reaktywność krzyżowa
Reaktywność krzyżowa to zjawisko immunologiczne, w którym przeciwciała lub limfocyty T wytworzone przeciwko jednemu antygenowi reagują również z innym, strukturalnie podobnym antygenem. Mechanizm ten wynika z podobieństwa epitopów (fragmentów antygenów rozpoznawanych przez układ odpornościowy) występujących w różnych cząsteczkach.
W praktyce klinicznej reaktywność krzyżowa ma istotne znaczenie w alergologii, gdzie uczulenie na jeden alergen może wywołać reakcję na inne, podobne strukturalnie substancje. Klasycznym przykładem jest zespół alergii krzyżowej pokarmowo-pyłkowej, gdzie pacjenci uczuleni na pyłki brzozy mogą reagować alergicznie na jabłka, orzechy czy seler z powodu homologii białek.
Zjawisko to odgrywa również kluczową rolę w transplantologii przy doborze dawcy i biorcy narządów, w diagnostyce chorób autoimmunologicznych oraz w immunoterapii. W chorobach zakaźnych reaktywność krzyżowa może zapewniać częściową ochronę przed pokrewnymi patogenami, co wykorzystuje się w projektowaniu szczepionek o szerokim spektrum działania.
Reaktywność krzyżowa może mieć zarówno korzystne, jak i niekorzystne konsekwencje kliniczne. Z jednej strony może rozszerzać zakres ochrony immunologicznej, z drugiej – prowadzić do niepożądanych reakcji autoimmunologicznych lub alergicznych. Dokładna analiza reaktywności krzyżowej jest niezbędna w diagnostyce laboratoryjnej, gdzie może być źródłem wyników fałszywie dodatnich.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Katar sienny – Objawy
Katar sienny (alergiczny nieżyt nosa) to IgE-zależna reakcja nadwrażliwości na alergeny powietrzne, takie jak pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, zarodniki pleśni czy sierść zwierząt. Objawy obejmują napadowe kichanie, wodnisty wyciek z nosa, świąd błon śluzowych, zaczerwienienie i łzawienie oczu oraz zatkanie nosa, które mogą występować sezonowo (wiosna-lato-jesień) lub całorocznie. Reakcja alergiczna przebiega w dwóch fazach: wczesnej (5-15 minut po ekspozycji) z degranulacją komórek tucznych i uwolnieniem histaminy oraz późnej (4-6 godzin po ekspozycji) z nasileniem stanu zapalnego i dalszym uwalnianiem cytokin (IL-4, IL-13). Nasilenie objawów zależy od czynników środowiskowych, takich jak pogoda, pora dnia, zanieczyszczenie powietrza oraz ekspozycja na wiele alergenów jednocześnie. U dzieci objawy mogą obejmować m.in. oddychanie przez usta, chrapanie i nawracające infekcje ucha środkowego, a u 10-40% pacjentów współistnieje astma, której objawy mogą się nasilać w sezonie pylenia.
alergen, alergiczne zapalenie spojówek, alergiczny salut, allergic shiners, anosmia, atopowe zapalenie skóry, całoroczny alergiczny nieżyt nosa, cytokiny, degranulacja komórek tucznych, glikokortykosteroid donosowy, histamina, immunoterapia, katar sienny, lek przeciwhistaminowy, marsz alergiczny, niedrożność nosa, POChP, reaktywność krzyżowa, remisja objawów, roztocza kurzu domowego, sezonowy alergiczny nieżyt nosa, stan zapalny, świszczący oddech, układ immunologiczny, układ odpornościowy, wyciek z nosa, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, zarodniki pleśni - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cyclolux 0,5 mmol/ml
Produkt Cyclolux, zawierający kwas gadoterynowy w stężeniu 0,5 mmol/ml (279,32 mg/ml), jest środkiem kontrastowym stosowanym w diagnostyce obrazowej. Główne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na kwas gadoterynowy, megluminę, inne preparaty zawierające gadolin oraz substancje pomocnicze. Przed podaniem leku konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, zwłaszcza w kierunku wcześniejszych reakcji na środki kontrastowe gadolinowe, ze względu na ryzyko reaktywności krzyżowej. Fizykochemiczne parametry Cyclolux, takie jak osmolalność 1,35 Osm/kg H₂O, lepkość 1,8 mPas oraz pH w zakresie 6,5-8,0, mają istotne znaczenie dla tolerancji preparatu i mogą wpływać na częstość działań niepożądanych.
diagnostyka obrazowa, działanie niepożądane, kwalifikacja pacjenta, kwas gadoterynowy, lepkość, meglumina, nadwrażliwość, osmolalność, preparat gadolinowy, przeciwwskazanie, reakcja alergiczna, reaktywność krzyżowa, roztwór do wstrzykiwań, środek kontrastowy, substancja czynna, substancja pomocnicza, wywiad alergologiczny, związek gadolinowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Lirra Gem 5 mg
Lirra Gem, zawierający 5 mg lewocetyryzyny dichlorowodorku w formie tabletek powlekanych, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na lewocetyryzynę, cetyryzynę, hydroksyzynę oraz inne pochodne piperazyny, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych wynikających z reaktywności krzyżowej. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u osób z nadwrażliwością na substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (60,27 mg/tabletkę), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją tego cukru. Drugim kluczowym przeciwwskazaniem jest ciężka niewydolność nerek z klirensem kreatyniny <10 ml/min, gdyż lewocetyryzyna jest głównie wydalana przez nerki, a jej kumulacja może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych. U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek konieczne jest dostosowanie dawkowania, jednak tabletka Lirra Gem, mimo obecności linii podziału, nie powinna być dzielona w celu uzyskania połowy dawki 2,5 mg. Monitorowanie funkcji nerek przed i w trakcie terapii jest niezbędne, aby uniknąć poważnych powikłań, w tym reakcji alergicznych i pogorszenia funkcji nerek.
cetyryzyna, dysfagia, hydroksyzyna, klirens kreatyniny, łagodne zaburzenie czynności nerek, laktoza jednowodna, lewocetyryzyna, lewocetyryzyny dichlorowodorek, modyfikacja dawkowania, nadwrażliwość, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, parametr nerkowy, pochodna piperazyny, reakcja alergiczna, reaktywność krzyżowa, substancja czynna, tabletka powlekana, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Działania niepożądane – Carboplatin Accord 10 mg/ml
Karboplatyna, stosowana jako lek przeciwnowotworowy, charakteryzuje się istotną mielosupresją, będącą głównym ograniczeniem dawki. U 25% pacjentów obserwuje się małopłytkowość (płytki <50 tys./mm³), neutropenię (<1000/mm³ u 18%) oraz leukopenię (<2000/mm³ u 14%), z najniższymi wartościami morfologii około 21. dnia terapii. Niedokrwistość z Hb <8 g/dl występuje u 15% chorych, a u 48% stwierdza się Hb <9,5 mg/100 ml. Mielosupresja może prowadzić do powikłań infekcyjnych (4%) i krwotocznych (5%), z rzadkimi zgonami (<1%). Częste są również nudności i wymioty (65%, z ciężkimi u 1/3 pacjentów), pojawiające się 6-12 godzin po podaniu i ustępujące w ciągu doby, skutecznie kontrolowane lekami przeciwwymiotnymi. Neuropatia obwodowa dotyczy 4% pacjentów, szczególnie u osób >65 lat, wcześniej leczonych cisplatyną lub przy długotrwałej terapii. Zaburzenia słuchu, w tym subkliniczne zmniejszenie ostrości słuchu w zakresie 4000-8000 Hz, występują u 15% pacjentów, a utrata słuchu może się nasilać po wcześniejszym leczeniu cisplatyną.
gorączka neutropeniczna, hiperbilirubinemia, hiponatremia, klirens kreatyniny, leukopenia, małopłytkowość, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, nowotwory wtórne, nudności i wymioty, parestezje, powikłania infekcyjne, reakcja anafilaktyczna, reaktywność krzyżowa, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, szumy uszne, udar mózgu, wynaczynienie leku, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia jelitowe, zaburzenia słuchu, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie jamy ustnej, zapalenie trzustki, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół rozpadu guza, zwłóknienie płuc - Leksykon substancji czynnych
Wirus kleszczowego zapalenia mózgu – Właściwości farmakodynamiczne
Wirus kleszczowego zapalenia mózgu (KZM) stosowany w szczepionkach, takich jak Encepur (szczep K23) i FSME-IMMUN (szczep Neudörfl), jest inaktywowany i adsorbowany na wodorotlenku glinu, co wzmacnia odpowiedź immunologiczną. Głównym mechanizmem działania jest indukcja przeciwciał neutralizujących, które zapewniają ochronę przed zakażeniem. Skuteczność immunologiczną ocenia się za pomocą testu neutralizacji (NT) oraz testu ELISA, gdzie NT ≥10 i ELISA >126 VIE j/ml są uznawane za klinicznie istotne progi seropozytywności. Badania kliniczne wykazały wysoką immunogenność szczepionek: dla Encepur Adults odsetek osób z NT ≥10 po 3 dawce wynosił 97-100% z GMT do 1155, a dla Encepur K u dzieci odsetek ten wynosił 99-100% z GMT do 3672. Podobne wyniki uzyskano dla FSME-IMMUN, gdzie wskaźniki seropozytywności po 3 dawce sięgały 99-100% w różnych grupach wiekowych, zarówno w standardowym, jak i przyspieszonym schemacie szczepienia.
czynnik etiologiczny, dawka przypominająca, dawka uzupełniająca, fibroblasty zarodków kurzych, immunogenność, kleszczowe zapalenie mózgu, odpowiedź anamnestyczna, odpowiedź immunologiczna, omska gorączka krwotoczna, pamięć immunologiczna, przeciwciała neutralizujące, reaktywność krzyżowa, schemat klasyczny, schemat klasyczny przyspieszony, schemat szybki, serokonwersja, seropozytywność, średnia geometryczna miana, swoiste przeciwciała, szczep Neudörfl, test ELISA, test neutralizacji, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Zabak 0,25 mg/ml
Krople do oczu Zabak zawierają wodorofumaran ketotifenu w stężeniu 0,345 mg/ml, co odpowiada 0,25 mg ketotifenu w 1 ml roztworu. Preparat występuje jako klarowny, bezbarwny do lekko brązowo-żółtego roztworu i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na ketotifen lub jakąkolwiek substancję pomocniczą. Reakcje nadwrażliwości, takie jak miejscowe zaczerwienienie, świąd, obrzęk powiek czy nasilone łzawienie, wymagają natychmiastowego przerwania stosowania leku i konsultacji lekarskiej. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią alergii na ketotifen w dowolnej postaci farmaceutycznej.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Clindamycin Noridem 150 mg/ml
Clindamycin Noridem to roztwór do wstrzykiwań/infuzji zawierający klindamycynę w stężeniu 150 mg/ml (fosforan klindamycyny). Preparat dostępny jest w ampułkach o objętościach 2 ml (300 mg), 4 ml (600 mg) oraz 6 ml (900 mg). Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania jest nadwrażliwość na klindamycynę, linkomycynę (ze względu na krzyżową reakcję alergiczną) lub substancje pomocnicze. Warto zwrócić uwagę na zawartość sodu do 7,72 mg/ml, co stanowi istotny czynnik u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego i nerek, zwłaszcza przy ograniczonej podaży sodu. Parametry fizykochemiczne roztworu to pH 5,50–7,00 oraz osmolalność 760-900 mOsm/kg, co może mieć znaczenie u pacjentów z zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej lub osmotycznej.
choroby układu sercowo-naczyniowego, dieta niskosodowa, fosforan klindamycyny, klindamycyna, linkomycyna, nadwrażliwość, osmolalność, reaktywność krzyżowa, równowaga osmotyczna, roztwór do infuzji, substancja pomocnicza, zaburzenia funkcji nerek, zaburzenia funkcji wątroby, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Oxydolor 40 mg
Oxydolor (chlorowodorek oksykodonu) w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania podczas terapii. Najpoważniejszym powikłaniem jest depresja oddechowa, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku lub osłabionych. Inne istotne objawy obejmują duszność, skurcz oskrzeli, zwężenie źrenic oraz zmniejszenie odruchu kaszlowego. Do bardzo często występujących działań należą zaparcia, nudności i wymioty, a także senność, uspokojenie polekowe, zawroty głowy i ból głowy. Często obserwuje się zaburzenia psychiczne takie jak lęk, splątanie, depresja, bezsenność oraz nadpobudliwość psychoruchową. Wśród działań niepożądanych występują również objawy ze strony układu pokarmowego, nerwowego, skórnego oraz sercowo-naczyniowego, w tym ryzyko uzależnienia nawet przy stosowaniu dawek terapeutycznych.
chlorowodorek oksykodonu, cholestaza, częstoskurcz nadkomorowy, depersonalizacja, depresja oddechowa, drgawek, dysfunkcja zwieracza Oddiego, hipogonadyzm, kolka żółciowa, krwiomocz, nadpobudliwość psychoruchowa, nadwrażliwość bólowa, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, ośrodkowy bezdech senny, przedawkowanie opioidu, reakcja anafilaktyczna, reaktywność krzyżowa, skurcz mięśni gładkich, skurcz oskrzeli, splątanie, uspokojenie polekowe, uzależnienie lekowe, zaburzenie oddychania, zatrzymanie moczu, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół odstawienny, zespół odstawienny noworodka, zwężenie źrenicy - Leksykon substancji czynnych
Koszyczek rumianku – Przeciwwskazania stosowania
Koszyczek rumianku (Matricaria recutita L., flos), składnik preparatu Salviasept do płukania gardła, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), ze względu na ryzyko reakcji alergicznych i reaktywności krzyżowej z innymi roślinami tej rodziny, w tym z zielem krwawnika (Achillea millefolium L.) obecnym w preparacie. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z astmą oskrzelową, gdyż stosowanie preparatu może wywołać skurcz tchawicy i oskrzeli, co wiąże się z działaniem koszyczka rumianku oraz olejków eterycznych zawartych w produkcie. Preparat zawiera również etanol w stężeniu 58% (V/V) ± 10%, co może mieć znaczenie kliniczne u wybranych pacjentów.
achillea millefolium, Apiaceae, asteraceae, astma oskrzelowa, balsam peruwiański, cineol, etanol, koszyczek rumianku, Lamiaceae, Matricaria recutita, mentol, nadwrażliwość, olejek eteryczny, olejek mięty pieprzowej, reakcja alergiczna, reakcja niepożądana, reaktywność krzyżowa, rodzina astrowatych, rodzina jasnotowatych, rodzina selerowatych, skurcz oskrzeli, wywiad alergologiczny, ziele krwawnika - Leksykon leków
Przeciwwskazania – PHINGROUM 50 mg
Lek PHINGROUM zawiera sytagliptynę w dawkach 25 mg, 50 mg oraz 100 mg w formie tabletek powlekanych i posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do terapii. Głównym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na sytagliptynę lub na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu. Reakcje nadwrażliwości mogą obejmować spektrum od łagodnych objawów skórnych do ciężkich reakcji anafilaktycznych. Pomimo niskiej zawartości sodu (<23 mg na dawkę), istnieje ryzyko alergii na składniki pomocnicze. Szczególną uwagę należy zwrócić na historię alergii na inhibitory DPP-4, gdyż może wystąpić nadwrażliwość krzyżowa.
badanie alergologiczne, farmakoterapia, inhibitor DPP-4, lek przeciwcukrzycowy, nadwrażliwość krzyżowa, nadwrażliwość na substancję pomocniczą, nadwrażliwość na sytagliptynę, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, reaktywność krzyżowa, sytagliptyna, tabletka powlekana, wywiad lekarski - Leksykon substancji czynnych
Parahydroksybenzoesan benzylu – Właściwości farmakodynamiczne
Parahydroksybenzoesan benzylu, będący składnikiem mieszaniny parabenów w preparacie TRUE Test 36, stosowany jest jako alergen w testach płatkowych do diagnostyki alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (typ IV nadwrażliwości). Mieszanina parabenów, zawierająca równe proporcje parahydroksybenzoesanu metylu, etylu, propylu, butylu i benzylu, występuje w stężeniu 1000 µg/cm² (810 µg/płatek). Po kontakcie z alergenem u osób uczulonych dochodzi do aktywacji komórek Langerhansa i limfocytów T, co skutkuje uwolnieniem limfokin, klonalną proliferacją limfocytów T oraz rozwojem stanu zapalnego objawiającego się rumieniem, obrzękiem, grudkami i pęcherzykami w miejscu aplikacji testu.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, dysfagia, komórki Langerhansa, konserwanty, kontaktowe zapalenie skóry, limfocyty T, limfokiny, nadwrażliwość typu opóźnionego, parabeny, parahydroksybenzoesan benzylu, parahydroksybenzoesan butylu, parahydroksybenzoesan etylu, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, reaktywność krzyżowa, rumień, środek diagnostyczny, test płatkowy, testy płatkowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Influvac Tetra –
Szczepionka przeciw grypie Influvac Tetra może wchodzić w interakcje z innymi szczepionkami, lekami immunosupresyjnymi oraz alkoholem, co ma istotne znaczenie kliniczne. Jednoczesne podanie kilku szczepionek wymaga aplikacji w różne kończyny, aby zminimalizować ryzyko nasilenia działań niepożądanych. Leki immunosupresyjne, takie jak glikokortykosteroidy w dużych dawkach, leki cytotoksyczne, inhibitory kalcyneuryny (np. cyklosporyna, takrolimus) oraz leki biologiczne, mogą znacząco osłabiać odpowiedź immunologiczną na szczepionkę, co przekłada się na zmniejszoną produkcję przeciwciał i obniżoną skuteczność ochronną. Zaleca się optymalizację terapii immunosupresyjnej przed szczepieniem oraz monitorowanie odpowiedzi immunologicznej u tych pacjentów.
alkohol etylowy, antygen szczepionkowy, badanie serologiczne, bromek cetylotrimetyloamoniowy, chemioterapia, cyklosporyna, gentamycyna, glikokortykosteroid, HCV, HIV-1, HTLV-1, Influvac Tetra, inhibitor kalcyneuryny, lek biologiczny, lek cytotoksyczny, lek immunosupresyjny, metoda ELISA, odpowiedź immunologiczna, polisorbat 80, przeciwciało klasy IgM, reaktywność krzyżowa, szczepienie przeciw grypie, szczepionka inaktywowana, szczepionka przeciw grypie, takrolimus, terapia immunosupresyjna, układ odpornościowy, Western blot, wirus niedoboru odporności, wirus zapalenia wątroby, wywiad alergologiczny, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na nikiel – Patofizjologia i mechanizm
Alergia na nikiel jest najczęstszą przyczyną alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (ACD) w krajach uprzemysłowionych i stanowi klasyczny przykład nadwrażliwości typu IV, z kluczową rolą limfocytów T. Proces uczulenia przebiega w dwóch fazach: sensytyzacji, gdzie jony niklu penetrują skórę, indukując produkcję cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-1, TSLP) i aktywację komórek dendrytycznych, oraz fazy wywołania, w której ponowna ekspozycja na nikiel prowadzi do aktywacji limfocytów T CD4+ i CD8+ i rozwoju objawów klinicznych w ciągu 24-72 godzin. Mechanizmy immunologiczne obejmują prezentację haptenów niklu przez MHC klasy I i II, aktywację receptorów Toll-podobnych (szczególnie TLR4) oraz szlak kinazy p38 MAPK, z kluczową rolą fosforylacji MKK6 w komórkach dendrytycznych. Czynniki genetyczne, takie jak mutacje genu filagryny i polimorfizmy TNF-α (genotyp TNFA308 A/A i GA), zwiększają podatność na alergię. Diagnostyka opiera się na testach płatkowych oraz, w przypadku systemowej alergii kontaktowej na nikiel (SNAS), na testach prowokacji doustnej z 0,6 mg siarczanu niklu po 4-6 tygodniach diety eliminacyjnej.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, autoimmunologiczna choroba tarczycy, choroba autoimmunologiczna, cyklosporyna, cytokina prozapalna, dieta niskonieklowa, faza sensytyzacji, faza wywołania, kinaza białkowa aktywowana mitogenami, komórka Langerhansa, kortykosteroid ogólnoustrojowy, limfocyt CD4+, limfocyt CD8, limfocyt T, mikrobiom jelitowy, mutacja filagryny, nadwrażliwość typu IV, objawy żołądkowo-jelitowe, prezentacja antygenu, reaktywność krzyżowa, receptor Toll-podobny 4, semaforyna 3A, systemowa alergia na nikiel, terapia PUVA, test płatkowy, zespół jelita drażliwego - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na lateks – Etiologia i przyczyny
Alergia na lateks to IgE-zależna reakcja immunologiczna na białka naturalnego lateksu kauczukowego (Hevea brasiliensis), obejmująca ponad 200 białek, z których 15 głównych alergenów (Hev b 1-15) zostało zidentyfikowanych. Mechanizm polega na sensytyzacji układu odpornościowego, prowadzącej do uwalniania histaminy i mediatorów zapalnych po ekspozycji na lateks, co może skutkować objawami od kontaktowego zapalenia skóry do anafilaksji. Ekspozycja może nastąpić przez bezpośredni kontakt, inhalację lotnych białek lateksu (np. z proszku w rękawiczkach), błony śluzowe lub dożylnie podczas zabiegów chirurgicznych. Szczególnie narażone są grupy zawodowe, takie jak pracownicy ochrony zdrowia (8-12% z alergią), osoby po licznych operacjach (zwłaszcza z rozszczepem kręgosłupa, gdzie częstość sięga 20-65%) oraz pacjenci z atopią i innymi alergiami. Zespół lateksowo-owocowy, występujący u 30-50% chorych, wynika z reaktywności krzyżowej białek lateksu (Hev b 2, 6.02, 7, 8, 12) z białkami owoców takich jak banan, awokado, kiwi czy papaja.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, alergiczny nieżyt nosa, anafilaksja, astma, atopowe zapalenie skóry, bazofil, choroba atopowa, ekspozycja na lateks, Hevea brasiliensis, histamina, immunoglobulina E, katar sienny, kinina, komórka tuczna, kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, kontrola zakażeń, leukotrien, prezerwatywa, prostaglandyna, przeciwciało IgE, reakcja alergiczna, reakcja astmatyczna, reakcja IgE-zależna, reaktywność krzyżowa, rozszczep kręgosłupa, sensytyzacja, spina bifida, wstrząs anafilaktyczny, zespół lateksowo-owocowy - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia pokarmowa – Etiologia i przyczyny
Alergia pokarmowa to nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna na białka pokarmowe, głównie mediowana przez przeciwciała IgE (alergia IgE-zależna), choć występują także formy nie-IgE-zależne i mieszane. Mechanizm polega na wytwarzaniu specyficznych IgE, które przy kolejnym kontakcie z alergenem powodują degranulację komórek tucznych i bazofilów, uwalniając histaminę i inne mediatory zapalne. Najczęstsze alergeny to mleko krowie, jaja, orzeszki ziemne, orzechy drzewne, ryby, skorupiaki, pszenica, soja oraz sezam (uznany za główny alergen od 2021 r.). Objawy pojawiają się zwykle w ciągu minut do 2 godzin (alergia IgE-zależna) lub z opóźnieniem do kilku godzin (alergia nie-IgE-zależna). Czynniki ryzyka obejmują predyspozycje genetyczne (ok. 80% ryzyka dziedziczone), obecność atopii, egzemę, astmę oraz czynniki środowiskowe, takie jak higiena, mikrobiom jelitowy i dieta. Wprowadzenie pokarmów alergizujących między 4. a 6. miesiącem życia, zwłaszcza u niemowląt z wysokim ryzykiem, może zmniejszyć ryzyko rozwoju alergii, co potwierdzają badania, np. LEAP dotyczące orzeszków ziemnych.
alergen, alergen pokarmowy, alergia IgE-zależna, alergia nie-IgE-zależna, alergia pokarmowa, anafilaksja, AZS, bazofil, egzema, FPIES, hipoteza higieniczna, histamina, immunoglobulina E, immunoterapia doustna, komórka tuczna, mastocyt, mediator chemiczny, mikrobiom jelitowy, nadwrażliwość typu I, obrzęk naczynioruchowy, PFAS, przeciwciało IgE, reaktywność krzyżowa, tolerancja immunologiczna, uczulenie, wstrząs anafilaktyczny, zespół alergii jamy ustnej - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Biofuroksym 1,5 g
Biofuroksym, zawierający 1,5 g cefuroksymu w postaci soli sodowej, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na cefuroksym, inne cefalosporyny II generacji oraz na substancje pomocnicze preparatu. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko reakcji krzyżowych w obrębie antybiotyków beta-laktamowych, w tym penicylin, monobaktamów i karbapenemów, zwłaszcza u pacjentów z historią ciężkich reakcji anafilaktycznych. Reakcje te, mediowane przez IgE, mogą prowadzić do obrzęku naczynioruchowego, skurczu oskrzeli, niedociśnienia tętniczego, wstrząsu, a nawet zatrzymania krążenia, co stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania Biofuroksymu.
antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk cefalosporynowy, antybiotyk cefalosporynowy II generacji, cefuroksym, ciężka nadwrażliwość, dieta z kontrolowaną zawartością sodu, karbapenem, monobaktam, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na antybiotyk cefalosporynowy, nadwrażliwość na substancję czynną, nadwrażliwość typu I, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, penicylina, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, przeciwciało IgE, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, reakcja niepożądana, reaktywność krzyżowa, skurcz oskrzeli, substancja pomocnicza, wstrząs anafilaktyczny, wywiad alergiczny, zatrzymanie krążenia - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z kwiatów nagietka – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Nalewka z kwiatów nagietka (Calendula officinalis L. flos) w stężeniu 90 mg/g, zawarta w maści Scaldex, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości, w tym wysypki, obrzęku, kontaktowego zapalenia skóry, pokrzywki oraz potencjalnie zagrażającej życiu reakcji anafilaktycznej. Szczególnie narażeni są pacjenci z alergią na składniki preparatu, w tym neomycynę, bacytracynę, propolis oraz osoby z atopowym zapaleniem skóry, dla których stosowanie preparatu jest przeciwwskazane. W przypadku wystąpienia objawów uczuleniowych konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i konsultacja lekarska. Preparat nie powinien być stosowany na rozległe rany ani w dużych dawkach ze względu na ryzyko nefrotoksyczności związanej z absorpcją bacytracyny, zwłaszcza u pacjentów z dysfunkcją nerek lub przyjmujących inne leki nefrotoksyczne.
absorpcja ogólnoustrojowa, atopowe zapalenie skóry, bacytracyna, blokada nerwowo-mięśniowa, calendula officinalis, dysfagia, dysfunkcja nerek, działanie nefrotoksyczne, kontaktowe zapalenie skóry, leczenie przeciwbakteryjne, leczenie przeciwgrzybicze, nadkażenie mikrobiologiczne, nadmierna potliwość, nadwrażliwość krzyżowa, nalewka z kwiatów nagietka, nefrotoksyczność, neomycyna, niedociśnienie, obrzęk rany, podrażnienie spojówek, pokrzywka kontaktowa, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reaktywność krzyżowa, rumień, wysypka - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na skorupiaki – Patofizjologia i mechanizm
Alergia na skorupiaki jest IgE-zależną reakcją immunologiczną na białka obecne w skorupiakach i mięczakach, dotykającą 1-3% populacji, częściej dorosłych niż dzieci. Głównym alergenem jest tropomiozyna – termostabilne białko mięśniowe, obecne zarówno w surowych, jak i gotowanych produktach, co tłumaczy możliwość reakcji alergicznych po spożyciu obróbki cieplnej. Reakcje mogą mieć charakter od łagodnej pokrzywki po ciężkie anafilaksje, z objawami pojawiającymi się zwykle do 2 godzin po ekspozycji. Istotna jest wysoka reaktywność krzyżowa IgE między różnymi gatunkami skorupiaków (91-100%) oraz z alergenami wdychanymi, takimi jak tropomiozyna roztoczy kurzu domowego i karaluchów, co komplikuje diagnostykę i leczenie. Genetyczne predyspozycje oraz środowiskowa ekspozycja (np. regiony przybrzeżne, kontakt z roztoczami i karaluchami) zwiększają ryzyko rozwoju alergii. Alergia na skorupiaki zwykle utrzymuje się przez całe życie, a pierwsza reakcja pojawia się średnio w wieku 28,3 lat u dorosłych.
cytokiny, degranulacja, degranulacja komórek tucznych, desensytyzacja, hemocyjanina, histamina, homologia sekwencji, immunoglobulina E, immunoterapia alergenowa, immunoterapia doustna, kinaza argininowa, kofaktor, komórki tuczne i bazofile, mediator zapalenia, nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja zależna od IgE, reaktywność krzyżowa, skurcz mięśni gładkich, suplementacja probiotykami, szczepionka DNA, tolerancja doustna, tropomiozyna, zespół alergii jamy ustnej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Encepur K 0,75 mcg inaktywowanego wirusa kleszczowego zapalenia mózgu, szczep K23/0,25 ml; 1 dawka (0,25 ml), dawka dla dzieci
Szczepionka Encepur K to inaktywowana szczepionka przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu, zawierająca 0,75 µg inaktywowanego wirusa szczepu K23 adsorbowanego na glinu wodorotlenku uwodnionym. W badaniach klinicznych (9 badań, ok. 3200 dzieci) oceniano immunogenność i bezpieczeństwo szczepionki podawanej według schematów klasycznego, przyspieszonego oraz szybkiego. Po dwóch dawkach w schemacie klasycznym 98% dzieci osiągnęło ochronne miana przeciwciał (NT ≥ 10) z GMT 72, a w schemacie przyspieszonym 91% z GMT 25. Po trzeciej dawce w obu schematach 100% dzieci uzyskało miana ochronne z bardzo wysokimi GMT (3672 i 3335). W schemacie szybkim 99% dzieci osiągnęło miana ochronne z GMT 57. Test neutralizacji (NT) stosowany do oceny skuteczności przyjmuje NT > 2 jako seropozytywność i NT ≥ 10 jako poziom ochronny.
fibroblast kurzy, immunogenność szczepionki, kleszczowe zapalenie mózgu, kleszczowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, miano przeciwciał, podtyp wirusa, przeciwciała ochronne, reaktywność krzyżowa, schemat klasyczny szczepienia, schemat przyspieszony szczepienia, schemat szybki szczepienia, seropozytywność, średnia geometryczna miana, szczepienie podstawowe, szczepienie przypominające, szczepionka inaktywowana, test neutralizacji, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, wodorotlenek glinu, występowanie endemiczne - Leksykon substancji czynnych
Aldehyd cynamonowy – Właściwości farmakodynamiczne
Aldehyd cynamonowy (cynnamaldehyd) jest kluczowym składnikiem mieszaniny substancji zapachowych w preparacie TRUE Test 36, stosowanym w diagnostyce alergii kontaktowej typu opóźnionego (typ IV). W teście występuje w ilości odpowiadającej 2 częściom mieszaniny, co przekłada się na precyzyjnie dobraną dawkę umożliwiającą wywołanie reakcji diagnostycznej bez nadmiernego ryzyka silnej reakcji uczuleniowej. Całkowita zawartość mieszaniny substancji zapachowych wynosi 430 µg/cm² lub 348 µg na płatek. Mechanizm nadwrażliwości opiera się na aktywacji komórek Langerhansa i limfocytów T, prowadzącej do uwolnienia limfokin, aktywacji makrofagów i powstania stanu zapalnego skóry, manifestującego się rumieniem, obrzękiem, grudkami oraz pęcherzykami w miejscu aplikacji testu.
aktywacja makrofagów, aldehyd cynamonowy, alergen kontaktowy, alergia kontaktowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, komórki Langerhansa, kontaktowe zapalenie skóry, limfocyty T, limfokiny, naciek zapalny, nadwrażliwość typu IV, nadwrażliwość typu opóźnionego, obrzęk skóry, pęcherzyki skórne, reaktywność krzyżowa, rumień, substancje zapachowe, test płatkowy, zapalenie skóry - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Amotaks Dis 500 mg
Przy rozważaniu włączenia amoksycyliny w formie preparatu Amotaks Dis (dawki 500 mg, 750 mg, 1 g) kluczowe jest uwzględnienie przeciwwskazań, które wykluczają jej zastosowanie. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na amoksycylinę lub inne penicyliny, ze względu na wysokie ryzyko reakcji alergicznych, w tym objawów skórnych i zaburzeń oddechowych. Ponadto, u pacjentów z historią ciężkiej natychmiastowej reakcji nadwrażliwości (anafilaksji) na antybiotyki beta-laktamowe, takie jak cefalosporyny, karbapenemy czy monobaktamy, stosowanie amoksycyliny jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zagrażających życiu reakcji krzyżowych. Należy również zwrócić uwagę na nadwrażliwość na substancje pomocnicze preparatu, w tym aspartam (E 951) i glukozę, które mogą wywoływać niepożądane reakcje u wybranych pacjentów.
amoksycylina, anafilaksja, antybiotyk beta-laktamowy, aspartam, cefalosporyna, chinolon, cukrzyca, fenyloalanina, fenyloketonuria, karbapenem, makrolid, monobaktam, nadwrażliwość na amoksycylinę, penicylina, reakcja nadwrażliwości, reaktywność krzyżowa, substancja pomocnicza, tetracyklina, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Amoclan 875 mg + 125 mg
Lek Amoclan, zawierający 875 mg amoksycyliny i 125 mg kwasu klawulanowego w formie tabletek powlekanych, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na którykolwiek składnik preparatu, w tym substancje czynne oraz pomocnicze. Szczególnie istotne jest wykluczenie pacjentów z historią ciężkich reakcji anafilaktycznych na antybiotyki beta-laktamowe, takie jak cefalosporyny, karbapenemy i monobaktamy, ze względu na ryzyko reaktywności krzyżowej i potencjalnie zagrażających życiu reakcji nadwrażliwości. Ponadto, przeciwwskazaniem jest wcześniejsze wystąpienie żółtaczki lub innych zaburzeń czynności wątroby indukowanych przez amoksycylinę lub kwas klawulanowy, zarówno w postaci ostrej niewydolności, jak i przewlekłych dysfunkcji wątrobowych.
W przypadkach łagodniejszych reakcji alergicznych na penicyliny lub inne beta-laktamy (np. wysypka bez anafilaksji) zaleca się ostrożność i rozważenie alternatywnych antybiotyków, zwłaszcza gdy dostępne są równie skuteczne opcje terapeutyczne. U pacjentów z istniejącymi chorobami wątroby o innej etiologii konieczne jest ścisłe monitorowanie funkcji wątrobowych podczas terapii lub wybór innego leczenia. Decyzja o zastosowaniu Amoclanu powinna być podejmowana indywidualnie, uwzględniając pełną historię medyczną pacjenta, aktualny stan kliniczny oraz dostępność alternatyw, aby zapewnić optymalny stosunek korzyści do ryzyka.
amoksycylina, anafilaksja, antybiotyk beta-laktamowy, cefalosporyna, hepatotoksyczność, karbapenem, kwas klawulanowy, monobaktam, nadwrażliwość, ostra niewydolność wątroby, parametry wątrobowe, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, reaktywność krzyżowa, tabletka powlekana, wysypka skórna, wywiad alergologiczny, zaburzenie czynności wątroby, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na mleko – Etiologia i przyczyny
Alergia na mleko krowie (ABMK) jest reakcją immunologiczną na białka mleka, głównie kazeinę (80% białka mleka) oraz białka serwatkowe (20%, w tym beta-laktoglobulina i alfa-laktoalbumina). Mechanizmy alergii dzielą się na IgE-zależne (reakcje natychmiastowe, pojawiające się do 2 godzin po ekspozycji) oraz nie-IgE-zależne (reakcje opóźnione, rozwijające się do kilku dni). Występuje wysoka reaktywność krzyżowa między mlekiem krowim a mlekiem innych ssaków (owcze, kozie, bawole), z ryzykiem reakcji około 90%. Czynniki ryzyka obejmują predyspozycje genetyczne, wczesną ekspozycję na białka mleka, krótszy okres karmienia piersią, atopowe choroby współistniejące oraz dysbiozę mikrobioty jelitowej. Alergia manifestuje się różnorodnie, od zespołu enteroproktitis indukowanego białkami pokarmowymi (FPIES), przez alergiczne zapalenie jelita grubego, po eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE). W diagnostyce pomocne są testy serologiczne na obecność przeciwciał IgE oraz próby prowokacyjne, zwłaszcza w kontekście tolerancji na białka mleka poddane obróbce termicznej.
alergia IgE-zależna, alergia na białko mleka krowiego, alergia na mleko, alergia nie-IgE-zależna, alfa-laktoalbumina, anafilaksja, atopowe zapalenie skóry, beta-laktoglobulina, białko serwatkowe, celiakia, choroba atopowa, doustna próba prowokacyjna, dysbioza, dysbioza mikrobioty jelitowej, eozynofil, eozynofilowe zapalenie przełyku, hipoteza higieny, histamina, immunoglobulina E, kazeina, mediator zapalny, mikrobiota jelitowa, nietolerancja laktozy, obróbka cieplna, reakcja immunologiczna, reaktywność krzyżowa, układ immunologiczny, układ odpornościowy, zespół FPIES - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Micafungin Zentiva 100 mg
Micafungin Zentiva, dostępny w dawkach 50 mg i 100 mg jako proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji, zawiera mykafunginę w postaci soli sodowej (10 mg/ml dla dawki 50 mg oraz 20 mg/ml dla dawki 100 mg). Kluczowym przeciwwskazaniem do stosowania tego leku jest nadwrażliwość na substancję czynną, inne echinokandyny (np. kaspofungina, anidulafungina) ze względu na ryzyko reakcji krzyżowej, oraz na substancje pomocnicze zawarte w preparacie. Przed rozpoczęciem terapii należy dokładnie zebrać wywiad alergiczny, aby wykluczyć wcześniejsze reakcje nadwrażliwości na echinokandyny lub inne leki przeciwgrzybicze.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Meprelon 1000 mg
Lek Meprelon zawiera metyloprednizolonu sodu bursztynian w dawkach 250 mg i 1000 mg, dostępny jako proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Głównym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na substancję czynną, inne glikokortykosteroidy lub substancje pomocnicze zawarte w preparacie. W przypadku dawki 250 mg, 1 mL roztworu zawiera 66,3 mg metyloprednizolonu sodu bursztynianu (odpowiadającego 50 mg metyloprednizolonu), natomiast dla dawki 1000 mg – 132,59 mg (odpowiadającego 100 mg metyloprednizolonu). Znajomość tych wartości jest istotna dla precyzyjnego dawkowania i monitorowania potencjalnych reakcji alergicznych, zwłaszcza u pacjentów z ryzykiem działań niepożądanych.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ospen 1000 1 000 000 j.m.
Fenoksymetylopenicylina potasowa, substancja czynna w tabletkach powlekanych Ospen 1000 (1 000 000 IU) oraz Ospen 1500 (1 500 000 IU), posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest udokumentowana nadwrażliwość na penicyliny lub substancje pomocnicze preparatu, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych o różnym nasileniu, w tym anafilaksji. Ponadto, uczulenie na cefalosporyny stanowi przeciwwskazanie ze względu na możliwość reakcji krzyżowej wynikającej z podobieństwa strukturalnego tych antybiotyków. Doustna forma fenoksymetylopenicyliny jest również przeciwwskazana u pacjentów z utrzymującą się biegunką lub wymiotami, gdyż zaburzenia żołądkowo-jelitowe mogą obniżać wchłanianie leku i prowadzić do subterapeutycznych stężeń w surowicy, co zwiększa ryzyko rozwoju oporności bakteryjnej.
alergia krzyżowa, antybiotyk beta-laktamowy, biegunka i wymioty, fenoksymetylopenicylina potasowa, interakcja lekowa, karta alergika, nadwrażliwość na penicylinę, oporność bakterii na antybiotyk, Ospen 1000, Ospen 1500, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reaktywność krzyżowa, uczulenie na cefalosporyny, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie czynności nerek - Leksykon substancji czynnych
Partenolid – Wskazania do stosowania
Partenolid, obecny w produkcie leczniczym TRUE Test 36 w ilości 3,0 mikrogramów/cm² (2,4 mikrogramów/płatek) w panelu nr 3 (pozycja 34), jest stosowany wyłącznie do diagnostyki alergicznego kontaktowego zapalenia skóry u osób dorosłych. Substancja ta, naturalnie występująca w roślinach z rodziny astrowatych (Asteraceae/Compositae), takich jak złocień maruna (Tanacetum parthenium), służy do identyfikacji nadwrażliwości kontaktowej u pacjentów z podejrzeniem alergii na te rośliny lub preparaty ziołowe je zawierające. Testowanie z partenolidem jest szczególnie zalecane u pacjentów z reakcjami skórnymi po ekspozycji na rośliny astrowate, osób zawodowo narażonych (ogrodnicy, floryści, zielarze) oraz u pacjentów z niewyjaśnionymi reakcjami po stosowaniu preparatów ziołowych.
alergen kontaktowy, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, alergolog, diagnostyka alergii, nadwrażliwość, nadwrażliwość kontaktowa, partenolid, plaster samoprzylepny, preparat ziołowy, próba prowokacyjna, reakcja skórna, reaktywność krzyżowa, rodzina astrowatych, TRUE Test, wrotycz maruna, złocień maruna - Leksykon chorób i schorzeń
Denga – Epidemiologia
Denga jest najszybciej rozprzestrzeniającą się chorobą wirusową przenoszoną przez komary, z roczną liczbą zakażeń szacowaną na 100-400 milionów przypadków globalnie. W 2023 roku odnotowano ponad 6,5 miliona przypadków i 7300 zgonów w ponad 80 krajach, a w pierwszych miesiącach 2024 roku zgłoszono już 1,4 miliona przypadków i ponad 400 zgonów. Choroba jest endemiczna w ponad 100 krajach w regionach WHO, z największym obciążeniem w Azji Południowo-Wschodniej i regionie Zachodniego Pacyfiku, gdzie mieszka ponad 70% populacji zagrożonej dengą. Transmisja wirusa odbywa się w dwóch wzorcach: epidemicznym (pojedynczy szczep) i hiperendemiczny (wieloserotypowy), z sezonowością zależną od półkuli. Czynniki takie jak mobilność ludzi, zmiany klimatyczne i obecność wektorów Aedes wpływają na rozprzestrzenianie się choroby. Nadzór epidemiologiczny, w tym systemy wzmocnionego nadzoru i cyfrowe narzędzia zdrowia publicznego, są kluczowe dla wczesnego wykrywania ognisk i monitorowania trendów, choć nadal istnieją wyzwania związane z niedoszacowaniem i brakiem porównywalności danych między krajami.
antygen wirusowy, białko niestrukturalne, choroba endemiczna, choroba przenoszona przez komary, denga, gorączka denga, komar Aedes, kontrola wektorów, nadzór epidemiologiczny, potwierdzenie laboratoryjne, reakcja łańcuchowa polimerazy, reaktywność krzyżowa, serotyp wirusa, system wczesnego ostrzegania, szczepionka przeciwko dendze, transmisja dengi, wirus chikungunya, wirus dengi, wirus Zika, zakażenie dengą, zarządzanie wektorami - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg alergenowy pyłku brzozy białej – Wskazania do stosowania
Wyciąg alergenowy pyłku brzozy białej (Betula verrucosa) stosowany w immunoterapii alergenowej, dostępny w preparacie Itulazax w formie liofilizatu podjęzykowego, zawiera standaryzowaną dawkę 12 SQ-Bet. Jednostka SQ-Bet odzwierciedla aktywność biologiczną i zawartość alergenów w preparacie. Lek jest wskazany u dorosłych pacjentów z alergicznym nieżytem nosa i/lub zapaleniem spojówek wywołanym przez alergeny brzozy i ich homologów, potwierdzonych dodatnimi wynikami punktowych testów skórnych i/lub oznaczenia swoistych immunoglobulin E (sIgE). Diagnostyka powinna obejmować szczegółowy wywiad kliniczny, potwierdzający sezonowość objawów (kwiecień-maj) oraz korelację z ekspozycją na pyłek brzozy i alergeny pokrewne, takie jak olcha czy leszczyna, a także uwzględniać możliwość zespołu alergii jamy ustnej po spożyciu surowych owoców i warzyw zawierających homologiczne białka (np. jabłka, orzechy laskowe, seler, marchew).
alergiczne zapalenie spojówek, alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, blokada nosa, brzoza biała, diagnostyka alergologiczna, homologi alergenu brzozy, immunoterapia alergenowa, immunoterapia swoista, liofilizat podjęzykowy, łzawienie, obrzęk powiek, punktowy test skórny, pylenie brzozy, reaktywność krzyżowa, standaryzacja aktywności biologicznej, wodnista wydzielina z nosa, wyciąg alergenowy pyłku brzozy, zapalenie spojówek, zespół alergii jamy ustnej