miejscowy środek znieczulający

Miejscowe środki znieczulające to grupa leków, które czasowo hamują przewodnictwo impulsów nerwowych w miejscu podania, co powoduje zniesienie czucia bólu przy zachowaniu świadomości pacjenta. Ich działanie polega na blokowaniu kanałów sodowych w błonie komórkowej neuronów, uniemożliwiając depolaryzację i generowanie potencjału czynnościowego.

W praktyce klinicznej stosuje się dwie główne grupy miejscowych anestetyków: estry (np. benzokaina, prokaina) oraz amidy (np. lidokaina, bupiwakaina, mepiwakaina). Amidy charakteryzują się dłuższym czasem działania i mniejszym ryzykiem wystąpienia reakcji alergicznych w porównaniu do estrów, dlatego są częściej stosowane w codziennej praktyce.

Miejscowe środki znieczulające znajdują szerokie zastosowanie w różnych dziedzinach medycyny – od stomatologii, przez małe zabiegi chirurgiczne, po znieczulenie regionalne (np. blokady nerwów, znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe). Mogą być stosowane powierzchniowo (kremy, żele, aerozole), przez nastrzykiwanie tkanek lub technikami znieczulenia przewodowego.

Mimo ogólnego bezpieczeństwa, miejscowe środki znieczulające mogą powodować działania niepożądane, szczególnie przy przedawkowaniu lub przypadkowym podaniu donaczyniowym. Objawy toksyczności obejmują zaburzenia ze strony OUN (pobudzenie, drgawki, następnie depresja) oraz układu sercowo-naczyniowego (hipotensja, zaburzenia rytmu, zatrzymanie krążenia). Stąd konieczność przestrzegania maksymalnych dawek i znajomości postępowania w przypadku wystąpienia objawów toksycznych.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl