Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Lek Bupivacaini Noridem (chlorowodorek bupiwakainy) podlegający klasyfikacji jako miejscowy środek znieczulający z grupy amidów, występujący w stężeniach 2,5 mg/ml oraz 5 mg/ml w postaci roztworu do wstrzykiwań, nie może być stosowany u pacjentów w określonych sytuacjach klinicznych. Lekarz powinien dokładnie przeanalizować stan pacjenta przed podaniem tego produktu leczniczego, zwracając uwagę na bezwzględne przeciwwskazania, które mogą prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych.¹

Nadwrażliwość i alergie

Nie należy stosować produktu Bupivacaini Noridem u pacjentów z udokumentowaną nadwrażliwością na którykolwiek ze składników preparatu. Dotyczy to przede wszystkim:²

• Bupiwakainy chlorowodorku (substancja czynna)
• Innych miejscowych leków znieczulających z grupy amidów
• Jakichkolwiek substancji pomocniczych zawartych w preparacie

Warto zwrócić uwagę, że produkt zawiera sód w ilości 0,144 mmol (3,31 mg) na ml roztworu, co może mieć znaczenie u pacjentów na diecie z kontrolowaną zawartością sodu.³

Przeciwwskazania związane z procedurami znieczulenia

Istnieją określone techniki znieczulenia, przy których stosowanie Bupivacaini Noridem jest bezwzględnie przeciwwskazane:⁴

• Odcinkowe znieczulenie dożylne (tzw. blokada Biera) – metoda ta wiąże się ze zbyt wysokim ryzykiem toksyczności ogólnoustrojowej przy zastosowaniu bupiwakainy
• Znieczulenie okołoszyjkowe w położnictwie – ze względu na ryzyko przeniknięcia leku do krążenia płodowego i wywołania działań niepożądanych u płodu

Przeciwwskazania do znieczulenia zewnątrzoponowego

Niezależnie od rodzaju stosowanego leku znieczulającego, znieczulenie zewnątrzoponowe z użyciem Bupivacaini Noridem jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:⁵

Czynne choroby ośrodkowego układu nerwowego

• Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – ze względu na ryzyko rozprzestrzenienia się infekcji oraz możliwość nasilenia objawów neurologicznych
• Poliomyelitis (choroba Heinego-Medina) – z uwagi na możliwość maskowania objawów neurologicznych lub ich zaostrzenia
• Krwawienie wewnątrzczaszkowe – zwiększone ryzyko wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego
• Podostre, złożone zwyrodnienie rdzenia kręgowego w przebiegu niedokrwistości złośliwej – ryzyko zaostrzenia objawów neurologicznych
• Nowotwory mózgu – możliwość zwiększenia ciśnienia wewnątrzczaszkowego i pogorszenia stanu neurologicznego
• Posocznica (sepsa) – ryzyko rozprzestrzenienia zakażenia do przestrzeni zewnątrzoponowej

Choroby kręgosłupa i stany miejscowe

Przeciwwskazania związane z patologiami kręgosłupa oraz stanami miejscowymi:⁶

• Niedawny uraz kręgosłupa – zwiększone ryzyko powikłań neurologicznych
• Nowotwory kręgosłupa – możliwość rozsiania komórek nowotworowych
• Gruźlica kręgosłupa – ryzyko rozprzestrzenienia infekcji
• Ropne infekcje skóry w miejscu wykonania nakłucia lędźwiowego lub w jego okolicy – możliwość wprowadzenia drobnoustrojów do przestrzeni zewnątrzoponowej

Dodatkowo, przeciwwskazane jest wstrzykiwanie bupiwakainy chlorowodorku w miejscach objętych stanem zapalnym lub infekcją, ze względu na ryzyko rozprzestrzenienia zakażenia oraz zmienioną farmakokinetykę leku w takich tkankach.⁷

Przeciwwskazania sercowo-naczyniowe

Lek Bupivacaini Noridem nie powinien być stosowany u pacjentów z:⁸

• Wstrząsem kardiogennym – stan niewydolności serca prowadzący do niewystarczającego przepływu krwi, co może nasilać kardiotoksyczne działanie bupiwakainy
• Wstrząsem hipowolemicznym – zmniejszona objętość krwi krążącej, która może prowadzić do zwiększonego stężenia bupiwakainy w osoczu i nasilenia jej działań niepożądanych

Zaburzenia hemostazy

Istotnym przeciwwskazaniem do stosowania znieczulenia zewnątrzoponowego z użyciem Bupivacaini Noridem są:⁹

• Zaburzenia krzepnięcia – wrodzone lub nabyte koagulopatie zwiększające ryzyko krwawienia do przestrzeni zewnątrzoponowej i powstania krwiaka
• Terapia lekami przeciwzakrzepowymi – stosowanie leków interferujących z procesem krzepnięcia, takich jak:
  • Heparyny niefrakcjonowane i drobnocząsteczkowe
  • Antagoniści witaminy K (np. warfaryna)
  • Nowe doustne antykoagulanty (NOAC) – dabigatran, riwaroksaban, apiksaban, edoksaban
  • Leki przeciwpłytkowe o silnym działaniu

W takich przypadkach należy rozważyć inne metody znieczulenia lub odstawienie leków przeciwzakrzepowych zgodnie z odpowiednimi protokołami klinicznymi, uwzględniając indywidualne ryzyko zakrzepowo-zatorowe pacjenta.

Szczególne uwagi dotyczące składników produktu

Bupivacaini Noridem zawiera sód, co może być istotne u pacjentów na diecie z kontrolowaną zawartością tego pierwiastka. Zarówno produkt o stężeniu 2,5 mg/ml, jak i 5 mg/ml zawiera 0,144 mmol (3,31 mg) sodu na mililitr roztworu.¹⁰ W zależności od podanej objętości, całkowita zawartość sodu może być znacząca dla pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego lub schorzeniami nerek.

Należy dokładnie przeanalizować historię choroby pacjenta, aktualnie stosowane leki oraz stan kliniczny przed zastosowaniem Bupivacaini Noridem, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia powikłań związanych z jego podaniem.