Leki w grupie
„antybiotyki”

Antybiotyki to substancje o działaniu przeciwbakteryjnym, które zabijają bakterie (działanie bakteriobójcze) lub hamują ich wzrost i namnażanie (działanie bakteriostatyczne). Mogą być pochodzenia naturalnego (wytwarzane przez mikroorganizmy), półsyntetycznego lub syntetycznego. Mechanizmy działania antybiotyków obejmują m.in. hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii, zaburzanie syntezy białek bakteryjnych, blokowanie replikacji DNA bakterii lub zakłócanie metabolizmu komórki bakteryjnej.

Do głównych grup antybiotyków zaliczamy: beta-laktamy (penicyliny, cefalosporyny, karbapenemy, monobaktamy), aminoglikozydy, makrolidy, tetracykliny, fluorochinolony, linkozamidy, glikopeptydy, oksazolidynony, polimyksyny, sulfonamidy i trimetoprim.

Penicyliny to najstarsze antybiotyki beta-laktamowe, które działają poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii. Należą do nich m.in. amoksycylina (Amotaks, Duomox), ampicylina (Ampicillin), benzylpenicylina (Penicillin G), flukloksacylina (Floxapen) oraz połączenia z inhibitorami beta-laktamaz, np. amoksycylina z kwasem klawulanowym (Augmentin, Amoksiklav).

Cefalosporyny dzielą się na pięć generacji i również hamują syntezę ściany komórkowej bakterii. Przykłady to cefuroksym (Zinacef, Zinoxx), ceftriakson (Biotrakson), cefotaksym (Claforan), cefepim (Maxipime) czy ceftarolina (Zinforo).

Makrolidy, takie jak erytromycyna (Erythromycinum), klarytromycyna (Klacid) i azytromycyna (Sumamed, Azibiot), hamują syntezę białek bakteryjnych poprzez wiązanie z podjednostką 50S rybosomu.

Fluorochinolony, np. ciprofloksacyna (Cipronex), lewofloksacyna (Levoxa) i moksyfloksacyna (Avelox), działają poprzez hamowanie bakteryjnej gyrazy DNA i topoizomerazy IV.

Największą zaletą antybiotyków jest ich zdolność do skutecznego leczenia zakażeń bakteryjnych, które przed erą antybiotykoterapii często kończyły się śmiercią. Odpowiednio dobrane antybiotyki działają selektywnie na bakterie, oszczędzając komórki gospodarza, co umożliwia szybkie zwalczanie infekcji przy minimalizacji działań niepożądanych.

Do najważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem antybiotyków należy narastająca oporność bakterii, będąca efektem nadużywania i niewłaściwego stosowania tych leków. Inne istotne problemy to działania niepożądane, takie jak reakcje alergiczne (od łagodnych wysypek po zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny), zaburzenia mikrobioty jelitowej prowadzące do biegunek (w tym rzekomobłoniaste zapalenie jelit wywołane przez Clostridioides difficile), uszkodzenia wątroby, nerek czy układu nerwowego, zależne od grupy antybiotyku.

Ze względu na spektrum działania antybiotyki dzielimy na wąskospektralne (działające na ograniczoną grupę bakterii) oraz szerokospektralne (działające na szeroki zakres patogenów). Ze względu na pochodzenie wyróżniamy antybiotyki naturalne, półsyntetyczne i syntetyczne. Istnieje również podział na antybiotyki pierwszego, drugiego i kolejnych rzutów, co odzwierciedla kolejność ich stosowania w terapii empirycznej.

Lista leków w tej grupie

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl