linalol
Linalol (3,7-dimetylo-1,6-oktadien-3-ol) to naturalny alkohol terpenowy występujący w olejkach eterycznych wielu roślin aromatycznych, takich jak lawenda, kolendra, bazylia czy drzewa cytrusowe. W medycynie linalol jest przedmiotem badań ze względu na jego potencjalne właściwości terapeutyczne.
Wykazano, że linalol posiada działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, przeciwdrgawkowe i anksjolityczne. Mechanizm działania związany jest między innymi z modulacją receptorów GABA, co tłumaczy jego właściwości uspokajające. Linalol wpływa również na receptory glutaminergiczne i opioidowe, co może przyczyniać się do jego działania przeciwbólowego.
W praktyce klinicznej linalol jest stosowany głównie w aromaterapii jako środek łagodzący stres, niepokój i bezsenność. Badania kliniczne sugerują jego potencjalne zastosowanie jako adjuwant w leczeniu bólu przewlekłego oraz w terapii zaburzeń neurologicznych, w tym padaczki. Związek ten wykazuje również właściwości przeciwdrobnoustrojowe, co może mieć znaczenie w opracowywaniu nowych strategii zwalczania patogenów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Chlorchinaldin o smaku czarnej porzeczki 2 mg
Produkt leczniczy Chlorchinaldin w postaci tabletek do ssania o smaku czarnej porzeczki zawiera 2 mg chlorochinaldolu jako substancję czynną. Głównym przeciwwskazaniem do stosowania jest nadwrażliwość na chlorochinaldol lub którąkolwiek substancję pomocniczą. W skład jednej tabletki wchodzą m.in. sacharoza (364 mg), glikol propylenowy (0,2976 mg), D-limonen oraz linalol, które mogą wywoływać reakcje alergiczne lub podrażnienia. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z cukrzycą, nietolerancją sacharozy oraz alergią na składniki olejków eterycznych i aromatów owocowych.
alergen kontaktowy, błona śluzowa, błona śluzowa jamy ustnej, chlorochinaldol, cukrzyca, d-limonen, duszność, glikol propylenowy, linalol, nadwrażliwość, nietolerancja cukrów, nietolerancja sacharozy, objaw nadwrażliwości, obrzęk warg, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, świąd, wysypka skórna, związek terpenowy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Bronchosol (218 mg + 0,989 mg)/ 5 ml
Bronchosol to syrop o stężeniu substancji czynnych wynoszącym 43,6 mg/ml wyciągu gęstego złożonego (3:1) z ziela tymianku (Thymus vulgaris/Thymus zygis) i korzenia pierwiosnka (Primula veris/Primula elatior) w proporcji 7,6:1 oraz 0,198 mg/ml tymolu. Produkt zawiera substancje pomocnicze, w tym sacharozę do 845 mg/ml oraz etanol w ilości nieprzekraczającej 0,5% (m/m). Syrop jest dostępny w butelkach z brązowego szkła o pojemności 100 lub 200 ml, wyposażonych w zakrętkę HDPE i kieliszek dozujący, co ułatwia precyzyjne dawkowanie.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Chlorchinaldin o smaku czarnej porzeczki 2 mg
Chlorchinaldin w dawce 2 mg chlorochinaldolu w postaci tabletek do ssania, o smaku czarnej porzeczki, może wywoływać działania niepożądane, głównie lokalne reakcje w obrębie błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Najczęściej obserwuje się podrażnienie objawiające się zaczerwienieniem, bólem oraz dyskomfortem, a także świąd. U pacjentów z nadwrażliwością na chlorochinaldol lub substancje pomocnicze, takie jak sacharoza (364 mg), glikol propylenowy (0,2976 mg), d-limonen i linalol, mogą wystąpić reakcje alergiczne, w tym wysypka skórna i pokrzywka. Częstość występowania tych działań niepożądanych pozostaje nieznana ze względu na ograniczone dane kliniczne.
bąbel pokrzywkowy, Chlorchinaldin, chlorochinaldol, ciężka reakcja alergiczna, d-limonen, glikol propylenowy, linalol, monitorowanie bezpieczeństwa farmakoterapii, nadwrażliwość, podrażnienie błony śluzowej jamy ustnej, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, sacharoza, świąd, tabletka do ssania, wysypka alergiczna, wysypka skórna, zaburzenie układu immunologicznego, zaczerwienienie - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dicloziaja 11,6 mg/g
Dicloziaja w formie żelu zawiera 11,6 mg/g diklofenaku dietyloamoniowego, odpowiadającego 10 mg diklofenaku sodowego, i posiada szereg przeciwwskazań istotnych dla praktyki klinicznej. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na diklofenak lub substancje pomocnicze, a także u osób z historią reakcji alergicznych na NLPZ lub kwas acetylosalicylowy, takich jak astma aspirynowa, pokrzywka czy ostre zapalenie błony śluzowej nosa, ze względu na ryzyko reakcji krzyżowej. Ponadto, preparat nie powinien być stosowany u dzieci i młodzieży poniżej 14 roku życia oraz u kobiet w trzecim trymestrze ciąży, gdzie istnieje ryzyko przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego, krwawień i zahamowania skurczów macicy.
Wskazana jest szczególna ostrożność u pacjentów z astmą oskrzelową, uszkodzeniami skóry w miejscu aplikacji oraz z wywiadem alergicznym na substancje pomocnicze, takie jak glikol propylenowy (50 mg/g) i liczne alergizujące składniki zapachowe (m.in. alkohol benzylowy 0,048 mg/g, D-limonen, eugenol, geraniol, linalol, aldehydy cynamonowe). Przed zastosowaniem Dicloziaja należy dokładnie zebrać wywiad dotyczący nadwrażliwości na NLPZ, ocenić stan skóry, wiek pacjenta oraz status ciąży. W przypadku wątpliwości co do bezpieczeństwa stosowania, rekomenduje się wybór alternatywnych terapii przeciwbólowych o odmiennym mechanizmie działania.
aldehyd cynamonowy, alkohol benzylowy, astma aspirynowa, astma oskrzelowa, d-limonen, diklofenak dietyloamoniowy, diklofenak sodowy, eugenol, geraniol, glikol propylenowy, kwas acetylosalicylowy, linalol, napad astmy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, ostre zapalenie błony śluzowej nosa, podrażnienie skóry, pokrzywka, przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz macicy, skurcz oskrzeli, substancja czynna, trzeci trymestr ciąży - Leksykon leków
Skład i postać leku – Neosine forte 500 mg/5 ml
Neosine forte w postaci syropu zawiera inozynę pranobeks w stężeniu 100 mg/ml, co odpowiada 500 mg substancji czynnej w 5 ml syropu. Substancja czynna to kompleks inozyny oraz 4-acetamidobenzoesanu 2-hydroksypropylodimetyloamoniowego w stosunku molarnym 1:3. Syrop zawiera również substancje pomocnicze o potencjalnym znaczeniu klinicznym, takie jak sacharoza (600 mg/ml), metylu parahydroksybenzoesan (1,8 mg/ml), propylu parahydroksybenzoesan (0,2 mg/ml), sód (1,75 mg/ml) oraz 1,2 glikol propylenowy (0,38 mg/ml). Preparat ma charakterystyczny bananowy zapach i jest dostępny w butelkach o pojemnościach 75, 100, 150 oraz 200 ml, wyposażonych w miarkę do precyzyjnego dawkowania.
4-acetamidobenzoesan, aromat bananowy, cytronellol, eugenol, geraniol, glikol propylenowy, inozyna, inozyna pranobeks, konserwant, kwas cytrynowy, limonen, linalol, metylu parahydroksybenzoesan, Neosine forte, propylu parahydroksybenzoesan, regulator kwasowości, sacharoza, sacharyna sodowa, substancja słodząca, wodorotlenek sodu - Leksykon leków
Skład i postać leku – Calgel (3,3 mg + 1 mg)/g
Calgel to żel do stosowania miejscowego na dziąsła, zawierający 3,3 mg lidokainy chlorowodorku oraz 1 mg cetylopirydyniowego chlorku na gram preparatu. Substancje czynne zapewniają działanie miejscowo znieczulające oraz antyseptyczne. Preparat ma żółtawobrązową barwę i charakterystyczny zapach, wynikający z obecności aromatu ziołowego, który zawiera m.in. kwas benzoesowy (0,00384 mg/g), balsam peruwiański oraz alkohol benzylowy (0,00096 mg/g). Żel zawiera także substancje pomocnicze takie jak sorbitol 70% (210 mg/g), etanol (93,35 mg/g), makrogologlicerolu hydroksystearynian oraz inne emulgatory, rozpuszczalniki i środki nawilżające, które mogą mieć znaczenie kliniczne, zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwościami.
aldehyd cynamonowy, alkohol benzylowy, balsam peruwiański, benzoesan benzylu, cetylopirydyniowy chlorek, cynamonian benzylu, d-limonen, etanol, glicerol, glikol propylenowy, hydroksyetyloceluloza, ksylitol, kwas benzoesowy, kwas cytrynowy jednowodny, lewomentol, lidokainy chlorowodorek, linalol, makrogologlicerolu hydroksystearynian, makrogolu eter laurylowy, sacharyna sodowa, sodu cytrynian dwuwodny, sorbitol, żel na dziąsła - Leksykon leków
Interakcje leku – Tantum Verde Smak miętowy 3 mg
Produkt leczniczy Tantum Verde smak miętowy zawiera benzydaminę chlorowodorek w dawce 3 mg w postaci pastylek twardych. Nie przeprowadzono szczegółowych badań klinicznych dotyczących interakcji tego preparatu z innymi lekami. Teoretycznie, jednoczesne stosowanie z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) może nasilać efekt przeciwzapalny, a z lekami miejscowo znieczulającymi – sumować efekt miejscowego znieczulenia, jednak poziom istotności tych interakcji jest niski z powodu braku danych klinicznych. Produkt zawiera substancje pomocnicze takie jak aspartam (E 951), który jest istotny u pacjentów z fenyloketonurią (wysoki poziom istotności), butylohydroksyanizol (E 320) oraz alergeny zapachowe (alkohol benzylowy, cytral, cytronellol, d-limonen, eugenol, geraniol, linalol), które mogą wywoływać reakcje krzyżowe u osób uczulonych (średni poziom istotności).
absorpcja ogólnoustrojowa, alergen zapachowy, alkohol benzylowy, aspartam, benzydaminy chlorowodorek, butylohydroksyanizol, cytral, cytronellol, d-limonen, działanie przeciwzapalne, efekt miejscowo znieczulający, eugenol, fenyloketonuria, geraniol, interakcja farmakodynamiczna, lek antycholinergiczny, lek miejscowo znieczulający, linalol, niesteroidowe leki przeciwzapalne, podrażnienie błony śluzowej, reakcja krzyżowa, suchość jamy ustnej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Nicorette Classic Gum 4 mg
Podczas stosowania nikotynowej gumy do żucia Nicorette Classic Gum najczęściej obserwuje się działania niepożądane miejscowe w obrębie jamy ustnej i gardła, takie jak podrażnienie, krwawienie dziąseł, owrzodzenia aftowe oraz problemy z protezami dentystycznymi (przyklejanie się gumy, rzadko uszkodzenie protez). Działania te występują bardzo często (≥1/10) lub często (≥1/100 do <1/10) i zwykle ustępują samoistnie w trakcie adaptacji organizmu. Ponadto, w trakcie terapii mogą pojawić się objawy zespołu odstawienia nikotyny, takie jak dysforia, bezsenność, drażliwość, nerwowość, a także somatyczne objawy, np. obniżona częstość akcji serca, zwiększone łaknienie, przyrost masy ciała, zawroty głowy, kaszel czy zapalenie jamy nosowo-gardłowej. Głód nikotynowy jest bardzo częstym objawem o istotnym znaczeniu klinicznym. Rzadko mogą wystąpić reakcje alergiczne, w tym anafilaksja, wymagające natychmiastowej interwencji.
aldehyd cynamonowy, alkohol cynamonowy, anafilaksja, cytral, cytronellol, d-limonen, dysforia, eugenol, geraniol, głód nikotynowy, guma nikotynowa, izoeugenol, linalol, nikotynowa guma do żucia, nikotynowa terapia zastępcza, objawy przedomdleniowe, owrzodzenie aftowe, podrażnienie jamy ustnej, reakcja alergiczna, sorbitol, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zespół odstawienia nikotyny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Nicorette Classic Gum 2 mg
Nicorette Classic Gum to lek zawierający nikotynę w dawkach 2 mg i 4 mg, stosowany jako terapia wspomagająca rzucanie palenia. W trakcie terapii mogą wystąpić działania niepożądane, które należy odróżnić od objawów zespołu odstawienia nikotyny, takich jak dysforia, bezsenność, drażliwość, niepokój, problemy z koncentracją, a także objawy fizyczne jak obniżona częstość akcji serca, zwiększone łaknienie, zawroty głowy czy zapalenie jamy nosowo-gardłowej. Charakterystyczne dla formy gumy do żucia są podrażnienia jamy ustnej i gardła, przyklejanie się gumy do zębów oraz rzadkie uszkodzenia protez dentystycznych. Reakcje alergiczne, w tym anafilaksja, występują rzadko, ale wymagają natychmiastowej interwencji.
akcja serca, aldehyd cynamonowy, alkohol cynamonowy, anafilaksja, bezsenność, cytral, cytronellol, d-limonen, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, drażliwość, dysforia, działanie niepożądane, działanie przeczyszczające, eugenol, geraniol, głód nikotynowy, guma do żucia lecznicza, izoeugenol, kaszel, linalol, nikotyna, owrzodzenie aftowe, podrażnienie jamy ustnej, reakcja alergiczna, sorbitol, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zaparcia, zaprzestanie palenia tytoniu, zawroty głowy - Leksykon leków
Skład i postać leku – PlantagoPharm 506 mg/5 ml
PlantagoPharm to syrop zawierający 506 mg wyciągu z liścia babki lancetowatej (Plantago lanceolata L., folium) w 5 ml preparatu, co odpowiada 101,2 mg płynnego wyciągu na 1 ml syropu (ok. 1,3 g). Wyciąg jest przygotowany w stosunku 1:1 z użyciem 25% etanolu V/V, a całkowita zawartość etanolu w produkcie wynosi 1,8% m/m, co jest istotne przy stosowaniu u pacjentów z przeciwwskazaniami do alkoholu. Syrop zawiera także substancje pomocnicze, takie jak sacharoza (696 mg/ml, co daje 55 g/100 g leku), glukoza pochodząca z maltodekstryny, benzoesan sodu (E 211) jako konserwant oraz potasu sorbinian (0,20 g/100 g) i kwas cytrynowy jednowodny (0,05 g/100 g) jako regulator kwasowości. Preparat charakteryzuje się odpowiednią lepkością, umożliwiającą precyzyjne dawkowanie, dostępny jest w butelkach 100 ml i 200 ml z miarką do odmierzania dawki.
babka lancetowata, benzoesan sodu, etanol jako ekstrahent, eugenol, geraniol, glukoza, kwas cytrynowy, linalol, maltodekstryna, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności leku, postać farmaceutyczna, sacharoza, sorbinian potasu, substancja pomocnicza, wyciąg płynny, wyciąg z babki lancetowatej, zawartość etanolu - Leksykon leków
Skład i postać leku – Vicks Antigrip Max (1000 mg + 16 mg + 4 mg)/sasz.
Produkt leczniczy Vicks AntiGrip Max jest dostępny w formie granulatu do sporządzania roztworu doustnego, pakowanego w saszetki zawierające precyzyjnie dobrane dawki substancji czynnych: paracetamol 1000 mg, fenylefryny wodorowinian 15,58 mg (odpowiadający 8,21 mg fenylefryny) oraz chlorfenaminy maleinian 4 mg (2,8 mg chlorfenaminy). Preparat wykazuje kompleksowe działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe oraz zmniejszające objawy przeziębienia, dzięki synergii działania tych składników. Forma granulatu umożliwia szybkie rozpuszczenie w wodzie i efektywne wchłanianie substancji czynnych, co sprzyja szybkiemu efektowi terapeutycznemu.
butylohydroksyanizol, cytral, cytronellol, działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, działanie przeciwhistaminowe, geraniol, granulat do roztworu doustnego, krzemionka koloidalna, limonen, linalol, maleinian chlorfenaminy, mannitol, niezgodność farmaceutyczna, obkurczanie naczyń krwionośnych, paracetamol, postać farmaceutyczna, powidon, sacharyna sodowa, siarczyny, substancja czynna, substancja pomocnicza, wodorowinian fenylefryny - Leksykon leków
Skład i postać leku – Paracetamol Galena 120 mg/5 ml
PARACETAMOL GALENA to syrop zawierający 120 mg paracetamolu w 5 ml preparatu, przeznaczony do stosowania jako lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy. Syrop ma postać przezroczystej, czerwonej cieczy o aromacie owoców leśnych i jest konfekcjonowany w butelkach ze szkła oranżowego z miarką dozującą. Substancje pomocnicze obejmują m.in. glicerol (400 mg/ml), sorbitol ciekły (357 mg/ml), propylu parahydroksybenzoesan (1 mg/ml), czerwień koszenilową (0,5 mg/ml), glikol propylenowy (0,6973 mg/ml) oraz etanol (0,1426 mg/ml). Obecność sorbitolu wymaga ostrożności u pacjentów z nietolerancją fruktozy, a propylu parahydroksybenzoesan pełni funkcję konserwantu. Aromat owoców leśnych zawiera naturalne i syntetyczne składniki, takie jak d-limonen, eugenol, farnezol, geraniol, linalol, co może mieć znaczenie alergologiczne u wrażliwych pacjentów.
czerwień koszenilowa, etanol, eugenol, farnezol, geraniol, glicerol, glikol propylenowy, kwas askorbowy, kwas mlekowy, kwas octowy, limonen, linalol, maltol, nietolerancja fruktozy, paracetamol, parahydroksybenzoesan propylu, sorbitol, środek konserwujący, substancja aromatyzująca, substancja czynna, substancja pomocnicza, substancja słodząca, substancja wiążąca, syrop, trioctan glicerolu, woda oczyszczona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Reparil Gel N
Reparil Gel N to preparat zawierający beta-escynę (1 g/100 g żelu) oraz salicylan dietyloaminy (5 g/100 g żelu), którego stosowanie wymaga zachowania szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwością na salicylany. Możliwe miejscowe reakcje niepożądane obejmują zaczerwienienie skóry, łuszczenie się naskórka oraz wysychanie skóry w miejscu aplikacji. U pacjentów z nadwrażliwością na salicylany istnieje ryzyko poważniejszych reakcji, takich jak napady astmy oskrzelowej, obrzęki naczynioruchowe oraz pokrzywka. Preparat zawiera również substancje zapachowe (linalol, limonen, farnezol), które mogą indukować reakcje alergiczne nawet u osób bez wcześniejszej nadwrażliwości.
alergen, astma oskrzelowa, bąbel pokrzywkowy, beta-escyna, farnezol, limonen, linalol, nadwrażliwość na salicylany, obrzęk naczynioruchowy, podrażnienie miejscowe, pokrzywka, pokrzywka przewlekła, próba uczuleniowa, przewlekły nieżyt nosa, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości miejscowa, reakcja zapalna skóry, Reparil Gel N, salicylan dietyloaminy, skurcz oskrzeli, substancja zapachowa, wywiad alergiczny, zapalenie spojówek - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Hydroxyzinum Aflofarm 100 mg
Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna preparatu Hydroxyzinum Aflofarm (2 mg/mL, syrop), charakteryzuje się ograniczoną dokumentacją przedkliniczną dotyczącą bezpieczeństwa stosowania. Brak szczegółowych danych przedklinicznych w Charakterystyce Produktu Leczniczego wynika z długotrwałego stosowania hydroksyzyny w praktyce klinicznej oraz dobrze poznanego profilu bezpieczeństwa na podstawie doświadczenia klinicznego. W związku z tym ocena bezpieczeństwa powinna opierać się przede wszystkim na danych klinicznych oraz informacji zawartych w innych sekcjach Charakterystyki Produktu Leczniczego, takich jak przeciwwskazania, ostrzeżenia, interakcje lekowe oraz działania niepożądane.
benzoesan sodu, charakterystyka produktu leczniczego, cytral, cytronellol, dane przedkliniczne, doświadczenie kliniczne, działanie niepożądane, farnezol, geraniol, glikol propylenowy, hydroksyzyna chlorowodorek, Hydroxyzinum, interakcja lekowa, limonen, linalol, nietolerancja, ostrzeżenie specjalne, profil bezpieczeństwa, przeciwwskazanie, sacharoza, środek ostrożności, substancja lecznicza, substancja pomocnicza, substancja zapachowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Otrivin Allergy (2,5 mg + 0,25 mg)/ml
Otrivin Allergy w formie aerozolu do nosa zawiera fenylefrynę (2,5 mg/ml) oraz dimetyndenu maleinian (0,25 mg/ml). Ze względu na brak badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania tej kombinacji u kobiet w ciąży, lek nie jest zalecany w tym okresie z powodu ryzyka ogólnoustrojowego działania fenylefryny, które może prowadzić do obkurczania naczyń krwionośnych. W dokumentacji produktu występują sprzeczne informacje – całkowity zakaz stosowania w ciąży oraz możliwość zastosowania, jeśli korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla płodu, przy czym w takich przypadkach należy stosować najniższą skuteczną dawkę i najkrótszy czas terapii. W praktyce klinicznej preferuje się alternatywne metody leczenia o lepszym profilu bezpieczeństwa. U kobiet karmiących piersią fenylefryna i dimetynden maleinian mogą przenikać do mleka, a brak danych klinicznych wymaga ostrożności, stosowania minimalnej dawki, ograniczenia czasu leczenia oraz monitorowania dziecka pod kątem działań niepożądanych; w razie intensywnej terapii rozważa się czasowe przerwanie karmienia.
aerozol do nosa, chlorek benzalkoniowy, dimetyndenu maleinian, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, fenylefryna, geraniol, kumaryna, limonen, linalol, model zwierzęcy, obkurczanie naczyń krwionośnych, olejek lawendowy deterpenowany, Otrivin Allergy, profil bezpieczeństwa, przenikanie do mleka matki, reakcja alergiczna, substancja czynna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aknemycin
Produkt leczniczy Aknemycin (erytromycyna 20 mg/g, maść) zawiera substancje pomocnicze, takie jak alkohol cetostearylowy i butylohydroksytoluen (E321), które mogą wywoływać miejscowe reakcje skórne, w tym kontaktowe zapalenie skóry, oraz podrażnienia oczu i błon śluzowych. Ponadto, obecność olejku zapachowego z licznymi alergenami (m.in. alkohol benzylowy, benzylu benzoesan, aldehyd cynamonowy, limonen, linalol) zwiększa ryzyko reakcji alergicznych u pacjentów predysponowanych. Zaleca się monitorowanie miejsca aplikacji oraz unikanie kontaktu maści z oczami i błonami śluzowymi, szczególnie u osób z historią alergii.
Aknemycin, aldehyd cynamonowy, alkohol benzylowy, alkohol cetostearylowy, alkohol cynamonowy, benzylu benzoesan, benzylu salicylan, butylohydroksytoluen, ciężka reakcja alergiczna, cytral, cytronellol, erytromycyna, eugenol, farnezol, geraniol, hydroksycytronellal, izoeugenol, kontaktowe zapalenie skóry, leczenie przeciwalergiczne, limonen, linalol, makrolid, olejek zapachowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, podrażnienie błon śluzowych, predyspozycja, reakcja alergiczna - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Chlorchinaldin o smaku czarnej porzeczki 2 mg
Chlorchinaldin o smaku czarnej porzeczki, zawierający chlorochinaldol w dawce 2 mg w postaci tabletek do ssania, nie wykazuje wpływu na zdolności psychomotoryczne pacjenta, w tym na prowadzenie pojazdów mechanicznych oraz obsługę maszyn. Preparat nie powoduje zaburzeń świadomości, koncentracji ani koordynacji wzrokowo-ruchowej, co potwierdza oficjalna charakterystyka produktu leczniczego. Substancje pomocnicze, takie jak sacharoza (364 mg/tabletka), glikol propylenowy (0,2976 mg/tabletka), d-limonen i linalol, nie wpływają na bezpieczeństwo stosowania leku w kontekście funkcji psychomotorycznych. Lekarz powinien poinformować pacjenta o braku przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn podczas terapii tym preparatem, zwracając uwagę na formę farmaceutyczną (tabletki do ssania), która nie powinna odwracać uwagi pacjenta od wykonywanych czynności.
charakterystyka produktu leczniczego, chlorochinaldol, choroba współistniejąca, d-limonen, dawka terapeutyczna, dokumentacja medyczna, funkcja poznawcza, funkcja psychomotoryczna, glikol propylenowy, interakcja lekowa, koordynacja wzrokowo-ruchowa, linalol, postać farmaceutyczna, przestrzeganie zaleceń terapeutycznych, sacharoza, schorzenie górnych dróg oddechowych, substancja czynna, substancja pomocnicza, substancja psychoaktywna, tabletka do ssania, zaburzenie świadomości, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Skład i postać leku – Ketoprofen Ziaja 25 mg/g
Ketoprofen Ziaja to niesteroidowy lek przeciwzapalny w postaci żelu przezroczystego o charakterystycznym lawendowym zapachu, zawierający 25 mg ketoprofenu na gram preparatu. Żel jest stosowany miejscowo w celu łagodzenia bólu i stanu zapalnego. Substancje pomocnicze obejmują etanol 96% (320 mg/g), który wspomaga penetrację leku i działa odkażająco, karbomer 5984 jako żelotwórczy polimer, trolaminę do korekty pH oraz olejek lawendowy (1 mg/g) zawierający potencjalnie alergizujące składniki d-limonen i linalol. Produkt jest dostępny w tubach aluminiowych (50 g lub 100 g) z membraną i wewnętrznym lakierem epoksydowo-fenolowym zapobiegającym interakcjom z aluminium.
d-limonen, etanol, karbomer, ketoprofen, lakier epoksydowo-fenolowy, linalol, membrana, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niezgodność farmaceutyczna, olejek lawendowy, polietylen, postać farmaceutyczna, stabilność leku, temperatura przechowywania leku, trolamina, utylizacja produktów leczniczych, żel - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Chlorchinaldin o smaku czarnej porzeczki 2 mg
Dokumentacja przedkliniczna dotycząca bezpieczeństwa stosowania chlorochinaldolu, substancji czynnej leku Chlorchinaldin o smaku czarnej porzeczki (tabletki do ssania 2 mg), jest ograniczona. Brak jest szczegółowych danych dotyczących toksyczności ostrej i przewlekłej, potencjału genotoksycznego, rakotwórczego oraz wpływu na reprodukcję i rozwój. Ponadto, składniki pomocnicze, takie jak sacharoza (364 mg), glikol propylenowy (0,2976 mg), d-limonen i linalol, również nie posiadają dostępnych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa w kontekście tego produktu leczniczego.
badanie przedkliniczne, charakterystyka produktu leczniczego, chlorochinaldol, d-limonen, doświadczenie kliniczne, glikol propylenowy, linalol, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, produkt leczniczy, sacharoza, stosunek korzyści do ryzyka, substancja lecznicza, substancja pomocnicza, tabletka do ssania, toksyczność ostra i przewlekła, wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Mel Max Actigel
Mel Max Actigel (20 mg/g, żel) zawiera diklofenak sodowy i wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących dawkowania oraz czasu terapii, aby ograniczyć ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych typowych dla doustnych form diklofenaku. Lek należy stosować wyłącznie na nieuszkodzoną skórę, gdyż aplikacja na uszkodzoną powierzchnię może zwiększyć absorpcję substancji czynnej i ryzyko działań niepożądanych. Produkt może być stosowany z nieokluzyjnymi opatrunkami, natomiast okluzyjne opatrunki są przeciwwskazane ze względu na możliwość zwiększonego wchłaniania leku. Należy unikać kontaktu żelu z oczami i błonami śluzowymi oraz poinformować pacjenta o zakazie połykania preparatu. W przypadku pojawienia się wysypki skórnej stosowanie leku powinno zostać przerwane i skonsultowane z lekarzem.
6, aldehyd heksylocynamonowy, alergen kontaktowy, alergia na składniki, alkohol benzylowy, benzoesan benzylu, cytronellol, diklofenak sodowy, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, eugenol, glikol propylenowy, kompozycja zapachowa, kumaryna, linalol, opatrunek nieokluzyjny, opatrunek okluzyjny, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, salicylan benzylu, substancja aromatyczna, wysypka skórna, wywiad alergiczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Optimum Tabletki uspokajające Labofarm powlekane –
Preparat Optimum Tabletki uspokajające Labofarm zawiera standaryzowany ekstrakt z korzenia kozłka lekarskiego (170 mg/tabletkę, ≥0,15 mg kwasów walerenowych), szyszek chmielu (50 mg), liści melisy (50 mg) oraz ziela serdecznika (50 mg). Główne mechanizmy działania obejmują modulację przewodnictwa GABAergicznego przez seskwiterpeny (walerenal, kwas walerenowy) z kozłka lekarskiego oraz działanie uspokajające i spazmolityczne olejków eterycznych z melisy i chmielu, w tym metylobuten-2-ol i alkoholi terpenowych (cytronelal, cytral, linalol). Ziele serdecznika pełni funkcję uzupełniającą, wzmacniając efekt uspokajający preparatu. Dawkowanie jednej tabletki dostarcza synergistyczne połączenie tych surowców roślinnych, co przekłada się na kompleksowe działanie uspokajające i wspomagające zasypianie.
alkohol terpenowy, bezsenność, cytral, działanie przeciwlękowe, działanie spazmolityczne, działanie synergistyczne, działanie uspokajające, jakość snu, korzeń kozłka lekarskiego, kwas goryczochmielowy, kwas walerenowy, linalol, liść melisy, metoda podwójnie ślepej próby, metylobuten-2-ol, nadpobudliwość nerwowa, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, przewodnictwo GABAergiczne, rozkurcz mięśni gładkich, seskwiterpen, składnik bioaktywny, surowiec roślinny, szyszka chmielu, ułatwianie zasypiania, walerenal, ziele serdecznika - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Chlorchinaldin o smaku czarnej porzeczki
Chlorchinaldin o smaku czarnej porzeczki pełni funkcję wspomagającą w terapii zakażeń bakteryjnych i nie zastępuje leczenia antybiotykami o działaniu ogólnoustrojowym. Należy unikać długotrwałego stosowania oraz przekraczania zalecanych dawek ze względu na ryzyko działań niepożądanych. Produkt zawiera sacharozę w ilości 364 mg na tabletkę, co jest istotne u pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami metabolizmu cukrów (nietolerancja fruktozy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, niedobór sacharazy-izomaltazy) oraz może negatywnie wpływać na stan uzębienia przy długotrwałym stosowaniu. Zawartość sodu jest niska (<1 mmol, 23 mg/tabletkę), co pozwala na stosowanie leku u pacjentów na diecie niskosodowej.
antybiotyk ogólnoustrojowy, d-limonen, dieta niskosodowa, glikol propylenowy, infekcja bakteryjna, linalol, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, reakcja alergiczna, sacharoza, substancja zapachowa, zaburzenie nerek, zaburzenie wątroby, zakażenie bakteryjne, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Trileptal 60 mg/ml
Produkt leczniczy Trileptal dostępny jest w formie zawiesiny doustnej o stężeniu 60 mg/ml okskarbazepiny, substancji czynnej. Każdy mililitr zawiesiny zawiera 60 mg okskarbazepiny oraz szereg substancji pomocniczych, w tym sorbitol (175 mg/ml), glikol propylenowy (25,4 mg/ml), metylu parahydroksybenzoesan (1,20 mg/ml), propylu parahydroksybenzoesan (0,30 mg/ml) oraz etanol (0,8 mg/ml). Zawiesina zawiera również kompozycję aromatyczną z aldehydem cynamonowym, cytralem, cytronellolem, geraniolem, d-limonenem i linalolem, co nadaje jej charakterystyczny zapach cytrynowo-śliwkowy. Produkt jest stabilny, umożliwia precyzyjne dawkowanie dzięki dołączonej strzykawce dozującej i jest przechowywany w butelce z oranżowego szkła typu III o pojemności 250 ml, zabezpieczonej przed otwarciem przez dzieci.
aldehyd cynamonowy, celuloza mikrokrystaliczna, cytral, cytronellol, d-limonen, emulgator, geraniol, glikol propylenowy, karboksymetyloceluloza sodowa, kompozycja aromatyczna, konserwant, kwas askorbowy, kwas sorbinowy, linalol, makrogolu stearynian, metylu parahydroksybenzoesan, niezgodność farmaceutyczna, okskarbazepina, propylu parahydroksybenzoesan, przeciwutleniacz, sacharyna sodowa, sorbitol, sorbitol ciekły niekrystalizujący, środek zagęszczający, strzykawka dozująca, substancja aromatyczna, substancja pomocnicza, właściwość organoleptyczna - Leksykon leków
Interakcje leku – Ketoprofen Ziaja 25 mg/g
Ketoprofen Ziaja w formie żelu do stosowania miejscowego charakteryzuje się minimalnym wchłanianiem systemowym, wynoszącym około 5% nawet przy aplikacji dużych ilości preparatu. W związku z tym ryzyko interakcji farmakologicznych z innymi lekami jest niskie, a dotychczas nie odnotowano klinicznie istotnych interakcji. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów stosujących jednocześnie inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), ze względu na teoretyczne zwiększenie ryzyka działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego, przy długotrwałym stosowaniu na rozległe powierzchnie skóry. Preparat zawiera również etanol 96% w ilości 320 mg/g żelu, co może zwiększyć wchłanianie substancji czynnej i alkoholu przy aplikacji na uszkodzoną skórę, jednak znaczenie kliniczne tej interakcji jest minimalne.
d-limonen, działania niepożądane przewodu pokarmowego, działanie przeciwzakrzepowe, etanol, ketoprofen miejscowy, leki przeciwzakrzepowe, linalol, nadwrażliwość, niesteroidowe leki przeciwzapalne, olejek lawendowy, preparat fotouczulający, reakcja fotouczulająca, uszkodzona skóra, warfaryna, wchłanianie systemowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – Levocetirizine Hasco 0,5 mg/ml
Levocetirizine Hasco jest dostępny w postaci roztworu doustnego o stężeniu 0,5 mg/ml lewocetyryzyny dichlorowodorku. Preparat zawiera substancje pomocnicze takie jak glicerol (200 mg/ml), maltitol ciekły (400 mg/ml), sodu benzoesan (1,15 mg/ml), glikol propylenowy (0,8111 mg/ml) oraz aromat Tutti-Frutti zawierający geraniol i linalol. Roztwór ma klarowną, bezbarwną postać o słodkim, owocowym smaku, co ułatwia precyzyjne dawkowanie, zwłaszcza u dzieci i pacjentów z trudnościami w połykaniu. Opakowanie zawiera 200 ml roztworu w butelce ze szkła brunatnego z dołączoną strzykawką doustną 10 ml, umożliwiającą dokładne odmierzanie dawki.
aromat farmaceutyczny, dysfagia, geraniol, glicerol, glikol propylenowy, konserwant farmaceutyczny, kwas octowy lodowaty, lewocetyryzyny dichlorowodorek, linalol, maltitol ciekły, niezgodność farmaceutyczna, regulator kwasowości, roztwór doustny, sacharyna sodowa, sodu benzoesan, sodu octan trójwodny, stabilność leku, substancja pomocnicza, substancja słodząca - Leksykon leków
Skład i postać leku – Tantum Verde Smak cytrynowy 3 mg
Tantum Verde smak cytrynowy to pastylki twarde zawierające 3 mg benzydaminy chlorowodorku (odpowiadające 2,68 mg benzydaminy) jako substancję czynną. Produkt zawiera również substancje pomocnicze o potencjalnym znaczeniu klinicznym, takie jak aspartam (3,26 mg/pastylka), izomalt (3183 mg/pastylka), butylohydroksyanizol (E 320) oraz alergeny zapachowe, w tym alkohol benzylowy (0,00052 mg/pastylka), cytral, cytronellol, d-limonen, eugenol, geraniol i linalol. Skład pastylek obejmuje także kwas cytrynowy jednowodny, kompozycje smakowo-zapachowe cytrynową i miętową oraz barwniki: żółcień chinolinową (E 104) i indygotynę (E 132). Pastylki mają charakterystyczny dwuwklęsły kształt i żółty kolor, co poprawia komfort stosowania.
alergen zapachowy, alkohol benzylowy, aspartam, benzydaminy chlorowodorek, butylohydroksyanizol, cytral, cytronellol, d-limonen, eugenol, geraniol, indygotyna, izomalt, kwas cytrynowy jednowodny, linalol, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności leku, pastylka twarda, warunek przechowywania leku, żółcień chinolinowa - Leksykon leków
Skład i postać leku – Dicloziaja 11,6 mg/g
Dicloziaja to miejscowy preparat w postaci żelu zawierający diklofenak dietyloamoniowy w stężeniu 11,6 mg/g, co odpowiada 10 mg diklofenaku sodowego na gram żelu. Lek charakteryzuje się białą lub prawie białą, homogeniczną konsystencją oraz specyficznym zapachem, wynikającym z obecności substancji zapachowych, w tym alkoholu benzylowego (0,048 mg/g) i innych alergenów zapachowych. Żel zawiera także substancje pomocnicze takie jak karbomer 5984 (substancja żelotwórcza), dietanoloamina (regulator pH), makrogolu eter cetostearylowy 20 (substancja powierzchniowo czynna), alkohol izopropylowy i glikol propylenowy (50 mg/g), które mogą wpływać na przenikanie substancji czynnej i bezpieczeństwo stosowania u pacjentów z nadwrażliwością.
aldehyd amylocynamonowy, aldehyd cynamonowy, alkohol benzylowy, alkohol izopropylowy, benzoesan benzylu, cynamonian benzylu, cytral, cytronellol, dietanoloamina, diklofenak dietyloamoniowy, diklofenak sodowy, emulgator, eter cetostearylowy makrogolu, eugenol, farnezol, geraniol, glikol propylenowy, hydroksycytronellal, izoeugenol, karbomer, kokozylokaprylokapronian, limonen, linalol, parafina ciekła, produkt leczniczy, salicylan benzylu, substancja nawilżająca, substancja powierzchniowo czynna, substancja żelotwórcza - Leksykon leków
Skład i postać leku – Nicorette Classic Gum 4 mg
Nicorette Classic Gum to lek w formie gumy do żucia dostępny w dawkach 2 mg i 4 mg nikotyny, odpowiadających 10 mg i 20 mg kompleksu żywicy nikotynowej (20% stężenia). Preparat zawiera substancje pomocnicze takie jak sorbitol (E420) w ilości 190,25 mg w dawce 2 mg i 178,97 mg w dawce 4 mg, a także aromaty smakowe zawierające etanol oraz składniki aromatyczne, m.in. aldehyd cynamonowy, alkohol cynamonowy, cytral, cytronellol, eugenol, geraniol, izoeugenol, d-limonen i linalol. W składzie znajdują się również substancje buforujące (wodorowęglan sodu w dawce 2 mg i węglan sodu bezwodny w obu dawkach), guma bazowa, glicerol (E422) oraz barwnik żółcień chinolinowa w dawce 4 mg.
aldehyd cynamonowy, alkohol cynamonowy, aromat smakowy, blister, cytral, cytronellol, d-limonen, eugenol, geraniol, glicerol, guma bazowa, guma do żucia lecznicza, izoeugenol, kompleks żywicy nikotynowej, linalol, Nicorette Classic Gum, niezgodność farmaceutyczna, sorbitol, substancja buforująca, substancja pomocnicza o znanym działaniu, substancja słodząca, węglan sodu bezwodny, wodorowęglan sodu, żółcień chinolinowa - Leksykon leków
Skład i postać leku – Neosine 250 mg/5 ml
Produkt leczniczy Neosine dostępny jest w formie syropu o stężeniu 250 mg/5 ml, zawierającego substancję czynną inozynę pranobeks, będącą kompleksem inozyny oraz 4-acetamidobenzoesanu 2-hydroksypropylodimetyloamoniowego w stosunku molarnym 1:3. W 1 ml syropu znajduje się 50 mg inozyny pranobeksu, co odpowiada 250 mg w standardowej dawce 5 ml. Syrop charakteryzuje się bezbarwną do żółtej barwą, bananowym aromatem oraz lekko gorzkawym smakiem. W skład preparatu wchodzą również substancje pomocnicze o znanym działaniu, takie jak sacharoza (3315 mg/5 ml), metylu parahydroksybenzoesan (11,07 mg/5 ml), propylu parahydroksybenzoesan (1,23 mg/5 ml), glikol propylenowy (512 mg/5 ml) oraz sód (10,3 mg/5 ml). Syrop zawiera także regulatory kwasowości i pH oraz aromat bananowy z dodatkiem związków takich jak eugenol, geraniol, linalol, cytronellol i limonen.
4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy, aromat bananowy, cytronellol, eugenol, geraniol, glikol propylenowy, inozyna pranobeksu, kwas cytrynowy, limonen, linalol, metylu parahydroksybenzoesan, Neosine, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności, propylu parahydroksybenzoesan, sacharoza, sodu wodorotlenek, syrop, szkło brunatne, temperatura przechowywania leku - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ketoprofen Ziaja 25 mg/g
Ketoprofen Ziaja to miejscowy lek przeciwzapalny w formie żelu, zawierający 25 mg ketoprofenu na gram preparatu, należący do niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) z grupy pochodnych kwasu fenylopropionowego (kod ATC: M02AA10). Mechanizm działania ketoprofenu opiera się na hamowaniu enzymów cyklooksygenazy (COX), co prowadzi do zmniejszenia syntezy prostaglandyn i leukotrienów – kluczowych mediatorów stanu zapalnego odpowiedzialnych za ból, obrzęk i inne objawy zapalenia. Preparat zawiera także 320 mg etanolu 96% na gram żelu, który zwiększa przenikanie substancji czynnej przez skórę, oraz 1 mg olejku lawendowego, mogącego wywoływać reakcje alergiczne u osób wrażliwych.
d-limonen, działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwzapalne, efekt terapeutyczny, ekspozycja ogólnoustrojowa, etanol, hamowanie cyklooksygenazy, hamowanie syntezy prostaglandyn, ketoprofen, linalol, mediator stanu zapalnego, niesteroidowy lek przeciwzapalny, olejek lawendowy, penetracja leku, pochodna kwasu fenylopropionowego, reakcja alergiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fastum 25 mg/g
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa ketoprofenu w postaci żelu (Fastum 25 mg/g) wykazały brak działania toksycznego na płód w modelach zwierzęcych, co jest istotne w kontekście stosowania leku w ciąży. Niemniej jednak, brak danych epidemiologicznych dotyczących bezpieczeństwa u kobiet ciężarnych ogranicza możliwość pełnej oceny ryzyka w tej grupie. W badaniach przedklinicznych i klinicznych nie zaobserwowano ciężkich działań niepożądanych, co wskazuje na korzystny profil bezpieczeństwa ketoprofenu stosowanego miejscowo. Zauważono jednak pojedyncze przypadki działań ogólnoustrojowych, sugerujące absorpcję substancji czynnej przez skórę na poziomie mogącym wywołać efekty systemowe.
absorpcja przezskórna, aromat pomarańczowy, ciąża, cytral, cytronellol, dane epidemiologiczne, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, efekt systemowy, etanol, farnezol, Fastum, geraniol, ketoprofen w żelu, kumaryna, limonen, linalol, nadwrażliwość, ryzyko leku, składnik zapachowy, substancja pomocnicza, toksyczność ketoprofenu, toksyczność płodowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Gardimax medica lemon spray (2 mg + 0,5 mg)/ml
Gardimax medica lemon spray to preparat w postaci aerozolu do stosowania w jamie ustnej, zawierający diglukonian chloroheksydyny (2 mg/ml) oraz chlorowodorek lidokainy (0,5 mg/ml). W jednej dawce produktu znajduje się 0,180 mg diglukonianu chloroheksydyny oraz 0,045 mg chlorowodorku lidokainy. Produkt zawiera również substancje pomocnicze o potencjalnym znaczeniu dla bezpieczeństwa stosowania, takie jak etanol (107 mg w 5 dawkach) oraz glikol propylenowy (90 mg w 5 dawkach), a także składniki zapachowe i konserwujące, m.in. cytral, geraniol, linalol, cytronellol, butylohydroksyanizol (E320) i butylohydroksytoluen (E321).
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Diclofenac diethylamine Teva 10 mg/g
Diclofenac diethylamine Teva to lek w postaci żelu o stężeniu 10 mg/g diklofenaku sodowego, odpowiadającego 11,6 mg diklofenaku dietyloamoniowego na gram żelu. Substancja czynna wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe przy stosowaniu miejscowym. Formulacja zawiera także substancje pomocnicze, takie jak glikol propylenowy (50 mg/g), alkohol benzylowy (0,15 mg/g) oraz inne potencjalne alergeny (cytral, cytronelol, kumaryna, eugenol, farnezol, geraniol, d-limonen, linalol), które mogą mieć znaczenie kliniczne. Żel ma postać jednorodną, białą do prawie białej, co ułatwia aplikację i wchłanianie substancji czynnej przez skórę.
alergen, alkohol benzylowy, alkohol izopropylowy, cytral, cytronelol, dietyloamina, diklofenak dietyloamoniowy, diklofenak sodowy, działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe, eugenol, farnezol, geraniol, glikol propylenowy, karbomer, kokozylokaprylokapronian, kumaryna, limonen, linalol, makrogolu eter cetostearylowy, parafina ciekła, stosowanie miejscowe, substancja zapachowa, wchłanianie substancji czynnej, woda oczyszczona