związek chelatujący

Związek chelatujący (chelator) to substancja chemiczna zdolna do tworzenia kompleksów z jonami metali poprzez wiązania koordynacyjne. Struktura tych związków umożliwia im otaczanie jonów metali w sposób przypominający „szczypce” (z greckiego „chele” – kleszcze), tworząc stabilne kompleksy pierścieniowe.

W medycynie chelatory wykorzystywane są głównie w leczeniu zatruć metalami ciężkimi. Przykładowe związki chelatujące stosowane klinicznie to EDTA (kwas etylenodiaminotetraoctowy) używany w zatruciach ołowiem, deferoksamina stosowana w nadmiarze żelaza, czy D-penicylamina w chorobie Wilsona do wiązania miedzi. Mechanizm działania polega na tworzeniu rozpuszczalnych kompleksów z metalami, które mogą być następnie wydalane z organizmu.

Terapia chelatacyjna ma również zastosowanie w diagnostyce obrazowej – związki chelatujące wykorzystywane są jako nośniki kontrastów zawierających gadolin w badaniach rezonansem magnetycznym. Poza medycyną, chelatory znajdują zastosowanie w biochemii laboratoryjnej, gdzie służą do sekwestracji jonów metali mogących interferować z reakcjami enzymatycznymi lub uszkadzać makrocząsteczki biologiczne.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl