Wskazania do stosowania
Benzokaina

Wskazania do stosowania benzokainy

Benzokaina to związek będący pochodną kwasu para-aminobenzoesowego, należący do grupy miejscowych środków znieczulających. Jest stosowana w różnych postaciach farmaceutycznych i wskazaniach klinicznych, głównie jako substancja łagodząca ból i świąd w leczeniu miejscowym. Poniżej przedstawiono szczegółowe wskazania do stosowania leków zawierających benzokainę.

Stany zapalne jamy ustnej i gardła

Benzokaina jest powszechnie stosowana w leczeniu stanów zapalnych jamy ustnej i gardła. Jej właściwości znieczulające pomagają łagodzić ból i dyskomfort towarzyszący tym schorzeniom. Leki zawierające benzokainę są wskazane w miejscowym, krótkotrwałym, objawowym leczeniu łagodnych infekcji gardła i jamy ustnej przebiegających bez gorączki, którym towarzyszy ból gardła, podrażnienie gardła oraz bezgłos.¹ Preparaty te są również zalecane w leczeniu wspomagającym łagodnych do umiarkowanych stanów zapalnych gardła, takich jak zapalenie gardła z bólem gardła i trudnościami w połykaniu.²

W przypadku produktów leczniczych zawierających benzokainę i chlorheksydynę, wskazane jest ich stosowanie w stanach zapalnych gardła (zapalenie gardła) oraz w celu łagodzenia objawów o umiarkowanym natężeniu w bezgorączkowym przebiegu infekcji jamy ustnej i gardła, których towarzyszy ból.^{3 4}

Stany zapalne błony śluzowej jamy ustnej

Benzokaina znajduje zastosowanie w leczeniu różnych stanów zapalnych błony śluzowej jamy ustnej. Jest wskazana w przypadku zapalenia jamy ustnej, zapalenia dziąseł oraz aft.^{5 6}

Preparat Dentosept A zawierający benzokainę jest tradycyjnie stosowany w stanach zapalnych jamy ustnej i dziąseł, aftach, odleżynach jamy ustnej (powstałych po protezach zębowych) oraz pomocniczo w parodontozie.⁷

Schorzenia dermatologiczne

Benzokaina jako składnik preparatów do stosowania na skórę jest wskazana w różnych schorzeniach dermatologicznych, szczególnie tych przebiegających ze świądem i bólem. Puder Płynny Dermopur zawierający benzokainę jest stosowany w stanach wysiękowych i zapalnych skóry przebiegających z bolesnymi i swędzącymi wykwitami. Jest on pomocny w leczeniu i łagodzeniu objawów takich jak:

• wypryski, w tym wyprysk dziecięcy
• wysypka pęcherzykowa w ospie wietrznej
• półpasiec
• skazy wysiękowe
• świerzbiączka
• potówki
• pokrzywki
• stany po ukąszeniach owadów
• trądzik młodzieńczy⁸

Podobnie Puder płynny z anestezyną (zawierający benzokainę i tlenek cynku) jest wskazany jako środek ściągający, wysuszający i przeciwświądowy w ospie wietrznej, półpaścu, po ukąszeniach owadów, pokrzywkach oraz innych chorobach skóry przebiegających ze świądem.⁹

Pudroderm, zawierający benzokainę, lewomentol i tlenek cynku, jest stosowany pomocniczo w:

• ospie wietrznej
• półpaścu
• stanach zapalnych skóry przebiegających z wysypką, świądem, obrzękiem
• świądzie neurogennym
• po ukąszeniach owadów (np. przez komary, osy, meszki)
• pod kontrolą lekarza po naświetlaniach radiologicznych¹⁰

Zaburzenia krążenia żylnego i żylaki

Benzokaina jest również składnikiem preparatów stosowanych w leczeniu zaburzeń krążenia żylnego. Savarix w postaci żelu zawierający benzokainę, heparynę sodową i wyciąg z kasztanowca jest wskazany pomocniczo, miejscowo, w zapobieganiu i leczeniu:

• żylaków kończyn dolnych
• obrzęków
• podskórnych wylewów (siniaków) pourazowych, powstających wskutek stłuczenia lub skręcenia
• zaburzeń krążenia żylnego
• bólu i uczucia ciężkości nóg¹¹

W przypadku żylaków odbytu (hemoroidów), preparat Hemorol w postaci czopków zawierający benzokainę i złożone wyciągi roślinne jest wskazany do stosowania u dorosłych w celu łagodzenia objawów towarzyszących żylakom odbytu, takich jak ból, swędzenie, pieczenie okolic odbytu oraz ból przy wypróżnianiu.¹²

Diagnostyka alergii kontaktowych

Benzokaina jest również jednym ze składników płatków stosowanych w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. TRUE Test 36 to zestaw plastrów do testów prowokacyjnych, zawierający między innymi benzokainę w „mieszaninie kain”, służący do diagnostyki alergicznego kontaktowego zapalenia skóry u osób dorosłych.¹³

Warunki stosowania benzokainy u pacjentów

Kategorie wiekowe pacjentów

Przy polecaniu pacjentowi stosowania preparatów z benzokainą należy uwzględnić ograniczenia wiekowe. Większość doustnych preparatów zawierających benzokainę, takich jak tabletki do ssania, jest wskazana do stosowania u osób dorosłych i młodzieży w wieku 12 lat i starszej.^{14 15 16 17}

W przypadku preparatów doodbytniczych, takich jak Hemorol, wskazane jest ich stosowanie wyłącznie u osób dorosłych.¹⁸ Podobnie w przypadku preparatów diagnostycznych (TRUE Test 36), są one przeznaczone wyłącznie dla osób dorosłych.¹⁹

Sposób stosowania w zależności od postaci farmaceutycznej

Benzokaina występuje w różnych postaciach farmaceutycznych, co determinuje sposób jej stosowania:

• Tabletki do ssania zawierające benzokainę (DoppelSept Gardło, DoriTri mięta, DoriTri smak owoców leśnych, Faringan, Sebidin Intensive) należy powoli rozpuszczać w jamie ustnej, pozwalając na stopniowe uwalnianie substancji czynnych, które działają miejscowo na błonę śluzową jamy ustnej i gardła.
• Płyny do stosowania w jamie ustnej (Dentosept A) są przeznaczone do stosowania na błonę śluzową jamy ustnej, na dziąsła lub afty.
• Zawiesiny na skórę (Puder Płynny Dermopur, Puder płynny z anestezyną, Pudroderm) są przeznaczone do miejscowego stosowania na zmiany skórne.
• Żele (Savarix) należy nakładać na obszary dotknięte zaburzeniami krążenia żylnego, obrzękami czy siniakami, masując skórę w celu zwiększenia wchłaniania.
• Czopki (Hemorol) są stosowane doodbytniczo w celu łagodzenia objawów hemoroidów.
• Plastry do testów prowokacyjnych (TRUE Test 36) są nakładane na skórę w celu diagnostyki alergii kontaktowych.

Czas trwania terapii

Czas stosowania preparatów zawierających benzokainę zależy od wskazania i rodzaju preparatu. W przypadku leczenia stanów zapalnych jamy ustnej i gardła, zaleca się krótkotrwałe stosowanie. Preparaty te są zazwyczaj używane do momentu ustąpienia objawów, przy czym nie zaleca się długotrwałego stosowania ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych.²⁰

W przypadku preparatów dermatologicznych, czas stosowania powinien być dostosowany do charakteru i nasilenia zmian skórnych. W schorzeniach takich jak ospa wietrzna czy półpasiec, stosowanie preparatów z benzokainą jest wskazane przez cały okres utrzymywania się wykwitów i świądu.²¹

Szczególne warunki stosowania

Przy stosowaniu preparatów z benzokainą należy zwrócić uwagę na następujące warunki:

1. W przypadku stanów zapalnych gardła i jamy ustnej przebiegających z gorączką, pacjent powinien skonsultować się z lekarzem.
2. Preparaty dermatologiczne z benzokainą stosowane po naświetlaniach radiologicznych powinny być stosowane pod kontrolą lekarza.²²
3. W przypadku diagnostyki alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (TRUE Test 36), procedura powinna być przeprowadzana przez lekarza specjalistę w warunkach klinicznych.²³

Sytuacje szczególne w stosowaniu benzokainy

Stosowanie pomocnicze w parodontozie

Benzokaina, jako składnik preparatu Dentosept A, jest tradycyjnie stosowana pomocniczo w parodontozie. Jest to wskazanie oparte na długim okresie stosowania i doświadczeniu klinicznym.²⁴ W przypadku parodontozy, benzokaina działa jako środek znieczulający, łagodzący ból dziąseł, co stanowi uzupełnienie podstawowego leczenia tej choroby.

Leczenie odleżyn jamy ustnej po protezach zębowych

Benzokaina (Dentosept A) jest tradycyjnie stosowana w odleżynach jamy ustnej powstałych po protezach zębowych.²⁵ Jej działanie miejscowo znieczulające pomaga łagodzić ból związany z mechanicznym drażnieniem błony śluzowej jamy ustnej przez protezy zębowe.

Stosowanie po ukąszeniach owadów

Preparaty dermatologiczne zawierające benzokainę są szczególnie przydatne w łagodzeniu objawów po ukąszeniach owadów, takich jak komary, osy czy meszki. Ich stosowanie pomaga zmniejszyć świąd, ból i obrzęk w miejscu ukąszenia.^{26 27}

Stosowanie w badaniach diagnostycznych

Benzokaina jest używana w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry jako składnik mieszaniny kain w plastrach do testów prowokacyjnych TRUE Test 36.²⁸ Test ten pomaga zidentyfikować substancje, które mogą wywoływać reakcje alergiczne u pacjenta, co jest kluczowe dla dalszego postępowania terapeutycznego.