układu nerwowego (zawroty głowy), dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka, wzdęcia) oraz nadwrażliwość na promieniowanie ultrafioletowe (fotosensybilizacja). Częstość występowania tych działań jest określona jako nieznana, co podkreśla potrzebę ostrożności i monitorowania pacjentów podczas terapii.
alergiczny nieżyt nosa, Betula pendula, Betula pubescens, biegunka, dolegliwość przewodu pokarmowego, działanie niepożądane, fotosensybilizacja, infekcja wtórna, leczenie objawowe, liść brzozy, nadwrażliwość na promieniowanie UV, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, postępowanie przeciwalergiczne, preparat ziołowy, profil bezpieczeństwa, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, terminologia MedDRA, wymioty, wysypka, wzdęcie, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie skóry i tkanki podskórnej, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie układu nerwowego, zaburzenie żołądka i jelit, zachłystowe zapalenie płuc, zawrót głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Nervosol –
Nervosol to płyn doustny zawierający wyciągi z korzenia kozłka (Valeriana officinalis), ziela melisy (Melissa officinalis), korzenia arcydzięgla (Angelica archangelica), szyszki chmielu (Humulus lupulus) oraz kwiatu lawendy (Lavandula angustifolia), rozpuszczone w 50-57% (V/V) etanolu. Preparat może wywoływać działania niepożądane o nieznanej częstości występowania, sklasyfikowane zgodnie z systemem MedDRA. Do najistotniejszych należą reakcje alergiczne (wysypka, świąd, obrzęk, duszność), nadwrażliwość skóry na światło słoneczne (fotosensytyzacja), nudności oraz skurczowe bóle brzucha. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z alergią na rośliny z rodziny baldaszkowatych oraz na tych z chorobami przewodu pokarmowego, gdyż objawy gastryczne mogą być nasilone przez obecność goryczek i olejków eterycznych, zwłaszcza z korzenia arcydzięgla i szyszek chmielu.
bezpieczeństwo farmakoterapii, choroba wrzodowa, farmakovigilance, fotosensytyzacja, furanokumaryna, goryczka, korzeń arcydzięgla, korzeń kozłka, kwiat lawendy, lek przeciwhistaminowy, Medical Dictionary for Regulatory Activities, nadwrażliwość na światło słoneczne, nudności, olejek eteryczny, płyn doustny, reakcja alergiczna, roślina baldaszkowata, skurczowy ból brzucha, system MedDRA, szyszka chmielu, zespół jelita drażliwego, ziele melisy - Leksykon substancji czynnych
Pemetreksed – Działania niepożądane
Pemetreksed, stosowany w terapii onkologicznej, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania i odpowiedniego postępowania. Najczęściej obserwowane efekty uboczne obejmują mielosupresję manifestującą się niedokrwistością, neutropenią, leukopenią oraz trombocytopenią, co może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zakażenia oportunistyczne i sepsa. Toksyczność żołądkowo-jelitowa objawia się jadłowstrętem, nudnościami, wymiotami, biegunką, zaparciami oraz zapaleniem błon śluzowych, co może znacząco obniżać jakość życia pacjentów. Nefrotoksyczność, manifestująca się wzrostem poziomu kreatyniny i obniżeniem GFR, wymaga regularnej oceny funkcji nerek oraz odpowiedniego nawodnienia. Ponadto, pemetreksed może powodować wzrost aktywności aminotransferaz, łysienie, zmęczenie, wysypki skórne, w tym rzadkie, ale zagrażające życiu zespoły Stevensa-Johnsona i martwicę rozpływną naskórka, a także neuropatię obwodową i zaburzenia neurologiczne.
aminotransferaza, aminotransferazy, białe krwinki, biegunka, bilirubina, czynnik krzepnięcia, czynnik wzrostu, dyspepsja, erytropoetyna, filtracja kłębuszkowa, G-CSF, gorączka neutropeniczna, hemoglobina, jadłowstręt, klirens kreatyniny, kreatynina, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas foliowy, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, łysienie, martwica rozpływna naskórka, mielosupresja, nefrotoksyczność, neuropatia, neuropatia czuciowa, neuropatia obwodowa, neuropatia ruchowa, neutrofil, neutropenia, niedokrwistość, niedożywienie, niewydolność nerek, nudności, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, parestezja, pemetreksed, płytki krwi, pokrzywka, profil bezpieczeństwa, rumień, sepsa, świąd, system MedDRA, szpik kostny, toksyczność żołądkowo-jelitowa, trombocytopenia, uszkodzenie wątroby, witamina B12, wymioty, wysypka, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia smaku, zakażenie oportunistyczne, zapalenie błon śluzowych, zapalenie gardła, zapalenie jamy ustnej, zapalenie jelita grubego, zapalenie przełyku, zapalenie wątroby, zaparcie, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczanie skóry, zmęczenie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Convival Chrono 300 mg
Convival Chrono, zawierający sodu walproinian w dawce 300 mg w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z których najczęstsze (≥1/10) to niedokrwistość, trombocytopenia, drżenie oraz nietrzymanie moczu. Szczególnie istotne jest monitorowanie parametrów hematologicznych ze względu na ryzyko poważnych zaburzeń, takich jak leukopenia, pancytopenia, zespół mielodysplastyczny czy niewydolność szpiku kostnego. W zakresie układu nerwowego obserwuje się drżenia, zaburzenia pozapiramidowe, senność i drgawki, a także zaburzenia psychiczne, zwłaszcza u dzieci i młodzieży, w tym agresję i zaburzenia uwagi. Ryzyko uszkodzenia wątroby, choć rzadkie (≥1/10 000 do <1/1000), jest szczególnie wysokie u dzieci poniżej 3. roku życia, co wymaga regularnego monitorowania enzymów wątrobowych. Ponadto, częstość występowania nudności wynosi ≥1/100 do <1/10, a rzadziej obserwuje się zapalenie trzustki, zwłaszcza u małych dzieci.
agranulocytoza, biegunka, ból głowy, ból żołądka, brak miesiączki, drgawki, drżenie, encefalopatia, halucynacje, hiperandrogenizm, hiperplazja dziąseł, hiponatremia, hipotermia, krwotok, leukopenia, makrocytemia, morfologia krwi, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niedokrwistość makrocytowa, nieregularne cykle miesiączkowe, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, nudności, oczopląs, osłupienie, osteopenia, osteoporoza, pancytopenia, sodu walproinian, stan splątania, trombocytopenia, uszkodzenie wątroby, wymioty, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia pamięci, zaburzenia pozapiramidowe, zapalenie jamy ustnej, zapalenie trzustki, zawroty głowy, zespół mielodysplastyczny, zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zmniejszenie gęstości mineralnej kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Edolox 60 mg
Etorykoksyb, substancja czynna leku Edolox dostępnego w dawkach 30 mg, 60 mg i 90 mg, wykazuje zróżnicowany profil działań niepożądanych potwierdzony w badaniach klinicznych obejmujących 9295 pacjentów z ChZS, RZS, przewlekłym bólem lędźwiowo-krzyżowym oraz zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa. Długoterminowe stosowanie (≥1 rok) w dawkach 60 mg i 90 mg wiązało się z podobnym wzorcem działań niepożądanych, w tym istotnymi incydentami sercowo-naczyniowymi, takimi jak kołatanie serca, arytmie, migotanie przedsionków, tachykardia, zastoinowa niewydolność serca, dusznica bolesna oraz zawał mięśnia sercowego. Nadciśnienie tętnicze, incydenty naczyniowo-mózgowe (przemijające napady niedokrwienne, zapalenie naczyń) oraz zwiększone ryzyko poważnych tętniczych incydentów zakrzepowych zostały potwierdzone w programie MEDAL, obejmującym 17 412 pacjentów leczonych średnio przez 18 miesięcy. Profil bezpieczeństwa w krótkoterminowych badaniach ostrego bólu pooperacyjnego (dawki 90 mg i 120 mg) był zbliżony do obserwowanego w przewlekłych wskazaniach.
arytmia, bezsenność, białkomocz, biegunka, ból brzucha, ból głowy, choroba zwyrodnieniowa stawów, depresja, dezorientacja, dna moczanowa, etorykoksyb, hiperkaliemia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor COX-2, kołatanie serca, lęk, leukopenia, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedoczulica, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niestrawność, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, omam, owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej, owrzodzenie żołądka, parestezja, pokrzywka, przewlekły ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowy, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień, senność, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, świąd, szum uszny, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wybroczyna, wykwit polekowy, wymioty, wysypka, wzdęcie, zaburzenie smaku, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie naczyń, zapalenie przełyku, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie płynów, zawroty głowy, zespół jelita drażliwego, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cavinton 5 mg
Podczas terapii winpocetyną (Cavinton) obserwuje się działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, sklasyfikowane według układów narządów. Niezbyt często występuje leukopenia, co wymaga monitorowania morfologii krwi, zwłaszcza u pacjentów z obniżoną odpornością. Rzadko zgłaszane są zaburzenia neurologiczne i psychiczne, takie jak bezsenność, senność, zawroty i bóle głowy oraz osłabienie, które mogą być także związane z chorobą podstawową. W zakresie kardiologicznym rzadko odnotowano zmiany elektrokardiograficzne (obniżenie odcinka ST, wydłużenie QT, częstoskurcz, dodatkowe skurcze serca), które wymagają szczególnej uwagi ze względu na potencjalne ryzyko arytmii, zwłaszcza u pacjentów z chorobami serca. Rzadko obserwuje się również hipotensję i uderzenia krwi do głowy, co wymaga monitorowania ciśnienia tętniczego.
alergiczny odczyn skórny, arytmia, bezsenność, białe krwinki, ból brzucha, ból głowy, częstoskurcz, dodatkowe skurcze serca, farmakonadzór, hepatocyt, hipotensja, leukopenia, morfologia krwi, nudności, obniżenie odcinka ST, parametry wątrobowe, profil bezpieczeństwa, suchość jamy ustnej, uderzenie krwi do głowy, winpocetyna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia snu, zaburzenie kardiologiczne, zawroty głowy, zgaga, zmiana ciśnienia krwi, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych - Leksykon substancji czynnych
Adrenalinum – Przedawkowanie
Adrenalina w preparacie Santaherba występuje w rozcieńczeniu homeopatycznym D6, co oznacza znaczne obniżenie jej stężenia do 3,33 ml na 100 ml preparatu. Do chwili obecnej nie odnotowano przypadków przedawkowania tego leku, a ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z adrenaliną jest praktycznie nieistniejące. Teoretyczne objawy przedawkowania adrenaliny obejmują tachykardię, arytmie, wzrost ciśnienia tętniczego, niepokój, drżenie, przyspieszenie oddechu, hiperglikemię oraz objawy ze strony układu nerwowego i krążenia obwodowego, jednak w kontekście rozcieńczenia D6 ich wystąpienie jest wysoce mało prawdopodobne. Preparat zawiera również 39,5% (v/v) etanolu, co przy spożyciu dużych ilości może prowadzić do zatrucia alkoholowego.
adrenalina, arytmia, bezsenność, bladość skóry, ból głowy, ciśnienie tętnicze, drżenie, dusznica bolesna, duszność, glikogenoliza, hiperglikemia, hipokaliemia, lipoliza, nadmierna potliwość, nudności, przyspieszenie oddechu, receptor α1, receptor β1, rozcieńczenie homeopatyczne, rozszerzenie oskrzeli, tachykardia, układ sercowo-naczyniowy, układ współczulny, wymioty, zatrucie alkoholowe, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Colchican 0,5 mg
Colchican, zawierający kolchicynę w dawce 0,5 mg, wykazuje bardzo wysoką częstość działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności, biegunki oraz bóle brzucha (≥1/10). Objawy te mogą prowadzić do zaburzeń wodno-elektrolitowych i są często pierwszym sygnałem przedawkowania. Poza tym, obserwacje postmarketingowe wskazują na poważne, choć rzadkie, powikłania hematologiczne, takie jak agranulocytoza, niewydolność szpiku kostnego, anemia aplastyczna, hemolityczna, pancytopenia oraz trombocytopenia, które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia i wymagają natychmiastowego odstawienia leku oraz interwencji medycznej. Dodatkowo, kolchicyna może wywoływać neuromiopatię, zawroty głowy, hepatotoksyczność, reakcje nadwrażliwości, zaburzenia dermatologiczne (świąd, purpura, łysienie) oraz poważne powikłania mięśniowo-szkieletowe, takie jak rabdomioliza, które mogą prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek.
agranulocytoza, anemia aplastyczna, anemia hemolityczna, biegunka, ból brzucha, Colchican, dysfunkcja nerek, funkcja wątroby, hepatotoksyczność, kinaza kreatynowa, kolchicyna, łysienie, miopatia, morfologia krwi, nadwrażliwość, neuromiopatia, niewydolność szpiku kostnego, nudności, ostre uszkodzenie nerek, pancytopenia, pieczenie skóry, purpura, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, schorzenia paznokci, świąd, tabletka powlekana, trombocytopenia, wymioty, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zaburzenie czynności nerek, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dolomit VIS 32 mg Mg 2+ + 54 mg Ca 2+
Lek Dolomit VIS zawiera 32 mg jonów magnezu (w postaci węglanu magnezu) oraz 54 mg jonów wapnia (w postaci węglanu wapnia) w jednej tabletce. Podczas terapii tym preparatem mogą wystąpić działania niepożądane, głównie ze strony przewodu pokarmowego i układu nerwowego. Do najczęściej zgłaszanych należą nudności, wymioty oraz luźne stolce, których częstość występowania nie jest precyzyjnie określona (częstość nieznana). Długotrwałe stosowanie leku może powodować senność, co ma istotne znaczenie w kontekście prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, dlatego pacjentów należy odpowiednio poinformować i monitorować.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Milukante 5 mg
Milukante, zawierający montelukast sodowy w dawce 5 mg w formie tabletek do rozgryzania i żucia, był szeroko badany klinicznie u około 1750 dzieci w wieku 6-14 lat. Najczęstszym działaniem niepożądanym w tej grupie był ból brzucha, a profil bezpieczeństwa pozostawał stabilny podczas terapii trwającej do 12 miesięcy. Po wprowadzeniu leku do obrotu zidentyfikowano szersze spektrum działań niepożądanych, w tym krwawienia z nosa (niezbyt często), rzadkie przypadki zespołu Churga-Straussa (CSS) oraz eozynofilii płucnej. Zaburzenia psychiczne, takie jak zaburzenia snu, somnambulizm, niepokój, depresja i nadpobudliwość psychoruchowa, występowały niezbyt często, natomiast poważniejsze objawy, w tym omamy, dezorientacja i myśli samobójcze, były bardzo rzadkie, ale klinicznie istotne. Często obserwowano także biegunki, nudności, wymioty oraz podwyższoną aktywność aminotransferaz (AlAT, AspAT), co może wskazywać na wpływ leku na funkcję wątroby.
anafilaksja, biegunka, ból brzucha, dezorientacja, eozynofilia płucna, hipoestezja, kołatanie serca, krwawienie z nosa, montelukast, myśli samobójcze, naciek eozynofilowy wątroby, nadpobudliwość psychoruchowa, napad drgawkowy, niestrawność, nudności, omamy, parestezja, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skłonność do krwawień, somnambulizm, suchość błony śluzowej jamy ustnej, uszkodzenie wątroby, wymioty, wysypka, zaburzenia koncentracji, zaburzenia pamięci, zaburzenia psychiczne, zaburzenia układu nerwowego, zacinanie się w mowie, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie wątroby, zapalenie wątroby cholestatyczne, zawroty głowy, zespół Churga-Straussa, zwiększona aktywność aminotransferaz - Leksykon substancji czynnych
Męczennica cielista – Działania niepożądane
Męczennica cielista (Passiflora incarnata) jest stosowana w preparatach farmaceutycznych o działaniu uspokajającym, takich jak Valused (40 mg wyciągu suchego z ziela, DER 2-3:1, DER natywny 4-6:1) oraz Sedalia (rozcieńczenie homeopatyczne 3 DH). Profil bezpieczeństwa tych preparatów jest korzystny, jednak w przypadku Valused odnotowano pojedyncze przypadki działań niepożądanych, takich jak nudności oraz tachykardia (>100 uderzeń/min), które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Preparat Sedalia nie wykazał działań niepożądanych w dostępnych danych. Rzadko obserwuje się także zaburzenia żołądkowo-jelitowe, głównie u osób z indywidualną nietolerancją, co może być związane z innymi składnikami preparatu, np. korzeniem waleriany.
choroba wieńcowa, choroba współistniejąca, compliance, dyskomfort przewodu pokarmowego, działanie niepożądane, męczennica cielista, niewydolność serca, nudności, Passiflora incarnata, profil bezpieczeństwa, przyspieszenie akcji serca, rozcieńczenie homeopatyczne, tachykardia, wyciąg suchy z ziela męczennicy, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie układu pokarmowego, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego, zaburzenie żołądkowo-jelitowe - Leksykon substancji czynnych
Carum carvi – Wskazania do stosowania
Carum carvi, czyli kminek zwyczajny, jest substancją czynną pochodzenia roślinnego wykorzystywaną w terapii zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, zwłaszcza dyspepsji czynnościowej oraz zespołu jelita nadwrażliwego. Ekstrakt z owoców kminku (Carvi fructus extractum) stanowi 10% objętości preparatu Iberogast (10,0 ml w 100 ml płynu), gdzie jest rozpuszczony w 30% etanolu (v/v) i przygotowywany w stosunku surowiec:ekstrahent 1:2,5-3,5. Preparat wskazany jest w leczeniu dolegliwości takich jak bóle i skurcze jamy brzusznej, uczucie pełności w nadbrzuszu, wzdęcia, nudności oraz zgaga, które występują przy braku zmian strukturalnych w przewodzie pokarmowym.
ból brzucha, dolegliwości skurczowe, dyspepsja czynnościowa, ekstrakt alkoholowy, ekstrakt z kminku, ekstrakt z owoców kminku, Iberogast, kminek zwyczajny, korzeń arcydzięgla, korzeń lukrecji, kwiat rumianku, liść melisy, mięta pieprzowa, nudności, ostropest plamisty, płyn doustny, preparat wieloziołowy, uczucie pełności, urzet gorzki, wzdęcia, zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego, zespół jelita nadwrażliwego, zgaga, ziele glistnika - Leksykon leków
Działania niepożądane – Herbapect (498 mg + 348 mg + 87 mg)/5 ml
Herbapect, syrop zawierający wyciąg płynny z ziela tymianku (498 mg/5 ml), nalewkę z korzenia pierwiosnka lekarskiego (349 mg/5 ml) oraz sulfogwajakol (87 mg/5 ml), może wywoływać poważne działania niepożądane, w tym rzadkie reakcje alergiczne takie jak wstrząs anafilaktyczny oraz obrzęk naczyniowo-ruchowy (obrzęk Quinckego). Objawy te stanowią zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Ponadto, u pacjentów stosujących Herbapect mogą wystąpić dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności i wymioty, o nieznanej częstości występowania. Syrop zawiera również 6,4-9,0% (V/V) etanolu, co odpowiada 356,85 mg etanolu na 5 ml, oraz 5291,25 mg sorbitolu ciekłego (E 420), co odpowiada 3504,924 mg czystego sorbitolu na 5 ml, co może wpływać na profil bezpieczeństwa preparatu.
ciężka reakcja alergiczna, działanie niepożądane, farmakoterapia, korzeń pierwiosnka lekarskiego, niepożądane działanie produktu leczniczego, nudności, obrzęk błony śluzowej, obrzęk dróg oddechowych, obrzęk naczyniowo-ruchowy, obrzęk Quinckego, obrzęk skóry, obturacja dróg oddechowych, pokrzywka, reakcja alergiczna, spadek ciśnienia tętniczego, sulfogwajakol, świąd, treść żołądkowa, trudność w oddychaniu, wstrząs anafilaktyczny, wyciąg z tymianku, wymioty, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie żołądka i jelit - Leksykon substancji czynnych
Tymotka łąkowa – Przedawkowanie
Tymotka łąkowa (Phleum pratense) jest istotnym alergenem pyłkowym stosowanym w immunoterapii alergenowej, obecnym w preparatach takich jak Catalet T, Perosall T13 oraz Pollinex+Rye. Przedawkowanie tych preparatów, szczególnie przy nieprzestrzeganiu zalecanych dawek, odstępów między nimi lub błędnej drodze podania (np. donaczyniowej zamiast podskórnej), może prowadzić do nasilenia reakcji miejscowych (obrzęk, rumień, świąd) oraz ogólnoustrojowych, w tym potencjalnie zagrażającego życiu wstrząsu anafilaktycznego. Nasilenie objawów koreluje z dawką, np. powyżej 25 JS/ml dla Catalet T, 10 JS/ml dla Perosall T13 oraz 600 SU/ml dla Pollinex+Rye, a ciężkie reakcje mogą wystąpić przy stężeniach 10000 JS/ml, 5000 JS/ml i 4000 SU/ml odpowiednio dla tych preparatów.
adrenalina, alergen pyłkowy, choroba alergiczna, duszność, hipotensja, immunoterapia alergenowa, katar, łzawienie, nudności, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obturacja oskrzeli, płynoterapia, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, reakcja ogólnoustrojowa, skurcz oskrzeli, świąd skóry, tlenoterapia, tymotka łąkowa, utrata przytomności, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, zaburzenie rytmu serca, zapaść krążeniowa, zatrzymanie oddechu i krążenia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Epimedac 2 mg/ml roztwór do wstrzykiwań 2 mg/ml
Epirubicyna chlorowodorek (stężenie 2 mg/ml, Epimedac) jest lekiem przeciwnowotworowym charakteryzującym się wysokim ryzykiem działań niepożądanych, które występują u ponad 10% pacjentów. Najczęstsze powikłania to mielosupresja (leukopenia, granulocytopenia, neutropenia, niedokrwistość, gorączka neutropeniczna, trombocytopenia), zapalenie błon śluzowych, nudności, wymioty, biegunka, łysienie (60-90% pacjentów), zakażenia oraz kardiotoksyczność manifestująca się częstoskurczem komorowym, blokami przedsionkowo-komorowymi, bradykardią i zastoinową niewydolnością serca. Mielosupresja może prowadzić do poważnych infekcji, zwłaszcza przy dużych dawkach, a ciężka neutropenia (<500 neutrofilów/mm³ przez <7 dni) jest odwracalna, lecz wymaga monitorowania i czasem hospitalizacji. Kardiotoksyczność wymaga regularnej oceny funkcji serca, w tym frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF). Ponadto, często obserwuje się działania skórne (wysypka, świąd, pigmentacje), zaburzenia układu moczowego (chromaturia, bolesne oddawanie moczu) oraz reakcje anafilaktyczne i miejscowe reakcje po podaniu dopęcherzowym.
arytmia, astenia, azoospermia, bakteryjne zapalenie pęcherza moczowego, biegunka, blok odnóg pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, brak miesiączki, choroba zakrzepowo-zatorowa, chromaturia, częstomocz, częstoskurcz komorowy, dreszcze, dysuria, epirubicyna chlorowodorek, frakcja wyrzutowa lewej komory, gorączka, gorączka neutropeniczna, kardiomiopatia, kardiotoksyczność, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiomocz, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, łysienie, martwica tkanek, mielosupresja, nadmierna pigmentacja skóry, nadwrażliwość na światło, nadwrażliwość skóry, nadżerka błony śluzowej, nagłe zaczerwienienie twarzy, nawrót objawów popromiennych, neutropenia, niedokrwistość, nieprawidłowości EKG, nudności, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka mieloblastyczna, ostra białaczka szpikowa, owrzodzenie żołądka, pokrzywka, posocznica, reakcja anafilaktyczna, roztwór do wstrzykiwań, rumień, trombocytopenia, uderzenia gorąca, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs septyczny, wymioty, zakażenie, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie błon śluzowych, zapalenie jamy ustnej, zapalenie pęcherza, zapalenie płuc, zapalenie przełyku, zapalenie spojówek, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie żył, zastoinowa niewydolność serca, zator, zator tętnicy, złe samopoczucie