manewr Epleya
Manewr Epleya (ang. Epley maneuver) to procedura lecznicza stosowana w łagodnych położeniowych zawrotach głowy (BPPV), szczególnie przy zaburzeniach kanału półkolistego tylnego. Technika ta została opracowana przez dr Johna Epleya w 1980 roku i stanowi skuteczną metodę niefarmakologiczną leczenia zawrotów głowy pochodzenia błędnikowego.
Procedura polega na wykonaniu serii kontrolowanych ruchów głowy i ciała pacjenta, które mają na celu przemieszczenie otolitów (kryształków węglanu wapnia) z kanału półkolistego z powrotem do przedsionka, gdzie nie powodują one objawów. Manewr rozpoczyna się od pozycji siedzącej, następnie głowa pacjenta jest obracana o 45° w stronę zajętego ucha, po czym pacjent jest szybko ułożony na plecach z głową zwisającą poza krawędź stołu zabiegowego. Kolejne etapy obejmują obrót głowy w przeciwną stronę oraz powrót do pozycji siedzącej.
Skuteczność manewru Epleya jest wysoka – według badań klinicznych przynosi on ulgę u 70-95% pacjentów już po pierwszym zastosowaniu. Procedura może być wykonywana zarówno przez lekarzy, jak i fizjoterapeutów, a w niektórych przypadkach pacjenci mogą zostać przeszkoleni do samodzielnego wykonywania zmodyfikowanej wersji manewru w warunkach domowych. Leczenie BPPV za pomocą manewru Epleya jest bezpieczne, nieinwazyjne i stanowi pierwszą linię terapii tej dolegliwości.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zawroty głowy – Objawy
Zawroty głowy (vertigo) to subiektywne wrażenie ruchu lub wirowania, często związane z dysfunkcją układu przedsionkowego, dzielone na obwodowe (80-90% przypadków) i ośrodkowe. Obwodowe przyczyny obejmują BPPV (epizody trwające kilka sekund do minuty, wywołane przemieszczeniem otolitów), chorobę Ménière’a (ataki trwające 20 minut do kilku godzin, z towarzyszącym szumem usznym i utratą słuchu), zapalenie neuronu przedsionkowego (zawroty utrzymujące się dni lub tygodnie) oraz zapalenie błędnika. Ośrodkowe zawroty głowy, rzadsze, mogą wskazywać na poważne schorzenia neurologiczne, takie jak udar mózgu, stwardnienie rozsiane, guzy mózgu czy migrena przedsionkowa (epizody od 5 minut do 72 godzin). Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu przedmiotowym oraz testach przedsionkowych, audiometrycznych i obrazowych (MRI, CT), szczególnie przy podejrzeniu przyczyn ośrodkowych.
BPPV, choroba Ménière’a, dysfagia, elektrokochleografia, guz mózgu, kanały półkoliste, kąt mostowo-móżdżkowy, krwotok śródmózgowy, manewr Epleya, manewr repozycyjny, migrena przedsionkowa, neurektomia przedsionkowa, otolity, podwójne widzenie, posturografia, rehabilitacja przedsionkowa, stwardnienie rozsiane, tinnitus, ucho wewnętrzne, udar mózgu, układ przedsionkowy, uraz głowy, videonystagmografia, zapalenie błędnika, zapalenie neuronu przedsionkowego, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy – Diagnostyka i diagnoza
Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy (BPPV) stanowią najczęstszą przyczynę obwodowych zawrotów głowy, odpowiadając za ponad 50% przypadków. Charakteryzują się krótkimi epizodami (<60 sekund) wirowych zawrotów głowy wywołanych zmianą pozycji głowy względem grawitacji. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie oraz badaniach pozycyjnych, z testem Dix-Hallpike jako złotym standardem dla BPPV kanału półkolistego tylnego (80-90% przypadków), gdzie obserwuje się oczopląs skrętno-pionowy z latencją 2-5 sekund i czasem trwania do 30 sekund. Dla BPPV kanału poziomego (10-15%) stosuje się test supine roll, wykazujący oczopląs poziomy. Różnicowanie obejmuje także rzadki BPPV kanału przedniego (<5%). Patomechanizm dzieli się na kanalolitię (swobodne otolity) i kupulolitię (przylegające otolity). W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić chorobę Ménière'a, zapalenie neuronu przedsionkowego, migrenę przedsionkową oraz ośrodkowe przyczyny zawrotów głowy. Badania obrazowe (MRI, CT) i specjalistyczne testy przedsionkowe (ENG, VNG, posturografia) są wskazane w przypadkach atypowych lub podejrzenia patologii ośrodkowej.
BPPV, choroba Ménière’a, elektronystagmografia, guz kąta mostowo-móżdżkowego, kanał półkolisty poziomy, kanał półkolisty tylny, kanalolitiaza, kupulolitiaza, manewr Epleya, manewr Gufoni, manewr Semonta, migrena przedsionkowa, narząd przedsionkowy, nerwiak nerwu przedsionkowo-ślimakowego, oczopląs, otolit, posturografia, wideonystagmografia, zapalenie błędnika, zapalenie nerwu przedsionkowego, zespół dehiscencji kanału półkolistego górnego - Leksykon chorób i schorzeń
Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy – Zapobieganie i profilaktyka
Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy (BPPV) stanowią 20-30% przypadków zawrotów głowy o etiologii przedsionkowej. Standardem leczenia są manewry repozycyjne otolitów, przede wszystkim manewr Epleya (CRP), mające na celu przemieszczenie otokonii z kanałów półkolistych do przedsionka. W profilaktyce nawrotów zaleca się regularne wykonywanie ćwiczeń repozycyjnych, rehabilitację przedsionkową oraz naukę samodzielnego wykonywania manewrów w warunkach domowych. Po manewrach repozycyjnych wskazane jest spanie w pozycji półwzniesionej pod kątem 45° przez 2 noce, utrzymywanie głowy w pozycji wyprostowanej przez 48 godzin oraz unikanie gwałtownych ruchów i spania na stronie objawowej przez 2-3 noce. Suplementacja witaminy D3 (400 IU) wraz z węglanem wapnia (500 mg dwa razy dziennie) u pacjentów z niedoborem może zmniejszać ryzyko nawrotów, co wiąże się z poprawą metabolizmu wapnia i stabilizacją otolitów w uchu wewnętrznym.
fizjoterapia, kanał półkolisty, kompensacja przedsionkowa, kwas alfa-liponowy, łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy, leki hamujące czynność przedsionka, manewr Epleya, niedobór witaminy D, otokonie, procedura repozycjonowania kanałów, rehabilitacja przedsionkowa, suplementacja witaminy D3, ucho wewnętrzne, układ przedsionkowy, węglan wapnia, wyrostek sutkowaty, zawroty głowy pochodzenia obwodowego - Leksykon chorób i schorzeń
Problemy z równowagą – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Problemy z równowagą, dotykające około 40% osób starszych, manifestują się zawrotami głowy, niestabilnością postawy, zaburzeniami widzenia oraz ryzykiem upadków i urazów, takich jak złamania biodra. Patofizjologia obejmuje dysfunkcje układu przedsionkowego (np. BPPV, choroba Ménière’a, zapalenie błędnika), schorzenia neurologiczne (udar, choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane), zaburzenia krążenia (hipotensja, arytmie, miażdżyca) oraz czynniki dodatkowe, jak leki, neuropatia cukrzycowa czy procesy starzenia. Diagnostyka powinna obejmować szczegółowy wywiad, badanie neurologiczne, audiometrię, badania obrazowe (MRI, CT), wideonystagmografię, posturografię oraz testy potencjałów wywołanych (VEMP), co umożliwia precyzyjne ustalenie etiologii i kierunku terapii.
badanie obrazowe głowy, BPPV, choroba Ménière’a, choroba Parkinsona, guz mózgu, hipotensja, łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy, lek antycholinergiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwwymiotny, manewr Epleya, miażdżyca tętnic, neuropatia obwodowa, niewydolność serca, niskie ciśnienie krwi, orteza stawu skokowego, otolaryngolog, problem z równowagą, radiochirurgia stereotaktyczna, rehabilitacja przedsionkowa, stwardnienie rozsiane, ucho wewnętrzne, udar mózgu, układ mięśniowo-szkieletowy, układ przedsionkowy, VEMP, vertigo, wideonystagmografia, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie widzenia, zaćma, zapalenie błędnika, zapalenie stawów, zawrót głowy, złamanie biodra, zwyrodnienie plamki żółtej - Leksykon chorób i schorzeń
Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy – Etiologia i przyczyny
Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy (BPPV) to najczęstsze zaburzenie narządu przedsionkowego, charakteryzujące się krótkotrwałymi epizodami zawrotów głowy wywołanymi określonymi ruchami głowy. Etiopatogeneza BPPV opiera się na przemieszczeniu otokoniów (kryształów węglanu wapnia) z woreczka i łagiewki do kanałów półkolistych ucha wewnętrznego, co prowadzi do nieprawidłowej stymulacji receptorów przedsionkowych. W około 50-70% przypadków BPPV ma charakter idiopatyczny, związanego z procesem degeneracyjnym błony otolitowej, szczególnie u osób powyżej 60. roku życia. Wtórne BPPV, stanowiące pozostałą część przypadków, wiąże się z urazami głowy (7-17%), zapaleniem błędnika, chorobą Ménière’a, nagłą utratą słuchu typu czuciowo-nerwowego oraz zabiegami chirurgicznymi, a także czynnikami ryzyka takimi jak osteoporoza, niedobór witaminy D, cukrzyca czy migrena.
błona otolitowa, choroba Ménière’a, endolimfa, kanał półkolisty, kanał przedni, labyrinthitis, łagiewka, łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy, manewr Epleya, migrena, narząd przedsionkowy, niedobór witaminy D, oczopląs, osteopenia, osteoporoza, otoconia, ucho wewnętrzne, układ przedsionkowy, uraz głowy, węglan wapnia, woreczek, zapalenie błędnika, zapalenie nerwu przedsionkowego - Leksykon chorób i schorzeń
Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy – Epidemiologia
Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy (BPPV) stanowią najczęstszą przyczynę zawrotów głowy o etiologii obwodowej, odpowiadając za ponad 50% przypadków. Roczna zapadalność wynosi 0,6-0,64% (64 na 100 000 osób), a chorobowość całkowita 2,4%. Występuje wyraźna predylekcja do osób w wieku 50-70 lat, z ryzykiem wzrastającym o 38% na dekadę życia oraz u kobiet (stosunek 2-3:1). BPPV najczęściej dotyczy kanału tylnego (60-90%), rzadziej kanału poziomego (5-30%) i przedniego (<1%). Czynniki ryzyka obejmują migrenę, osteoporozę (RR 1,75), nadciśnienie, zaburzenia lękowe (RR 2,17), urazy głowy oraz zabiegi stomatologiczne. Nawrót BPPV występuje u 34-53% pacjentów, częściej w postaci wtórnej i u osób starszych, z ryzykiem nawrotu zwiększonym przez osteoporozę (RR 1,15) i współistniejące choroby naczyniowe.
BPPV, choroba naczyniowa, choroba przedsionkowa, choroba tarczycy, cukrzyca, hiperlipidemia, kanał półkolisty, kanał przedni, manewr Epleya, manewr repozycyjny, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedobór witaminy D, oczopląs, osteoporoza, roczna chorobowość, roczna zapadalność, ucho wewnętrzne, uraz głowy, zabieg stomatologiczny, zaburzenie lękowe, zaburzenie słuchu - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie błędnika i zapalenie nerwu przedsionkowego – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zapalenie błędnika (labyrinthitis) i zapalenie nerwu przedsionkowego (vestibular neuritis) to stany zapalne narządu równowagi w uchu wewnętrznym, wywołujące zawroty głowy typu wirowego (vertigo), nudności, wymioty, oczopląs oraz zaburzenia równowagi. W przypadku zapalenia błędnika dochodzi także do zaburzeń słuchu i szumów usznych, co wynika z zajęcia obu gałęzi nerwu przedsionkowo-ślimakowego, natomiast zapalenie nerwu przedsionkowego dotyczy wyłącznie gałęzi przedsionkowej, nie wpływając na słuch. Diagnostyka opiera się na wykluczeniu innych przyczyn, takich jak udar mózgu, i obejmuje badania obrazowe (MRI), audiometrię, wideonystagmografię oraz badania laboratoryjne. Leczenie w fazie ostrej koncentruje się na łagodzeniu objawów za pomocą leków przeciwwymiotnych, kortykosteroidów (we wczesnym stadium), oraz ograniczonym stosowaniu leków hamujących funkcję przedsionkową (do 3 dni), a także na zapewnieniu odpowiedniej opieki pielęgniarskiej, w tym monitorowaniu ryzyka upadków i edukacji pacjenta.
audiolog, audiometria, błędnik, BPPV, implant ślimakowy, infekcja bakteryjna, infekcja wirusowa, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwwymiotny, manewr Epleya, MRI mózgu, nerw przedsionkowo-ślimakowy, nudności i wymioty, nystagmus, otolaryngolog, posturografia, rehabilitacja przedsionkowa, tinnitus, tomografia komputerowa głowy, ucho wewnętrzne, vertigo, wideonystagmografia, zaburzenie równowagi, zapalenie błędnika, zapalenie nerwu przedsionkowego - Leksykon chorób i schorzeń
Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy – Leczenie
Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy (BPPV) stanowią najczęstszą przyczynę zawrotów głowy o etiologii obwodowej, odpowiadając za około 50% przypadków zaburzeń przedsionkowych. Patomechanizm opiera się na przemieszczaniu się otolitów (kryształów węglanu wapnia) do kanałów półkolistych, najczęściej tylnego, co generuje nieprawidłowe sygnały ruchowe. Diagnostyka opiera się na teście Dix-Hallpike’a, a leczenie pierwszego rzutu stanowią manewry repozycyjne, takie jak manewr Epleya (skuteczność 80-95%), Semonta (około 90,3%) czy Lempert (BBQ Roll) stosowany w BPPV kanału bocznego. Manewry te mają na celu przemieszczenie otolitów z kanałów półkolistych do przedsionka (utriculus), gdzie ulegają resorpcji. Ćwiczenia domowe, np. Brandt-Daroffa, wykazują skuteczność w redukcji objawów u około 95% pacjentów. Leki hamujące układ przedsionkowy nie wpływają na przebieg choroby i mogą opóźniać powrót do zdrowia; stosowanie betahistyny może wspomagać leczenie w połączeniu z manewrami repozycyjnymi, jednak nie jest terapią podstawową.
betahistyna, dysfunkcja przedsionkowa, farmakoterapia, kanał półkolisty boczny, kanał półkolisty górny, kanał półkolisty tylny, łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwwymiotny, manewr Epleya, manewr Fostera, manewr Gufoni, manewr Lempert, manewr repozycyjny, manewr Semonta, niewydolność kręgowo-podstawna, oczopląs, otolity, przemijający atak niedokrwienny, przetoka przychłonki, rehabilitacja przedsionkowa, reumatoidalne zapalenie stawów, spondyloza szyjna, tętnica szyjna, udar, zamknięcie kanału półkolistego - Leksykon chorób i schorzeń
Problemy z równowagą – Leczenie
Zaburzenia równowagi, wpływające na stabilność postawy i funkcjonowanie pacjenta, wymagają precyzyjnej diagnostyki w celu ustalenia przyczyny i wdrożenia odpowiedniego leczenia. Rehabilitacja przedsionkowa (VRT) stanowi podstawę terapii, obejmując trening habituacji, stabilizacji wzroku oraz równowagi, co prowadzi do poprawy kontroli ruchów oczu, wzmocnienia mięśni głębokich i redukcji ryzyka upadków. W przypadku BPPV skuteczność procedur repozycjonowania kanałów, takich jak manewr Epleya i ćwiczenia Brandt-Daroff, sięga około 95%. Farmakoterapia jest dobierana indywidualnie i może obejmować antybiotyki, leki przeciwhistaminowe, betahistynę, diuretyki (np. hydrochlorotiazyd), aminoglikozydy (gentamycyna, streptomycyna), blokery kanału wapniowego, modulatory GABA, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz kortykosteroidy, z uwzględnieniem ryzyka wydłużenia czasu powrotu do zdrowia przy stosowaniu leków sedatywnych przedsionkowych.
antybiotyk aminoglikozydowy, betahistyna, bloker kanału wapniowego, BPPV, choroba Ménière’a, ćwiczenia Brandt-Daroff, diuretyk, komórka rzęsata, kortykosteroid, labiryntektomia, łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwhistaminowy, manewr Epleya, modulator GABA, nerwiak nerwu słuchowego, neurektomia przedsionkowa, niedociśnienie ortostatyczne, problem z równowagą, procedura repozycjonowania kanałów, radiochirurgia stereotaktyczna, rehabilitacja przedsionkowa, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SSRI, stabilizacja wzroku, trening równowagi, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenie równowagi, zapalenie błędnika, zapalenie nerwu przedsionkowego, zawrót głowy, zespół dehiscencji kanału półkolistego górnego - Leksykon chorób i schorzeń
Zawroty głowy – Zapobieganie i profilaktyka
Zawroty głowy, będące objawem różnych schorzeń, najczęściej wynikają z łagodnego napadowego pozycyjnego zawrotu głowy (BPPV), stanowiącego 80-90% przypadków. Profilaktyka obejmuje odpowiednie nawodnienie (minimum 5 szklanek wody dziennie), unikanie gwałtownych ruchów głowy, powolną zmianę pozycji ciała oraz stosowanie manewrów repozycyjnych (np. Epleya z 80-90% skutecznością). Suplementacja witaminą D (400 IU dziennie) i wapniem (500 mg dwa razy dziennie) znacząco redukuje ryzyko nawrotów BPPV (o 24% rocznie). Dodatkowo, kwas alfa-liponowy, karnozyna, cynk, witaminy z grupy B oraz witamina D3 wykazują skuteczność w zapobieganiu nawrotom. Koenzym Q10 (50-150 mg/dobę) oraz Ginkgo biloba mogą wspomagać leczenie zawrotów głowy poprzez poprawę metabolizmu i ukrwienia. W chorobie Ménière’a kluczowe są diuretyki (hydrochlorotiazyd z triamterenem), dieta niskosodowa (<1-2 g soli/dobę) oraz betahistyna, natomiast w migrenie przedsionkowej stosuje się trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, beta-blokery, blokery kanału wapniowego i acetazolamid. Leki hamujące układ przedsionkowy powinny być stosowane krótkotrwale, aby nie hamować kompensacji ośrodkowej.
acetazolamid, beta-blokery, blokery kanału wapniowego, choroba Ménière’a, ćwiczenia Brandt-Daroff, cyproheptadyna, gabapentyna, ginkgo biloba, inhibitor anhydrazy węglanowej, koenzym Q10, kwas alfa-liponowy, łagodne napadowe pozycyjne zawroty głowy, leki przeciwlękowe, leki przeciwmigrenowe, manewr Epleya, manewr Fostera, manewr Semonta, migrena przedsionkowa, otolity, przedsionek ucha, rehabilitacja przedsionkowa, SSRI, sumatryptan, topiramat, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, układ przedsionkowy, układ równowagi, vertigo, zapalenie neuronu przedsionkowego - Leksykon chorób i schorzeń
Zawroty głowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zawroty głowy (vertigo) to subiektywne wrażenie ruchu lub wirowania otoczenia, najczęściej wynikające z dysfunkcji układu przedsionkowego. Wyróżnia się zawroty pochodzenia obwodowego, związane z uchem wewnętrznym lub nerwem przedsionkowym (np. BPPV, zapalenie nerwu przedsionkowego, choroba Ménière’a), oraz ośrodkowego, wynikające z patologii mózgu (udar, infekcje, guzy). BPPV stanowi ponad 50% przypadków obwodowych zawrotów i charakteryzuje się krótkimi epizodami wywołanymi zmianą pozycji głowy, spowodowanymi przemieszczeniem otokonii w kanałach półkolistych. Diagnostyka obejmuje wywiad, badanie fizykalne, test HINTS, wideonystagmografię, audiometrię oraz badania obrazowe (MRI, CT) w podejrzeniu przyczyn ośrodkowych. Kluczowe jest odróżnienie vertigo od innych form zawrotów głowy, np. uczucia lekkiego oszołomienia czy przedomdlenia.
audiometria, badanie HINTS, benzodiazepina, BPPV, choroba Ménière’a, diazepam, dimenhydrynat, dysfunkcja przedsionkowa, kanały półkoliste, kompensacja przedsionkowa, labyrinthitis, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwwymiotny, manewr Epleya, meklizyna, migrena przedsionkowa, nerw przedsionkowy, neuronitis vestibularis, niedokrwienie pnia mózgu, otoconia, rehabilitacja przedsionkowa, układ przedsionkowy, vertigo, wideonystagmografia, zapalenie błędnika, zapalenie nerwu przedsionkowego, zawroty głowy pochodzenia obwodowego - Leksykon chorób i schorzeń
Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy (BPPV) to najczęstsze zaburzenie przedsionkowe ucha wewnętrznego, odpowiadające za około 50% przypadków obwodowych dysfunkcji przedsionkowych. Patofizjologia BPPV polega na przemieszczeniu otokonii z narządu otolitowego (utriculus) do kanałów półkolistych, najczęściej tylnego, co powoduje nieprawidłowe sygnały z układu przedsionkowego i wywołuje krótkie, intensywne epizody zawrotów głowy trwające od kilku sekund do mniej niż minuty. Diagnostyka opiera się na wywiadzie i badaniu fizykalnym, w tym na próbie Dix-Hallpike’a oraz teście obrotu w pozycji leżącej. Obrazowanie radiologiczne nie jest rutynowo wymagane, chyba że istnieje podejrzenie innych przyczyn zawrotów głowy.
ćwiczenia Brandt-Daroff, dysfunkcja przedsionkowa, endolimfa, kanał półkolisty tylny, kanały półkoliste, kompensacja przedsionkowa, łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy, lek przeciwwymiotny, manewr Epleya, manewr Gufoni, manewr Lempert, manewr Semonta, narząd otolitowy, oczopląs, otoconia, patofizjologia zawrotów głowy, próba Dix-Hallpike’a, rezonans magnetyczny, ryzyko upadków, tomografia komputerowa, ucho wewnętrzne, układ przedsionkowy, vertigo, zamknięcie kanału półkolistego - Leksykon chorób i schorzeń
Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy – Objawy
Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy (BPPV) to najczęstsze zaburzenie narządu przedsionkowego, odpowiadające za ponad 50% przypadków obwodowych zawrotów głowy. Charakteryzuje się krótkotrwałymi (od kilku sekund do 2 minut) epizodami wirowych zawrotów głowy wywołanymi zmianą pozycji głowy, często towarzyszą im nudności, wymioty oraz oczopląs. Dominującą lokalizacją jest kanał półkolisty tylny (85-90% przypadków), a patomechanizm opiera się na przemieszczaniu się kryształków wapniowych (otolitów) w kanale półkolistym (kanalolitiaza) lub ich przyczepieniu do kupuły (kupulolitiaza). BPPV występuje częściej u osób powyżej 50. roku życia oraz u kobiet (stosunek 2:1 do 3:1), a czynniki ryzyka to m.in. urazy głowy, osteoporoza i ograniczony zakres ruchu szyi. Objawy pojawiają się nagle, są wywoływane przez ruchy głowy (np. przewracanie się w łóżku, pochylanie) i ustępują po zatrzymaniu ruchu, bez towarzyszących zaburzeń słuchu czy objawów neurologicznych.
fizjoterapia przedsionkowa, kanał półkolisty, kanał półkolisty górny, kanał półkolisty poziomy, kanał półkolisty tylny, kanalolitiaza, kupulolitiaza, łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy, manewr Epleya, manewr repozycyjny, narząd przedsionkowy, nudności, oczopląs, osteoporoza, otolity, remisja samoistna, tinnitus, ucho wewnętrzne, vertigo, zaburzenia lękowe, zaburzenia przedsionkowe, zaburzenia równowagi, zawroty głowy pochodzenia obwodowego